[Titolo]

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 1999. No 2 (52)


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Kovrila foto


ENHAVO

REDAKCIE

  • H.G., A.K. Al la legantoj
  • ĂEFARTIKOLO

  • Aleksander Kor╝enkov -- William Auld. "Tute alia mondo ku■as antař vi"
  • JUBILEO

  • Halina Gorecka, Aleksander Kor╝enkov. La Ondo de Esperanto
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • Delegita reto de UEA sub lupeo
  • Franz Josef Braun. Komercistoj kongrese
  • Augusto Casquero. Vigla instruado en Valencio
  • Semajnaj kursoj en Bydgoszcz
  • Dua asigno de Thorsen-apogoj al bibliotekoj
  • Sylvain Auclair. Post kelkjara stagnado
  • Henri Masson. Por verdula kongreso
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Svetlana Miro■niŠenko. Arta Zamenhof-Tago en Peterburgo
  • Valentin Melnikov. Festo Zamenhofa en Moskvo
  • Katja Ignatjeva, Sofia Basova. Novjarfesto ekster betularo
  • Valentin Melnikov. Fino de la ora tempo
  • Tatjana Kulakova. Kien la libroj?
  • TRIBUNO

  • Marian Zdankowski -- Andrzej Gielert. Renkonti°o ■okanta obstinulojn
  • Nicole Margot. Pensi pri unueca strategio
  • Ziko Marcus Sikosek. GDR kaj Esperanto
  • La legantoj skribas al ni (Frans Cobben, Ivars Bar■evskij, Douglas Draper, Petras Ruk■enas, Baard Hekland, Marian Laba)
  • BELETRO

  • Gvidas nin Espero! (Georgo De■kin, A.Dombrovskij, Eska, Romano Frenkel, Czeslaw Kozlowski, L.Levenzon, Aleksandro Martakov, Mario Tenner)
  • CIVILIZO

  • Sergio Pokrovskij. Slavonaj skriboj (3)
  • BIBLIOTEKO

  • Aleksander Kor╝enkov. Libroproduktado en Esperantujo: jaro 1998
  • Aleksej Birjulin. Ne distra anekdoto
  • Jorg De Mulder. Esperanto-agendo
  • Gazetoj (PP, AK)
  • Ricevitaj libroj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Mozaiko (Tatjana Kulakova, Viktor AroloviŠ, Halina Gorecka)
  • DIVERSAČOJ

  • Kalendaro
  • Sukcesa internacia fotokonkurso
  • Gratulo
  • Nekrologoj
  • Perantoj de La Ondo de Esperanto
  • Kolofono

  • Kovrilpa°e:

    La foto "Ău la perkoj estas hejme?" de Auli Vihermń el Finnlando ricevis la 2an premion en nia fotokonkurso.

    Redakcie
    Februara bildo de Ma■a Ba╝enova
    Ricevinte la unuan numeron de La Ondo de Esperanto, Zamenhof la 16an de marto sendis al la redakcio de LOdE la suban leteron, kiu aperis fronte de la dua numero.
    á
    Kun granda plezuro mi ricevis la unuan numeron de via gazeto "La ondo de Esperanto". Dum eŠ plej malgrandaj nacioj havas sian Esperantan organon, la granda ruse-parolanta nacio restis en la lasta tempo tute sen organo; kaj la apero de via gazeto, kiu metas finon al tiu stranga kaj bedařrinda situacio, sendube estos °oje salutita de Šiuj niaj amikoj. Mi deziras al via gazeto la plej bonan prosperadon; mi esperas, ke via energio kaj persisteco baldař akiros por via gazeto konfidon kaj estimon de la tuta esperantistaro kaj antař Šio kunlaboradon kaj subtenadon de Šiuj esperantistoj rusaj.
    Via L.ZAMENHOF.
    Aliloke en tiu Ši kajero vi legos, ke La Ondo de SaÂarov ja akiris kunlaboradon kaj subtenadon de Šiuj esperantistoj rusaj.

    Ni fieras, ke nia Ondo -- Šerpinta de Aleksandr SaÂarov ne nur la titolon, sed ankař inspiron kaj laboremon -- plenumas ankař la alian deziron de la Unua Esperantisto: °i jam akiris la konfidon kaj estimon de la tuta esperantistaro, alte aprecanta la objektivecon, toleremon kaj lar°sencan sendependecon, kiuj ebligas liberan (kaj senskandalan) inter■an°on de opinioj. La internacii°on de LOdE atestas ankař nia ekspedolisto, en kiu la ruslandaj adresoj jam estas malpli multaj ol la alilandaj.

    La jubileon de LOdE ni markas per ago, kiun iuj eble taksos neprudenta ař tro frua -- ni petis ali°on al la Pakto por la Esperanta Civito. La Pakto, interalie, celas "firmigi la rilatojn inter la paktintoj, favore al reciproka helpo", kaj ni jam konstatis, ke tiu celo estas ne nur deklaro, sed honesta intenco de la unuaj paktintoj.

    LOdE ne povas ařguri kien kondukos la Pakto; sed se ali°i signifas apogi la starpunkton ke °i estas pakto por, kaj ne kontrař (unuavice ne kontrař UEA), do LOdE ali°as. Se iuj intencos utiligi la Pakton por la Esperanta Civito kiel pretekston por krei konflikton kun nepaktintoj, tiuj devos konfronti°i kun la kontrolo kaj la rezisto de LOdE.

    H.G. & A.K.
    á


    "TUTE ALIA MONDO KUŮAS ANTAŢ VI"áWilliam Auld

    En la januara kajero LOdE jam informis, ke William Auld estas proklamita kiel La Esperantisto de la Jaro 1998. Hodiař la lařreato respondas al niaj demandoj.

    LOdE. Kion sentis la unua persono, proklamita la Esperantisto de la Jaro, eksciinte pri la proklamo?

    Auld. Nu fakte, grandan plezuron. Kion mi faras, mi faras apoge al la grandioza koncepto de la majstro, kaj mi ne aparte serŠas propran renomon. Tamen ne estus nature, se mi ne plezuri°us pro la honorigo fare de miaj kunkulturanoj.

    LOdE. La decido de la internacia elektantaro emfazis tri kialojn de la "honorigo": kandidatigo por la Nobel-premio; giganta projekto Tolkien en Esperanto; prudento kaj volfirmo en la kazo La Manto. Bonvolu komenti Šiun el ili.

    Auld. Mi °ojas pri la kandidatigo por la Nobel-premio, Šar tio rezulti°is en reala kaj senŠikana raportado pri nia literaturo en la vasta eřropa informilaro. Konsternis min la rapidega disvasti°o de la raporto disde nia tute negrava loka semajna ╝urnalo tra la gravaj naciaj tag╝urnaloj °is grandaj eksterlandaj gazetoj! Kaj la multoblaj mencioj kaj intervjuoj en Šefaj BBC-programoj! Kaj Šiam kun plena akcepto de la seriozeco de nia afero. Vere, ia trarompo, dank' al Manuel de Seabra, la internacia PEN-klubo k.a.

    Mia traduko de la kompleta Mastro de l' Ringoj estas iasence mia Šefplenumo. Mi bone memoras la tagon en Madrido, kiam Liven Dek el la plena aero proponis al mi tiun komision. Ăiama ■atanto de defioj, mi post momenta hezito respondis, ke mi pretas fari provan komencon kaj ni vidos. ěis tiam mi eŠ ne legis la koncernan verkon! Sed feliŠe °i tuj imponis min pro la rakonta talento de Tolkien kaj pro la bela angla lingva╝o. Kelkaj alilandanoj nomis tiun lingva╝on "malfacila", sed fakte °i estas bele klasika angla stilo, kiu bele konvenas al esperantigo. Kiam la eldonejo Sezonoj promesis senprokrastan eldonon de la verko, mi trovis la necesan elanon por kompletigi la unuan volumon, poste la duan, poste la trian.

    La afero La Manto prezentas malluman flankon de la esperantismo: personaj atakoj kontrař valoraj kaj laboremaj "samideanoj". Tiu libro celis atenci la reputacion de Perla Martinelli ■ajnigante, ke la ařtoro estas ■i kaj ke temas pri speco de ařtobiografio. Kaj tiun atencon partoprenis homoj, kiuj sciis tute bone, ke tio estas mensogo! Kaj poste ili rifuzis agnoski tion, kvankam tio estis ilia jura devo! Cetere, pseřdonimeco en certaj cirkonstancoj estas tolerebla (ekzemple Še Zamenhof) -- sed kiam ařtoro ka■as sin pseřdonime por sin savi de pravaj riproŠoj kaj eventualaj reagoj, tio estas anonimeco kovarda kaj poltrona. Tiu tuta afero estas hontinda╝o en nia movado, kaj feliŠe mi ne estas la sola, kiu protestis.

    LOdE. Al kiu(j) vi donus via(j)n voŠo(j)n, se vi estus elektanto Ši-jare?

    Auld. Al Giorgio Silfer, pro la gravaj sukcesoj Še la tutmonde gravaj PEN-kluboj.

    LOdE. Kaj la Esperantistoj de la jaroj 1990aj (nu, krom vi, kompreneble)?

    Auld. Du virinoj meritas tion, lař mi. Kvankam Marjorie Boulton ja estas amiko mia, ■iaj laboroj en la kadro de nia afero -- ofte ne °enerale rimarkataj, kiam ili helpas individuajn samideanojn tra la mondo -- estas valoregaj kaj nepre en la spirito de Zamenhof. Kaj estas jam tempo, ke oni proklamu la meritojn de Cathy Schulze el Sanfrancisko, kiu dum jardekoj taskegis en la usona movado kaj kiu Šefmotoris la tre gravajn somerajn kursojn en la Sanfranciska Ůtata Universitato.

    LOdE. Iam populara demando: kiujn tri librojn en Esperanto vi kunprenus, estante ekzilota al nelo°ata insulo?

    Auld. Esperanta antologio por ne perdi kontakton kun nia poezio; Leteroj de Zamenhof -- se mi rajtus kunporti ambař volumojn, ař se ne: Originala verkaro de L.L.Zamenhof, kaj -- nu, Šu mi estu honesta? -- La infana raso por memorigi min pri kio mi iam kapablis.

    LOdE. Ău, lař vi, oni povas paroli pri (mal)progreso de Esperanto? Kiuj pozitivaj kaj negativaj tendencoj aperis en Esperantujo post la Centjari°o de Esperanto?

    Auld. Ůajnas al mi, ke el tutmonda vidpunkto Esperanto restas relative stabila. Malprogreson en unu loko kompensas progreso en alia. Mortintojn kaj kabeintojn anstatařas novaj adeptoj (ofte tamen en alia mondparto). La sukceso de Esperanto, manke de la "fina venko", trovi°as en tio, ke tiuj homoj, kiuj bezonas ař deziras °in, ofte trovas °in kaj profitas el °iaj mirindaj proprecoj. Ni ne forgesu, ke tre multaj homoj kapablas kontenti°i pri, kaj eŠ fieri pri, tute supra╝a kaj pi°ina posedo de iu fremda lingvo kaj eŠ ne imagas ion pli perfektan! Sed serŠantoj por vera internacia intimeco salutas kaj uzas nian lingvon. Kaj tial Esperanto estas sekura, °is kiam la evoluo de la socioj devigos la registarojn finfine rekoni °in.

    LOdE. Neevitebla demando -- viaj planoj?

    Auld. Aktuale preskař mankas. Al vi mem, sinjoro eldonisto, mi promesis tradukon de la Dikensa verko La postlasitaj paperoj de la Klubo Pikvika, kaj espereble tiun mi sukcesos liveri. Krom tio, hodiař mem oni parolis al mi telefone pri projekto pretigi ampleksan historion de la Esperanta literaturo, kaj se tiu propono maturi°os, mi ver■ajne konsentos kontribui.

    LOdE. Bonvolu doni konsilon al junaj samideanoj, kiuj lernis la bazon de la lingvo kaj nun staras sojle de Esperantujo.

    Auld. Al tiuj homoj, mi diras: Uzu °in! Profitu el °iaj mirindaj eblecoj! Korespondu kaj, se eble, voja°u. Legu gravajn kaj interesajn (al vi) verkojn en Esperanto por plifirmigi vian lingvoposedon, kaj -- se libroj ne allogas vin -- utiligu la modernajn alternativojn, kiel la tutmondan reton ktp. Tute alia mondo ku■as antař vi.

    Intervjuis Aleksander Kor╝enkov


    LA ONDO DE ESPERANTO

    Titolo de la plej unua kajero de LOdE (1909: 1)
    Aleksandr SaÂarov en Rememoroj de centprocenta esperantisto (M.: Impeto, 1993. P. 62, 67) jene priskribis la cirkonstancojn de la naski°o de La Ondo de Esperanto:
    Kiam aperas iu nacia gazeto, ordinare °i devas dum unua periodo multe lukti por sia ekzistado. Antař Šio °i estas atakata de aliaj gazetoj, kiuj vidas en °i sian rivalon, sian konkuranton. Se tiam ekzistus en Ruslando multaj esperantaj gazetoj, eble °in trafus la sama sorto... Bon■ance por La Ondo de Esperanto la gazeta afero tiutempe en Ruslando travivis grandan krizon.
    ... en la jaro 1909 la ruslandaj esperantistoj restis sen iu ajn esperanto-rusa organo... Tiu konjunkturo estis treege favora por la nova gazeto kaj °i baldař okupis tre firman staton.
    SaÂarov pravis.

    Nur en 1904, dek sep jarojn post la apero de la lingvo, oni permesis eldoni Esperantan gazeton en Ruslando. La gazeton Esperanto fondis en Peterburgo Ilja Ostrovskij (Jalta), kiu redaktis °in helpe de la prezidanto de la societo Espero Aleksandr Asnes. Post tri kajeroj la gazeto Šesis, Šar Asnes akceptis la redaktoran oficon en Ruslanda Esperantisto (RE), la organo de Espero.

