[Titolo]

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 1999. No 3 (53)


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Kovrila foto


ENHAVO

REDAKCIE

  • Aleksander Kor╝enkov. [Al la legantoj]
  • JUBILEO

  • Halina Gorecka, Aleksander Kor╝enkov. Frunte kun kamarado L.I.Bre╝nev
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • UEA transiris al eřro
  • Zamenhofa lernejo en dan°ero
  • Boguslaw Sobol. Meso en Varsovio
  • Reinhardt F÷ssmeier. AIS: nova senatano
  • Pri "Kontakto" en nordia revuo
  • Ilona Koutny. Interlingvistika sesio en Poznan
  • Vladislav Hasala. ĂeÂa po■to kaj Esperanto
  • Ljubomir TrifonŠovski. Bonvenu al Razgrad
  • Ăebalta Esperantista Printempo
  • Bruno Masala. Mono kaj civilizo
  • Pavel Sittauer. SET-99 en ĂeÂio
  • Jean Bisset. Bonvenu al Skotlando
  • Detlev Blanke. Lingvistika habiliti°o per disertacio pri Esperanto
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Tatjana Kulakova. Konferenco de UES
  • Aleksas Masiukas. Nova╝oj el Murmansk
  • OŠjo Dadajev. Melnikov Šampionas
  • Donacoj
  • TRIBUNO

  • Valentin Melnikov. Kiel propagandi Esperanton
  • Petro Chrdle. Esperanto kiel pontolingvo
  • Grigorij Berezin. Juda kaj satana ař sankta afero?
  • Sergej PaÂomov. Frenezuloj estas multaj
  • Leterkesto (Ludoviko De Doncker, Tamara Durnickaja, Ivan Vere■Šagin, Svetlana Hasjuk, Kjell Randehed)
  • CIVILIZO

  • Sergio Pokrovskij. Slavonaj skriboj (4)
  • BELETRO

  • Hermann Hesse. Tri tilioj (Wolfgang Kirschstein)
  • Wolfgang Hildesheimer. Iom granda aŠeto (Wolfgang Kirschstein)
  • TIEL NI VIVAS

  • Bard Hekland. Kompreni Ši-landon? Neniam!
  • BIBLIOTEKO

  • Wolfgang Kirschstein. "Oni neniam tedi°as pri la erikejo"
  • Libroj de William Auld je favora prezo
  • Denove Liro
  • Gazetoj (GÚza Kurucz, Stefan MacGill)
  • Ricevitaj libroj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Mozaiko (Tatjana Kulakova, Marian Zdankowski)
  • DIVERSAČOJ

  • Frazoj
  • Anoncetoj
  • Perantoj de La Ondo de Esperanto
  • Kolofono

  • Marta Bildo de Masha Bajhenova
    Unu semajnon malpli frue ol lařplane -- la 1an de marto anstatař la 22an de februaro -- tiu Ši kajero venas al la presejo. La rompeton de la eldonritmo kařzis la restado de l' redaktanto de La Ondo en Britio, lař afabla invito de Bill Auld. Dankon, Bill!

    La voja°o estis planita por aprilo, sed la plursemajnan vicumadon por la brita vizo en Moskvo mirakle anstatařis nur unuhora atendado en la konsulejo de la Unui°inta Regno, antař nelonge inařgurita en Jekaterinburg. Dankon, konsulo de ■ia Re°ina Mo■to!

    Mi dankas FAME-Fonda╝on (prezidanto Stefan Maul) kaj la Centran Oficejon de UEA (Osmo Buller kaj Marvin Stanley), kiuj ebligis la voja°on finance. Mi diras dankon al la Brita kaj Skotlanda Asocioj kaj al la Londona Klubo, kies responsuloj sukcesis nur dum kelkaj tagoj prepari bonegan programon.

    Kun aparta plezuro mi dankas Šiujn, kiuj gastigis min dum la voja°o, kaj kiuj diversmaniere senproblemigis mian restadon: Marteno McClelland, Arturo Prent, Antony Rawlinson & Bela Lumo, Rosalind Walter, Petro Danning (en Anglio); Jean & David Bisset, Jack & Mia Casey, Charlie Dornan, Christopher Gledhill, Phyllis Goodheir, David Hannan, Norman Richardson, Donald Robertson, Duncan Thomson (en Skotlando), kaj multajn aliajn, kiuj venis por renkonti°i kun mi.

    Mi dankas la kunlaborantojn de La Ondo, kiuj -- dum mi °uis la Londonajn monumentojn kaj Skotlandan naturon -- klopodis, verkante materialojn por tiu Ši kajero.

    Dankvortojn kaj salutojn mi sendas al Šiuj legantoj, manifestintaj la fidon al La Ondo per (re)abono. Esceptokaze Ši tiun kajeron ni sendas ankař al tiuj el la pasintjaraj abonintoj, kiuj ankorař ne renovigis la abonon. Nuntempe multaj el la abonantoj Ruslandaj, pro la ekonomia krizo, ne plu povas trovi en la familia bu°eto rimedojn por dařre ricevadi La Ondon, kiu estis por ili la lasta ligilo kun Esperantujo. Tial apartan dankon ni ■uldas al la kontribuintoj kaj kontribuontoj al niaj fondusoj Amiko kaj Abonhelpo.

    Kaj fine: dankon, printempo, venanta al la norda hemisfero! Jam en februaro mi vidis verdajn herbojn en Britio, kaj baldař en Uralo la printempon heroldos frugilegoj -- jen la bona ideo meti kovrilpa°en la bildon de Aleksej Savrasov "Alflugo de frugilegoj".

    Dankon!

    Aleksander Kor╝enkov
    á


    "FRUNTE KUN KAMARADO L.I.BREČNEV"

    Antař 20 jaroj fondi°is Asocio de Sovetiaj Esperantistoj

    En USSR, kie regis piramida administra sistemo sub la totala kontrolo de la partio, ne povis esti serioza agado ekster tiu sistemo. Tial sovetuniaj esperantistoj strebis instituciigi Esperanton kadre de la regstrukturo, Šar la E-Komisiono, fondita en 1962 Še la Unio de sovetaj societoj de amikeco kaj kulturaj ligoj kun eksterlando (SSOD) celis poreksterlandan propagandon per Esperanto.

    Kvankam surloke la esperantistoj agis sub kontrolo de patronaj organizoj (komsomolo, sindikatoj, amikec-societoj), funkciuloj en Moskvo, responsaj pri amatoraj movadoj, malkontentis pri esperantistoj, kiuj kunlaboris landskale je malalta ideologia nivelo kaj ekster la oficiala gvido. (La esperantistojn kaj ties korespondadon ja kontrolis KGB, sed KGB ne havis taskon gvidi la esperantistojn.) Krome oni supozis, ke la "ideologian vakuon" eble plenigus influoj bur°a (UEA, ICNEM), reviziisma kaj trockiisma (SAT), ař mařisma. Maltrankviligis la funkciulojn vasta propaganda uzado de Esperanto fare de Ăinio per libroj, radio, revuo kaj aktivado en kongresoj.

    Tial 28 mar. 1978 la Sekretariato de CK KPSU traktis la proponojn de la internacia, propaganda kaj scienca fakoj de CK KPSU kaj komisiis al SSOD, kun asisto de VLKSM (komsomolo) kaj VCSPS (sindikatoj), prepari fondon de la tutlanda E-Asocio. 27 dec. 1978 Buroo de Prezidio de SSOD, Sekretariaro de VCSPS kaj Sekretariaro de CK VLKSM akceptis decidon pri organizo de Asocio de Sovetiaj Esperantistoj (ASE).
    ASE
    ěuste antař 20 jaroj, 14 mar. 1979 en Moskvo okazis fonda konferenco de ASE kun 101 delegitoj. Moskva lingvisto Magomet Isajev estis elektita kiel prezidanto; A.Berjoza, sekretario de la E-Komisiono Še SSOD, ekoficis kiel la respondeca sekretario de ASE. Kiel estraranoj kaj prezidianoj de ASE estis elektitaj pluraj konataj aktivuloj: V.AroloviŠ, V.Bespalov, D.Cibulevskij, An.GonŠarov, B.Kolker, G.KorotkeviŠ, S.Kuznecov, A.Melnikov, D.Perevalov, S.Podkaminer, V.Samodaj, B.Tokarev, I.Valina, L.VulfoviŠ k.a.

    La konferencanoj unuanime akceptis la decidon, kiun finis la frazo:

    "La Konferenco certigas, ke la sovetiaj esperantistoj, kiel unu el taŠmentoj de sovetia sociaktivularo, kune kun la sovetia popolo subtenados kaj realigados la internan kaj eksteran politikon de Soveta Ůtato, KPSU, Politburoo de CK de nia partio frunte kun kamarado L.I.Bre╝nev".
    Pri la fondo de ASE vaste informis amaskomunikiloj. La fonda konferenco planis eldonadon de revuo, lerniloj, soci-politika kaj beletra literaturo. Kvankam, tipe por Sovetunio, la belajn planojn ne kronis realigo, ASE per la fakto de sia ekzisto spronis la esperantistan agadon en USSR. Oni pli facile fondis klubojn kaj kursojn, organizis renkontojn kaj ricevis klubejojn. Dum la jardeko de ASE la kvanto de la E-kluboj preskař triobli°is, kaj fine de la jaroj 1980aj en USSR funkciis Š. 250 E-kluboj. Aperis 73 kajeroj de la Informa Bulteno de ASE. Lař iniciato de ASE eldonejo Novosti eldonis politikajn bro■urojn en Esperanto.

    ASE regule sendis delegaciojn kaj turismajn grupojn eksterlanden, precipe al UKoj. Sed por la partopreno gravis ne la lingvokono ař fakaj kapabloj, sed ideologia konformeco al la partia linio, ja la rekomendojn por eksterlandaj voja°oj donis la partia (komsomola), administra kaj sindikata estroj de la organizo kie laboris (studis) la kandidato por voja°o.

    Malkiel stalinisma SEU, ASE ne sukcesis monopoligi la tutan E-aktivadon en USSR, kaj multa landskala laboro estis farata de apartaj aktivuloj. Ăar ASE apenař zorgis pri la enlanda agado (instruado, informado, renkontoj, eldonado k.a.) kaj la komsomola kaj sindikata patronoj distanci°is de ASE, multaj esperantistoj malkontentis pri °i.

    Tamen kelkaj esperantistaj gvidantoj en socialismaj landoj imagis ASE pli potenca ol °i reale estis:

    "La Asocio de Sovetiaj Esperantistoj direktas la agadon de tiom da aktivuloj, kiom estas la aktivaj esperantistoj en la tuta cetera mondo". (Canko Murgin en Paco. 1982: 6, P.13)
    Aktivula konferenco en OkSEJT-23 (jul. 1981, apud Moskvo) fondis alternativan Laborgrupon por Interkluba Spert■an°o (LKS). LKS planis dařrigi la laboron de SEJM. ěi relanŠis Aktuale, surprenis organizadon de someraj tendaroj, rekomencis la interkluban konkuradon ktp. Sed la agado de LKS renkontis reziston de tiuj E-aktivuloj, kiuj kontentis pri siaj postenoj en ASE kaj de tiuj, kiuj vidis en LKS konspiron kontrař la ■tat-ordo. Esperantistoj sendis al partiaj, komsomolaj kaj sekurecaj organoj dekojn da denuncoj pri LKS, kaj baldař ties komitatanoj estis enketitaj kaj Šiel malhelpataj.

    La dua konferenco de ASE (Moskvo, mar. 1982) akre kritikis LKS, al kiu kotize ali°is 60 kluboj kaj pluraj aktivuloj, sed °i ne malpermesis la grupon, Šar tiu ne estis kreita de ASE; tamen LKS estis dissolvinta sin en la jarkunveno en OrSEJT-24 (Tjumeno, ařg. 1982). Post tio pluraj aktivuloj aktivadis ekster ASE en siaj regionoj kaj fakoj. En la tri baltaj respublikoj aktivi°is asociaj filioj, kiuj funkciis sen strikta kontrolo de ASE. Jam en OrSEJT-24 estis fondita Urala E-Komitato (UEK), baldař poste en Siberio fondi°is OSER-Komitato. Sendepende de ASE oni eldonis dudekon da samizdataj gazetoj, organizis diversnivelajn renkontojn, prizorgis peradon de alilandaj libroj kaj gazetoj, kunlaboris en E-gazetoj eksterlande.

    En la periodo de la glasnosto kaj perestrojko, esperantistoj, samkiel aliaj sociaj movadoj, ekagis lař sia bontrovo, preskař sendepende de la ■tato. Kvankam ASE restis la sola tutlanda organizo (en 1987 en °i membris 192 kluboj), °ia influo malkreskis precipe fine de la jaroj 1980aj, kiam °ia kontrola kaj distribua rolo i°is sensenca. Pluraj kluboj, aktivuloj kaj firmaoj okupis sin -- plejparte fu■e -- pri koresponda instruado, eldonado de gazetoj, perado de rilatoj kun eksterlando. La esperantistaj aran°oj en la 12a Tutmonda Festivalo de Junularo kaj Studentoj (1985) restis preskař nerimarkitaj en kaj ekster Esperantujo.

    Fine de 1988 refondi°is la E-Asocioj en Estonio, Litovio kaj Latvio, sufokitaj en 1940. Ili tuj deklaris sin sendependaj de ASE. Ilin sekvis en 1989 Belorusio kaj Ukrainio -- la lasta eŠ kun du tutrespublikaj asocioj.

    23--25 jan. 1989 en Moskvo okazis la 3a Konferenco de ASE (212 pers.), kiu surbaze de ASE restarigis SEU. Iom pli frue refondi°is SEJM, kaj en majo 1989 estis fondita Tutsovetia Unui°o de E-kluboj (TUEK). Sed tio estas alia pa°o en nia historio.

    Halina Gorecka
    Aleksander Kor╝enkov
    á


    UEA TRANSIRIS AL EŢRO

    Eřro, la komuna mono de 11 landoj de Eřropa Unio (AT, BE, DE, ES, FI, FR, IE, IT, LU, NL, PT) estis enkondukita 1 jan. 1999. Dum la unuaj tri jaroj °i estos nur kontovaluto kaj funkcios apud la koncernaj naciaj valutoj. Fizikan formon eřro ricevos 1 jan. 2002, kiam ekcirkulos eřraj monbiletoj kaj moneroj.

    Unu eřro (EUR) egalas al 2,20371 NLG. Respektive 1 NLG estas 0,45378 EUR.

    Ekde 1 jan. la librotenado de UEA estas farata en eřroj. Oni tamen povas dařre fari pagojn al UEA en guldenoj kaj aliaj konverteblaj valutoj, sed Še la librotenado ili estas konvertataj en eřrojn. Sekve ankař la konteltiroj de la UEA-kontoj estos eřraj.