    RE aperis unuafoje en aprilo 1905. Societo Espero eldonis °in dum 3 jaroj, diskonigante esperantistajn informojn, beletra╝ojn, artikolojn pri aktualaj sociaj problemoj. En RE Zamenhof publikigis sian studon Dogmoj de Hilelismo.

    En 1908 aperis nur unu numero de RE, kaj poste °i pařzis, Šar Asnes konvinkis la eldonanton de la populara revuo Vestnik Znanija Vilhelm Bitner aperigi suplemente al °i Šiumonatan revuon Espero, kun paralelaj tekstoj en la rusa kaj en Esperanto. Kun Espero estis dissenditaj du vortaroj de Asnes. Sed Espero, regule atinganta (sen investo de esperantista kapitalo!) 100 mil klerulojn ruslandajn, devis Šesi post unu jaro. Bitner rezignis, Šar esperantistoj ne helpis la revuon, kaj kontribuis plejparte per ignorado kaj denuncoj. (Pli detale legu en LOdE. 1998: 6.) La ■anco estis perdita, kaj dekmiloj da ruslandaj kleruloj ricevis negativan bildon pri esperantistoj. Tamen centoj da interesitoj akceptis Esperanton kaj ili bezonis legi plu en la eklernita lingvo.

    Tiun merkaton lerte utiligis Aleksandr SaÂarov, posedanto de la moskva librejo Esperanto, fondita en 1908. En februaro 1909 Aleksandr SaÂarov aperigis la unuan kajeron de La Ondo de Esperanto pli frue ol peterburganoj relanŠis RE.

    La unua numero de LOdE, kiu ekaperis en la formo de Šiutaga ╝urnalo, havis la eldonkvanton 10 mil ekz. SaÂarov anoncis pri LOdE en ruslingva gazetaro, sendis °in al miloj da konataj adresoj kaj disdonis °in al moskvaj gazetvendistoj (tio fiaskis -- nur 20 ekz. estis venditaj).

    Ne nur la bonega analizo de la konjunkturo sukcesigis la gazeton de SaÂarov. Ăar LOdE estis lia privata establo, li -- malkiel movada instanco -- toleris la malprofiton de l' gazeto, kiun kovris la profito de la librejo (t.e. libroservo & eldonejo):

    dum la unuaj monatoj ... la gazeto estis donanta al ni sufiŠe grandan malprofiton, sed tio nin tute ne maltrankviligis, Šar ni vidis, ke dank' al °i nia klientaro de la librejo rimarkeble kreskis. (samloke. P.67)
    Krome, LOdE aperis akurate (la malfruon nuligis duoblaj kajeroj). ěi ne incitis legantojn per neologismoj kaj miskomposta╝oj, nek tu■is temojn religiajn ař politikajn.

    La rubrikaro de La Ondo estis tradicia: "Esperanto en Ruslando", "Esperanto eksterlande" (en la rusa lingvo), "Bibliografio", "Diversa╝oj", "Amuza fako". Aperis beletra╝oj, felietonoj, artikoloj pri temoj sociaj kaj kulturaj. Speciala╝o de LOdE estis serio da portretoj de famaj esperantistoj (pli ol 100), ruslingvaj Šefartikoloj kaj ... opoziciemo al la peterburgaj gvidantoj de Ruslanda Ligo Esperantista -- SaÂarov ne povis levi sin super la tradicie malvarmaj rilatoj kaj konkurenco inter la "du rusaj Šefurboj".

    Ekde 1910 LOdE estis eldonata en la revua formato Šiumonate en la la kvanto 2 mil ekz. LOdE °is sia malapero restis la plej legata revuo en la lando, kvankam kelkaj lokaj revuoj aperis en diversaj partoj de Ruslanda Imperio, precipe en nerusaj regionoj: Bakua Stelo, Finna Esperantisto, Kařkaza Esperantisto, Kovno-Esperanto, Pola Esperantisto (Varsovio), Riga Stelo k.a.

    La 2a Ruslanda E-Kongreso (Kievo, ařg. 1913) decidis, ke LOdE estu oficiala ruslanda organo esperantista kun Pola Esperantisto por Pollando kaj Finna Esperantisto por Finnlando.

    Dum la unua mondmilito °i estis unu el la nemultaj internaciaj ligiloj inter la esperantistoj. La ■ovinisma haladzo eŠ en la unuaj monatoj de l' milito preskař ne senti°is en LOdE, kaj poste pri la milito memorigis nur mortanoncoj pri pereintaj esperantistoj.

    En la lasta kajero de LOdE (No 100-101, aprilo-majo 1917) Boris Kotzin profetis:

    La ╝us okazinta revolucio garantios al Esperanto liberan propagandon... La devizo "Proletoj de Šiuj landoj unui°u" necesigas alprenon de lingvo internacia, studebla de Šiu laboristo.
    Sed la bur°an revolucion sekvis la bol■evista. La privataj sendependaj revuoj ne povis ekzisti en la kondiŠoj de la "proleta diktaturo". Ăesis ankař la "etbur°a" LOdE.

    ěi fenikse renaski°is en 1991. Sed tio estas tute alia historio.

    Halina Gorecka
    Aleksander Kor╝enkov


    DELEGITA RETO DE UEA SUB LUPEO

    En 1995 ekvalidis la nova regularo pri la delegitoj de UEA. ěia Šefa nova╝o estis la enkonduko de 3-jara oficperiodo ankař por delegitoj, simile al aliaj honoroficaj funkcioj en UEA. Per tio oni celis certigi kiel eble plej efikan funkciadon de la Delegita Reto. La nova regularo ebligas Šesigi la delegitecon de pasivaj delegitoj per simpla ne-reelekto anstatař pli komplika proceduro de eksigo.

    Jarlibro 1996, la unua sub la nova regularo, registris 1830 delegitojn, t.e. 336 malpli ol unu jaron pli frue. Novaj delegiti°oj kreskigis la nombron al 1981 en Jarlibro 1998. Kiel celite, la nova delegitaro efektive funkcias pli glate, Šar plendoj pri neplenumitaj servopetoj preskař tute malaperis. Pro tio la Delegita Reto ne bezonas nun same fundan revizion kiel lastfoje, kiam Šiu delegito devis plenigi respondilon kaj kvazař unuafoje kandidati°i por la funkcio.

    Pri la renovigo de la delegitecoj por la periodo 1999-2001 decidas la Šefdelegitoj ař, kiam tiu mankas, la direktoro de la Centra Oficejo. La renovigo estos pli-malpli ařtomata, krom en la relative malmultaj kazoj de delegitoj, pri kiuj venis plendoj ař kiuj deziras retiri°i.

    La Delegita Reto, la plej malnova kaj certe la plej fama servo de UEA, dařre bonvenigas ankař tute novajn membrojn. Kiel delegito povas esti akceptita esperantisto, kiu jam estis almenař unu jaron individua membro de UEA. Respondilon por fari°i delegito oni povas peti de la Šefdelegito de sia lando ař de la Centra Oficejo.

    Gazetara Komuniko de UEA


    KOMERCISTOJ KONGRESE

    Dum la 83a UK (Montpeliero) ekestis inter la Šeestantoj de la kunsidoj de IKEF kaj de TAKE la propono, ke dum UK-84 en Berlin IKEF kaj TAKE komune aran°u ejon, en kiu esperantistaj komercistoj povas oferti/vendi siajn varojn. La ejo de tiu aran°o estu ař ene de la kongresejo ař tuj apude. En ambař kazoj ni bezonus la rajton por tio de UEA.

    Dum nia intertraktado de tiu temo kun UEA montri°is, ke la kostoj por tiu aran°o estos sufiŠe altaj. UEA ofertis al ni du giŠetojn kun la suma longo Š. 5 metroj, je prezo kiun IKEF kaj TAKE povus pagi. Povas esti, ke tiu spaco estos tro malgranda por la afero. Tial ni intencas negoci rekte kun la posedanto de la kongresejo, ICC Berlin, Šu iu loko tre proksime al la kongresejo estus luebla.

    Por povi °uste decidi, ni nepre bezonas la indikon kaj ideojn de tiuj membroj de IKEF kaj TAKE/La Domo, kiuj intencus uzi parton de la disponebla loko por vendi/ekspozicii siajn varojn. Do bonvolu informi nin pri viaj planoj, t.e. aparte pri la speco de via varo ofertota kaj pri la bezonata loko en kvadrataj metroj ař longo de giŠeto kaj pri la tempodařro de via agado tie (ekzemple tuta semajno plentage, ař 2 tagoj plentage, ař tuta semajno posttagmeze).

    Je la kalkulado de via bezonata spaco bonvolu agi ■pareme, Šar ni ne povas garantii al la interesatoj la disponon de sia nomita kvanto da loko. En kazo ke la postulata loko estus pli granda ol la disponebla, ni kompreneble devus dispartigi °in partatempe inter la interesatoj. Rajtigotaj por partopreno estas membroj de IKEF kaj TAKE, kaj se la spaco sufiŠas, aliaj E-parolantaj komercistoj.

    Bonvolu sendi viajn informojn °is 15 februaro 1999 per ordinara letero, telefakso au retpo■to al la prezidanto de IKEF Franz Josef Braun

    Hornisgrindestr. 8,
    DE-77815 BŘhl, Germanio.
    Fax: +49-7223-942065
    Rete: F.J.Braun@t-online.de


    VIGLA INSTRUADO EN VALENCIO

    Ekde aprilo 1999, okazos denove kurso de Esperanto en la Fakultato pri Filologio de la universitato de Valencio (Hispanio), organizata de la Departemento pri angla kaj germana filologio. Ăi-foje la akademia valoro de la kurso estos "tri kreditoj de Libera Elekto" (30 instruhoroj, po du Šiutage), por Šiu universitata studento kiu partoprenos, plus diplomo. La kurso okazos en la Lingva Laboratorio de la fakultato. La direktoro de la kurso estos la doktorino Berta Raposo, kaj la profesoro Augusto Casquero. Pasintjare pli ol 50 gelernantoj ne povis partopreni la kurson pro manko de spaco en la klasŠambro (deziris ali°i pli ol duoblo de la tuta kapacito); pro tio Šeokaze Ši-jare oni organizos duan grupon.

    Krome Ši jare en Valencio okazas aliaj kursoj de Esperanto en la sidejo de Grupo Esperanto de Valencio, en la lernejo por plenkreskuloj de la Generalitat Valenciana "Reina Do˝a Germana", kaj en la Mezlernejo de Cheste.

    Baldař okazos kunveno kun la direktoro de la "Centro por Profesoroj" de Valencio, por pritrakti la eblecon okazigi tie kurson de Esperanto speciale por lernejaj profesoroj, por prepari ilin por instrui Esperanton oficiale en la bazaj kaj mez-lernejoj.

    Por kura°igi la studentojn, kaj por instigi ilin dařrigi en la movado, estus bona afero havi adresojn de interesi°antoj pri korespondado, Šefe junaj, kun hispanoj, por disdoni la adresojn fine de la kurso inter miaj universitataj studentoj. Oni povas sendi la leterojn al mia adreso: Augusto Casquero de la Cruz (Avenida Burjasot, 29, A-31 46009 Valencia, Hispanio).

    Augusto Casquero


    SEMAJNAJ KURSOJ EN BYDGOSZCZ

    En Bydgoszcz (Pollando) de septembro °is aprilo eblas partopreni semajnajn E-kursojn kaj praktikojn kun prelegoj pri turismo kaj kulturo (Šiam de lundo °is vendredo) kadre de la Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo en Bydgoszcz -- klerigejo de AIS. La kotizo estas 10 USD por unu semajna kurso plu 5 USD por Šiu tranokto en studenta domo. Ekde majo °is ařgusto eblas apartaj E-kursoj -- tamen nur por grupoj minimume 10-personaj. Ali°u plej malfrue du semajnojn antař la alveno; pagi eblas surloke.

    str. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094 Bydgoszcz, Pollando.

    Monda Turismo


    DUA ASIGNO DE THORSEN-APOGOJ AL BIBLIOTEKOJ

    La kolektoj de dek Esperanto-bibliotekoj pliriŠi°is dank' al subvencio de Biblioteka Apogo Roma kaj Poul Thorsen. En sia dua jaro tiu nova fonda╝o de UEA disdonis kiel subvenciojn 4200 NLG. En 1997, kiam la kapitalo ankorař ne disponis pri interezo, la sumo estis 3500 NLG.

    Entute 14 bibliotekoj kaj unu individuo petis apogon. La UEA-estraranino pri kulturo, Michela Lipari, kaj la °enerala direktoro Osmo Buller konsistigis la komisionon, kiu decidis pri la alju°o, kun asisto de la libroservisto Simo Milojevic. La komisiono bedařris, ke pro manko de alikontinentaj petoj °i devis distribui la subvenciojn Šefe inter eřropaj bibliotekoj. Tamen, unuafoje inter la ricevintoj trovi°as afrika biblioteko, sed el la movade vigla Latin-Ameriko nek Ši-foje nek pasintjare venis subvencipetoj.

    Jenaj bibliotekoj ricevis subvencion:

    Subvencipetoj por la tria alju°o devos atingi la Centran Oficejon de UEA °is 15 okt. 1999. Ili devas konsisti el listo de dezirataj libroj ordigitaj lař prefero, Šar la subvenciojn oni ricevas ne kiel monon sed kiel librojn. Bonvenas ankař priskribo de la biblioteko. Konsiderataj estas nur bibliotekoj ne financataj de ■tata, urba ař alia ne-movada instanco.

    Gazetara komuniko de UEA


    POST KELKJARA STAGNADO

    Denove vivas la Kebekia Esperantista Junulara Organizo (KEJO). Dum kunsido okazinta en Montrealo 13 dec. estis decidite pluvivigi la organizon kiel memstaran asocion, kaj oni elektis novan estraron. ěi konsistas el s-roj Damir Metz-Fleury, prezidanto, Matthew (Mateo) McLauchlin, vicprezidanto kaj Yannick (Janiko) Malouin, sekretario kaj kasisto.

    Fondita cele al gastigo de IJK en 1992, KEJO poste malpli viglis. De kelkaj jaroj ne okazis °enerala kunsido, kaj ankař maloftis varbado. Fine, la estraro konsistis el nur unu homo, s-ro Martin Lavallee, kiu sensukcese rekandidati°is al estrara posteno.

    Estas klare, ke la renova KEJO plu flegos bonajn rilatojn kun la E-Societo Kebekia, kun kiu °i dividas adreson, kaj kun la Junularo Esperantista Kanada, kies reprezentanto, s-ro Mattew (Mateo) Chisholm, Šeestis la kunsidon.

    Sylvain Auclair


    POR VERDULA KONGRESO

    Fine de februaro (26--28) okazos kongreso de la Federacio de Verdaj Eřropaj Partioj en Parizo. Estos E-budo kaj se por tiu Ši okazo ni ricevos senpage diverslingvajn informilojn (ju pli parolata estas la lingvo, des pli granda estas la kvanto bezonata, tamen ni estos ■paremaj), ni ja propagandos por vi senpage. Estu prefere nur unu baza dokumento pri esperanto por Šiu lingvo (ař lando). Indikocele, eble sufiŠus 5-6 por la sveda, dana, kroata, nederlanda, 20 por la germana, 30 ař pli por la angla (Šiam uzeblaj en aliaj cirkonstancoj).

    Bonvolu sendi tiun materialon al SAT-Amikaro (67, avenue Gambetta 75020 Paris, Francio).

    Henri Masson


    NEKROLOGOJ

    La 9an de ařgusto en Krimeo forpasis Mikaelo Ternavskij (1934--1998), poeto en la lingvoj ukraina, pola kaj Esperanto.

    La 1an de decembro 1998 en Jelenia Gˇra forpasis profesoro Tyburcjusz Tyblewski (1933--1998), esperantisto ekde 1951, dekano de la Morfoscienca Sekcio de AIS, socipsikologo kaj verkisto, ařtoro de pluraj sciencaj kaj esperantologiaj verkoj, kunlaboranto de LOdE.

    Komitatano de UEA, sekretario de Komisiono pri Azia E-Movado de UEA, °enerala sekretario de Ăina E-Ligo, vicŠefredaktoro de El Popola Ăinio, Dai Songen, forpasis 55-jara en Pekino la 16an de januaro 1999 pro kormalsano.

    Ni funebras kaj kondolencas.


    KURTE

    En la lingvistika konferenco "Kiuj lingvoj por Eřropo?" (Oegstgeest, Nederlando, 9-11 okt.) E-to aperis kiel alternativo serioze konsiderinda por Eřropa Unio. (Esperanto)

    4 nov. la populara franca tag╝urnalo Le Monde (500 mil ekz.) aperigis tutpa°an artikolon La tumultaj esperoj de Esperanto; en Le Travailleur EspÚrantiste (1998: 239) aperis °ia E-ta traduko. (Le Travailleur EspÚrantiste)

    En novembro Hasan Jakub Hasan, ařtoro de Fabeloj de mia avino originale verkita kaj eldonita en E-to (1995), prelegis pri la fabeloj kadre de konferenco pri turka folkloro en Bulgario. (Literatura Foiro)

    En septembro 1998 E-Ligo de Respubliko Serba havis budon en la tutsemajna librofoiro Banja Luka '98. (Heroldo de Esperanto)

    Asocio TAKE/La Domo partoprenis en la librofoiro de Colmar. Surstrata E-budo en Arles estis starigita okaze de la tago de la asocioj 20 sep. (Franca Esperantisto)

    19 nov. en la Praga PEN-klubo okazis ařtora vespero pro eldono de poemaro Ekařdi la animon de Výra LudÝkovß kun paralelaj tradukoj en E-ton de Miroslav Malovec k Jaroslav Mrßz. (Starto)

    ěis 15 dec. al la Berlina UK ali°is 1386 personoj el 54 landoj. (Esperanto)

    ĂeÂa E-Asocio havas 54 lokajn organizojn, 13 sekciojn kaj sume 1169 membrojn (el ili 407 estas dumvivaj membroj). (Starto)

    William Auld, Zlatoje Martinov kaj Sabira Stahlberg ali°is al la E-ta PEN-Centro. (Judit Felszeghy)

    La origine E-lingva La nova realismo de Bruno Vogelmann aperis en la 20a traduko -- la hispana. (Esperanto)

    La scienc-fikcia romano de Istvßn Nemere La fermita urbo aperis en Teherano en la persa lingvo. (Literatura Foiro)


    ARTA ZAMENHOF-TAGO EN PETERBURGO

    20 dec. en Peterburgo okazis granda festo oma°e al la iniciatoro de Esperanto.

    La aran°o altiris atenton de multaj esperantistoj kaj de tiuj, kiuj volus konati°i kun Esperanto. La gastoj estis akceptitaj en la klubo de blindaj esperantistoj Amikaro, Še la kulturpalaco Ůelgunov, kiu dum multaj jaroj donas ejon al la amikaranoj.

    Nun la organizan laboron en la klubo gvidas Svetlana Ejst, kaj helpe de ■i estis preparita bela programo. Talentaj blindaj esperantistoj entuziasme koncertis antař la invititoj. Ăiuj alte aprecis kantojn, deklamojn, muzikon. Spektakleto La eta princo (lař Saint-Exupery), popoldanco, kantoj kaj skeŠoj konsistigis riŠan programon de junaj esperantistoj el la gimnazio 271, kie Esperanto estas studobjekto.

    La kerno de la arta programo estis rusaj romancoj, kiujn en Esperanto plenumis Ludmila Titova. Fine la publiko ařskultis kaj kunkantis originalajn kantojn de Valerij Jegorov -- talenta peterburga poeto kaj tradukanto. La festo ebligis ne nur honori la iniciatoron de nia lingvo, sed ankař malkovri novajn talentojn.

    Svetlana Miro■niŠenko


    FESTO ZAMENHOFA EN MOSKVO

    Ăi-jare la Zamenhofa festo en Moskvo estis tradicia kaj modesta. Ne plu okazos luksaj festenoj en la hungara ambasadejo, furorintaj dum du lastaj jaroj. Ankař la intenco aran°i priesperantan TV-elsendon fiaskis.

    Simple 17 dec. (╝ařdo estas kutima kluba tago) okazis kunveno de la klubo "Lev Tolstoj" -- iom pli amasa kaj solena ol ordinare. Ăiuj programeroj estis tradiciaj: koncerto, kantado en amika rondo, teumado...

    Ăi-jare, tamen, nia Z-festo pli konformis al sia esenco: festo de E-libro. Oni ofertis al la publiko tri novajn librojn. Multis ankař aliaj aŠeteblaj libroj. Ăeestis Š. 35 personoj.

    Valentin Melnikov


    NOVJARFESTO EKSTER BETULARO

    31 dec.--3 jan. en Ăeboksary (Ăuva■io) jam la duan fojon okazis la novjara E-renkonti°o NEBO -- Novjarfesto en betularo. Sed Ši-jare ni ne sukcesis okazigi °in en arbaro kaj la aran°o transloki°is en lernejon. Anstatař planitaj 40 personoj entute partoprenis °in preskař 80. La aran°o eŠ fari°is internacia pro tio ke al °i venis esperantistoj el Portugalio, Italio, Nepalo kaj Ukrainio. La programo kiel Šiam okupis 20 horojn el tagnoktaj 24. Sed pro manko de dormo la partoprenantoj ne suferis, Šar la aran°o i°is ne nur amuza sed ankař kleriga pro abundaj psikologiaj trejnadoj kaj intelektaj ludoj. Kompare al la unua NEBO tiu Ši havis pli multe da esperantaj programeroj kio senlime °ojigis ne nur organizantojn, sed ankař la gastojn.

    Katja Ignatjeva
    Sofia Basova


    FINO DE LA ORA TEMPO

    Dum pli ol ses jaroj (1992--1998) Hungarion en Ruslando kaj kelkaj aliaj ■tatoj de KSŮ reprezentis plenrajta ambasadoro s-ro Gy÷rgy Nanovfszky. Tio estis vere favorega tempo por ruslandaj, kaj speciale moskvaj, esperantistoj. Ja s-ro Nanovfszky estas plene "nia" homo, kaj ne simple "amiko de Esperanto" ař "honora patrono" -- redaktoro de Planlingvistiko, redakciano de Literatura Foiro. Li plurfoje vizitis nian E-klubon, partoprenis kiel ╝uriano la festivalon EoLA en Ăeboksary (1993), lekciis en la jura universitato de AsAIS Justo.

    Kaj certe Šiu moskva kaj apudmoskva esperantisto dum la tuta vivo memoros du brilajn festojn en la hungara ambasadejo -- okaze de la Zamenhof-tagoj '96 kaj '97. La lastan partoprenis Š. 150 gastoj! Solena etoso, abundaj luksaj man°a╝oj kaj trinka╝oj estis kiel mirakla fabelo meze de la nuna komplika, problemplena, kaj por multaj -- simple mizera vivo.

    Krome ni konstante sentis vivan interesi°on de la ambasadoro pri niaj aferoj kaj lian amikan helpon: ekzemple, li instrukciis al siaj helpantoj libere akcepti de esperantistoj senda╝ojn al Hungario por tuja (senpaga) ekspedo per diplomata po■to.

    Do mi volas esprimi al s-ro Nanovfszky plej profundan kaj sinceran dankegon de Šiuj moskvaj kaj ruslandaj esperantistoj. Eble li legos tiujn Ši vortojn... Lia de╝orperiodo fini°is kaj ni deziras al li Šiaspecajn sukcesojn en Šia nuna kaj estonta agado, por bono de Šiuj homoj kaj speciale de esperantistoj.

    Valentin Melnikov


    KIEN LA LIBROJ?

    La novembra LOdE atentigis pri la sorto de KEB (Kolektiva E-Biblioteko).

    Ankorař neniu persono ař kolektivo en Ruslando esprimis deziron repreni respondecon pri °i, kaj la librokolekto plu trovi°as en la lo°ejo de Halina kaj Aleksander, dum la gazet-fako (escepte de la perioda╝oj Ruslandaj kaj Sovetuniaj) estas konservata en la subtegmentejo de Viktor Sapo╝nikov en Jalutorovsk.

    La Komitato de la Urala Esperantista Societo denove petas, ke Šiuj interesitoj anoncu sian deziron repreni la kolektojn, pri kies sorto decidos Konferenco de UES (aprilo, Jekaterinburg).

    Bonvolu skribi al la Komitato de UES je la redakcia adreso de La Ondo.

    Tatjana Kulakova
    sekretario de UES


    LA LEGANTOJ SKRIBAS AL NI

    Bona valoro por sia prezo

    La 11an numeron de via revuo mi ricevis en senriproŠa stato. La artikolo pri la konfuzo kaj konfliktoj lerte uzas la fontojn de nia movado por batali la malbonon nunan. La eta teksto pri "afero juda kaj satana" en pa°o nař faras strangan impreson. Kial doni atenton al frenezulo? Mi plej ■atas la anoncetojn, ili donas bildon de nia internacia movado.

    Eble en la literatura parto de via revuo endas doni pli da atento al poemoj. Poemoj estas pli mallongaj, do pli bone konvenas al revuo.

    Mia suma ju°o: bona, leginda kaj legenda revuo. Ne ■an°u tro. Entute via revuo ofertas bonan valoron por sia prezo.

    Frans Cobben (Nederlando)


    Vi baldař perdos la lastajn abonantojn

    Mi tute ne dubas, ke Sergio Pokrovskij estas tre sa°a homo. Sed kian rilaton al la lingvo Esperanto ař E-Movado havas liaj artikoloj, ekzemple, Slavonaj skriboj? Memkomprene -- neniun. ěis kiam vi dařrigos turmenti la legantojn de la gazeto per similaj tute ne interesaj por E-publiko artikoloj? Tiamaniere agante vi baldař perdos la lastajn abonantojn de LOdE.

    Ivars Bar■evskij (Sovetsk, Ruslando)


    Mirinde informplena kaj internacia

    Ni tre dankas pro la vasta, tamen sobre neřtrala jarfina superrigardo pri Esperanto en 1998 de Aleksander Kor╝enkov. Oni povus aldoni al la eventaro, ke La Ondo de Esperanto evoluis al mirinde informplena kaj internacia gazeto!

    Douglas Draper
    sekretario de Norvega E-Ligo


    Mi senpacience atendos

    Mi estas abonanto de via ■atata revuo La Ondo de Esperanto. Dum jaro 1998 Šiaj numeroj atingis min en ordo. Sinceran dankon! Al mi tre plaŠas nova╝oj pri la E-movado en Ruslando, beletro, historio. Mi Šiumonate senpacience atendos novan numeron de LOdE.

    Petras Ruk■enas (Litovio)


    Alta pretendo

    Estas alta pretendo samtempe sciigi sian rusan legantaron pri eksterlandaj okaza╝oj, doni rusajn primovadajn raportojn (kiuj interesu ankař eksterlandanojn) kaj beletrajn tekstojn altkvalitajn. Miaopinie, pripensante la kondiŠojn sub kiuj la eldonado okazas, oni kontentige sukcesas. Malhelpas la disvasti°on la Ši-landaj enmovadaj malkonsentoj (kiujn mi ankorař ne vere komprenis), la foresto de pagipovo kaj la malfidinda kaj malrapida po■tsistemo. Ricevante la kajerojn monatojn prokrastite, mi jam plejmulton legis interrete. Sed pri tio, la redaktoroj nenion povas fari...

    Kontraře, la eldonantoj meritas egan lařdon, ke oni sukcesas persiste eldoni sufiŠe altkvalitan revuon sub la nunaj kondiŠoj.

    Baard Hekland (Norvegio -- Ruslando)


    Ne plibonigu

    PlaŠas al mi via revuo lař formo, aspekto kaj stilo. Ankař la enhavo estas interesa kaj plezure legebla.