    Estas rekomendinde ke ekde nun la uzantoj de la kontoservo de UEA indiku siajn pagojn en eřroj. Tio ne estas deviga, sed tio ■paras laboron al la CO kaj plirapidigas la traktadon de la pagoj. Ăar eřro estas la librotena mono de UEA, ankař aliaj Esperanto-organiza╝oj, eldonistoj de libroj kaj gazetoj, organizantoj de Esperanto-aran°oj ktp. -- ankař en ne-eřraj landoj -- estas petataj ekde nun fiksi siajn prezojn kaj kotizojn en eřroj anstatař guldenoj.

    Ankař la prezoj de la libroservo de UEA estas ■an°itaj al eřroj. La rubriko "Laste aperis" de la revuo Esperanto indikas eřroprezojn unuafoje en la februara numero. En la kotiztabelo de UEA por 1999 la kotizoj por la eřrolandoj restas ankorař en la nacia valuto, Šar la tabelo estis fiksita pasintjare. Tial ankař la Ši-jaraj kotizoj por aparte menciitaj landoj kun nestabila ař nekonvertebla mono estas guldenaj. (Temas pri AR, BR, BG, IS, IL, KR, PL, RU kaj ZA.) Por aliaj landoj, por kiuj validas malalta tarifo, la Centra Oficejo jam difinis eřrajn kotizojn. (Ili aperos en la februara numero de Esperanto kaj oni povas peti informojn pri ili ankař de la CO.)

    En la Dua Bulteno de la Berlina UK la prezoj de lo°ado, ekskursoj k.a. servoj estas eřraj. La kongresaj ali°kotizoj estos fiksitaj en eřroj unuafoje por la Tel-Aviva UK.

    La Centra Oficejo de UEA antařvidas, ke iom da konfuzo kaj prokrastoj ne estos eviteblaj dum la 3-jara transiro, precipe en la unua jaro, kiam kaj la membroj kaj la stabo de la CO devos alkutimi°i al la nova valuto. Ni estu komprenemaj kaj atentemaj, kaj klopodu lerni rapide!

    Rekomendinda libreto por interesitoj, kiuj deziras ekscii pli pri eřro, estas "Eřro: ecoj kaj sekvoj por Šiuj" de Marc Vanden Bempt, eldonita de Flandra Esperanto-Ligo en 1997; prezo: 3,55 EUR.

    Gazetara Komuniko de UEA
    á


    ZAMENHOFA LERNEJO EN DANěERO

    Ni, geinstruistoj de la Elementa Lernejo 23 "Ludoviko Zamenhof" en lia naski°urbo, Bjalistoko, ekzistanta de la 1959a jaro, kiam okazis °ia solena inařguro, en kiu partoprenis multaj geesperantistoj -- partoprenantoj de la Jubilea UK el la tuta mondo, petas vin helpi savi nian lernejon.

    Ăi-jare ni festos la 140an naski°datrevenon de Doktoro Esperanto kaj ni deziras ankař festi la 40an datrevenon de nia lernejo. Bedařrinde, nia direkcio kaj estraro de Bjalistoka Komunumo decidis likvidi nian publikan lernejon kaj transdoni nian sidejon al privata, romkatolika lernejo.

    Ni opinias, ke en la naski°urbo de la kreinto de Esperanto ne povas malaperi la sola lernejo portanta nomon de tiu fama bjalistokano. Ne konvinkas nin la oficiala kialo, pro kiu °uste nia lernejo devas esti likvidita: reformado de pola kleriga sistemo. Lař nia opinio tiu decido estas intenca politika agado de lerneja direkcio kaj la Urbestraro de Bjalistoko.

    Ni akcentas, ke danke al niaj geinstruistoj kaj al nia lerneja junularo disvasti°is rondo de homoj interesitaj pri popularigado de la internacia lingvo. En la urbo, en kiu naski°is la kreinto de Esperanto, almenař en unu lernejo devas esti instruado de la lingvo.

    ěis nun en nia lernejo estis sistema informado pri la vivo kaj la agado de la kreinto de Esperanto kaj ankař pri la lingvo, kaj pri la ideo de la esperantismo.

    Ăiuj infanoj, kiuj deziris, havis eblecon eklerni senpage la lingvon. Multaj artikoloj en loka gazetaro povas dokumenti tion. Kune kun likvido de nia lernejo fini°os la populariga agado pri la lingvo kaj esperantismo inter bjalistokaj infanoj kaj junularo.

    Ni petas Šiujn geesperantistojn pri helpo kaj perado Še Šiuj bjalistokaj ■tataj, lokaj urbaj kaj vojevodiaj ařtoritatoj por ke la lernejo je la nomo L. Zamenhof ne malaperu el bjalistoka lerneja mapo.

    Ni anticipe ege dankas pro via helpo kaj subteno.

    Se vi deziras helpi, bonvolu sendi retleterojn al la Urbestraro de Bjalistoko / urbestro de Bjalistoko s-ro Ryszard Tur: city@cksr.ac.bialystok.pl.

    Kaj por ke ni sciu pri viaj leteroj al: spnr23@polbox.com,

    ař perpo■te al s-ino Nina Pietuchowska, str Piastovska 13/7, PL-15-207 Bialystok, Pollando.

    46 geinstruistoj el la lernejo
    á


    MESO EN VARSOVIO

    17 jan. en la pre°ejo de Sankta Aleksandro en Varsovio okazis esperantlingva Sankta Meso kaj oblata renkonti°o. La meson celebris pastro Marek Makowski. Predikis en Esperanto Lia Ekscelenco episkopo Wladyslaw Miziolek. Dum la diservo kantis la fama koruso Muzilo.

    Post la Sankta meso gesamideanoj renkonti°is en la paroÂejo por Oblato. Oni kantis Kristnaskajn kantojn kaj rompinte la blankan panon, lař la pola kutimo, bondeziris unu al la aliaj. La aran°on partoprenis ankař la episkopo, kiu parolis Esperante kaj pole pri la taskoj de la nuntempa Eklezio en Pollando kaj en la mondo.

    Boguslaw Sobol


    AIS: NOVA SENATANO

    Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) San-Marino funebras pro sia eks-senatano OProf. Tyburcjusz Tyblewski, kiu mortis fine de 1998. Lian lokon en la senato de AIS transprenas la °isnuna vic-senatano OProf. Christer Oscar Kiselman, profesoro Še la matematika instituto de la universitato de Uppsala (Svedio), kies multjara direktoro li estis. Kiselman estas konata ankař kiel esperantologo kaj redaktoro. Krom en AIS li membras en la Re°a Akademio de Sciencoj Uppsala, en la Re°a Societo de Sciencoj Uppsala, en la Re°a Sveda Akademio de Sciencoj kaj en la Internacia Scienca Akademio COMENIUS.

    AIS Ši-jare denove aran°os plurajn universitatecajn konferencojn, interalie dum la Internacia Junulara Festivalo de IEJ, kiu okazos paske proksime de la itala urbo Rimini. Tie la partoprenantaj junuloj povos sperti kursojn pri historio de la Esperanta literaturo, denaska lingvoakirado kaj komputila sekureco. Kelkajn semajnojn poste okazos AIS-konferenco en la pola urbo Bydgoszcz, kie polaj kaj aliaj studentoj finekzameni°os por akiri akademian gradon de AIS. Somere okazos plia konferenco en kaj proksime de San-Marino, kie AIS elektos sian gvidantaron por la sekvaj kvar jaroj, la kvara periodo de sia ekzisto.

    Ăiu interesato estas bonvena partopreni la kursprogramon de AIS. Informoj pri AIS estas troveblaj rete Še http://www.forst.uni-muenchen.de/OTHERS/AIS/ ař de ADoc. Mag. Joanna Lewoc Senata Sekretario de AIS Karl-Schwarzschild-Weg 6/317 DE-37077 G÷ttingen, Germanio.

    Reinhard F÷ssmeier
    informoficejo de AIS
    á


    PRI "KONTAKTO" EN NORDIA REVUO

    En la sesa numero de 1998 de Astra Nova, populara soci-kultura revuo en Finnlando kaj Svedio, aperis artikolo de la redaktoro de Kontakto, d-rino Sabira Stahlberg. En la artikolo -- taglibra╝o -- ■i priskribas sian laboron por Kontakto kaj ankař sian Esperantan traduklaboron por aperonta antologio de la fama finnland-sveda modernisma poetino Edith S÷dergran (1892-1923). En akompana foto la ařtorino aperas kun Stina Katchadourian, la plej grava tradukisto de S÷dergran en la anglan, kaj mencio, ke ambař tradukas S÷dergran en siajn respektivajn lingvojn.

    La menciita antologio de Edith S÷dergran aperos en 1999, subtenate de la Asocio por la Finnlanda Literaturo.

    Gazetara Komuniko de UEA
    á


    INTERLINGVISTIKA SESIO EN POZNAN

    La dua sesio de Interlingvistikaj Studoj okazis 8-13 feb. en la Lingvistika Instituto de Universitato Adam Mickiewicz (Poznan, Pollando). La gestudentoj el diversaj landoj post la ekzameni°o el la unua semestro povis ařskulti prelegojn de kaj diskuti kun: La sciencan programon kompletigis teatra vespero de Jerzy Fornal, organizita kune kun la loka grupo de PEA.

    En la sekva studjaro (unua sesio 19-24 sep. 1999), UAM denove atendas novajn ali°ontojn (ali°dato: 15 ařg.). Interesi°antoj turnu sin al d-rino Ilona Koutny Še la Lingvistika Instituto, UAM Miedzychodzka 5. PL-60-371 Poznan, Pollando.

    ikoutny@amu.edu.pl

    Ilona Koutny
    á


    ĂEŽA POŮTO KAJ ESPERANTO

    ĂeÂa po■to denove propagandas Esperanton rekte Še la po■toficejo de Strßznice (distrikto Hodonin) per afrankma■ina stampilo en Esperanto dum la tagoj 1 feb. -- 31 jul. 1999. Je la koncerna kli■eto estas subbilda teksto pri la 72a Kongreso de SAT, kiu okazos fine de julio 1999 en Karlovy Vary.
    Stampo
    La bildon tradicie ařtoris konata Praga duopo: lař projekto de in°. ark. Karel KuŠa °in gravuris s-ro Karel PavlÝŠek.

    Vladislav Hasala
    á


    LINGVISTIKA HABILITIěO PER DISERTACIO PRI ESPERANTO

    Jam pli kaj pli ofte okazas, ke oni verkas doktorigajn disertaciojn pri interlingvistikaj ař esperanto-rilataj temoj (vidu la bibliografion de Symoens). Por akiri la plej altan universitatan instrurajton ("facultas docendi" ař "venia legendi"), almenař en Germanio kaj kelkaj aliaj eřropaj ■tatoj, oni devas verki duan disertacion (kun gravaj novaj ekkonoj) kaj plenumi diversajn kondiŠojn. Tio estas la t.n. "habiliti°o" (kun la titolo Dr. habil., ař siatempe en GDR kaj kelkaj aliaj orienteřropaj ■tatoj: Dr.sc.). Habiliti°inta doktoro principe povas esti nomumita docento ař universitata profesoro, rajtas ekspertizi doktorigajn kaj habilitigajn disertaciojn k.s.

    La anglistino en la Universitato de Leipzig kaj esperantologino, d-rino Sabine Fiedler, 29 jan. 1999 sukcese habiliti°is per 400-pa°a bonega (germanlingva) disertacio pri la temo Planlingvo kaj frazeologio: Empiriaj esploroj pri reproduktita lingvo-materialo en Esperanto. Per la sukcesa fino de la habiliti°a procedo ■i akiros la "venia legendi" por "°enerala lingvistiko/interlingvistiko". Inter la kvin oficialaj ekspertizantoj ankař trovi°is Detlev Blanke. La disertacio de Sabine Fiedler aperos Ši-jare kiel libro. La adreso de Dr.phil.habil. Sabine Fiedler: Am Zollamt 5, DE-04838 Gordemitz, Germanio.

    Detlev Blanke
    á


    BONVENU AL RAZGRAD

    Esperantista domo de kulturo en Razgrad (Bulgario) anoncas literaturan konkurson pri poezio kaj humura╝oj originale verkitaj en esperanto EKRA-99 je libera temo. La verkoj ne devas esti jam publikigitaj kaj partoprenintaj en aliaj konkursoj.

    Verkojn por la konkurso, subskribitajn per pseřdonimo, oni sendu en 3 ekz-oj al la organizantoj (la adreson vidu Ši-sube). La nomo kaj la adreso de la ařtoro estu en aparta koverto surskribita per la sama pseřdonimo. La ╝urio kunsidos 31 maj. 1999. La premioj estos esperantaj libroj kaj diplomoj. Premiitaj verkoj aperos en Literatura Foiro. La premiado okazos kadre de la esperanta kultura festo Abritus-99 en Razgrad, koincidanta kun la 5a Danuba E-Rendevuo.

    Programo de la 5-a Danuba E-Rendevuo samtempa kaj samloka kun la tradicia Esperantista Krea Renkonti°o "Abritus-99" en la urbo Razgrad (Bulgario), 4-6 jun. 1999:

    4 jun. 1999 (ven.): Akcepto Še la Urbestro de Razgrad / inařguro de Zamenhof-bareliefo / Promocio de libro kun poemoj de razgradaj poetoj tradukitaj en esperanton / renkonti°o de membroj de la Esperanta PEN-Centro kun lokaj verkistoj / koktelo.

    5 jun. 1999 (sab.): malfermo de ekspozicio de esperantaj libroj / prelegoj de Giorgio Silfer, Perla Martinelli kaj Aleksander Kor╝enkov / renkonti°o de la redaktoroj de esperantaj gazetoj / konati°o kun la vidinda╝oj de Razgrad / premiero de videofilmo en esperanto / premiado de la gajnintoj en la konkurso EKRA-99 / koncerto Še la Esperantista kulturdomo / koktelo.

    6 jun. 1999 (dim.): Ekskurso al la etnografia komplekso TopŠij.

    Organizas Esperantista domo de kulturo: str. Sv. Kliment EK-3, 7200 Razgrad (Bulgario). Tel: (084) 3-26-94

    Ljubomir TrifonŠovski
    á


    ĂEBALTA ESPERANTISTA PRINTEMPOáMielno

    Filio de Pola E-Asocio en Koszalin organizas 6-12 jun. 1999 la 21an Internacian feriadon de esperantistoj kaj naturamantoj Ăebalta Esperantista Printempo. La aran°o okazos en tre Šarma ripozloko Mielno, situanta inter la Balta Maro kaj lago Jamno, 12 km nord-okcidente de la distrikta urbo Koszalin.