    Mi nur petas vin, ne provu "plibonigi" la aspekton de La Ondo. Konservu la nunan simplan paperon kaj simpatian, facile legeblan, litertiparon. Kiel negativan ekzemplon de "plibonigado" rigardu Heroldon, kiu pro la brilanta papero kaj etaj literoj i°is tre malfacile legebla.

    Marian Laba (Pollando)


    PENSI PRI UNUECA STRATEGIO

    Kiel delegito de Svisa E-Societo en la Forumo por la Esperanta Civito, organizita de PEN-centro kaj ERA, mi sentas min aparte koncernata de la artikolo de Jouko Lindstedt (LOdE. 1998: 11).

    Unue mi tre ■atis la titolon Esperanto apartenas al Šiuj. Mi komprenas, ke esperantistoj iom timas priideajn debatojn Šar ili timas kverelojn (kiel substrekas alia artikolo en la sama numero, de Aleksander Kor╝enkov) kaj "preferas °ui la vivon, esti bone kune", kiel diris estraranino. Kaj fakte estus malfacile organizi debatojn pri tiu temo: krom Giorgio Silfer kaj ERA, la iniciatantoj, kiu sufiŠe kompetentus por nutri la debaton, alportante aliflankajn ideojn?

    Mi estis interesata de la Forumo, Šar mi opinias, ke nia movado devus pensi pri ia unueca strategio rilate la eksteran mondon (kaj rilate sin mem). UEA bedařrinde ne rolas tiel, °i ekskludas anstatař kunigi, kiel montras letero de Giorgio Pagano en la sama numero. Esperantio devus lerni pri demokratio kaj kapabli kunlabori, konservante siajn internajn diversecojn. Sed, kiel tutprave diras Jouko Lindstedt, ne en la spirito de GrŘtli (la tri svisoj alianci°is kontrař malamikoj, en defendema spirito tute ne tařga al nuna Esperantio), sed trankvile, eble iom post iom alianci°i same kiel formi°as Eřropo. Kaj, por Esperantio mi preferus la modelon de la Eřropa Konsilantaro al tiu de Eřropa Unio, ni tamen ne bezonas ■taton.

    Mi estas absolute kontrař la pakto rezultite de la Forumo. Kiel diras Jouko Lindstedt, anstatař unuigi, "°i kreas duan movadon". En la sama direkto mi deziras aldoni, ke mi partoprenis la Forumon, Šar mi tute konsentas pri la kvin tezoj, proponitaj kiel bazo al la forumaj diskutoj, krom la emfazo de la kulturaj centroj malfavore al la grandaj kongresoj. Ni esperantistoj, troofte minoritatigitaj, bezonas foje esti en amaso. Kaj tie ni devas rekoni la meriton de UEA, °i kapablas kunvenigi amason.

    Mi do tre ■atis la spiriton de la artikolo de Jouko Lindstedt, sed mi ■atus diri al li, ke plu ekzistas homoj ankorař proksimaj al la ideoj de Rauma, kiuj ne deziras enfermi°i en iu sekto, kaj tute ne necese sekvas la postajn ideojn de la tiel diritaj "rařmistoj" (Szeged ktp).

    Mi ankař ■atus rimarki, ke ne tiuj "rařmistoj" proponis, dum la Forumo, "atingi agnoskon fare de la dublina Buroo de la malpli disvastigitaj lingvoj", sed ERA faris tion unue kaj poste la Forumo voŠdone akceptis la proponon.

    Oni tamen ne povas riproŠi al ERA rezigni pri ia malvenko. Mi opinias, ke tiu propono ne estas tuj for╝etinda. Agnoski, ke ni estas nun minoritato, kaj deziri esti rekonata tia (emfazante la valoran kulturan apartecon de tiu minoritato) ne necese montras, ke ni rezignas pri pli vasta rekono.

    Nicole Margot (Svislando)


    RENKONTIěO ŮOKANTA OBSTINULOJN

    Intervjuo kun prezidanto de Ol■tina E-Klubo Andrzej Gielert

    MZ. Kio estas "FREŮO"?

    AG. Frusomera Renkonti°o Esperanta Ůokanta Obstinulojn. Ol■tinaj geesperantistoj °in organizas Šiujare fine de junio. Ăi-jare FREŮO okazos jam por la sesa fojo 30 jun. -- 4 jul. Lař nia scio °i estas unika en Esperantujo...

    MZ. Ăiu E-aran°o estas unika...

    AG. Vi pravas, sed diru, Šu estas E-renkonti°o dum kiu vi povas gajni monon? Dum FREŮO -- jes! SufiŠas, ke vi iomete konas Esperanton, E-movadon kaj °ian kulturon kaj historion. Por gajni belajn kaj riŠajn premiojn oni devas solvi Š. dek kvizojn -- konkursa╝ojn po 10 demandoj en Šiu kvizo. Ăiu partoprenanto de Granda Kvizo devas solvi Š. cent kvizerojn kaj la plej perfekta gajnas Šef-premion.

    MZ. Kiu gajnis Šef-premiojn?

    AG. En 1997 s-ro Jerzy Konieczny, polo, kiu prenis preskař 1000 usonajn dolarojn kaj pasint-jare -- s-ino Dorota Burchardt, polino, konkeris preskař 600 USD... Oni devas aldoni, ke Ši-jare dudek personoj ricevis mon-premiojn kaj Šiuj "kvizanoj" ricevis diversajn aliajn premiojn...

    MZ. Mi vidas, ke nur poloj gajnas...

    AG. Preskař. Stranga afero -- alilandanoj ař ne bezonas monon ař ne kredas je tio, ke oni povas gajni monon dum E-renkonti°o... Kiam ni startis kun nia FREŮO, ni pensis, ke °i estos interesa por rusoj kaj aliaj paradizanoj (el eks-komunismaj landoj), por kiuj 1000-dolara monpremio estas grava sumo... evidenti°is, ke ne... krome -- poloj gajnas eble pro tio, ke ili estas simple perfektaj esperantistoj, Šu?

    MZ. Kial via aran°o okazas fine de junio, fakte frusomere?

    AG. Pro du kialoj... La unua -- Šar preparoj al Ši renkonti°o estas temporabaj, °ia organizado fine de junio efikas, ke tuta somerferio por la organizantoj estas poste libera! La dua -- se vi volas bone aran°i vian propran somerferion, vi povas gajni monon dum FREŮO por via feriado... Por bona feriado -- dum FREŮO gajnado!..

    MZ. Ău FREŮO estas nur kvizo-konkursoj?

    AG. Absolute ne! Kvankam la Šefa parto de nia aran°o estas kvizoj... sed krom tio ni organizas prelegojn, artan programon, interkonan vesperon, ekskursojn, tradician "bieran vesperon Še la fajro", diskutrondojn, renkonti°on kun redaktoroj de la lokaj gazetoj ktp...

    MZ. Kiu donas al vi monon?

    AG. ěenerale -- bonaj rilatoj... jes, kun la urbestro, kiu dekomence Šiujare apogas nian aran°on ne nur morale... kun la regionestro, kiu de antař nelonge apogas nin... kun multaj ol■tinaj firmaoj, kiuj pli kaj pli multe da mono direktas al nia internacia renkonti°o. Interesa afero: Šiujare dum FREŮO ni organizas "bieran vesperon Še la fajro", al kiu ni invitas Šiujn apogantojn.

    Ni scias, se apoganto venos kaj spektos nian FREŮOn, venontjare ni ricevos monon de li, se ne -- ni ne ricevos monon de li, ař ricevos ne multe da mono kaj kun grandaj malfacila╝oj. Simple oni devas Šiam inviti donacantojn por prezenti nian E-renkonti°on...

    MZ. Kial vi ne informas vaste pri FREŮO?

    AG. Ho, mia Dio... ni multe informas E-revuojn, sed nia propono estas tamen tiom nekredebla, ke redaktoroj ne aperigas °in... Krom tio ni posedas propran retpa°on http://www.art.olsztyn.pl/fre■o/ kaj tie vi povas mem informi°i pri nia aran°o...

    MZ. Kiumaniere oni povas ali°i al via aran°o kaj ricevi pli detalajn informojn?

    AG. Diversmaniere... al mia retadreso: angiel@polbox.com ař per limaka po■to: Pola E-Asocio -- Vojevodia Filio, PL-10 950 Olsztyn, skr. poczt. 420, Pollando.

    Intervjuis Marian Zdankowski

    Foto el FREŮO-98
    Kiam tiu Ši kajero estis enpa°igata, ni ricevis novan informon de s-ro Zdankovski.

    Ăi-jare vizitos Ol■tin ankař Mikaelo Bron■tejn kaj Georgo Handzlik. Ankař bu■e konfirmis sian Altan Protekton por FREŮO eksa pola prezidento -- Lech Walesa, kiu jam protektis E-aran°on en 1996. La revo de la organizantoj estas, ke ankař dua Alta Protektanto estu alia Nobelpremiito -- Reinhard Selten, sed °is nun la organizantoj ne havas respondon al sia peto.

    Kvizemuloj de Šiuj landoj -- unui°u en Ol■tino!
    á


    GDR KAJ ESPERANTO

    En la revuo Esperanto Aleksander Kor╝enkov jam kontribuis al senmitigo de la E-historio de eksaj "socialismaj" landoj. Ankař en la plej okcidenta parto de la "orienta bloko" multo restas prilaborenda. Simile kiel la naziaj kaj nazidependaj re°imoj fari°is prilumitaj plejfrue Š. 20 jarojn post sia fino, la ■ar°ita historio de la komunismaj diktaturoj estos rekonsiderata nur de nova generacio, kiu mem ne persone spertis tiun tempon.

    Malmultajn jarojn post la fino de la dua mondomilito, sur germana teritorio okazis denove "malpermeso de esperanto". En januaro 1949 la regantoj de la sovetie okupita parto malpermesis asociojn kaj membrecojn en alilandaj organiza╝oj, i.a. ankař en Germana E-Asocio, kiu havis la sidejon en Munkeno -- usone okupita parto. (Vd. Ulrich Lins. La dan°era lingvo.) Kiam en 1955 Esperanto publikigis malklaran foton de esperanto-amikoj en GDR, certe ekzistis bona motivo por ne precize indiki la lokon.

    Nur en 1965 esperantistoj en GDR rajtis lařle°e organizi sian agadon (kompare al aliaj "soclandoj" relative malfrue). KondiŠo por tio estis la sen■ancela subteno de la komunisma politiko. Vole ař nevole la respondeculoj de la soclandaj E-asocioj plenumis tion, kaj ankař UEA devis trovi modus vivendi por ebligi la kontakton inter okcidento kaj oriento. Tiun akcepton de la "samdirektigo" oni ne kritiku apriore, sed ne ignoru la influojn de la komunismaj re°imoj. Menciindaj estas ankař la kunlaboro de UEA/TEJO kun komunismaj organiza╝oj, ekz-e, Monda Packonsilio. La okupi°o pri la "soclandoj" do ne nur tu■u la orientulojn.

    Foje iuj el la "oficialaj" GDR-esperantistoj asertas nun, ke la fiaj okcidentanoj volas nigrigi Šion, kion faris la orientgermana E-movado. Tute ne! Neniu neglektas la valorajn laborojn, ekzemple, de lingvisto Detlev Blanke ař instruisto Ulrich Becker, por mencii nur du nomojn. Tamen oni devas nepre atentigi pri la kondiŠoj, sub kiuj aliaj GDR-aj esperantistoj vivis malpli feliŠe ol la re°im-samideanaj oficialuloj. Konato de mi trovis en sia dormŠambro sekretajn ařskultilojn de la ■tatsekuro, alia ne rajtis studi pro rifuzo de militservo. Unuflanke estis tre agrable ke la estraro de la E-Asocio en GDR (GDREA) povis subpremi sektismajn agadojn de E-fanatikuloj, kaj tiel trovi konsiderindan agnoski°on de la ■tato. Sed la Tradicia Esperanto-Ideologio estis anstatařita per multe pli terura malbona╝o, nome marksismo-leninismo. EŠ esperantaj laboristoj devis sperti malhelpojn pro la GDR-re°imo, kiam oni "rekomendis" al SAT-membroj malmembri°i.

    Kadro de la GDREA-agado estis la Kulturligo, kies sekcio °i estis. En 1945 komunistoj, socialdemokratoj kaj kelkaj kristanoj fondis °in kiel "Kulturligon por la demokrata renovigo de Germanio". Dum la unuaj jaroj Kulturligo estis ankorař sufiŠe supertendeca kaj tutgermana, sed poste °i rapide fari°is simple organo de la sovetiaj okupantoj kaj de la nacia komunisma partio. Kiel amasa organiza╝o kaj transferrubando de la ■tata politiko la Kulturligo estis eŠ reprezentita en la parlamento. La Kulturligo kunligis tute malsamajn kulturajn asociojn en GDR: kantistajn, filatelajn, kolombo-bredistajn ktp. La filatelisto ne estis membro de sendependa libera asocio, sed teknike de la Kulturligo de GDR. Li tiam rajtis elekti en kiuj sekcioj de Kulturligo li volis esti membro, do kompreneble en la filatelista, sed eble ankař en GDREA, Šar esperantista amiko petis lin fari tion. Nia ekzempla filatelisto pagis tamen nur unufoje la kotizon de la Kulturligo. Iel tio estas bela sistemo, sed ni ja vidis kiel la soclandoj finis ekonomie. Cetere, pro la organiza monopolo de la Kulturligo oni rajtis konstrui E-asociojn nur kadre de la Kulturligo, sed ne ekster °i.

    Foje oni legas la aserton, ke GDREA estus havinta du mil membrojn. Tio devas esti komprenata sub la supre priskribitaj kondiŠoj. Praktike inter tiuj membroj estis certe multaj, kiuj ne parolis esperanton, ne aktivis kaj ne pagis kotizon, sed nur esprimis sian "simpation por esperanto". Ke el tiuj "du mil membroj" en la oriento nur relative malmultaj fari°is GEA-membroj, estas facile komprenebla.

    Post la liberaj GDR-balotoj en marto 1990 la komunisma re°imo devis cedi al koalicio de kristandemokratoj, socialdemokratoj kaj liberaluloj. Ankař en GDR-Esperantio blovis la vento de ■an°o. Ne nur fondi°is E-Junularo (antaře malpermesita pro la monopolo de la ■tatjunularo), sed ankař sendependa (regiona) E-Ligo de Saksio-Anhaltio (ELSA). ELSA deziris tiom rapide kiom eble fari°i normala regiona asocio de la okcidentgermana GEA, simile kiel ekz. Bavara E-Ligo ař E-Ligo de Malsupra Saksio. Almenař ekde la oficiala reunui°o de Germanio (3 okt. 1990) ELSA estus havinta rajton je tio. Anstatař akcepti ELSAn, la GEA-estraro preferis unui°on kun GDREA, "libervolan kaj samrajtecan", por flati al la estraranoj de la komunisma asocio. Oni devas timi ke la forgesigo de tiu skandalo sukcesis.

    Kelkaj orientgermanaj esperantistoj iel volis "malpermesi" al mi okupi°i pri la GDR-historio, "Šar vi, Ziko, ja ne mem spertis °in. Pri GDR rajtas paroli nur tiu kiu mem vivis en °i". Tute saman argumenton mi konas de mia onklino Hilti, kiu estas naziino, rilate al la Hitler-regno... sed Šu tio ne signifus, ke ni, poste naskitoj, devus tute rezigni pri historiografio? Pri Bre╝nev, Hitler, Napoleono, Cezaro -- sed ankař pri Zamenhof? Ař Šu temas nur pri preteksto por malhelpi la laboron de historiistoj?

    Ziko Marcus Sikosek


    Gvidas nin Espero!

    En la programa enkonduko al la unua kajero de La Ondo SaÂarov promesis: "en Šiu numero ni penos doni al la legantaro materialon por facila kaj agrabla legado, presante beletristikajn kaj populare-sciencajn verkojn de plej bonaj niaj ařtoroj". Ni proponas etan elekton el la fruepoka poezio.

    Georgo De■kinTitolpa°o de LOdE

    Je la 50-jara jubileo de la Majstro

    Hodiař festas tuta mondo,
    Ho, Kara Majstro, ankař ni, --
    De granda mar' malgranda ondo, --
    Gratulas Vin. Ho, vivu Vi!

    Ho, vivu Vi, gvidanto nia,
    Por Šiam gvidu nin al cel',
    Kaj estu glora nomo Via
    Unua an' de l' Verda stel'!..

    Sukceson plenan de l' afero
    Deziras ni el tuta kor'.
    Antařen! Gvidas nin Espero
    Kaj Vin glorigas nia Âor'.

    LOdE. 1910: 2.
    á

    Deveno de amo

    En nia mondo regas amo,
    ěi movas Šion; °ia flam'
    Devenas el eterna flamo,
    Ekbruligita de Adam'.

    Potenca Di', kreinte homon,
    Por li konsolon en mizer' --
    Edzinon donis, kies nomon
    ni Šiuj ■atas, Šar sur ter'

    Adam' kaj Eva estas Šiam
    simboloj de eterna am'
    Kaj estingi°os jam neniam
    De ili bruligita flam'...

    LOdE. 1910: 4.
    á

    A.Dombrovskij

    Diris glora ArÂimedo:
    Donu punkton de apogo,
    Kaj jen sola teran globon
    Mi levigos sen mensogo.

    Diris la sanktul' Asiza:
    Fratoj, pli da am' havante,
    Ni diigus la homaron,
    Ăarmus bestojn karesante.

    Ho ve! L' ArÂimeda punkto
    Estas inter revfantomoj,
    Mankas am', nenia miro,
    Ke besti°as nun la homoj.

    LOdE. 1911: 1.
    á

    Eska

    Al samideanoj

    Ekbrilas triumfe la verda stel' nia
    El son°o homaro veki°as,
    Por vivo pli bela, estonto alia
    Jam Šie la voŠoj ařdi°as!
    SufiŠas bataloj, sufiŠas militoj,
    For glavoj, armeoj, ponardoj!
    Ni iru antařen kun °ojaj spiritoj
    Ni, -- filoj de l' pacaj standardoj.
    Dum longaj centjaroj batalis nacioj,
    Nur vivis malpaco, malvero,
    Kaj inter popoloj kreskadis envioj
    Kaj regis pafiloj sur tero.
    Sed nune montri°is el nuboj verdstelo
    Kaj °ia radio en mondo,
    Homaron kondukas al unu nur celo
    Al unu amika la rondo!
    Do Šiuj ni iru al paca laboro
    Senlace, senŠese, konstante.
    Por nia agado kaj sankta fervoro
    Ni celon atingos agante.
    Kolerajn popolojn ni povas kunigi
    Per helpo de lingvo-ligilo,
    La mondon obstinan ni devos pacigi
    Do agu la patro kaj filo!
    Progresas l' afero de l' nia ideo,
    Haltigi °in povas nenio.
    Ăar montras direkton al nia armeo
    De l' verda la stelo radio!

    LOdE. 1909: 6--7
    á

    Romano Frenkel

    Romanco

    Tril' najtingala dolŠe fluis,
    Karesis °in la noktzefir';
    Al °i responde fonto bruis,
    Pasiaromis flora spir'.

    Ekkantis mi... ektremis sonoj
    Pro ampeteg', pro amsufer',
    Kaj estis plenaj de admonoj,
    Pri la kompat' kaj de l' esper'.

    Silentis ■i al mia °emo:
    Pri kant' alia revis ■i...
    Nur de l' gitaro kord' sentema
    Al mi resonis kun pasi'.

    LOdE. 1912: 11.
    á

    Czeslaw Kozlowski

    Forgeso

    Sur valan blulageton dormantan en suno,
    Ařtuno ╝etis floron velkintan kaj palan.
    Laguno ne ekmiris, kaj la blankpetalan
    Konvalan floron lasis sur akvo sen puno.

    Trankvila floro na°as sur trankvila ondo,
    En rondo kuras jaroj per vico malbrila...
    La mondo jam forgesis pri lago humila,
    Subtila blanka floro pelita el mondo.

    LOdE. 1914: 4
    á

    L.Levenzon

    Napoleono

    Li havis regnojn sub kalkano,
    Hero' kun venka ařreolo;
    Tremigis mondon li per mano,
    Grandega estis li -- kaj sola.

    Li poste, pro la ■an°' de l' sorto,
    Pereis sur ■toneg' izola,
    Enterigita antař morto,
    Senkrona en forges' kaj -- sola...

    LOdE. 1912: 2.
    á

    Aleksandro Martakov

    Printempa nokto... kun la flamo
    Najtingalo post rivero
    Kantas kanton pri espero,
    Pri feliŠo kaj pri amo...
    Ekbruligis per la sento
    Mian koron bela kanto...
    Ho, feliŠa ammomento!
    Al mi venis Vi amanto!..

    LOdE. 1909: 6--7
    á

    Mario Tenner

    La rimoj

    Vi bataladas kun la sorto,
    Sed sorto povas Šion:
    Kun sorto Šiam rimas forto, --
    Memoru bone tion!..

    Kunulo via estas vero,
    Sed povas °i nenion:
    Kun vero rimas la sufero;
    Memoru ankař tion!..

    Suferu sola, ne atendu,
    Ke iu vin subtenos...
    Al homoj manojn de etendu:
    Vin ili ne komprenos!..

    LOdE. 1911: 5.


    SLAVONAJ SKRIBOJ (3a parto)

    Eseo de Sergio Pokrovskij, dařrigo. La 1an kaj 2an partojn legu en la pli fruaj kajeroj de La Ondo

    La trilingva herezo

    ... Kiam Konstanteno estis en Venecio, kunvenis kontrař lin la Latinaj episkopoj, monaÂoj kaj pastroj, kaj levis la trilingvan herezon dirante:

    -- Kiel ařdacis vi krei skribon por la slavoj kaj instrui °in al ili, °in kiun neniu antaře inventis: nek apostolo, nek papo; nek Gregorio la Dialoga1, nek Hieronimo, nek Ařgusteno? Ni konas nur tri lingvojn, en kiuj Dio per specialaj skriboj estu glorata: la hebrean, la grekan kaj Latinon ... [VK, cap. 16]

    En diversaj epokoj oni prezentis diversajn argumentojn favore al koncernaj "sanktaj lingvoj".

    La lingvo de Adamo

    "Sur la tuta tero estis nur unu lingvo kaj unu parolmaniero", asertas Biblio [Gen 11:1]. Kaj baldař post la Diluvo la homaro volis konstrui por si urbon kaj tie turon, specon de Šiela ■tuparo son°ota de Jakobo [Gen 28:12].

    Nun nuboskrapaj konstrua╝oj estas afero ordinara, sed tiam la ideo tiom ■okis la Eternulon, ke li konfuzis la lingvojn.

    Tamen unu familio, la ArpaÂ■adidoj, dizertis la publikan laboron. ArpaÂ■ad estis filo de Sem, unu el liaj pranepoj ricevis la nomon Peleg, "Šar dum lia vivo dividi°is la tero" [Gen 10:25]. El la genealogio [Gen 11:10--18] kalkuleblas, ke Peleg vivis en la jaroj 102--341 post la Diluvo.

    Tial la ArpaÂ■adidoj konservis pura kaj nedifektita la pralingvon de Adamo kaj Noa, la lingvon en kiu la Sankta Skribo estas rivelita. Abrahamo estis pra-pra-pra-nepo de Peleg kaj dum la unuaj 140 jaroj de sia vivo povis ařdi la antařdiluvan lingvon rekte el la bu■o de sia praulo Sem, a°anta 460 jarojn kiam Abram naski°is.

    Verdire, se la Biblia mito celis ekspliki la devenon de la lingvoj, °i tamen fiaskis pri la franca, rusa ař Esperanto. EŠ pli malbone, ni ne scias kiuj el la Abrahamidoj konservis pli puran pralingvon: Šu la araboj posteuloj de lia pli a°a filo I■maelo (la Nobla Korano ja estis rivelita "en la klara araba lingvo"), ař la Izraelidoj posteuloj de Isaako? La lingvistoj °enerale konsentas, ke la klasika araba estas pli arkaika ol la klasika hebrea (kelkaj propraj nomoj Bibliaj konservis fina╝ojn perditajn de la hebrea, kiujn la masoristoj ne sukcesis tute forredakti).

    La nunan lingvopolitikon de la Sinjoro karakterizas la Pentekosta plurlingveco, kies specimenojn regule prezentas Johano Paulo II. Tamen en "la lastaj tempoj" la homaro sendube retrovos "la puran lingvon", kvankam Še cirkonstancoj infere malesperigaj [Cef 3:8--9]:

    Tial atendu min, diras la Eternulo, °is mi miatempe levi°os; Šar mi decidis kolekti la naciojn, kunvenigi la regnojn, por elver■i sur ilin mian koleron, la tutan flamon de mia indigno; Šar de la fajro de mia severeco forbrulos la tuta tero. Tiam mi redonos al la popoloj lingvon puran, por ke Šiuj vokadu la nomon de la Eternulo kaj servadu al li unuanime.
    El letero de Aristeo

    ... Demetrio el Falero, la estro de la re°a biblioteko, ricevadis multe da mono por kolekti, kiom li povis, Šiajn librojn de la mondo por Ptolemeo la re°o de Egiptujo, granda libro■atanto. Foje la re°o demandis lin en mia Šeesto:

    -- Kiom da libroj jam estas en la biblioteko?

    -- Pli ol ducent mil, ho re°o, -- respondis Demetrio, -- sed mi esperas baldař kolekti la reston, tiel ke estos pli ol kvincent mil. Alvorte, mi ařdis, ke la Le°o de la judoj estas kopiinda kaj meritas lokon en via biblioteko.

    -- Kio do malhelpas vin aran°i tion? -- demandis la re°o. -- Vi havas ja Šiujn rimedojn.

    -- Necesas traduki ilin. Ăar en sia lando la judoj parolas apartan lingvon. Oni ofte konfuzas °in kun la aramea, sed °i estas alia.

    La re°o komprenis la aferon kaj ordonis prepari leteron al la Šefpastro de la judoj (...) ěi tekstis jene:

    Re°o Ptolemeo salutas Šefpastron Eleazaro (...)

    Dezirante montri mian aprezon al Šiuj judoj de la mondo kaj de la venontaj generacioj, mi decidis ke via Le°o estu tradukita el via lingvo hebrea en la grekan, por meti tiujn librojn en mian bibliotekon.

    Tial vi faros bone se vi elektos po ses maljunulojn el Šiuj triboj viaj, homojn piajn en la vivo kaj spertajn en la Le°o, kapablajn precize °in traduki.

    Mi sendas mian gvardiestron Andreo kaj Aristeon, homojn tre estimindajn, por prezenti al vi la aferon kaj cent talantojn da ar°ento (...)

    Vi faros al mi komplezon se vi sciigos, kion vi deziras.

    Al tio Eleazaro konvene respondis:
    Ăefpastro Eleazaro salutas re°on Ptolemeo.

    Akceptu miajn bondezirojn por vi, por re°ino Arsinoa via fratino, kaj por viaj idoj (...)

    Ni faros lař via deziro -- kvankam °i estas nekutima -- Šar vi faris por ni multajn kaj eksterordinarajn favorojn. Antař la tuta popolo mi elektis po ses maljunulojn el Šiu tribo, kaj mi sendas ilin al vi kun kopio de nia Le°o.

    Estus afabla╝o, ho justa re°o, se vi ordonos ke post la plenumo de la traduko la homoj estu tuj sekure al ni revenigitaj.

    ... Tri tagojn post la veno de la sa°uloj Demetrio akompanis ilin en la Nordan distrikton de Faroso. Li lo°igis ilin en aparta domo sur la marbordo, izolita kaj trankvila, tre konvena por sciencaj studoj. Tie ili laboris, akordigante siajn tradukojn, kaj Šio interkonsentita estis konvene skribata sub la redakto de Demetrio ...