    La naturaj valoroj de Mielno estas: sabloriŠa strando kun ali°antaj dunoj, verda strio de pinarbaro, granda lago kaj mikroklimato kun aero saturita de jodo.

    Antařtagmeze (krom 2 ekskursotagoj): aktiva ripozado, promenado, bankuracado, velado, modera sunbruni°ado (ankař en la proksima naturista strando), sařnado, amika kafoklaŠo ktp.

    Posttagmeze kaj vespere: lingvoperfektigado por komencantoj, interesaj prelegoj, E-videofilmoj, konkursoj kun valoraj premioj, kantado kaj dancado, bivakfajro kun kolbaset-rostado ktp.

    Esperantistoj el diversaj landoj havos okazon prezenti propran programon kadre de naciaj vesperoj. ĂEP impresos vin forte pro neripetebla esperantista etoso kaj donos okazon ne nur profundigi vian lingvokonon, sed ankař ligi novajn amikajn kontaktojn.

    Kontaktadreso: PEA, pk 30, PL-75-016 Koszalin-1, Pollando.
    á


    MONO KAJ CIVILIZO

    Internacia Esperanto-Konferenco 1999 okazos en Metz, Francio. La loka organizanto estas la Esperanto-Klubo de Metz, jam konata kiel eldonanto de kultura revuo La Gazeto.

    La temo de IEK-1999 estas "Mono kaj Civilizo". Certe vi emus debati pri tia demando, en epoko kiam mono okupas tiom da mensoj kaj laborkapabloj. Ău mono helpis/as ař malhelpas la civilizi°on de la homaro? Kiel °i rolas socie kaj kulture?

    17-23 jul. 1999 ni konferencos en bela historia domo de la centra urbo. Okazos ekskursoj en lokoj gravaj por Eřropo: Luksemburgo, Scy-Chazellles (hejmo de Robert Schuman), Strasburgo ktp. Por tiuj kiuj deziros poste iri al Berlina UK, ni jam antařvidas programon kun malmultekosta lo°ado de 24 °is 30 jul.

    Adreso: 1 rue Louis-Antoine de Bougainville, FR-78180, Montigny le Bretonneř, Francio.

    Eblas ali°i Še-la-linee: http://osiek.org/iek/metz99.html

    Bruno Masala
    á


    SET-99 EN ĂEŽIO

    Klubo de Esperanto kaj mondaj lingvoj en TrebÝŠ (ĂeÂio) aran°as Someran E-Tendaron, kiu okazos en la tradicia loko Še la digolago de Vranov apud LanŠov en suda Moravio.

    La tendaro havos 3 etapojn. 1a etapo: 4-17 jul. 1999; 2a etapo: 18-31 jul. 1999; 3a etapo: 1-14 ařg. 1999.

    La instruado de Esperanto okazos Šiutage, krom dimanŠo, de la 8a °is la 12a horo en 3 kursoj: A por komencantoj; B por progresantoj; C konversacia. La scioj por c-kurso devas havi la nivelon de Pa■oj al plena posedo (Auld), La tuta Esperanto (Seppik) k.s.

    En la tendaro okazos ankař kursoj de la angla, franca, germana kaj rusa lingvoj. La lo°ado estos en kelklitaj kabanoj. La man°on oni ricevos ekde la tago de la alveno (dimanŠo) °is la tago de la forveturo (sabato).

    Posttagmeze okazos sinbanado, sportado, ekskursoj, vespere tendarfajroj kun kantado kaj aliaj programeroj. La ekskursoj (tuttaga en Vieno kaj du duontagaj) estas pagendaj aparte (Š. 15 DEM).

    La kotizo de 3000 kronoj ař 170 DEM inkluzivas kvin man°ojn tage, lo°adon kaj instruadon.

    Dum pli ol 46 jaroj en SET partoprenis geamikoj el preskař Šiuj eřropaj kaj 5 transmaraj landoj. Por Šiu etapo ni akceptos nur la unuajn 120 ali°intojn. Tial ali°u kiel eble frue.

    Petu pliajn informojn Še la organizantoj: Esperanto, CZ-674 01, TrebÝŠ, ĂeÂa Respubliko.

    Pavel Sittauer
    Klubestro kaj organizanto de SET
    á


    BONVENU AL SKOTLANDO

    Pasintjare la 93a Skota E-Kongreso en Dumfries ratifis la fondon de la E-Asocio de Skotlando (EAS) fondita surbaze de la Skota E-Federacio. EAS agos sendepende de la E-Asocio de Britio (EAB). Ne estas la intenco, ke skotaj membroj de EAB Šesu esti tiaj, kaj EAS kura°igos siajn membrojn ankař ali°i al EAB.

    En 1999 EAS okazigos tri aran°ojn, inkluzive de la kongreso en la norda insularo Orkadoj.

    28 maj.-1 jun. Kirkwall (Orkadoj). 94a Skota E-Kongreso. Inf. s-ino Mia Casey: 9 Flora Gardens, Bishopbriggs, Glasgow, G64 IDS.

    3-5 sep. Skota Studrondo. Dunblane. Inf. s-ino Jean Bisset: 47 Airbles Cres, Motherwell, ML1 3AP.

    4 dec. Zamenhof-Tago. Boatklubo Aberdour Skotlando. Inf. s-ro David Hannah: Belgrano, 3 The Glebe, Aberdour, Fife, KY3 0UN.

    Pli detalajn informojn petu rete Še: david@bisset100.freeserve.co.uk

    Jean Bisset


    KURTE

    Prezidanto de Hispanio JosÚ MarÝa Aznar akceptis honoran prezidantecon de la 58a Hispana Kongreso de E-to k 9a Eřropa E-Forumo, kiuj okazos en Castellˇn (Hispanio) 17-21 jul. 1999. (Augusto Casquero)

    Prezidento de Hungario ┴rpßd G÷nz estos la alta protektanto de la 55a Internacia Junulara Kongreso en Zanko, apud Balatono, 9-16 ařg. 1999. (Heroldo de Esperanto)

    29-30 jan. 1999 en Marly-le-Roi (Francio) okazis kolokvo "Cent jaroj de E-to serve al popol-klerigado" kun subvencio de la Ministerio pri Junularo k Sporto, Še kiu estas agnoskita Unui°o Franca por E-to. (Franca Esperantisto)

    13 jan. 1999 la nacia radio France-Inter okazigis elsendon pri E-to kun la demando "Kiu lingvo por la Eřropa Komunumo?" (Heroldo de Esperanto)

    1 198 personoj subskribis la kampanjon subtene al la Deklaracio de la Homaj Rajtoj, kiun iniciatis Japana E-Instituto. 20 dec. komisiito de UEA Andy KŘnzli transdonis la subskribojn al s-ino Mary Robinson -- Alta Komisaro de UN por la Homaj Rajtoj. (La Revuo Orienta)

    En Sentmenat (Katalunio) zorge de Kultura Asocio E-ista 15 nov. 1998 estis inařgurita strato Esperanto en Šeesto de la urbestro J.Vilarˇ Capella. (Heroldo de Esperanto)

    Londona E-Klubo ricevis testamenta╝on de 40 mil pundoj (pli ol $60 mil) de William Vincent. (Bulteno de Londona EK)

    La Evolukomisiono de la Pakto por la E-ta Civito decidis kunvoki la duan Forumon 27-29 jul. 1999 en Karlovy Vary (ĂeÂio) koincide kun la kongreso de SAT. (Heroldo de Esperanto)

    Koresponda Servo Mondskala de UEA ricevis 419 korespondpetojn en 1998. La petoj venis el 53 landoj (59 en 1997). Plej multaj petoj venis el Francio (70), Brazilo (59), Ruslando (38), Irano (22), Kubo (21), Madagaskaro (19), Pollando (13), Hungario (11) k Germanio (10). La adreso de KSM estas: Koresponda Servo Mondskala, B.P. 6, FR-55000 Longeville-en-Barrois, Francio. (GK UEA)

    Sibayama Zyun'iti, in°eniero de giganta elektrokompanio Mitsubishi k esperantologo, estas elektita kiel la nova prezidanto de la Estraro de la Japana E-Instituto. (La Revuo Orienta)

    La nova redakcia adreso de TEJO Tutmonde (1500 ekz.) estas Rick Newsum, 8 Mead Way, Sea Mills, Bristol, Britio, BS9 2EZ. (TEJO Tutmonde)
    á


    KONFERENCO DE UES

    Ăi-jare la Konferenco de UES (Urala Esperantista Societo) okazos en Jekaterinburg la 18an de aprilo (dimanŠe) kun jena tagordo: En la konferenco rajtas partopreni Šiu deziranto, sed la rajton voŠdoni kaj esti elektita havos nur la membroj de UES, kotizintaj por 1999. Nekotizintoj bonvolu pagi la kotizon (30 rubloj) al Halina Gorecka.

    Tatjana Kulakova
    Sekretario de UES
    á


    NOVAČOJ EL MURMANSK

    Bard Hekland demandis fine de sia artikolo ěemeli°o en la nordo: "Ău ni rajtas esperi pri onta junulara klubo en la fora nordo?" (LOdE. 1999: 1)

    La klubo jam ekzistas en Murmansk. La fonda kunveno okazis 7 nov. 1998. La finintoj de la Še-metoda kurso en Svanvik intencas dařrigi la studadon, kaj al ili ali°is kelkaj novuloj. La novan klubon prezidas Julia Bazavluckaja, oficistino de la regiona komitato de Rossomol (Ruslanda Unui°o de Junularo). Ůi finis elementan kurson antař du jaroj, sed ne havis eblon perfekti°i, kaj ■i ne estas rimarkinde pli sperta lingve ol la novuloj. La lecionoj okazas en la Rossomola sidejo lař la Zagreba lernolibro. La kurson gvidas mi kun la helpo de Andreo Kazancev.

    Intertempe startis E-kurso en la scienca biblioteko de Murmansk. Inter la 40 venintoj al la unua leciono estas preskař dudeko da gejunuloj. Kelkaj el ili decidis ali°i al la junulara grupo, sed plimultaj restis Še nia kurso. Do, eble ni havos fortan junularan klubon, sed por tio necesas subteno de aliurbaj esperantistoj, ankař de Bard Hekland. Estus bone, se la junuloj ricevus reagojn kaj gratulojn al la adreso de Rossomol: RU-183012 Murmansk, ul. Volodarskogo, 4, Obkom RSM, Ruslando.

    Aleksas Masiukas


    MELNIKOV ĂAMPIONAS

    Čus okazis la TV-filmado de la vica ciklo de la populara intelekta ludo Brain-ring.

    Tre sukcese ludis la teamo Sonet, en kiu la 2a numero estas nia E-poeto kaj intelektulo Valentin Melnikov (en TV oni povis vidi liajn sukcesojn ankař en la programo Propra ludo).

    Dekomence, en malfacilega streŠa ludo ili venkis la 10-fojan Šampionon de BR, la teamon Stirol, kaj trafis en la Superan Ligon (SL).

    En la maja ciklo ili cedis al la teamo Jaffa, kaj provizore sinkis el SL al la 1 ligo. La teamo Jaffa duone estas E-parolanta: pluraj el ni konas viglan odesaninon Tatjana Lugovskaja; eŠ pli estas konata, sed malpli persone, Boris Burda, kiu ankař partoprenis E-movadon, sed nun pro propraj kialoj ial ne aprobas kelkajn °iajn trajtojn; Anatolij Vasserman flue parolas en la lingvo, sed, lař liaj vortoj, ne havas tempon pri °i aktive okupi°i...

    En la sekva ciklo Sonet bon■ancis denove trafi al SL, superinte la teamojn de A■habado kaj Kievo. Poste ili venkis lařvice Šiujn teamojn de SL kaj fari°is Šampionoj de junio 1999.

    Post kelkaj pluaj ludoj ili sukcesis resti en la SL, kvankam fine ne kiel absolutaj Šampionoj.

    Entute dum la sezono la teamo estis 10-foje vokita al la tabloj (plej multe el Šiuj ludintaj teamoj) kaj el tiuj 5-foje venkis (12 el 21 bataloj).

    Ăion Ši vi povos spekti ek de la komenco de marto. En Moskvio BR-on montras la kanalo TV-centr kaj krome °in retranslacias pluraj regionaj TV-kompanioj. (Precizajn daton kaj tempon kontrolu en TV-programo.)

    OŠjo Dadajev
    á


    KIEL PROPAGANDI ESPERANTON?

    Oni propagandas Esperanton kaj tre ofte miras kaj plendas: kial la rezulto evidenti°as tre modesta. Ni provu rezoni lař nuntempaj principoj...

    Propagando estas nenio alia ol reklamo, kaj oni jam komprenis, ke la reklamo devas esti adresita. Sen-utilas reklami luksajn ařtojn en gazeto por senlaboruloj... El tiu vidpunkto plejparto de nia propagando de Esperanto absolute vanas.

    Iuj fieras pri sia bru-aktivado dum "Ago-tagoj" -- tamen kiel tio aspektas deflanke? Jen severmiena junulo kun nigra barbo kuradas tien-reen, svingante per verda flago (li volis nur varmi°i, sed kiu tion sciis?), sed la preterirantoj supozas lin esti ŠeŠena ekstremisto. Jen a°a dommastrino vidas homgrupon kun plakatoj kaj scivole demandas: kion ili volas? Oni pacience klarigas al ■i pri lingva egalrajteco, pri libera komunikado, pri nia bela lingvo. Ůi Šion ařskultas kaj konkludas: "Ha, do tio estas kontrař la ortodoksa religio!" (Mi priskribis realajn okazojn en Moskvo).

    La samon pruvas la negativa sperto de Sergej PaÂomov (LOdE, 1998: 11) -- proponi Esperanton al "piaj" kredantoj senutilas, Šar ili ne kapablas percepti tion, kio estas ekster ilia doktrino kaj ne servas rekte al °i. Oni propagandu/reklamu/informu pri Esperanto al tiuj, kiuj povas pri °i reale interesi°i, unuavice -- al sa°aj homoj, havantaj ař havontaj gravan pozicion en la socio... (Tamen, en la Ůtata Dumao plejparto de la deputitoj pensas nur pri propra bonstato kaj memreklamo -- do apenař estas senco dissendi priesperantajn alvokojn al ili Šiuj inkluzive de la malka■aj naciistoj.)

    Mi klopodas agi tiudirekte.

    Dum pluraj jaroj mi aktivas en intelektaj ludoj, inkluzive de la televidaj. Kiam mi aperas sur TV-ekrano kaj havas okazon ion diri pri mi -- mi mencias Esperanton. Gravas ankař: kiel mencii. En 1994 en Propra ludo nelonge antař mi ludis du esperantistoj. La redaktoro decidis, ke pri Esperanto jam estis dirite sufiŠe kaj avertis, ke mi rakontu pri io alia. Do kiam en etero oni demandis min pri miaj hobioj, mi rakontis pri la plej ekzotika -- kolektado de trambiletoj -- kaj aldonis: "mi havas ankař aliajn hobiojn, sed ili estas tute neoriginalaj -- ekzemple, la lingvo Esperanto..." Iom poste mi persvadis la redaktoron uzi en Propra ludo apartan temon "Esperanto", verkis por °i simplajn demandojn. Ludantoj respondis korekte -- kaj en ilia subkonscio fiksi°is pozitivaj emocioj ligitaj kun nia lingvo; la spektantoj eksciis kelkajn novajn faktojn... Kiam venas mia vico verki demandojn por turniro de "Kio? Kie? Kiam?", mi nepre enmetas interesan (kaj respondeblan por "flanka" homo) demandon pri Esperanto.

    Mi celas, ke oni sentu, ke Esperanto estas ne ia rara ekzotika╝o, sed plenvalora kaj reale uzata lingvo. Pri tio konvinki°is ankař la partoprenintoj de Interret-turniro (LOdE, 1998: 8-9). La vigla diskuto pri fidindeco de la fontoj fine ne lasis dubojn, ke Esperanto reale vivas. Tion jam scias kelkcent uzantoj de Interreto -- kaj ili pli gravas, pli rimarkeblas en la mondo, ol kelkcent dommastrinoj, interesi°antaj nur pri Sankta-Barbara.

    Pluraj intelektludantoj estas ligitaj kun universitatoj, eldonejoj ktp., kaj dank'al amikaj rilatoj eblas ricevi tie "tribunon". La tasko pri Esperanto unuafoje dum multaj jaroj eniris la lingvistikan olimpikon (LOdE, 1998: 1). Poste la samaj lingvistoj, vidante mian entuziasmon, proponis al mi verki artikolon pri Esperanto por la Porinfana enciklopedio de la eldonejo Avanta+. Do nun ni havas 100 mil ekzemplerojn de la volumo kun ampleksa, informriŠa kaj favora artikolo pri Esperanto. Ăar la enciklopedio havas altan prezon, °i estos gardata dum jardekoj kaj trafos unuavice al idoj de "elituloj", havantaj pli grandajn ■ancojn iam okupi influhavajn poziciojn en la lando. Ankař pluraj intelektludantoj, famaj antaře, nun havas altajn postenojn -- °is registaraj konsilistoj. Mi tre esperas, ke dank'al tio post 10-20 jaroj Esperanto en nia lando estos pli favorata.

    Necesas provi diversajn manierojn de propagando -- tamen tre gravas, ke oni ne perceptu nin kiel fanatikulojn. Oni lernu paroli kun homoj pacience, sen trudo, konsiderante iliajn interesojn. Ja religiaj misiistoj tiel agas, kaj (al mi tio tre malplaŠas, sed endas agnoski la objektivan rezulton!) ili sukcesas pli multe ol niaj propagandistoj.

    Tre interesa kaj utila estas la kolportista sperto de Vladimir Ăernov (LOdE, 1998: 11). Lia Esperanto-kurseto estas sprita kaj alloga, tamen °i plibonigeblas. En similaj situacioj oni nepre konsideru la konatan psikologian fenomenon: Šion ricevitan senpage oni povas tuj for╝eti, sed al a╝oj aŠetitaj oni rilatas pli atente. En trajnoj kaj diversaj atendejoj oni kutime enuas, havante amasegon da libera tempo -- do ni kaptu la okazon!

    Kion plian oni povas fari surloke? Iri al "elitaj" lernejoj, gimnazioj, liceoj k.s. (nur ne religiaj), tie la instruistoj kaj direktoroj estas pli liberpensemaj, ofte ili strebas havi ion nekutiman por emfazi la elitecon de sia lernejo, kaj Esperanton oni povas akcepti ne malpli favore ol retorikon, stenografion ař Šinan gimnastikon. Indas provi, kaj tia propaganda agado devas esti pli efika ol °is nun.

    Valentin Melnikov
    á


    ESPERANTO KIEL PONTOLINGVO

    Pripensinte efektivi°on de la informado mi venis al la konkludo, ke mankas al mi unu de la gravaj argumentoj (almenař en ĂeÂio, kie oni parolas per "malgranda" ŠeÂa lingvo, kies parolkomunumo estas nur iom pli ol 10 milionoj), nome kiel Esperanto helpas disvastigi kulturojn de niaj malgrandaj nacioj.

    Oni multe argumentas pri tio, sed mankas precizaj indikoj.

    Mi ekzemple scias, ke lař la indikoj en literaturo unu de bazaj ŠeÂaj literaturaj verkoj, nome "Avinjo" de Bo╝ena Nemcova estis tradukita en la Šinan el la Esperanta versio (sed por pruvi almenař tion al nekredantoj - ař almenař al mi mem - mankas argumentoj, bibliografiaj indikoj).

    Ăar la uzon de Esperanto kiel pontolingvo mi konsideras faka agado, mi volus helpi krei liston de tradukoj de (precipe) malgrandaj lingvoj al lingvoj aliaj pere de Esperanto: sed ne nur "onidire", sed serioze, kun minimume jenaj bibliografiaj indikoj:

    1. origina titolo kaj ařtoro de la origina verko
    2. la lingvo en kiu estis verkita la originalo
    3. tradukanto al Esperanto, eldonejo de E-versio kaj jaro de la E-eldono
    4. tradukanto de E-versio en la cellingvon
    5. eldonejo, jaro de la eldono, lando kaj lingvo de la eldona╝o.
    Mi volonte ařdos pri Šiuspecaj verkoj tiamaniere tra Esperanto celantaj alilingvanojn, Šu beletraj, poeziaj, fakaj ař sciencaj verkoj, ař nur fakaj artikoloj en seriozaj (ne bulvardaj) ╝urnaloj.

    Se tiuspeca trarigardo jam estas preta kaj mi nun ne konscias pri °i, mi petas pri la atentigo, kie mi povu ekhavi °in.

    Antařdankon al Šiuj, kiuj iuspece reagos.

    Anglickß 878, CZ-252 29, Dobrichovice, ĂeÂio.

    Petro Chrdle
    Estrarano de UEA pri faka kaj scienca agadoj kaj pri edukado
    á


    JUDA KAJ SATANA AŢ SANKTA AFERO?

    Sergej PaÂomov rakontis en LOdE (1998: 11), ke lia kunparolinto konsideras Esperanton afero juda kaj satana, kaj ke tiu afero estas kontrařa al la pravoslava (rusortodoksa) ruso.

    Ău vere por la rusoj, kiuj plejparte estas ortodoksaj, nia afero estas fremda?

    El la Biblio, kiu estas la fonto de la kristanismo (ankař por la religio ortodoksa), ni scias, ke Kristo instruis la homojn vivi ne por si, sed por la aliaj; instruis ami unu la alian, sed homoj kondamnis lin al la morto. Sed eŠ per sia krucum-morto Kristo instruis la homojn esti pretaj oferi sian vivon por la aliaj homoj. La edifoj de Kristo estas instruo de la amo al la homoj.

    Iufoje oni diras, ke Jesuo mem estas amo. Ruslingva poeto diris:

    Nian belegan lingvon donis al ni Zamenhof. Li kredis, ke la internacia lingvo povas helpi la homojn fari°i gefratoj. La Dio diris per la vortoj de Kristo, ke la homoj devas ami unu la aliajn. Sed Šu povas la amo reali°i, se la homoj ne komprenas sin reciproke? Zamenhof kreis la lingvon, Šar li amis Šiujn. La geesperantistoj, kiuj havas la noblajn celojn de Zamenhof kaj disvastigas la lingvon, meritas nomi°i adeptoj de Zamenhof. Kaj mi opinias, ke ili praktike plenumas la Diajn instruojn. La esencon de la esperantista animo mi esprimas per la vortoj: Esperanto kaj la Esperantismo kun ties interna ideo estas Dia donaco por la homaro. La celojn de la Esperantismo mi povas montri libere interpretante la versojn de la rusa poeto Fjodor TjutŠev el la poemo Du unuecoj: Mi opinias, ke la ideojn de Zamenhof devas agnoski reprezentantoj de ajna religio. Japanaj budhanoj opinias, ke per sia homaranismo Zamenhof "elmontris la spiriton de budhisma favoro kaj kompato" kaj ke li meritas "plej altgradan sanktecon" (Esperanto. 1998: 11, P.202).

    Por mi Zamenhof estas samtempe sanktulo, instruisto kaj la plej bona amiko.

    Mi dubas, ke la kunparolinto de Sergej PaÂomov, konsiderinta Esperanton afero juda kaj satana, estas bona reprezentanto de la ortodoksa eklezio. Ău li scias, ke Kristo, samkiel Zamenhof estis hebreo? Ău nacieco karakterizas la mondkoncepton, animkvalitojn de la homo, ties aferon kaj strebon al la altaj celoj? Certe ne.

    Ău necesas longe diskuti kun la homo kaj proponi al li lerni Esperanton, kiel faris Sergej PaÂomov, se la homo montras dubojn kaj ne kapablas percepti la altajn ideojn? Eble estus utile konsideri konsilon el la Biblio (Mt 7: 6): "Ne donu sankta╝on al la hundoj, nek ╝etu viajn perlojn antař la porkoj; por ke ili ne premu ilin sub la piedoj, nek poste, sin turninte, dis■iru vin".

    Grigorij Berezin
    (Krasnoarmejsk, Ukrainio)
    á


    FRENEZULOJ ESTAS MULTAJ

    Mi tre ■atas La Ondon. La redaktoraj artikoloj kaj verkoj de Sergio Pokrovskij estas informriŠaj, klerigaj kaj -- por tiel diri -- fundamentaj. En Beletro mi ■atas legi nekonatajn ařtorojn, ekzemple, novelojn de Zofia Mirska. Kvankam mi legis ruse preskař Šiujn verkojn de Maupassant, estis tre interese rememori ilin per via publikigo en Esperanto.

    Tre interese skribis pri (eks)USSR Trevor Steele kaj Wolfgang Kirschstein.

    Leginte en la februara kajero, ke vi petis ali°on al la Pako por la Esperanta Civito, mi tuj relegis Šion pri la Forumo en La Chaux-de-Fonds, pri la Pakto, kaj mi aprobas vian ali°on. Tiu interesa ideo devas evolui.

    "Kial doni atenton al frenezulo?" -- reagis en la februara LOdE nederlanda leganto Frans Cobben al mia artikolo Afero juda kaj satana (ne mi donis al la materialo titolon, kaj mi opinias la titolon maltrafa, ja legantoj povas pensi, ke mi tiel titolis °in).

    Bedařrinde, frenezuloj estas multaj eŠ inter niaj parlamentanoj -- oni bone konas kontrařjudajn eldirojn de generalo Maka■ov kaj la moskvan mar■on de la misfama RNE. Ău ni ne donu atenton ankař al tio? Eřropanoj iam ne donis atenton al Hitlero, °is kiam tiu demokratie prenis la potencon en Germanio, kaj nun eřropanoj deziras resti neřtralaj en la neřtrala UEA, kaj ili neřtrale rilatas al usonaj kaj britaj aviaj atakoj, al la invado de NATO en Jugoslavio...

    Mi Šiam skribas al miaj leteramikoj, ke ili abonu La Ondon.

    Sergej PaÂomov (Kirov, Ruslando)
    á


    LETERKESTO

    Alloga kaj prizorgita

    Mi estas nova abonanto de LOdE kaj pro tio ankorař ne povas eldiri fundan opinion pri via revuo. ěi tamen aspektas alloga kaj prizorgita. Pro cirkonstancoj mi ne havas kontaktojn (krom per skriba╝oj) kun E-grupoj ař individuoj, kaj tial plejparto de nova╝oj pri la loka agado malmulte interesas min. Aliaj lega╝oj min ja interesas, kaj mi atendas sekvantajn numerojn por formi la opinion.

    Ludoviko De Doncker (Belgio)
    á

    Mi devas malaboni

    Dankon pro la suplemento al LOdE -- bro■uro pri Nikolai LozgaŠev. Li pravas: la nuna tempo ne estas por muzoj, kaj mi aldonas: ankař ne por Esperanto!

    En Rybinsk estis du E-rondetoj, sed nun mi povas trovi neniun esperantiston. En nia urbo inter la laborkapablaj personoj estas 11% da senlaboruloj, kaj la avera°a monata enspezo por unu familiano estas nur 240 rubloj.

    Mi ne estas escepto, tial kun grandega bedařro mi devas malaboni La Ondon. Por ni, sovetia inteligencio, Esperanto estis rimedo por interkonati°o kun la tuta mondo, kun homoj el Šiuj landoj. Sed nun ni eŠ ne plu korespondas. Kiel eblas resti indiferenta kaj fieraŠi pri la neřtraleco de la revuo?

    Tamara Durnickaja
    (Rybinsk, Ruslando)
    á

    Doni parolon al diversaj vidpunktoj

    Multajn dankojn pri via sendo de la numero 11/1998 de via revuo La Ondo de Esperanto. Vi certe vidis, ke jam antař tiu sendo mi reabonis por la jaro 1999. Jes, mi foje ricevis Ruslandan Esperantiston kaj malabonis, Šar tro da revuoj staki°is en mia hejmo, sed jam de kelka tempo mi intencis ricevi LOdE, kiu fari°is vere altkvalita revuo, kapabla doni parolon al diversaj vidpunktoj de nia Esperantio. Gratulon!

    Nicole Margot (Svislando)
    á

    Atentindaj kaj legindaj materialoj

    Dum kelkaj jaroj mi abonis la ╝urnalon Ruslanda Esperantisto, kaj unuafoje mi konati°is kun La Ondo de Esperanto (1998:11). En la revuo trovis lokon materialoj atentindaj kaj legindaj, almenař por mi, ekzemple: Sensacio: post 16 jaroj Kohl de Sikosek, Maksimoj de sinjorino de SablÚ kaj anagramoj.

    Bedařrinde, pro la manko de mono mi jam du jarojn povas aboni neniun revuon en Esperanto, nek mendi librojn. Mi tamen ne senesperi°as kaj perfektigas mian lingvokonon korespondante kun italino.

    Ivan Vere■Šagin
    (Belozersk, Ruslando)
    á

    LOdE: Fenestro en la Esperanto-mondon

    Mi dankas mian unusolan ■atatan gazeton La Ondo kie mi povas Šerpi informojn pri Esperantujo... Mi ne scias, kion mi farus sen tiu fenestro en la Esperanto-mondon.