    (La re°o Ptolemeo Filadelfo regis Egiptujon ekde 284/285 a.K.; Demetrio el Falero mortis baldař post 283 a.K. La "Letero de Aristeo" estis referencita jam en la 2-a jc a.K., kaj Jozefo Flavio resumis gin sur 10 pa°oj en siaj "Antikva╝oj judaj", libro 12, Šap. 2. Post kelkaj jarcentoj Talmudo donis sian version de tiu fabelo en la Rulo 9.)
    á

    Versio Talmuda

    Re°o Ptolemeo kunvenigis 72 maljunulojn. Li lokis ilin en 72 Šambrojn, Šiun aparte, sen diri kial li ilin venigis. Li eniris la Šambron de Šiu kaj diris:

    -- Skribu por mi Toraon de Mo■e' via majstro.

    Dio metis en la koron de Šiu kiel traduki idente al Šiuj ceteraj.

    Tiu estis mal°oja tago, kiel klarigas la sa°uloj en Megilat Ta'anit:
    Je la 8-a de Tebet', kiam Torao i°is tradukita en la grekan sub re°o Ptolemeo, mallumo falis sur la mondon kaj dařris tri tagojn. Kion tio similis? Leonon enka°igitan. Antař ia kaptiteco Šiuj timis °in kaj fu°is de °i. Kaj nun Šiuj venis rigardi °in kaj diris:

    -- Kie do estas °ia forto?

    La kulturlingvo de la klasika epoko

    Iel ajn, la greka lingvo posedis di-inspiritajn librojn de la Malnova kaj de la Nova Testamentoj. Tio estis ia Šefa merito en la opinio de la kristanoj Mezepokaj, pri kiuj temas en nia eseo.

    Evidente, la greka posedis ankař pli bonkvalitajn kulturajn valorojn sciencajn, filozofiajn, literaturajn, teatrajn ... Nin atingis nur malgranda ono kiun bonvolis konservi la generacioj Mezepokaj.

    La kulturlingvo de la "Sova°a Okcidento"

    Sian karieron de kulturlingvo Latino faris jam postmorte, post la barbara konkero.

    En la klasika Romio la tuta filozofio kaj scienco estis greklingvaj. Latino havis relative modestan kolekton da bonkvalita poezio, en kelkaj °enroj kompareblan kun sia helenisma modelo; eminentajn (kvankam tre memcentrajn) verkojn politikajn, jurajn, militajn, satirajn kaj historiajn. La teatron anstatařis pantomimo kaj cirko. Cicerono, Lukrecio, Seneko provis verki en la °enro filozofia, sed tiuj verkoj apartenas pli al la Latina filologio ol al originala filozofio. La lingva╝o metafizika restis subevoluinta (proksimume kiel la faka terminaro de Esperanto), kaj eŠ grandaj ■atantoj de Latino (ekz-e Marko Ařrelio) verkis en la greka por esprimi delikatajn pensonuancojn.

    Kontrařekzemplon prezentas la Historio Romia de Amiano Marcelino: kvankam denaska greklingvano, li tamen preferis verki °in Latine.

    Post la barbara konkero la scio de la greka i°is rara, kaj kun °i perdi°is la pli granda parto de la kulturo. El Šiuj verkoj de Platono, en Latino ekzistis nur Timeo; tial Boecio, la lasta romiano, decidis traduki por siaj samlingvanoj la verkojn de Platono kaj Aristotelo. Li sukcesis traduki nur kelkajn verkojn logikajn de Aristotelo; verkojn de Platono li eŠ ne komencis traduki, kiam TeodoriÂo ordonis lin ekzekuti2; kaj °is la 12-a jc liaj tradukoj restis la plej serioza parto da tio, kion la Okcidento heredis de la antikveco (la "malnova logiko").

    Do, restis nemulte, kaj la lingvo mem restis subevoluinta3.

    La skolastiko komenci°os de tie, kie interrompi°is la laboro de Boecio. Sed kurioze, la okcidentanoj preferos traduki el alia kulturlingvo (la araba). Du-tri jarcentojn post la epoko, kie estas ankrita nia eseo, la Okcidenta skolastiko levi°os °is la nivelo de la Bizancia kaj araba; sed dume inter ili estas abismo, kaj MiÂaelo III (la imperiestro de la romianoj) responde al la pretendoj de papo Nikolao I de Romo nomos la rigidan kaj malriŠan Latinon "lingvo barbara kaj skita".

    PilatismoáKrucumo (ikono)

    Do, en la Oriento estis multe da kulturaj lingvoj, multe da urbegoj kristanaj kaj kvar patriarkoj; en la Okcidento estis nur po unu da ili. Kaj malgrař tiu monopolo la pozicio de Latino estis iom malforta.

    Ůajnas ke Izidoro de Sevilo (m. 636) unua proklamis Latinon "sankta lingvo"; en siaj Etimologioj li pruve citis Evangelion [Jn 19:19--20]:

    Kaj Pilato ankař skribis titolon, kaj surmetis °in sur la krucon. Kaj estis skribite: Jesuo Nazareta, la re°o de la judoj.

    Tiun titolon multaj el la Judoj legis; Šar la loko, kie Jesuo estis krucumita, estis proksime de la urbo; kaj °i estis skribita Hebree kaj Latine kaj Greke.

    El tio Romo konkludis, ke nur la tri menciitaj lingvoj konvenas por publike glori Dion. Rezonado ■ajne nerefutebla Šar tute eksterlogika: unu fojon iu uzis Latinon en kompanio kun la greka kaj aramea por publike ironii pri Jesuo -- sekve ankař Latino estas ekskluzive konvena por la celoj liturgiaj.

    Tamen Konstanteno-Cirilo trovis respondojn.

    Unue, li tre trafe nomis siajn oponantojn pilatanoj4.

    Kaj due, li trovis ankař pli subtilan argumenton, tre dialektike turninte la diron de Pařlo [1Kor 14:6--16]:

    Sed nun, fratoj, se mi venus al vi, parolante per [nekompreneblaj] lingvoj, kiel mi vin helpus, se mi ne parolus al vi, ař en formo de malka■ado, ař de sciado, ař de profetado, ař de instruado? ... Tiel ankař vi, se vi per la lango ne donas parolon facile kompreneblan, kiel oni scios, kio estas parolata? Šar en la aeron vi parolus. Eble estas tiom da specoj de voŠoj en la mondo, kaj nenia estas sensignifa. Se do mi ne scios la signifon de la voŠo, mi estos, rilate la parolanton, barbaro, kaj la parolanto estos por mi barbaro. Tiel same ankař vi ... klopodu, ke vi havu abunde por la edifo de la eklezio ... Alie, se vi benas spirite, kiamaniere tiu, kiu okupas la lokon de la malklerulo, diros Amen Še via dankesprimo? Šar li ne scias, kion vi diras...
    Efektive, Latina (ař greklingva, ař hebrea) meso antař slavoj estus egale sensenca, kiel Slavona glosolalio antař korintanoj.

    Dařrigota

    Notoj

    1. Gregorio la Dialoga: papo de Romo s-ta Gregorio la Granda (590--604), ařtoro de 4 "Dialogoj" pri Italiaj miraklofarintoj.

    2. En la jaro 524/525; tiel TeodoriÂo perdis sian reputacion de klera monarko, kaj papo Gregorio la Granda mencias en siaj "Dialogoj" ke kamparano vidis la animon de la re°o ╝etata en krateron de vulkano.

    3. Ekz-e por la Aristotela termino "ousia", centra en la kristologiaj disputoj, la ekleziaj patroj Latinaj ne trovis pli bonan tradukon ol substantia; nur en skolastiko, pli ol mil jarojn post Aristotelo, establi°is pli adekvata termino essentia (esenco). Sed la Latina Kredo jam eternigis la mistradukon substantia, kaj iuj historiistoj ortodoksiaj opinias ke °uste pro tiu konfuzo la okcidentanoj miskomprenis la Kredon kaj tial en■ovis sian filioque, Šefan dogman pretekston por la Skismo.

    Tiun mistradukon Latino heredigis al Esperanto. Kvankam en siaj Eseoj ("Ni kaj ěi". La Laguna: Stafeto, 1972. P. 188) Waringhien indikis ke la °usta traduko estus "samesenca", tamen PIV ial havas (sub substanco):

    en la romkatolika dogmo la Filo estas samsubstanca kiel la Patro
    -- nu, speciale Roma Ši tie estas nur la (mis)termino, kiu ■ajnas implici ke la du personoj estas sam■tofaj.

    (La termino Slavona: "jedonosu■Šnyj, do samesenca. Samradika nocio speciale romkatolika estus la barbar-Latina transsubstantiatio.)

    4. Ău hazarda koincido ke en "La majstro kaj Margarita" la majstro estas akuzata pri "fi-pilatismo"?


    LIBROPRODUKTADO EN ESPERANTUJO: JARO 1998

    Ekde 1992 LOdE Šiujare proponas revuon de la Esperanta libroproduktado, kiun Vilmos Benczik lanŠis en Hungara Vivo surbaze de la rubriko Laste aperis en Esperanto -- listo de la libroj, kiujn eldonejoj sendis al Roterdamo en la kuranta jaro. Tiu statistiko ne estas absolute fidinda. ěi ne mencias la librojn nesenditajn al CO; krome, ofte registri°as libroj eldonitaj antař jaroj. Tamen la resuma statistiko por kelkaj jaroj vidigas la Šefajn tendencojn en nia libro-industrio.

    La kompilinto dankas al la redaktoro de Esperanto Istvßn Ertl, kiu helpis kompletigi la mankintajn datumojn -- ja kelkaj eldonintoj neglektis meti kolofone eldonindikojn.

    MALPLI DA TITOLOJ, PLI DA PAěOJ

    Ůajnas, ke la libromerkato de Esperantujo estas sufiŠe stabila. Ăiujare (escepte de 1993) iom pli ol 100 eldonantoj produktas pli ol 200 librojn kun la suma pa°onombro Š. 25 mil pa°oj. La nuna jaro repruvis kaj firmigis tiun konstaton.
    á
    1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998
    Nombro de libroj en/pri Esperanto
    205
    136
    188
    200
    232
    273
    208
    Suma pa°onombro de Šiuj libroj
    25789
    18511
    22078
    23345
    28637
    27727
    28769
    Nombro de la eldonintoj
    103
    98
    132
    113
    146
    124
    127
    Avera°a pa°onombro de unu libro
    126
    136
    117
    116
    123
    102
    138
    Avera°a prezo de unu libro (NLG)
    15,9
    20,1
    16,9
    16,9
    19,3
    16,1
    20,1
    Lernolibroj, vortaroj, informiloj k.s.
    36
    23
    35
    30
    39
    19
    28
    Originala beletro
    24
    17
    27
    25
    25
    31
    24
    Traduka beletro
    31
    28
    43
    34
    47
    59
    54
    Planlingvistiko, esperantologio
    27
    21
    19
    21
    31
    32
    15
    Esperanto (kulturo, movado k.a.)
    18
    15
    14
    28
    24
    27
    26
    Politiko, filozofio, historio
    17
    6
    11
    13
    12
    23
    24
    Scienco kaj tekniko, terminaroj
    13
    13
    13
    26
    16
    30
    15
    Religio
    12
    6
    7
    8
    11
    18
    12
    Aliaj temoj
    17
    7
    19
    15
    27
    34
    10
    á

    127 eldonejoj kaj eldonemaj entuziasmuloj bone zorgis, ke ne manku elekto en la libro-servoj. Kvankam en 1998 Laste aperis registris malpli da libroj ol en la antařa jaro, ili estis pli "dikaj", kaj la totala pa°onombro iom superis tiun de 1997.

    Kredeble la nombro de la bro■uroj estas pli alta, kaj eŠ al nia redakcia adreso venas bro■uroj, kiujn neniam registras Laste aperis -- finfine, tiu listo estas ne biblioteka bibliografio, sed komerca oferto. Precipe en la landoj bonstataj, deziranto eldoni libreton facile trovas la eblon komposti kaj elprinti °in per nemultekosta komputilo, kaj poste porti al iu el proksimaj presejoj ař multobligaj centroj. Por tiuj "eldonistoj" ne gravas, ke iliaj fabrika╝oj ■okas iujn personojn, kiuj kutimas konsideri libron artverko, ili ne bezonas kompostistojn, redaktorojn, pentristojn kaj provlegantojn. Seriozaj librovendistoj evitas proponi tiajn "librojn" al siaj klientoj, kaj la bonintencaj eldonintoj devas mem zorgi pri la distribuo -- plejparte senpaga.

    NE SUBTAKSI KAJ NE SUPERTAKSI

    Ankař la tema aspekto similas al la kutima. Pli ol kvarono da tuto estas tradukitaj beletra╝oj. Lastjare enmondi°is antologioj serba, latina (2 volumoj) kaj franca (6 volumoj!). Estis eldonita la lasta (tria) volumo de la Šina klasika╝o Ru°doma son°o. Aperis aliaj atentindaj tradukoj: Sanga nupto (GarcÝa Lorca), Son°onovelo (Schnitzler), La Šashundo de la Baskerviloj (Conan Doyle), La senŠesa rakonto (Ende) k.a. Inter la reeldonitaj elstaras Cezaro de Jelu■iŠ kaj La Kunularo de l' Ringo de Tolkien. Tiu lasta elŠerpi°is nur du jarojn post la apero -- Šu oni plendu pri manko de legointereso en Esperantujo?

    La originala sortimento estas malpli elstara -- dominas bro■uroj eldonitaj koste de la ařtoroj. Inter la interesaj nova╝oj estas Durankulak de Sabira Stahlberg, Sur parnaso de Tim Carr, Promeso en obskuro de Manuel de Seabra kaj Tri rakontoj pri la miljara paco de John Francis. Tamen eble pli gravis posteuma eldono de Ordeno de verkistoj (Karolo PiŠ) kaj reeldono de Voja°o al Kazohinio (Sßndor Szathmßri).

    Rekreskis la lern-literaturo, dum falis la scienca kaj interlingvistika.