    Svetlana Hasjuk (Surgut, Ruslando)
    á

    Heroa eldonlaboro

    Via laboro eldoni la gazeton estas heroa, bonvolu dařrigi! Viaj produktoj estas altkvalitaj, legeblaj kaj gravaj.

    Kjell Randehed (Svedio)
    á


    SLAVONAJ SKRIBOJ (4a parto)

    Eseo de Sergio Pokrovskij, dařrigo. La 1an, 2an kaj 3an partojn legu en la pli fruaj kajeroj de La Ondo
    Pri Slavono

    Lař PIV, Slavono estas "religia lingvo, devenanta el la malnova bulgara, kaj uzata de la rusortodoksaj eklezioj".

    Tio estas proksimume tiom (mal)°usta kiel diri ke "Latino estas religia lingvo, devenanta el Latio, kaj uzata de la romkatolikaj eklezioj" (hm, la PIV-a difino efektive estas proksimume tia!).

    Dum almenař sep jarcentoj Slavono estis la literatura lingvo de la ortodoksiaj slavoj kaj rumanoj. Pro la reganta moro de la epoko °i estis precipe uzata por la tekstoj religiaj; sed ankař por verkoj historiaj, beletraj, enciklopediaj. Ăiuj tradukoj estis farataj en Slavonon. ěi rolis ankař kiel lingvo diplomatia.

    Ekzemple dum kelka tempo post la falo de Konstantinopolo, kiam pri la alilandaj aferoj en la turka registaro responsis bulgaroj, la trakta╝oj inter Venecio kaj Istambulo estis skribataj en Slavono.

    Estas vera ke Slavono havas multajn trajtojn de la malnovaj bulgara-makedonaj dialektoj. Ekzemple la etimologia [dj] sekvas en Slavono °uste ilian modelon, kiel videblas el la vorto me╝du (inter) parenca al la Esperanta mezo (greke mÚsoc) kaj medio (Latine medius):

    Ankař la verbotempa sistemo de Slavono proksimas tiun de la klasikaj kaj sudslavaj lingvoj (kun aoristo, perfekto kaj imperfekto). En la lingvoj de la Orientaj kaj Okcidentaj slavoj restis nur unu paseo, nuancita per aspektoj.

    Tamen serboj kaj bulgaroj opinias ke Slavono estas ege "rusigita". La rusaj skribistoj ankorař sentis diferencojn perditajn de la bulgara (ekz-e interásignojá kaj la strukturo de la novrusa estas pli influita de Slavono ol ekzemple la moderna bulgara ař ia ajn alia lingvo slava.

    La lasta trajto estas frapa kontrařekzemplo por la Stalina tezo pri nevariema "baza leksiko":

    En la leksiko Šefas la baza leksiko kun la radikaj vortoj kiel la kerno. ěi estas malpli vasta ol la leksiko kaj vivas tre longe, dum jarcentoj, kaj prezentas per si la fundamenton por derivado de novas vortoj. (Stalin I. Marksismo kaj lingvoscienco. Jekaterinburg: Sezonoj, 1992. - P.20).

    Ăar en la rusa slavoni°is prepozicioj (kiel la supre menciita me╝du), personaj pronomoj (tebe, t.e. "al ci", anstatařis la orientslavan tobe), sufiksoj (Slavona visja■Šij, pendanta anstatař prarusa visjaŠij, kiu lasta ricevis la sencon penda) ktp.

    Do, Slavono estis lingvo internacia kaj tamen sufiŠe proksima al Šiuj tiamaj lingvoj slavaj. La skriba╝oj trovitaj en Novgorodo la Granda pruvas ke skribi povis urbanoj el Šiaj sociaj tavoloj. Kaj efektan kontraston prezentas franca dokumento (1063) kun subskribo de Anna Jaroslavidinoásignojá (t.e. Anna re°ino), kiun Širkařas kruca╝oj de senkleraj francaj nobeloj.

    Signaturoj
    Restas tamen la demando, kial tiu °enerala klero ne alportis siajn fruktojn, kompareblajn (ekzemple) al tiuj de la araba kulturo. Ău pro la mongola invado? Ău pro troa kristanigo?
    á


    Hermann HesseáHesse

    Hermann Hesse (1877-1962) estas mondfama verkisto (li ricevis en 1946 la Nobelpremion por literaturo) kaj ne bezonas apartan enkondukon. Liaj verkoj fontas en la romantiko (ekzemple, ideoj pri libera vagado), poste li aldonis inspiron de la psikoanalizo kaj el la hinda mitologio.

    Tri tilioj aperis en la Fabulema Libro (1923), en kiu li rerakontas diversajn fabelojn kaj legendojn.
    á

    TRI TILIOJ

    Antař pli ol cent jaroj staris sur la verda tombejo de la hospitalo de la Sankta Spirito tri malnovaj tilioj, kiuj estis tiom grandaj, ke ili, kvazař enorma tegmento, kovris la tutan tombejon per siaj interplekte kreskintaj branŠegoj kaj branŠetoj de la gigantaj kronoj. Pri la origino de tiuj belaj tilioj, okazinta antař pluraj jarcentoj, oni rakontas la suban historion.

    Iam lo°is en Berlino tri fratoj, kiuj havis inter si tian intiman amikecon kaj fidon, kia malofte estis videbla. Foje okazis, ke la plej juna el ili iun vesperon eliris sole kaj nenion diris pri tio al siaj fratoj, Šar li volis en malproksima strateto renkonti knabinon por promeni kun ■i. Antař ol li atingis la lokon li ařdis en angulo inter du domoj, kie estis mallume kaj solece, mallařtan plendon kaj stertoron, al kiu li tuj iris, Šar li pensis, ke tie ku■is besto ař infano, al kiu okazis misfortuno kaj kiu atendis helpon. Kiam li eniris la mallumon de la ka■a loko, li vidis je sia hororo homon, ku■antan en sia propra sango. Li klini°is super li kaj demandis kompate, kio estis okazinta, sed li ricevis neniun respondon, Šar la vundito havis tranŠilan lezon en la koro kaj forpasis post kelkaj momentoj en la brakoj de sia helpanto.

    La junulo ne sciis, kion fari kaj, Šar la murdito ne plu donis vivosignon, li revenis perplekse kaj senkonsile per hezitemaj pa■oj al la strateto. Sed tie li renkontis du civitangardistojn kaj, dum li ankorař pripensis Šu voki ilian helpon ař foriri sen veki atenton, la gardistoj vidis lian teruritecon, alpa■is, tuj ekvidis sangon sur liaj ■uoj kaj manikoj kaj perforte arestis lin, ne atentante, kion li nun plore ekrakontis. Ili trovis la jam malvarmi°antan mortinton apude, kaj ili senprokraste kondukis la supozatan murdinton al la karcero, kie li estis katenita kaj severe gvatita.

    La sekvan matenon la ju°isto pridemandis lin. La kadavro estis alportita kaj nun dum taglumo la junulo rekonis lin kiel for°istan submajstron, kiu antař iom da tempo estis lia kamarado, kvankam antaře li diris, ke li ne konis la murditon kaj sciis tute nenion pri li. Tio tre plifortigis la supozon, ke li pikmortigis lin kaj tiutage trovi°is atestantoj, kiuj konis la mortinton kaj krome ili rakontis, ke la junulo havis iam amikecon kun la for°isto, sed disi°is de tiu kařze de kverelo pro knabino. Estis nur malmulte da vero en tio, sed tamen eta kerno, kion la senkulpulo sentime agnoskis, konfirmante sian senkulpecon, petante ne favoron, sed justecon.

    La ju°isto ne dubis pri lia kulpo kaj li kredis trovi baldař sufiŠe da pruvoj por ju°i lin kaj transdoni lin al la ekzekutisto. Ju pli la kaptito malkonfesis kaj asertis, ke li ne sciis ion pri tio Ši, des pli oni rigardis lin kulpa.

    Dume la meza°a frato -- la plej a°a estis pro komerco transkampe -- vane atendis la plej junan, kaj li iris por serŠi lin. Kiam li ařdis, ke lia frato estis enkarcerigita kaj akuzita pro batmortigo, kiun li obstine malkonfesis, li iris senprokraste al la ju°isto.

    -- Sinjoro ju°isto, -- li diris, -- vi enkarcerigis senkulpulon, liberigu lin, mi estas la murdinto kaj mi ne volas, ke senkulpulo suferu pro mi. Mi malamiki°is kun la for°isto kaj persekutis lin. Kaj hierař vespere mi renkontis lin, kiam li pro sekreta bezono eniris tiun angulon, tiam mi sekvis lin kaj pikis lian koron per tranŠilo.

    Mire la ju°isto ařskultis tiun konfeson, kaj li igis kateni la fraton kaj gardi lin en sekura loko, °is kiam la afero klari°os. Tiel ambař fratoj estis katenitaj en la sama domo, sed la juna frato ne sciis, kion la pli a°a faris por li kaj li plu insistis pri sia senkulpeco.

    Pasis du tagoj, dum kiuj la ju°isto malkovris nenion novan kaj li jam emis kredi la ■ajnan murdinton, kiu kulpigis sin mem. Tiam la plej a°a frato revenis al Berlino post sia komercado aliloke, trovis neniun en la domo kaj ricevis de la najbaroj sciigon pri la plej juna frato kaj pri tio, ke la dua prezentis sin por tiu Še la ju°isto. Tiam li iris jam en la sama nokto, igis veki la ju°iston kaj surgenui°is antař li kun jenaj vortoj:

    -- Nobla sinjoro ju°isto! Vi katenis du senkulpulojn, kiuj suferis pro mia kulpo. La for°istan submajstron murdis nek mia plej juna, nek la alia frato, sed estas mi, kiu faris tiun murdon. Mi ne plu longe povas elteni, ke aliaj estas en la karcero pro mi, kaj mi tre petas liberigi tiujn, kiuj estas tute senkulpaj kaj preni min; mi pretas penti per mia propra vivo.

    Nun la ju°isto estis treege surprizita kaj sciis neniun alian rimedon ol enprizonigi ankař la trian fraton.

    Dum la frua mateno, kiam la gardisto donis trans la pordo al la plej juna frato la prizonistan panon, li diris al li: "Nun mi vere ■atus scii, kiu el vi estas la malbonfaranto". Kiom ajn li petis kaj demandis -- la gardisto ne volis rakonti pli, sed ■losante la pordon li finis per la vortoj, ke liaj fratoj estis venintaj por doni sian vivon pro li. Tiam li lařte ekploris kaj deziregis impete, ke oni konduku lin al la ju°isto kaj kiam li en katenoj staris antař la ju°isto, li ploris denove kaj diris:

    -- Ho, sinjoro, pardonu, ke mi tiom longe atendigis vin, sed mi pensis, ke neniu vidis mian agon, sekve neniu kapablus pruvi mian kulpon. Sed nun mi vidas, ke Šio devas iri lař la justeco, mi ne plu povas kontrařstari kaj mi volas konfesi, ke ja estas mi, kiu murdis la for°iston kaj estas mi, kiu devas penti pro tio per sia mizera vivo."

    Tiam la ju°isto lar°e malfermis siajn okulojn -- li kredis, ke li son°as, lia miro estis nepriskribebla kaj pro tiu stranga afero lia koro teruri°is. Li igis denove en■losi la kaptiton kiel ties fratojn, kaj li longe kaj profunde pensis, Šar li vidis certe, ke nur unu el la fratoj povis esti murdinto, kaj ke la du aliaj pro nobleco kaj fratamo prezentis sin al la ekzekutisto.

    Lia pensado ne venis al konkludo, kaj li komprenis, ke per ordinaraj hompensoj ne eblis trovi celon. Pro tio li lasis sekvatage la kaptitojn en bona prizorgo kaj iris al la princo, al kiu li raportis detale tiun strangan okazinta╝on.

    La princo ařskultis treege mirante kaj diris je la fino:

    -- Tio estas mirinda kaj malofta afero. En mia koro mi kredas, ke mortigis neniu el ili, ankař ne tiu, kiun viaj gardistoj arestis, kaj ke Šio vere okazis tiel, kiel li diris en la komenco. Sed Šar temas pri krimo kontrař sano kaj vivo, ni ne povas simple liberigi ilin. Tial mi alvokas Dion mem kiel ju°iston pri tiuj tri fratoj kaj submetas ilin al Lia ju°o.

    Tiel oni faris. Estis printempa tempo, kaj dum hela varma tago oni kondukis la tri fratojn al verda loko, kaj Šiu el ili ricevis junan fortan tilion por planti °in. Sed ili devis meti en la teron ne la radikojn, sed la junajn verdajn kronojn, tiel ke la radikoj staru alŠiele -- kaj tiun, kies arbeto unue velkos kaj seki°os oni konsideros murdinto kaj ekzekutos lin.

    Tiel faris la fratoj, Šiu enfosis diligente la branŠojn de sia arbo en la teron. Sed post nur mallonga tempo, Šiuj arboj ekverdi°is kaj ekkreskis novaj kronoj por signali, ke Šiuj fratoj estis senkulpaj, kaj la tilioj plukreskis kaj fari°is grandaj kaj staris dum multaj jarcentoj sur la tombejo de la hospitalo de la Sankta Spirito en Berlino.

    Tradukis el la germana
    Wolfgang Kirschstein
    á


    Wolfgang Hildesheimer

    Wolfgang Hildesheimer (1916-1991) fu°is kun siaj gepatroj el Germanio kaj lernis en Palestino la metion de ligna╝isto. Kun la brita armeo li revenis al Germanio. Li interpretis dum la proceso pri la militkrimoj en NŘrnberg. Poste li vivis kiel pentristo kaj verkisto, en Germanio kaj Svislando.

    Hildesheimer verkis prozon kaj dramojn. Ofte li reuzis unu temon en pluraj kuntekstoj. Li fami°is unue pro "absurdaj teatra╝oj" en la maniero de Beckett kaj Ionesco. Per satiro kaj groteska fantazio li senmaskigas lingvajn kli■ojn, ekzemple en Senamaj Legendoj, kie aperis la Ši tie prezentita teksto. Li ironias pri la enhavo de klasika edukado, ekzemple per realismaj biografioj de fikciaj personoj.

    En 1984 li anoncis sian adiařon de literatura verkado, Šar ne plu eblis elpensi novajn konstelaciojn. Anstataře li pentris "foje konkrete, foje senkonkrete kaj foje tiel senkonkrete, ke nenio videblas, kio elvekas en mi senton de profunda kontenteco" (cita╝o el: Komunikoj al Maks pri la stato de la aferoj).
    á

    IOM GRANDA AĂETO

    Iun vesperon mi sidis en la vila°a drinkejo antař (pli precize, malantař) glaso da biero, kiam viro kun normala aspekto sidi°is apud min kaj demandis min per dampite konfidenca voŠo: Šu mi deziras aŠeti lokomotivon. Estas ja facile vendi al mi Šion ajn, Šar por mi estas malfacile diri "ne", sed por tiel granda aŠeto evidente necesis iom da prudento. Spite al mia malampleksa scio pri lokomotivoj, mi demandis pri la tipo, konstrujaro kaj pi■tovasteco por doni al la viro la impreson, ke li intertraktas kun spertulo, kiu ne pretas aŠeti "la katon en la sako". Mi ne scias, Šu mi sukcesis transdoni al li tiun impreson, tamen li donis libervole Šiujn informojn, montris al mi vidojn de la objekto de antaře, malantaře kaj de la flankoj. ěi aspektis bone, tiu lokomotivo, kaj mi mendis °in, kiam ni interkonsentis pri la prezo. ěi ja estis uzita kaj spite al tio, ke lokomotivoj eluzi°as tre malrapide, mi ne pretis pagi la plenan katalogprezon.

    Jam en la sama nokto oni alportis °in. Eble tiu tuja liverado, devintus komprenigi min, ke io en la transakcio estis nehonesta, sed pro mia nesuspektemo, tio ne venis en mian kapon. Kompreneble mi ne povis havi °in en la domo -- la pordoj ne permesus tion, kaj cetere la domo ver■ajne estus frakasinta pro °ia pezo -- tial °i devis esti en la gara°o, ajnakaze la plej oportuna ejo por transportiloj. Kompreneble la longo konformis nur duone, kompense la alto sufiŠis, Šar en tiu gara°o mi iam lokigis mian aerostaton, sed tiu eksplodis.

    Nelonge post la aŠeto mia kuzo vizitis min. Li estas homo, kiu mal■atas Šiujn spekulaciojn kaj sentesprimojn, kaj kiu akceptas nur nudajn faktojn. Nenio surprizas lin, Šion li jam scias antař ol vi rakontas, eŠ pli ekzakte, Šion li kapablas klarigi. Mallonge: netolerebla viro. Ni salutis unu la alian kaj por plenigi la sekvintan embarasan pařzon mi komencis:

    -- Tiuj delikataj ařtunaj odoroj...

    -- Velkanta terpomherbo, -- li reis kaj esence li ja pravis.

    Momente mi rezignis, ver■is iom da konjako, kiun li alportis. ěi gustis je sapo kaj mi esprimis tiun impreson. Li respondis, ke tiu konjako, kiel videblas sur la etikedo, estis gajninta konsiderindajn premiojn dum la mondekspozicio en Lie°o kaj Barcelono, en Sankta Luizo eŠ la oran medalon, sekve °i estis bona.

    Kiam ni estis trinkintaj pli da konjako, li decidis tranokti Še mi kaj li eliris por parki sian veturilon. Post kelkaj minutoj li revenis kaj diris per mallařta, iom tremanta voŠo, ke en mia gara°o trovi°is granda rapidtrajna lokomotivo. "Mi scias", -- mi diris trankvile kaj gustumetis konjakon. -- "Mi aŠetis °in antař nelonge". Responde al la demando, Šu mi ofte uzas °in, mi respondis negative: ne ofte, nur antař nelonge mi veturigis najbaran kamparaninon, kiu atendis feliŠan patrini°on. Jam en la sama nokto ■i enmondigis dunaskitojn, sed tio apenař rilatis al la nokta lokomotivveturado. Cetere, Šio estis elpensita, sed dum tiaj okazoj mi ne povas rezisti al la tento ornami la realon. Mi ne scias, Šu li kredis min, silente li registris Šion kaj evidente li ne plu fartis bone. Li fari°is malbabilema, trinkis plian glaseton da konjako kaj adiařis.

    Mi neniam plu revidis lin.

    Kiam post nelonge ╝urnaloj informis, ke la francaj ■tataj fervojoj perdis lokomotivon (°i malaperis de la tersurfaco ař pli precize de la ran°stacio), mi komprenis, ke mi fari°is viktimo de neetika transakcio. Tial mi montris rezervemon por la vendisto, kiam mi revidis lin en la vila°a drinkejo. Tiam li volis vendi al mi takelon, sed mi ne plu pretis komerci kun li -- kaj cetere: por kio mi bezonas takelon?

    Tradukis el la germana
    Wolfgang Kirschstein
    á


    KOMPRENI ĂI-LANDON? NENIAM!

    Impresoj de Bard Hekland pri Ruslando

    Bard Hekland, 23-jara norvega studento, ekde septembro 1998 lo°as en Petrozavodsk -- la Šefurbo de Karelio -- ruslanda respubliko, proksime al la okcidenta landlimo.

    "Kial vi venis al Ruslando?" -- estas la plej ofta demando, kiun oni starigas al mi. EŠ miaj norvegaj konatoj malfacile komprenas la emon iri al lando tiom mizera. La respondo jenas: mia norvega kunulino Kristine akceptis postenon de instruistino pri la norvega Še la Ši-tiea universitato, kaj mi kuniris, parte por sperti ion novan, parte por lerni la rusan lingvon kaj utiligi tiujn sciojn poste en mia universitata studado. Espereble tiuj scioj ankař helpos akiri laboron, almenař se la Ši-landa evoluo iom pozitivi°os.

    Mi ne venis sen antařscioj, Šar antař du jaroj mi vizitis Peterburgon, poste iris al Minsko kaj la baltaj ■tatoj. Mi sciis, kio atendis, kaj ne estis timigita. Sed la fruařtunaj eventoj povus Šiun nervozigi, kaj sidante en buso de la norvega Kirkenes al Murmansko mi miris: Šu frenezas transloki°i al Ruslando.

    Tamen °enerale ne tre malfacilas vivi en Ruslando, se vi havas monon (kion la plejmulto ne havas) kaj ne provas memstare enspezi ion (tiam lavango da reguloj, le°oj kaj korupto vin malhelpas). Mi iras per trolebuso, aŠetas miajn man°ojn kaj Šeestas miajn lecionojn. Ankař Ši tie la vivo fari°as rutino.Tamen pluraj malgrava╝oj dařre surprizas. Ekzemple la necesejoj. En busstacio, lernejo ař plej luksa restoracio la necesejoj aŠas, ne funkcias, eventualaj pordoj ne fermeblas kaj tutcerte mankas papero.

    Strangas ankař la vendejoj. Mi povas kompreni, ke dum la socialisma tempo oni kreis kiom eble plej malefikan vendsistemon, sed kial eŠ novaj tuttagnoktaj vendejoj aplikas la samon nun? Unue stari vice por vidi kion vi volas aŠeti, poste memori nomojn, kvantojn kaj prezojn de Šiuj aŠeta╝oj, poste pagi en pag-giŠeto (memorante la °usta(j)n sekcio(j)n) kaj envici°i por kolekti viajn varojn. Tutcerte la de╝orantinoj per po■kalkuliloj kontrolas la sumon kaj trovas ke vi miskalkulis kelkajn kopekojn, do estas tempo denove envici°i! Post nelonge mi rezignis kaj ekfrekventis la malmultajn memplukvendejojn.

    "Ăio" trovi°as en la vendejoj. Estas man°a╝oj, mankas pageblo. Sed iuj havas monon kaj ilin vi renkontas aŠetante. La senmonulojn vi ne renkontas, kaj malfacilas diri, kiom da ili estas. De kie la mono venas, mi apenař komprenas, ja Šiuj konatoj tro malfrue kaj nur parte ricevas siajn salajrojn. Mirigas la ■ajna ordo kaj normaleco supra╝a. Sed kio estas sub tiu supra╝o multaj Šiutage spertas.

    Al la ■ajna normaleco kontribuas la rusaj modoj kaj moroj. Oni ne montru sian eventualan mizeron. La inoj ege beligas sin, vesti°as per mallongaj jupoj kaj duonbotoj. Ůajnas ke ili kontinue survojas al iu balo, kaj ne povas preteriri spegulon sen °ustigi la hararon ař ■mira╝on. Brila╝oj abundas, tamen la koloroj Šiam enhavas iun grizon, neniam fortaj, helaj koloroj vidi°as. Miaimprese, ankař la celo de ina vesti°o iom malsimilas al la okcidento. Simpligite, tie ili signalas sian personecon, Ši tie la virinecon. Kiel la belaj, junaj sveltulinoj poste fari°as elefantecaj avinjoj estas dařre nesolvita demando.

    En la labormerkato ■ajnas esti bonaj eblecoj por virinoj, kvankam Šefe viroj okupas la altajn postenojn. Sed vizitante hejmojn mi vidis, ke Šiam la patrino servas kaj kuiras, neniam la hejma mastro. Kompense, vera rusa junulo malsatas tri tagojn por aŠeti rozojn al sia fianŠino...

    La renkonto kun la universitata vivo konfuzis min. Dum la tuta somero ■ajne neniu planis ion ajn. Rezulte la unuajn semajnojn de septembro Šio estis Âaosa, kaj nur iom post iom la lektoroj trovis siajn grupojn, faris horarojn kaj ekinstruis. Lařdire estas sama problemo Šiujare!

    La ruslanda universitato multe diferenci°as de tiuj, kiujn mi konas. La studentoj estas junaj kaj havas malmultajn elekteblecojn survoje en la studado. Elektinte la Šeffakon, vi devige studas multajn kromfakojn, kiuj vin eble tute ne interesas. Ekzemple, la studantoj de la finna devas studi la danan, kiun ili °enerale neglektas. En naturaj sciencoj, kaj parte en la lingvaj fakoj estas alta nivelo malgrař iom malmoderna pedagogio, la socisciencajn fakojn negative influis la unudirekti°o dum la komunismaj jaroj.

    Kontraste al Norvegio, nur la plej lertaj rajtas studi en la universitato, kaj oni °enerale elektas pli "utilajn" fakojn ol hejme. Kvankam ankař multaj junaj norvegoj timetas la estontecon, profunde en ilia spino ku■as la konvinko, ke "la ■tato zorgos pri mi". Vi povas malsukcesi, sed iel vi travivos. Tiun certecon ne sentas junaj rusoj. Ili mem devas certigi sian futuron.

    Petrozavodsk: urbocentro
    En la nuna Ruslando ekzistas pluraj kulturoj. Lař la malnova, proceduro-orientita, oni klopodas fari kiom eble plej malmulte kaj malhelpi Šiujn iniciatojn per severaj reguloj flank'-al flanke kun la nova, lař kiu oni tuttempe laboras kaj zorgas pri si mem kaj pri la siaj en la "stabile" malfacili°anta socio.

    Kadre de la laborposteno de Kristine ni ricevis apartamenton pagatan de la universitato. Ăar mankis mono, ni mem devis komence pagi, sed tamen la kondiŠoj estas luksaj kompare al tiuj de aliaj dungitoj. Estas bonkvalita apartamento, sed mirigas detaloj. Kial oni tiel fu■e konstruas? La domo havas nur kelkajn jarojn, sed °i aspektas 20-jara lař norvegaj mezuroj. En la kuirejo oni ■topis abismon inter la du partoj de la plankkovra╝o per gazetpapero! Kaj Šiuj detaloj estas malzorge faritaj! Bon■ance ni havas kaj varmon en la radiatoroj, kaj varman akvon en la du■o kaj kuirejo (kvankam varias la premo). Mankas la hejma kusenego (kial tiaj ne ekzistas ekster Nordio?), sed la sofo plene tařgas kiel lito. Surmure pendas unukanala radio, kiu donas malagrablan senton de unudirekti°o: "Vi ne ařskultu aliajn informilojn, ni donos la veron". Du pordoj kun tri seruroj ■irmas nin de la koridoro. EŠ estas eksterpordo, kiun oni ■losas, tiel ke tute ne eblas kontakti nin hejme!

    La ruslandanoj tute frenezas rilate al hejma sekureco. Tiom da pordoj kaj seruroj! Al norvega "inter■an°lernantino" plendis ■ia rusa "familio", Šar ■i unufoje ■losis nur du serurojn. Eble tiun sekurecmanion (Šar estas manio, ne klarigebla per la vera ■telrompfrekvenco) kařzas la °enerala socia nesekureco. Hejma sekurigo estas natura psika reago en la necertaj cirkonstancoj.

    Neniu popolo de mi renkontita same multe kiel la rusoj interesi°as pri sia propra identeco. "Kia estas la rusa animo", ■ajnas esti eterna demando. Multaj havas la impreson, ke Šiuj popoloj havas iun trajton, kiu disigas ilin de Šiuj aliaj. Mi tute ne kura°as priskribi la rusan animon ař konstati: Šu °i vere ekzistas. ěin mi ne sufiŠe esploris. Kial la rusojn tiom interesas tiu temo? Ău pro tio ke oni ne havas °ojigan historion, nek malnovan nek lastatempan, kaj serŠas ion alian, kunigan? Ař Šu la lando tiom grandas, ke oni devas serŠi kunigajn animtrajtojn por senti sin kiel tuton?

    Ke la rusa kulturo iel superas la okcidentan, estas ofta opinio (same kiel esperantistoj preskař unuanime kondamnas la "uson-anglan fikulturon"). Povas esti, ke jes -- oni havas tute alian konscion pri verkistoj, poetoj kaj aliaj klasikuloj, kaj Šiu laiko povas citi la Šefajn verkojn. Kaj la baletoj kaj teatroj mondfamas. Sed Šu tio rajtigas onin malsuprenrigardi al socioj, kiuj multe pli bone zorgas pri siaj lo°antoj kaj sukcesis krei socian sekurecon, kio tute mankas en la altkultura Ruslando? Kaj Šu oni same aprezas la unuopulon, la valoron, kiun Šiu homo lař la okcidenta pensmaniero havas sendepende de lia stato? Sidante en kafejo mi spektis de╝orantinon, kiu forigis ebriulon (tiu eŠ havis monon por pagi) per forta bato, tiel ke la mizerulo falis surteren kaj nur post longe sukcesis ekstari. La Šeestantoj apenař reagis. La samon oni neniam vidus en Norvegio, kaj se tio okazus, la Šeestantoj lařte protestus, eble eŠ la pu■into estus denuncata...

    Ůokas min la reakcia sinteno al handikapitoj. Dum la socialisma tempo tiaj "ne ekzistis", kaj dařre la kondiŠoj en la institucioj teruras. Bu■tradukante por norvega grupo da flegistinoj, Kristine konstatis, ke oni ankorař ne distingas inter homoj mense kaj fizike handikapitaj, do multaj infanoj nur iom korpe difektitaj diagnozi°as kiel "idiotoj". La infanoj dudekjaraj estis, pro manko de stimulado, kiel iom grandaj beboj. Libervolaj helpantoj diris, ke ili neniam imagis ke ekzistas tiaj neglektataj instituciaŠoj, antař ili mem tion spertis.