    Denove plej multaj tradukoj estis faritaj el la franca -- 11. 7 tradukojn oni faris el la germana, po 6 -- el la angla kaj rusa, po 5 -- el la kroata kaj portugala, entute el 25 lingvoj. La franca firmigis sian pozicion -- 59 libroj tradukitaj el la franca estis eldonitaj en la lastaj sep jaroj. Sekvas la lingvoj angla (50), germana (33), portugala (26), Šina (24) kaj nederlanda (20). Grandega kontrasto kun la Granda mondo, kie oni vendas plejparte tradukojn el la angla.

    NENIO NOVAS SUB LA SUN'

    En 1997 per 23 bro■uretoj, eldonitaj en la 1990aj jaroj de Edwin Grobe lia usona eldonejo Arizona Stelo rangis kiel la unua en la listo de la eldonejoj. Ăi-foje Laste aperis ne menciis °in, kaj en la unua deko estas nur konataj eldonejoj. La sesvoluma Franca Antologio metis UFE al la unua loko ankař en la pa°olisto, kiun pasint-jare malfermis Magyar ┴llamvasutak Rt. (Hungaraj Ůtatfervojoj), eldoninta la 13 volumojn de la fervojista terminaro.

    Jen la statistiko por 1998, aparte por la libro- kaj pa°o-kvanto.

    Neniun libron en 1998 eldonis Ludovikito, Pro Esperanto kaj Edistudio, kaj brazila eldonejo Fonto plu restas nia plej aktiva eldonejo en la jaroj 1992-98. Al °i proksimi°as UEA, aktivi°inta Ši-jare, sed °iaj libroj estas malpli ampleksaj. Atentindas, ke en la lasta tabelo la tri suprajn liniojn okupas ekstereřropaj eldonejoj.

    Preskař 350 eldonejoj, esperantistaj societoj kaj entuziasmaj eldonemuloj produktis almenař unu libron en la sepjara periodo, sed nur ses el ili eldonas almenař unu libron en sezono.

    KONGRESLANDO UNUALOKE

    Dank' al Arizona Stelo, en 1997 Usono estis la plej libroproduktanta provinco en Esperantujo. Ăi-foje ni facile konstatas, ke la kongreslando Francio avangardas -- 35 eldonitaj libroj. Sekvas Germanio (24 libroj), Ruslando kaj Nederlando (po 14), Bulgario (11), Italio (10), Brazilo (9), ĂeÂio, Ăinio, Japanio, Svedio (po 7).

    Francio Šefrolas ankař lařpa°e. Francaj eldonantoj produktis 5 mil 374 pa°ojn da libroj en/pri Esperanto. 3 mil 174 pa°oj estas eldonitaj en Germanio. Sekvas Ruslando (2450 pa°oj), Ăinio (1885), Nederlando (1629), Brazilo (1418), ĂeÂio (1275), Japanio (1161), Kroatio (1145), Portugalio (840).

    Kaj fine, la resuma lařlanda statistiko por la jaroj 1992-98. Dank' al la kongreslandeco Francio sukcesis avanci Germanion, sed la sekvan kongreson akceptos la lando de Gutenbergo, kaj oni scias ke UK stimulas la eldonemon.

    Kvankam pro la menciitaj faktoroj la supraj tabeloj ne estas kompletaj, ili vidigas al ni, kiu estas kiu en Esperantuja libroproduktado. Kaj tio probable estas interesa por nia lingvokomunumo, kiun kelkaj eŠ nomas "libra popolo".

    Taksi literaturan valoron de la eldonitaj verkoj estas ekster la tasko de la statistiko. Kiu plenumos °in?..

    Aleksander Kor╝enkov
    á


    Recenzo

    NE DISTRA ANEKDOTO

    Gonšalo Neves, Georgo KamaŠo, Liven Dek, Miguel Fernßndez. Ekstremoj: Originala novelaro / Antařpar. Fernando de Diego. -- Vieno: Internacia Esperanto-Muzeo, 1997, 207 p. -- (Serio Originala literaturo).

    Provu diveni, pro kio la eldonejo de Ekstremoj metis fine de la libro originalan tabelon Lařtema enhavo1, siaspecan vojmontrilon, kiu klarigas al kiu temo apartenas tiu ař alia novelo?

    Evidentas la plej simpla respondo: Šar el la mem noveloj ne tute klaras, pri kio temas, sekve necesas klariga lařtema vojmontrilo. (Kvankam tio ne estas ordinara por beletro, malkiel en la literaturo teknika kaj scienca.) Uzante la tabelon, la leganto povas facile diveni, ke ekzemple Implice kaj novice (Gonšalo Neves, P.135) apartenas al Unua amora sperto kaj Deziro (Jorge Camacho, P.77) -- al Seksa memkontenti°o.

    Kaj se iu ■atas la temon Sinmortigo, tiu trovos sur la pa°oj 48, 113 kaj 180 konvenajn novelojn.

    Eblas distri sin aliel. Komence tralegu la tutan novelaron. Poste, uzante la lařteman tabelon, komparu la proprajn impresojn kaj komprenojn pri la legita╝o kun la listo de la tabele prezentitaj temoj. Tion faris la ařtoro de tiuj Ši linioj.

    La novelaron konsistigas verkoj de konataj ařtoroj, reprezentantaj la "iberan skolon" -- Gonšalo Neves, Georgo KamaŠo, Liven Dek, Miguel Fernßndez -- kiujn famigis en Esperantujo la kolektiva poemaro Ibere libere (vidu la recenzon de Valentin la Senkompata en LOdE. 1998: 7). Eblas plene konsenti kun la antařparolinto (Fernando de Diego) pri la ekstreme bela kaj majstra lingva╝o de la kvaropo. ěi estas netradicie fre■a, ofte melodie vortluda.

    Se trakti ajnan novelon de Ekstremoj aparte (nepre aparte), oni ricevas grandan plezuron pri brila esprimivo de la lingvo kaj sentas miron kaj admiron pro tio, ke eblas tiel bele kaj plene uzi la eblojn kaj latentojn de la Zamenhofa lingvo. Samtempe oni sentas etan bedařron, ke la temo estas ne tute konvena, ař, mole dirante, tre le°era (koito, samseksamo k.s.), ař tre abstrakta.

    Ăiun el tiuj noveloj, se oni legus °in aparte, eblas kompreni kun aprobo kiel bagatelan ludon, ■ercan ekzercon ař le°eran spuron de l' mensa trejnado.

    Sed resumante la impreson de la tuta almanako, eblas konkludi, ke la kompilinto ne faris bonan servon por la ařtoroj. El helaj eroj konstrui°is makabra mozaiko, kvazař la libro estus destinita por "sekse prizorgitaj personoj". SufiŠas vidi la enhavtabelon: Li kaj la vulvo, Semo de Satano, Ăe la altaro de Onan. Enestas tute nerealaj scenoj, tamen bunte pentritaj, simile al la artaj montra╝oj de riŠaj pornorevuoj, ekzemple, bizara╝o en Malfidelo de Miguel Fernßndez.

    Ankař la strukturo kaj stila logiko de plimultaj noveloj estas nebula kaj pala. La priskribitaj cirkonstancoj ■ajnas servi nur por gvidi la leganton al kulmina seksa sceno, por kiu la ařtoroj ne avaras la senduban verkistan talenton.

    Aliflanke, epizodoj, sur kiuj sin bazas multaj el la Ekstremaj (= Ekstremojaj) noveloj estas senka■e anekdoteskaj, ripetantaj la temojn tro konatajn (ekzemple, edzo kaj tro frue veninta amanto k.t.p. en Punenda leko kaj Kokro kokerikas jam).

    Do, anekdoteskaj, sed ne ridindaj, Šar oni metas draman finon kun la temo "ekstere" eterna, kio faras farson el tragedio. La °enroj ne toleras, kiam oni ilin miksas.

    Pluraj noveloj estas konstruitaj esk' al tiuj de Anton ĂeÂov kaj O.Henry, kaj nur en la lastaj frazoj, ař eŠ en la lastaj vortoj oni donas la ■losilon al la tuta antařa verkoparto, kaj tio foje radike ■an°as la antařan komprenon. Sed la temoj de ĂeÂov kaj O.Henry estis pli proksimaj al la leganto, kiu povis facile identigi sin kun la protagonisto kaj kunsenti ař kunridi je ties (mis)aventuroj -- la eminentaj novelistoj siatempe ne bezonis kaj ne bezonas post jarcento helpan temtabelon.

    La novelaron Ekstremoj eblas trakti kiel specimenon de la bela perfekta stilo kun nelerte elektitaj temoj -- por ekzemploj kaj ekzercoj.

    Aleksej Birjulin


    ESPERANTO-AGENDO

    Ni havas la plezuron anonci la aperon de nia agendo La Jaro, eldono 1999. Favore al la uzebleco °i subiris veran metamorfozon. La ╝us aperinta La Jaro ne nur ricevis novan vesta╝on, °i ankař plisvelti°is, tiel ke °i eniru pli facile vian po■on. Ni decidis ne plu aldoni la enciklopedian parton La landoj de la tero, sed promocii °in memstara eldona╝o. ěian aperon, post funda kontrolo de la datumoj kaj pliampleksigo, ni antařvidas por junio 1999.

    E-agendo estas tre tařga donaco, nepre ankař al viaj amikoj neesperantistaj. Ni proponas speciale favoran prezon por opaj mendoj kaj favoran antařmendan prezon por La landoj de la tero. Mendu Še FEL (Frankrijklei 140, B-2000 Antwerpen, Belgio).

    Jorg De Mulder
    Eldona fako de FEL


    SUKCESA INTERNACIA FOTOKONKURSO

    La redakcio de La Ondo de Esperanto kaj Urala Esperantista Societo organizis en 1998 internacian fotokonkurson. La konkurso ne estis ligita al deviga temo.

    En la konkurso partoprenis pli ol 40 fotoverkoj de 15 personoj el 9 landoj (Albanio, Finnlando, Germanio, Italio, Jugoslavio, Ni°erio, Pollando, Ruslando, Slovenio). La 11an de januaro 1999 kvarpersona ju°komisiono anoncis la rezulton.

    1a premio ne alju°ita.

    2a premio (unu minimuma ruslanda monata salajro kaj abono al La Ondo de Esperanto): Auli Vihermń (Finnlando) pro "Ău la perkoj estas hejme?".

    3aj premioj (abono al LOdE): Arnold Vilmo■ (Jugoslavio) pro 3-fota╝a ciklo; kaj Luan Jaupi (Albanio) pro "La libelo sur pino".

    Lařdaj mencioj: Sergej Fedotov (Ba■kortostano, Ruslando) pro "La infana spontaneco"; kaj Nora Caragea (Germanio) pro "Lernejo".

    Speciala premio (libroj kontrař ekvivalento de unu minimuma salajro pro foto teme ligita kun Esperanto): Andrzej Sochacki (Pollando) pro "Verda Asocio".

    La organizantoj, konforme al la Regularo de la Konkurso, havas ekskluzivan rajton °is la 31a de decembro 2000 uzi la ricevitajn fotojn en papera kaj elektronika formo kaj en ekspozicioj.

    Dankon al la partoprenintoj! Gratulon al la lařreatoj!

    Redakcio de LOdE, Komitato de UES


    Gazetoj

    DENOVE STEFAN MAUL

    Ekde la januara numero de 1999 la internacia magazino Monato, kiu nun eniras sian 20an jarkolekton, havos Šefredaktoron, nome Stefan Maul (58jara), profesia ╝urnalisto kaj redaktoro pri politikaj informoj de la germana tag╝urnalo Augsburger Allgemeine. La tasko ne estas nova por Stefan Maul. Maul estis la fondinto de Monato kaj ties Šefredaktoro en la unuaj 12 jaroj. Poste tamen li demisiis pro profesia okupiteco kaj sanproblemoj; transprenis lian laboron skipo da fakaj redaktoroj, kiuj zorgis pri la unuopaj rubrikoj Politiko, Scienco, Arto, Turismo, ktp. La avanta°ojn de ambař sistemoj Flandra E-Ligo, la eldonejo de Monato, nun kombinis. Restos la fakaj redaktoroj, kiuj garantios pri la enhavo de la kontribuoj, kaj la Šefredaktoro zorgos pri la °enerala unueca linio de la revuo.

    PP


    Literatura Foiro. 1998: 176

    La lasta Foiro por 1998 oma°as du teranojn, kiuj naski°is antař 100 jaroj. Miguel Fernßndez -- la tradukinto de Sanga nupto -- prezentas la fenomenon Federico GarcÝa Lorca sur 6 pa°oj, sed 16 (!) pa°ojn okupas rememoroj de Max Frisch pri Bertolt Brecht per la traduko de Rolfo Ernesto.

    Ău estas hazardo, ke ankař kelkaj aliaj materialoj estas direktitaj retro? Zofia Banet-Fornalowa rakontas pri la Pola E-Asocio. Claude Gacond kaj Henri Dognac konversacias pri Literatura Mondo. Sed pli profunde fosis Andy KŘnzli, dediŠinta sian eseon al 900-jari°o de la germana abatino Hildegardis, inventinto de Lingua Ignota.

    Inter la aktuala╝oj estas komentario de Giorgio Silfer pri la krizo de Greziljono kaj notico de Marko Naoki Lins pri la Frankfurta Librofoiro. Zbigniew Galor polemikas kun Walter Zelazny.

    Oni trovas kelkajn recenzojn kaj plurajn informojn pri KCE, ILF, MKE, LF-koop kaj aliaj rařmismaj establoj. Kaj nur unu beletra╝o -- poemo de Lina Gabrielli.

    Ruslandanoj abonu LF por 1999 Še Halina Gorecka kontrař la rubla ekvivalento de 14 USD.

    A.K.


    Ricevitaj libroj

    1762. CÔndido Xavier F. Patro nia: Spiritisma porinfana verko / Tr. el la port. A.Soares. -- [Rio de Janeiro]: SES Lorenz, [1997]. -- 104 p., il. -- (Donaco de H.Gorecka).