    Krom pluraj voja°oj al Murmansko, mi vizitis Peterburgon kaj Moskvon. Peterburgon mi trovas eřropeca, ne ruslanda, kun palacoj, kanaloj kaj katedraloj. Ankař novan influon de la okcidento oni rimarkas, la centron parte konkeris internaciaj kompanioj, sed eŠ pli forte ol en Petrozavodsk rimarki°is la premo de la malfacila tempo. La urbo estas nepre spertinda, unu el la plej imponaj, kiujn mi vizitis, sed mi preferas lo°i pli trankvile. En la urbegoj, Šiuj (neriŠuloj) lo°as en antařurboj kaj Šiutage iras longan distancon buse ař metroe. Ăi tie temas pri mallonga busado ař agrabla promenado.

    Moskvo estas urbego, tamen °i ne donas tian impreson. Unu tagon mi pasigis tie kiel tipa turisto, vidis interalie la Ru°an Placon kaj la Leninan kadavron. La konata centra vendejaro GUM ravis per sia bela arkitekturo kaj la metroo ankař Ši-foje imponis min. Se la vivo surtera funkcius same glate kiel la subtera, ne estus problemoj! La fre■aj rozoj sur la memortabulo de Stalin kaj la vico al la lenina mařzoleo pensigis min pri la rilato de ruslandanoj al sia estinteco. Ău la nunaj malfacila╝oj sufiŠas por heroigi unu el la plej grandaj amasbuŠistoj de la historio? Mi rimarkis sinten-■an°on de septembro al decembro, nun multaj vidas neniun esperon kaj memoras pasintajn tagojn, kiam oni almenař havis man°a╝ojn kaj senpagan edukadon. Pali°as la terura╝oj, pli bone memori°as la pozitivaj flankoj de tio kio ekzistis. Malmultaj volas reveni, sed kiel trovi esperon en la nuna situacio?

    Kio interesas la rusojn? Mi nemulte spektas televidon, sed konstatas, ke popularas distra╝oj (ofte parolprogramoj kun granda publiko, kie virino maldecete parolas pri viroj) kaj ludprogramoj. Trovi°as kelkaj ■ajne bonaj nova╝programoj Vremja kaj Novosti, sed ili koncentri°as pri enlandaj aferoj kaj malpli raportas pri eksterlando.

    Ni havas diversajn kablajn kanalojn, sed mi konstatas ke CNN tute ne tařgas por esti informita. Oni devus spekti °in la tutan tagon por kompreni same multe kiel dum unuhora spektado de norvega nova╝elsendo, kaj plejparton de la ařtuno ili plenigis per la parodia Klintona umado. Malgrař interreto (kie eblas, tre malrapide, legi norvegajn nova╝ojn) mi tute ne scias kio okazas en la mondo. Petrozavodsk fari°as mia mondo. Sed tiel ■ajnas ankař por multaj junaj rusoj, kun kiuj mi renkonti°is. La mondo, ja eŠ Ruslando fari°as tiom granda, tiom malfacile alirebla, ke oni koncentri°as pri la proksimaj °ojoj kaj defioj.

    En Norvegio oni diskutas la veteron. Tie Ši la Šef-temo estas la monkurzo. Mankas ař rubloj, ař dolaroj ař ambař. La kurzo saltas supren kaj malsupren, kaj la nigr■an°antoj havas facilan tempon. Flegme ili foliumas monbiletojn, ka■e, kun nigraj kepoj, nigraj ledjakoj, hararo mallonge tondita kaj ofte sunokulvitroj eŠ en la vintro! Kial ili Šiuj samas? Estas iu aparta raso tiuj nigrjakuloj!

    Mi ne vidas multajn almozulojn. Estas kelkaj, kompreneble, pli multaj ol fruařtune, kvankam nun pro la frosto ne eblas peti ekstere. Mi ofte donas, sentas tion devo. Ili Šiam memorigas min pri malsimileco: se la Ši-tiea vivo tro malfacili°os, mi facile eskapos. Tio pikas la konsciencon, sed mi provas konvinki min, ke ne estas malpli morale uzi miajn modestajn monrimedojn Ši tie ol en Norvegio, eble eŠ inverse.

    Estas minus 30 gradoj ekstere. Hierař mi vidis stratajn glacia╝vendistojn. Dum apenař eblas forigi la gantojn sen ekhavi frostdifektitajn fingrojn, ili restas surstrate. Kaj homoj aŠetas glacia╝ojn. Kompreni Ši-landon? Neniam!
    á


    "ONI NENIAM TEDIěAS PRI LA ERIKEJO"1

    Conan Doyle, Arthur. La Šashundo de la Baskerviloj / Trad. el la angla, antařpar. William Auld. -- Jekaterinburg: Sezonoj, 1998. -- 176 pa°oj. -- (Serio Mondliteraturo; Vol. 6).

    Sherlock Holmes2 estas la plej konata kreita╝o de Arthur Conan Doyle. Fakte Šiuj aliaj verkoj de Doyle falis en la puton de forgeso, nur Holmes postvivas. Sekve oni scias °enerale malmulte pri la ceteraj verkoj de Doyle, romanoj, poemoj (mia leksikono informas iom malice "inter ili estas kelkaj bonaj"), historiaj verkoj kaj studoj pri spiritismo. Sherlock Holmes superombras Šion. Pro la sukceso de Holmes, Doyle fakte eŠ provis "murdi" lin, sed la apetito de la publiko estis nesatigebla -- la legantoj postulis pli da aventuroj. Sherlock Holmes Šiam denove resurektis.

    Sherlock Holmes estis iom danda karaktero, spertulo en abunde da fakoj, droguzanto (nuntempe absolute ne politike korekta), fervora traktanto de la violono, kaj amiko de Doktoro Watson. Kune kun la iom pli ordinara doktoro li solvas misterojn kaj enigmojn. Doktoro Watson rakontas la traviva╝ojn al la publiko.

    Doyle estis unu el la inspirantoj de la moderna detektivromano. La konvencioj, la nemalhaveblaj ingrediencoj de tiu °enro estis siatempe ankorař ne tiom rigidaj kiel hodiař. Oni povas ekzemple legi "La Šashundo de Baskerviloj" ne nur kiel unu el la plej fruaj detektivromanoj, sed ankař kiel nepon de gotika romano pri fantomoj: finfine Šiu supernatura fenomeno havas tute racian klarigon.

    En tiu romano temas pri fantoma Šashundo, kiu hantas dumnokte la anojn de la familio Baskerville tra la erikejo. Kompreneble Sherlock Holmes ne povas akcepti, ke tia supernatura besto ekzistas. Sekve li eltrovas, kunmetante Šiujn fakterojn, la misteron de tiu fenomeno. Holmes fidas precipe sian racion, ja tiel rapide iras la Šeno de liaj pensoj, ke la fidela amiko Doktoro Watson Šiam denove miras pri la kvazař miraklaj rezultoj. Doktoro Watson reprezentas la legantojn, kiuj eble ne Šiam atingas la nivelon de brileco de Sherlock Holmes. La tasko de la brava doktoro estas: agi kiel katalizilo por Sherlock Holmes kaj adori la intelekton de sia brila amiko.

    La intrigon vi eble trovas iom banala. Se vi ne ■atas krimromanojn, tiam legu tiun romanon pro la beleco de la lingva╝o3. La traduko estas elstare bona (mi legis kelkajn fragmentojn de la romano ankař en la angla). Iu hazarda frazo donas pli klaran bildon ol mia lařdo:

    "Mirinda loko estas la erikejo, -- li diris Širkařrigardante al la ondanta montetaro, longaj verdaj huloj kun krestoj el zigzaga granito supren■ařmantaj je fantaziaj sputoj."

    Notoj
    1. La Šashundo de la Baskerviloj. P. 73

    2. Auld esperantigis prudente Šiujn nomojn. Mi respektas tiun decidon, sed tamen mi ne sekvas °in en tiu priparolo.

    3. Eblan demandosignon mi sendas Ši tien al piednoto: Mi ne komprenas, kial Auld tradukis noktoman°i (angle supper) kiel lastman°i (P. 142).

    Wolfgang Kirschstein

    En la muzeo de Holmso
    Dum Wolfgang Kirschstein estis verkanta la recenzon por LOdE pri la plej fama el la krim-libroj de Conan Doyle, la Šefredaktoro de tiu Ši revuo (dekstre sur la foto) mergi°is Še XIX-jarcenta kameno en la etoson de la muzeo de Ůerloko Holmso en Bakerstrato de Londono kun Antony Rawlinson. (Foto de Belalumo)
    á


    LIBROJ DE WILLIAM AULD JE FAVORA PREZO

    Niaj abonantoj povas akiri rekte Še la redakcio La Šashundon de la Baskerviloj kaj aliajn tradukojn de William Auld, kiujn ni eldonis en Jekaterinburg, escepte de Spartako de James Leslie Mitchell.

    Arthur Conan Doyle.
    La Šashundo de la Baskerviloj 9 IRK

    Harry Harrison.
    La stratoj de A■kelono 2 IRK

    J.R.R. Tolkien.
    La Kunularo de l'Ringo 24 IRK

    J.R.R. Tolkien.
    La du Turegoj 20 IRK

    J.R.R. Tolkien.
    La Reveno de la Re°o 20 IRK

    Elektu la librojn kaj sendu al la redakcia adreso (RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando) la pagon per la internaciaj respond-kuponoj. La sendokosto estas enkalkulita.

    La favor-preza oferto validos dum la tuta Jubilea Jaro de la plej konata el la esperantistaj verkistoj, kiu en novembro fari°os 75-jara.

    Bonan legadon!
    á


    DENOVE LIRO

    Post la sukcesaj internaciaj konkursoj Liro-97 kaj Liro-98, Urala Esperantista Societo (UES) kaj la redakcio de La Ondo de Esperanto denove invitas Šiujn dezirantojn partopreni Ši-jare en Liro-99.

    Kadre de Liro-99 okazos kvin konkursoj.

    La kvanto de la konkursa╝oj kaj ilia amplekso ne estas limigitaj.

    Bonvolu sendi tri tajpitajn, komputile kompostitajn ař tre klare skribitajn ekz-ojn de la originalo (por la 4a branŠo ankař de la traduko) °is la 1a de oktobro 1999 lař la adreso RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando. La karikaturoj devas esti senditaj unuekzemplere kaj uzi nur nigran koloron sur blanka papero.

    Subskribu vian konkursa╝on per pseřdonimo kaj aldonu slipon kun indiko de la pseřdonimo, ařtenta nomo kaj po■ta adreso.

    Oni ne rajtas sendi verkojn, kiuj jam estis publikigitaj ař premiitaj en aliaj konkursoj.

    La lařreatoj de Liro-99 ricevos valorajn libropremiojn. La rezulto estos anoncita je la Zamenhofa Tago. La organizantoj rezervas al si la rajton °is la 31a de decembro 2001 publikigi la ricevitajn konkursa╝ojn en La Ondo de Esperanto ař en aparta eldona╝o, kondiŠe ke ili avertos pri tio la ařtoron °is 1 feb. 2000.

    Sukcesojn!
    á


    UNUAFOJAČOJ POR JUNA AMIKO

    La 25a jaro de Juna Amiko entenis kelkajn atingojn: unuafoje numero aperis kun plenkolora kovrilo, unuafoje kun °i dissendi°is senpaga demonstra kompakt-disko kun Esperanta ludo, unuafoje °i atingis aran°on kun landa asocio liveri la revuon unuope al Šiu °ia membro. La pli ol 650 membroj de Brazila E-Ligo ricevis °in. Kaj la kvar numeroj de la jaro aperis akurate (ja ne unufoje!).

    La nova jaro promesas esti rimarkinda. La unua numero estos duoble dika, kaj prezentos antologion de la plej bonaj eroj el la 25-jara aperado de la revuo, pretigota kune de °iaj tri redaktoroj. Regule la numeroj havos plenkolorajn kovrilojn kaj aldonajn pa°ojn. BEL renovigis sian aran°on. Neabonantoj rajtas peti specimenon de la kolor-kovrila prov-numero de Juna Amiko (p.f. 193, HU-1368 Budapest, Hungario).

    Por indiki, kiajn interesajn lega╝ojn oni povas trovi en la revuo, ni prezentas unu parton el kvar-parta rakonto Birdo-rezista fenestro? Ni sendas Ši tiun komunikon al 32 gazetoj; Šiun parton al ok el ili. Do, kiuj abonas ař legas plurajn gazetojn, havas ■ancojn trovi kaj kunmeti la tutan rakonton.

    GÚza Kurucz (redaktoro)
    Stefan MacGill (administranto)
    á

    BIRDO-REZISTA FENESTRO?

    Parto 3

    Kelkajn jarojn poste, in°enieroj el Britio, konstruantaj alt-rapidan trajnon, legis pri tiu pafilo. "Hmmm!", ili pensis; "En Britio estas multaj birdoj. Eble ni pruntu tiun pafilon kaj testu la antařajn fenestrojn de nia provtrajno." NASA konsentis, kaj sendis al ili la pafilon. La britaj in°enieroj metis la pafilon antař la lokomotivo, enmetis plurajn mortintajn kokinojn kaj pafis... terure! La vitro frakasi°is en mil pecetojn.
    á


    Ricevitaj libroj

    1770. Raposo J. Homo, homaro, kreanta naturo. La Tri Fundamentoj. -- Valencia: J.Raposo Montero, 1997. -- 16 p. -- (Donaco de H.Gorecka).

    1771. Kor╝enkov A. Esperanto post la jaro 2000. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 20 p. -- (Diskutkajero; Vol. 1). -- (Donaco de A.Kor╝enkov).

    1772. d'Arnaud J. La besto de Vakareso: Romano / Trad. el la okcitana, postpar. J.-L.Tortel. -- Dobrichovice: KAVA-PECH, 1998. -- 96 p. -- (Donaco de P.Chrdle).

    1773. Esperanto-russkij slovarj = Esperanta-rusa vortaro / Komp., pref. A.Kor╝enkov. -- 2a eldono. -- Jekaterinburg: Ruslanda Esperantisto, l998. -- 32 p. -- (Donaco de Ruslanda Esperantisto).

    1774. Suonuuti H. Terminologia gvidilo / Trad. el la angla S.Fiedler. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 38 p. + 4 p., il. -- (Donaco de UEA).

    1775. Vivo kaj morto de Wiederboren: Originala novelaro / Komp., pref., notoj A.Kor╝enkov. -- Jekaterinburg: Sezonoj, 1998. -- 80 p. -- (Serio "Legu kaj lernu". Vol. 1). -- (Donaco de Sezonoj).

    1776. Andrejeva T., Brovina L. Anglijskij jazyk: Teksty i zadanija po filosofii. -- Jekaterinburg: Uraljskij gos. unive., 1997. -- 40 p. -- (Donaco de D.Jerjomenko).

    P. 18-22. International Auxiliary Tongue. Natural and Artificial Languages.


    Ricevitaj gazetoj

    Antařen. 1999/21;
    Brazila Esperantisto. 1998/305;
    Bulteno [de Londona EK]. 1998/sep-okt;
    El Popola Ăinio. 1999/2;
    Esperanto aktuell. 1998/8;
    Esperanto Dialogo. 1998/2;
    Esperanto en Azio. 1998/3;
    Esperanto en Skotlando. 1998/174,175,176;
    Eventoj. 1998/140-158;
    Franca Esperantisto. 1999/504;
    Helianto. 1998/9,10;
    Heroldo de Esperanto. 1998/15-16, 1999/1;
    Koktelo. 1998/3,4,5,6;
    Komencanto. 1999/1;
    Kontakto. 1999/1;
    Kulturaj kajeroj. 1998/3-4;
    La Brita Esperantisto. 1999/946;
    La Ondo de Esperanto. 1999/2;
    La Ponto. 1998/6,7;
    La Revuo Orienta. 1999/1,2;
    L'esperanto. 1999/1;
    Le Travailleur EspÚrantiste. 1998/240;
    Litova Stelo. 1998/6;
    Monato. 1999/1;
    Norvega Esperantisto. 1998/6;
    Ruslanda Esperantisto. 1999/1;
    Scienco kaj Kulturo. 1998/6;
    Sennaciulo. 1999/1;
    TEJO Tutmonde. 1999/1;
    Ze Swiata Nadziei. 1998/7,8,9.


    M O Z A I K O

    10 korektaj respondoj!

    Ni ricevis 11 respondojn al la Novjara konkurso "55+3" (LOdE. 1998: 12), el ili nur unu estis ne tute korekta, ceteraj estis veraj. Ni lotumis tri libropremiojn, kaj ilin gajnis: Svetlana Konja■ova (Sanboli), Oleg Vasiljev (Uljanovsk); Jens Dietterle (Germanio).

    Ni gratulas la solvintojn!

    La korektaj respondoj: 1. Muziko; 2. Du; 3. Melodio; 4. Mi; 5. Orelo; 6. Ekspert'; 7. Ac; 8. Tigro; 9. Optik'; 10. En; 11. Najtingalo; 12. Fenestro; 13. Pacifiko; 14. At; 15. Feo; 16. Opal'; 17. La; 18. Dekaproj; 19. Ekvatoro; 20. Prioro; 21. Pavo; 22. Kafo; 23. Tar'; 24. G; 25. Da; 26. Kolegi'; 27. Tago; 28. Gel'; 29. Il; 30. Kol'; 31. Fi; 32. Obl; 33. Kart'; 34. Oro; 35. Kle'; 36. Nord'; 37. Tre; 38. Ulul'; 39. Barko; 40. At; 41. Okcident'; 42. Ujo; 43. Ejo; 44. Rara; 45. Ibis'; 46. Ba; 47. Or'; 48. Po; 49. Se; 50. Er; 51. Impreso; 52. A; 53. Aktor'; 54. Testud'; 55. Erar'. Abio; kato; lepor'.

    Tatjana Kulakova
    á


    FREŮO'99 senpage

    Marian Zdankowski, la motoro de la populara internacia renkonto FREŮO, faris esceptan proponon -- la plej bona solvinto de Šiu el la konkurstaskoj, kiujn li sendis al nia redakcio, rajtos je senpaga partopreno (lo°ado, man°ado kaj Šiuj programeroj) en FREŮO'99, kiu okazos en la pollanda Ol■tino 30 jun.-4 jul. 1999. Cetere, en FREŮO mem oni havos ■ancon gajni unu el la monpremioj por solvado de taskoj, similaj al la suba.

    Bonvolu enmeti la literojn, kiuj kompletigas la unuan vorton kaj komencas la duan. La respondoj devas atingi la redakcion antař 20 apr.

    Evidente la Šarmaj moskvaj fratinoj, Da■a kaj Ulja, trovis ion interesan en la februara kajero de La Ondo.
    Fratinoj kaj La Ondo


    DONACOJ

    FONDUSO "AMIKO"

    La donacoj al la fonduso Amiko estas uzataj por evoluigo de La Ondo de Esperanto

    Nikolaj Batyrev (Ruslando) 23.00 RUR
    Solomon Cins (Israelo) 25.00 NLG
    Solomon Cins (Israelo) 10.00 USD
    Svetlana Gasjuk (Ruslando) 55.00 RUR
    Walter Kobelt (Svislando) 10.00 CHF
    Jos. R. Koch (Svislando) 9.00 CHF
    Tapio Sormunen (Finnlando) 48.00 NLG
    Bruna Spagnolo (Italio) 10 000.00 ITL
    Cristoph Scheidegger (Svislando) 11.00 CHF
    Eric Walker (Britio) 67.50 NLG

    Entute en 1998 101.93 EUR
    á

    ABONHELPA FONDUSO

    La abonhelpa fonduso financas sendadon de nia revuo al la personoj, kiuj ne povas mem pagi sian abonon.

    Tatjana Kulakova (Ruslando) 115.00 RUR
    Vladimir Re■etnikov (Ruslando) 60.00 RUR

    Entute en 1998 6.98 EUR
    á

    FONDUSO "INFORMADO"

    La fonduso financas informadon pri Esperanto per disvastigo de flugfolioj pri Esperanto, ekspedo de Ruslanda Esperantisto al amaskomunikiloj kaj ařtoritatoj, aperigo de reklamoj k. s.

    Natalia Rjumina (Ruslando) 10.00 RUR

    Entute en 1998 0.39 EUR

    EŠ la plej etaj sumoj estas bonvenaj. La rublajn donacojn sendu po■te al la redakcia adreso. La moskvanoj povas pagi al nia moskva reprezentanto Oksana Kostousova (Tel: 4987212). Donacoj de alilandaj amikoj estas bonvenaj Še UEA-konto ueso-z.

    Dankon pro la subteno!
    á


    FRAZOJ

    Sed la libro de la jaro 1998 lař ni povus esti ... la kajero Esperanto post la jaro 2000 de Aleksander Kor╝enkov... Kial? Unue Šar UEA mem eldonis rařmisman bro■uron: absoluta nova╝o, diversmaniere interpretebla (interalie kiel bezono esprimi propran "oficialan" rařmismon, fronte al la disvasti°o de la fenomeno: Kor╝enkov estas eŠ UEA-komitatano). Due, Šar la kajero preludis al la forumoj, montpeliera kaj Šaudefona, kie Humphrey Tonkin respektive Giorgio Silfer produktis altnivelajn strategiajn intervenojn.

    Perla Martinelli
    Heroldo de Esperanto. 1998: 15-16


    Werner Schad meditas kiel "ni disvastigu Esperanton pli trafe":

    Malpacienca elrevi°o de E-varbantoj eviteblas per la supozo: El Cent personoj, al kiuj ni parolas pri E., eble unu interesi°as. El cent, kiuj interesi°as, eble unu komencas lerni la lingvon. El cent, kiuj lernas, eble unu envici°as aktive en la movado. Kvankam tiaj taksitaj proporcioj ne estas ekzaktaj, ili helpos almenař eviti tro grandajn esperojn...

    Ařdinte kaj leginte ion tre ofte, homoj °in akceptas pli facile. La reklamado de grandaj firmoj pruvas tion. Do per koncizaj sloganoj ofte publikigataj ni povas helpi la disvastigon de Esperanto. Jen kelkaj ekzemploj de tiaj sloganoj:

    Brazila Esperantisto. 1998: 304


    Preskař Šiu homo plenigas sian personan agendon °iskreve, kaj pro tio la propono "Lernu esperanton!" signifas korolarie, eŠ se oni ne diras °in rekte: "reduktu viajn aliajn aktivecojn. Ili ne tiel gravas kiel esperanto". Tiel konduti estas lař mi aroge. Vera kandidato por lerni la lingvon demandas mem pri la eblecoj.
    Gary Mickle
    Esperanto aktuell. 1998: 8


    La prezidanto de la E-Asocio de Finnlando, Jukka Laaksonen, atentigis pri la nuntempa uzado de la latino.

    Latina lingvo vivas -- almenař en Finnlando -- novan renesancon kaj latinlingvaj nova╝elsendoj de la Finna radio estas farataj eŠ internacie. Antaře la lingvo latina estis °enerale konsiderata nur kiel lingvo de medicino kaj teologio. Sed nuntempe °i fari°is pli populara almenař en universitataj rondoj... Ăar la pledantoj de la latina uzas plurajn samajn argumentojn kiel ni esperantistoj, fari°as facile imagi, ke Esperanto kaj latino estas konkurantoj. Tiel ja estas, kiam ekz. ambař lingvoj estas proponataj kiel pontolingvo de internaciaj organiza╝oj...

    ... Ankorař ne venis tempo, ke Esperanto ricevu vastan publikan agnoskon. Sed esperante, ke tio iam okazos, ni ne timu la latinan kiel konkuranton ař konsideru °in (kiel ankař ne la anglan) nia malamiko.

    Esperantolehti. 1998: 5


    Estas amaso da flugfolioj... Regule Esperantistoj lasas ilin en bibliotekoj kaj esperas, ke homoj forprenos kaj legos ilin. Oni povas facile imagi ke, post iom da tempo, la bibliotekisto for╝etas ilin, kaj ke nur la bibliotekistoj eŠ legas la titolon. Antař du jaroj du el niaj anoj metis la unuan lecionon kaj flugfolion en la leterkeston de mil domoj en Bury St Edmunds por vidi Šu la respondo estus pli bona. Ni ricevis nenian respondon...

    Roy Simmons, Angela Tellier
    La Brita Esperantisto. 1999: 946
    á


    A N O N C E T O J

    Ăiu vorto en la anonceto kostas 50 kopekojn por ruslandanoj. Por alilandanoj 5 vortoj kostas unu respond-kuponon. La pagon sendu al Nade╝da MiÂajlovna Ůeludjko je la redakcia adreso.


    Stacio de junaj turistoj en Siberio uzas Esperanton.

    Adreso: RU-652870 Me╝dureŠensk-11 Kemerovskoj obl., pr. Stroitelej, 30, Ruslando.


    Bonvolu helpi komencantan esperantiston, kiu nun ne havas eblon pagi, per alsendo de lernolibroj, vortaroj, gazetoj kaj aliaj lega╝oj en Esperanto. Mi °oje korespondos kun esperantistoj.

    Adreso: RU-184291 Murmanskaja obl., Novozerskij rajon, p. Revda, OJu 241/23, 10 otrjad, Seryh Igorj ViktoroviŠ, Ruslando.


    Kiuj volas perlabori monon somere -- turnu al mi. Mi dislokigos en Gelen°iko kaj SoŠi en privataj domoj ripozantojn lař modera prezo. En tiu prezo estas via 5-procenta maklero. Ni laboros kun vi kiel unu brigado. Sed rapidu, Šar vi devas komenci labori printempe.

    Adreso: Vladimir Kosolapov, RU-353470 Gelen°ik, ul. Lomonosova, 5a, Ruslando.


    Peterburga E-Teatro, en sia 15-jara°o, konsistas el 12 aktoroj-profesiuloj, kiuj nun volus prezenti al Esperantujo 1,5-horan teatra╝on Fabelo de mia vivo lař kelkaj fabeloj de Hans Christian Andersen.

    Adreso: RU-194156 Sankt-Peterburgo, ab. ja. 5, GoÂ■tejn V.R., Ruslando.


    Kroataj esperantistoj kune kun Monda Turismo organizas somerumadon Še la Adriatiko en privataj domoj (dulitaj Šambroj kun ebleco uzi kuirejon) inter vidindegaj urboj Split kaj Ůibenik je kroata parto de marbordo. Por Šiuj pluraj informoj bonvolu turni al Zelimir Pehar.

    zpehar@hotmail.com
    á


    Via partnero "Galant"

    Akcia societo "TiÂvina uzino Galant", dum pli ol 60 jaroj produktanta varojn el diversaj specoj de plastoj, dankas siajn esperantistajn partnerojn kaj invitas la novajn por:
    Por pli detalaj informoj bonvolu kontakti la direktoron de la uzino "Galant" Moissej C. Bron■tejn
    Adreso: ul. Borovaja 1, TiÂvin, Leningradskaja obl., RU-187500, Ruslando
    Telefono: (81267) 11359
    Fakso: (81267) 15143


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg
    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, P.O.Box 230 Matraville N.S.W. 2036
    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970
    BRITIO: Esperanto-Asocio de Britio, 140 Holland Park Avenue, London, W11 4UF
    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    DANLANDO: Wolfgang Kirschstein, Hvedebjergvej 30, DK-8220 Brabrand
    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-0012 Tallinn
    FINNLANDO: Oy Mendoservo Ak., Kivist÷ntie, FI-05510 Hyvinkńń
    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris
    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
    ááááááá Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn
    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
    HUNGARIO: Attila Kovacs, Pf. 374, HU-7601, PÚcs
    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W
    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str., IL-77484 A■hod
    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
    ááááááá ViÜnja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio
    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C
    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo.
    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa
    RUSLANDO: Nade╝da MiÂajlovna Ůeludjko, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad
    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby
    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen
    UKRAINIO: Dmitrij Cibulevskij, ab. skr. 9307, UA-310003, Žarkiv
    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    1999. N-ro 3 (53)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 220481
    Telefakso: (3432) 518647 Esperanto 224501
    Elektronika adreso: hrgo@sbank.e-burg.su
    Hejmpa°o: http:/www.geocities.com/Athens/Acropolis/3438/
    Abontarifo por 1998:
    ááá -- Internacia tarifo: 28 usonaj dolaroj
    ááá -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
    ááá -- Ruslanda tarifo: 115 ruslandaj rubloj
    ááá -- Aerpo■ta aldono: 4 usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 600 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
    ááá -- Plena pa°o: 200 NLG (800 rub.)
    ááá -- Duona pa°o: 120 NLG (480 rub.)
    ááá -- Kvarona pa°o: 70 NLG (280 rub.)
    ááá -- Okona pa°o: 40 NLG (160 rub.)
    ááá -- Malpligrandaj: 1 NLG ař 4 rubloj por 1 cm▓
    ááá -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 1999.
    [Subtitolo]