    1763. Carr T.B. Sur Parnaso: Orig. poemaro. -- Antverpen: FEL, 1998. -- 118 p. -- (Serio Stafeto; No 21). -- (Donaco de FEL).

    1764. Stahlberg S. Durankulak: Orig. romano. -- Varna: Bambu, 1998. -- 78 p. -- (Donaco de S.Stahlberg).

    1765. van Mens J. Katorelo: Porinfana novelo / Tr. el la ned. C.Dekker-Kiefer. -- Antwerpen: FEL, 1998. -- 81 p., il. -- (Donaco de FEL).

    1766. Gvidlibro tra la Esperanto-movado. 1998 / Red. F.L.Veuthey. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 96 p., il. -- (Donaco de UEA).

    1767. Jarlibro. 1998 / Red. F.L.Veuthey. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 302 p., il. -- (Donaco de UEA).

    1768. Mauriac F. Tereza Desqueyroř: Romano / Tr. el la fr. G.Labasthe. -- Paris: UFE, 1998. -- 80 p. -- (Speciala literatura numero de Franca Esperantisto; No 495). -- (Donaco de UFE)

    1769. Kongresa Libro: 83a UK de Esperanto. Montpeliero, 1998. / Red. N.Ra■iŠ. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 160 p., il. -- (Donaco de H.Gorecka).


    RICEVITAJ GAZETOJ

    Ăe la Domparo. 1998/242;
    ELNA Update. 1998/4;
    El Popola Ăinio. 1999/1;
    Esperanto. 1998/12, 1999/1;
    Esperantolehti. 1998/6;
    Esperanto-Nyt. 1998/4;
    Esperanto USA. 1998/6;
    Franca Esperantisto. 1998/503;
    GEJ-Gazeto. 1998/6;
    Heroldo de Esperanto. 1998/13,14;
    Juna Amiko. 1998/4;
    Koncize. 1998/6;
    Kontakto. 1998/6;
    La Espero. 1998/5-6;
    La Gazeto. 1998/79;
    La Kancerkliniko. 1998/88;
    La Ondo de Esperanto. 1999/1;
    La Revuo Orienta. 1998/12;
    La Verda Formiketo. 1998/43;
    L' esperanto. 1998/9;
    Le Travailleur EspÚrantiste. 1998/239;
    Literatura Foiro. 1998/176;
    Litova Stelo. 1998/4,5;
    Monato. 1998/12;
    Riveroj. 1998/22;
    Sennaciulo. 1998/12;
    Spiritisma E-Informilo. 1998/100;
    Starto. 1998/5-6;
    Tempo. 1998/3-4;
    Vestnik Esperanto. 1998/5.


    M O Z A I K O

    Magiaj kvadratoj

    Ol■tina E-Klubo (Pollando) proponas fari du magiajn kvadratojn. Magiaj kvadratoj estas kvadratoj 6x6, en kiuj necesas skribi ses vortojn tiel ke la skribitaj vortoj estu la samaj horizontale kaj vertikale.

    La unua kvadrato: 1. kun domo sur dorso; 2. fragment'; 3. ilo por kunigi; 4. virnom' (patron' de kamparanoj); 5. giganto 6. aromoj.

    La dua kvadrato: 1. unurada veturilo; 2. neprofesiul', diletant'; 3. kuregi; 4. uzad' por propra profito; 5. ■an°i; 6. deven'.

    La respondoj devas atingi la redakcion antař la 20a de marto.

    Tatjana Kulakova


    La poeto korektas

    Dankon pro la agrabla surprizo -- la elfoso kaj publikigo de mia epok-resona versa╝o Ses ordenoj en la 11a numero de La Ondo.

    Kiel kompetentulo pri la temo, mi deziras atentigi, ke ne temis "pri la ses ordenoj de Lenin". El la ses ordenoj, per kiuj estis honorita Komsomolo, estis tri de Lenin, kaj po unu -- de Ru°a Standardo, Labora Ru°a Standardo kaj Oktobra Revolucio.

    Kun eks-komsomolana saluto

    Viktor AroloviŠ


    RIDO DE NIAJ GEAVOJ

    En Šiu kajero, krom kelkaj esceptoj, de la jarcent-komenca Ondo aperis ■ercoj, kiujn sendis la legantoj. Legu do por scii, pri kio oni ridis antař 90 jaroj.

    Manko

    -- Imagu al vi: hierař s-ro N. vizitis nin ne en surtuto, sed en ordinara jako! Miaopinie, tio estas manko de estimo.

    -- Ne, pli °uste, tio estas manko de surtuto!

    Sperta homo

    -- Vi deziras esti piloto de mia aeroplano. Sed Šu vi havas necesas sperton?

    -- Ho, jes! Mi jam unu fojon falis el fenestro de la kvara eta°o.

    En kuracejo

    Kuracisto: Ne drinku! Se vi sentas soifon prefere man°u piron, Šar biero estas malutila.

    Paciento: Sed, sinjoro doktoro, mi ja ne povas forman°i sesdek-sepdek pirojn dum unu tago!

    Neebla╝o estas neebla

    -- Kial vi ne vekis min je la 10-a matene?

    -- Pardonu, sed vi ja revenis hejmen duonhoron antař la dek-unua!

    En po■tkontoro

    -- Kial vi, frařlino, sendas leteron sen adreso?

    -- Tiel mi volas: neniu devas scii, ke mi skribas al Johano.

    Nun

    Kiam mi estis fianŠo, mi parolis kaj ■i ařskultis. Kiam mi edzi°is, ■i parolis, kaj mi ařskultis. Nun ni ambař parolas, kaj la najbaroj ařskultas.

    Kia, kiu, kie

    20-jara frařlino ordinare demandas: kia li estas? 30-jara -- kiu li estas? 40-jara -- kie li estas?

    Fanfaronado

    Du kantistoj (baritona kaj tenora) fanfaronis. La unua diris:

    -- Mia voŠo estas tiel potenca, ke oni ařdas °in kvaronhoron post kiam mi finis kanti.

    -- Nu, -- rediris la dua, -- mia voŠo estas ařdebla kvaronhoron antař ol mi komencas kanti.

    Motivite

    -- Ău vi povas, amiko, pruntedoni al mi cent rublojn?

    -- Mi povas, sed ne volas.

    -- Ău vi pensas, ke mi ne volos redoni?

    -- Vi volos, sed vi ne povos.

    Originala titolo

    -- Amiko mia, konsilu, kiel titoli la plej novan mian verkon?

    -- Titolu °in simple: "VoŠo el Paperkorbo".

    Legis kaj elektis Halina Gorecka

    La Ondo atingas plurajn lokojn. Kaj kelkaj el la ricevantoj pruvas sian fidelon al nia revuo sendante fotojn. Ău ni jam organizu konkurson "Mi kaj La Ondo"?

    Sur la suba foto: La Ondo estas konata en la Siberia urbo Tomsk. Ău la simpatiaj gesiberianoj nur fotas ař ankař legas °in? (Fotis Anna Birjulina)

    La Ondo legata en Tomsk


    KALENDARO

    27 jan.--3 feb. Bogotß (Kolombio). 4a Tutamerika Kongreso de Esperanto. Temo: "Esperanto kaj la tria jarmilo". Adreso: Apartado AÚreo 54800, Bogotß 2, Colombia, S.A.

    14--20 feb. Karpacz (Pollando). 40a Internacia Fervojista Esperanto-Skisemajno. Org.: Vroclava fervojista EK. Adreso: Janina Wereszka, ul. Klodnicka 43/27, PL 54-217, Wroclaw, Pollando.

    5--9 mar. Kievo (Ukrainio). EoLA-11 (Esperanto -- lingvo arta). Org.: MiÂail Lineckij. Adreso: UA-254201, Kievo-201, ab. skr. 140, Ukrainio.

    15--20 mar. Samarkando (Uzbekistano). 15a Internacia Simpozio pri E-Turismo. Org.: Monda Turismo. Adreso: Anatolij Ionesov, 53 Ůaraf Ra■idov, UZ-703000 Samarkand, Uzbekistano.

    3--10 apr. St.Andreasber (Germanio). 15a Printempa Semajno Internacia. Org.: Germana E-Asocio. Adreso: Wolfgang Bohr, Johannes-Kirschweng-Str. 11, DE-53474 Bad Neuenahr -- Ahrweiler, Germanio.

    21--25 apr. Nabere╝nyje Ăelny (Tatarstano, Ruslando). Volgia Esperanto-Renkonti°o. Org.: "Ařtozavodstroj", EK Gaja Krokodilo. Adreso: RU-423819, Tatarstan, Nabere╝nyje Ăelny, ab. ja. 133, Ruslando.

    1--9 maj. Bydgoszcz (Pollando). 20a Sanmarineca Universitata Sesio de AIS San Marino. Org.: Monda Turismo Adreso: str. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.

    Monda Turismo
    30 jun.--4 jul. Olsztyn (Pollando). FREŮO-99. Org.: Ol■tina EK. Adreso: PL-10 950 Olsztyn, skr. poczt. 420, Pollando.

    4--14 jul. TiÂvin (Ruslando). 39a Okcidenta Sovetia Esperantista Junulara Tendaro. (OkSEJT-39). Org.: La Organiza Teamo. Adreso: Vitalij Malenko, RU-140160, Moskovskaja obl., Jhukovskij, ul. Dugina, 17-62, Ruslando.

    4--18 jul. Poprad (Slovakio). Somera E-Lernejo. Org.: E-Regiona Societo. Adreso: SobotskÚ nßm. 36, SK-05 801 Poprad, Slovakio.

    17--23 jul. Metz (Francio). Internacia Esperanto-Konferenco 1999. Temo: Mono kaj Civilizo. Org.: OSIEK. Adreso: ╔ric Laubacher, 1 rue Louis-Antoine de Bougainville, FR-78180, Montigny le Bretonneř, Francio.

    Metz
    17--24 jul. Liepaja (Latvio). 35aj Baltiaj E-tagoj (BET-35). Org.: Latvia E-Asocio Adreso: p.k. 150, Riga, LV-1050, Latvio

    17--25 jul. Castellˇn & Valencio (Hispanio). 58a Hispana Kongreso de E-to. 9a Eřropa E-Forumo. Org.: LKK Adreso: Av. Burjasot 29, A-31. ES-46009 Valencia. Hispanio.

    24--31 jul. Karlovy Vary (ĂeÂio). 72a Kongreso de SAT. Org.: SAT, KAVA-PECH. Adreso: Anglickß 878, CZ-25229, Dobrichovice, ĂeÂio.

    31 jul.--7 ařg. Berlino (Germanio). 84a Universala Kongreso de Esperanto. Org.: UEA, LKK. Adreso: Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando (konstanta adreso).

    E-Centro Jekaterinburg estas Kongresa Peranto por Ruslando. Ni peras ali°ojn kaj lo°adon kaj organizos busan voja°on al la kongreso kun kelkaj ekskursoj en Germanio, Pollando, ĂeÂio, Slovakio kaj Hungario.

    UK-84
    7--14 ařg. Toru˝ & Bydgoszcz (Pollando). 9a Internacia E-Kongreso. 11a ěenerala Kunveno de "Monda Turismo". Universitato de la "Tria A°o". Org.: Monda Turismo Adreso: str. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.

    9--16 ařg. Zßnka (Hungario). 55a Internacia Junulara Kongreso de TEJO. Org.: TEJO, LKK. Adreso: Pf. 87, HU-1675 Budapest, Hungario (LKK).

    13--15 ařg. La Chaux-de-Fonds (Svislando). 18a Internacia Literatura Forumo. Org.: Esperanta PEN-Centro, KCE. Adreso: KCE, CP 311, 2301 La Ăaux-de-Fonds, Svislando.

    La Chaux-de-Fonds
    22--25 ařg. Žanojo (Vjetnamio). 2a Azia Kongreso de Esperanto. Org.: LKK Adreso: 105a str. Quan Thßnh, HÓ N˘i, Vietnam.

    Ni sincere gratulas kaj bondeziras al Boris Sokolov el la urala urbo Ăeljabinsk,
    sama°ulo de "La Ondo", kiu la 14an de februaro 1999 atingas la a°on 90 jaroj
    LOdE


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg
    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, P.O.Box 230 Matraville N.S.W. 2036
    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970
    BRITIO: Esperanto-Asocio de Britio, 140 Holland Park Avenue, London, W11 4UF
    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    DANLANDO: Wolfgang Kirschstein, Hvedebjergvej 30, DK-8220 Brabrand
    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-0012 Tallinn
    FINNLANDO: Oy Mendoservo Ak., Kivist÷ntie, FI-05510 Hyvinkńń
    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris
    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
    ááááááá Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn
    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
    HUNGARIO: Attila Kovacs, Pf. 374, HU-7601, PÚcs
    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W
    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str., IL-77484 A■hod
    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
    ááááááá ViÜnja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio
    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C
    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo.
    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa
    RUSLANDO: Nade╝da MiÂajlovna Ůeludjko, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad
    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby
    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen
    UKRAINIO: Dmitrij Cibulevskij, ab. skr. 9307, UA-310003, Žarkiv
    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    1999. N-ro 2 (52)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 220481
    Telefakso: (3432) 518647 Esperanto 224501
    Elektronika adreso: hrgo@sbank.e-burg.su
    Hejmpa°o: http:/www.geocities.com/Athens/Acropolis/3438/
    Abontarifo por 1998:
    ááá -- Internacia tarifo: 28 usonaj dolaroj
    ááá -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
    ááá -- Ruslanda tarifo: 115 ruslandaj rubloj
    ááá -- Aerpo■ta aldono: 4 usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 600 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
    ááá -- Plena pa°o: 200 NLG (800 rub.)
    ááá -- Duona pa°o: 120 NLG (480 rub.)
    ááá -- Kvarona pa°o: 70 NLG (280 rub.)
    ááá -- Okona pa°o: 40 NLG (160 rub.)
    ááá -- Malpligrandaj: 1 NLG ař 4 rubloj por 1 cm▓
    ááá -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 1999.
    [Subtitolo]