Titolo

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 2000. No 6 (68)


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Foto de Irja Melasniemi


ENHAVO

REDAKCIE

  • Aleksander Kor╝enkov. Redakcie
  • ĂEFARTIKOLO

  • David Ferguson. Bruselo: la nova Bjalistoko
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • Ivo Durwael. 4a EEU-Kongreso en Oostende
  • Prezidento de Kroatio: Alta Protektanto de UK-86
  • Shimon Peres protektas UK-85
  • UK: apenař imagebla fakto
  • Kre■imir BarkoviŠ. Komuna manifestacio en Parizo
  • Tomasz Jan Kudrewicz. Jubileaj tagoj en Bydgoszcz
  • Reinhard F÷ssmeier. IJF denove invitas AIS
  • Nova Komitato de KCE
  • Aleksander Kor╝enkov. Nemovada kongreso en Krakovo
  • Ana Manero. Esperanto: unu el la atutoj
  • Radojica PetroviŠ. Ministeria subteno al Esperanto
  • Pen. Slovena prezidento svenas inter la brakoj de esperantisto
  • Vi■nja BrankoviŠ. "Orbis Pictus" invitas
  • Jouko Lindstedt. Dudek jarojn post Rařmo
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Tatjana Kulakova. Konferenco de UES
  • Yurij Karcev. 12a VER je Pasko
  • Halina Gorecka. De Pacifiko al Atlantiko
  • BELETRO

  • Karel Ăapek. Lařdo de ╝urnaloj (Miroslav Malovec)
  • Pjotr GnediŠ. Libra polvo (Traduka rondo de UES)
  • BIBLIOTEKO

  • Nikolao Gudskov. Ău infanoj komprenos pri rasismo?
  • Libroj
  • Aleksander Kor╝enkov. "Literatura Foiro" jubileas
  • La verko de la jaro 1999: "Karnavale" de Abel Montagut
  • Gazetoj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Tatjana Kulakova. Linia krucvortenigmo
  • Gennadij ŮlepŠenko. Iam sinjorino diris
  • Valentin Melnikov. Iom pri honoro. Rusa optimismo
  • DIVERSAČOJ

  • Kalendaro
  • Nikolao Gudskov. Nova Jerusalemo
  • Perantoj de "La Ondo de Esperanto"
  • Kolofono

  • Junia vinjeto de Ma■a Ba╝enova

    Sur la kovrilpa°o estas foto de Irja Melasniemi (Finnlando)
    Kvieta maro, kiu ricevis lařdan mencion en nia dua Internacia Fotokonkurso.

    Redakcie
    "Ni, esperantistoj, estas iomete poloj", -- menciis vicprezidanto de UEA Renato Corsetti en sia gratulmesa°o al la printempa kongreso en Krakovo.

    Pro tio ni kun aparta atento observas la eventojn kaj tendencojn en la Pollanda Esperantujo. Kvankam kelkaj parolas pri krizo, °i ne estas okulfrapa. Ja eŠ nun, post la pezaj financaj kaj organizaj perturboj, Pola E-Asocio havas kvardekon da filioj kun preskař mil membroj. Krome pluraj klub(et)oj agas eksterasocie; ekzemple, en Krakovo mankas filio de PEA, sed funkcias ses memstaraj E-societoj.

    Reaktivi°inta Pola E-Junularo okupi°as pri kreado de junularaj kluboj en la lando. Plu parolas en Esperanto Radio Polonia. Monda Turismo kaj Internacia Studumo dařrigas sian peresperantan agadon en Bydgoszcz. Etnografia muzeo de Torun Ši-jare okazigos jam 20an Festivalon per Esperanto, kaj universitato Adam Mickiewicz en Poznan invitas al interlingvistikaj studoj per Esperanto. 14 E-libroj surmerkati°is pasint-jare en la naski°lando de Esperanto.

    Kiam oni parolas pri la krizo, temas pri planado kaj kunordigo, pri prudenta ekvilibro inter plurismo kaj centrismo. Ja pro samtempeco de E-aran°oj suferas Šiu el ili, Šar oni ne povas esti samtempe en du lokoj, kaj deko da lamritmaj lokaj informiloj ne povas kompensi la malaperon de Pola Esperantisto.

    La gravecon de la manko de tutlanda gazeto mi konstatis dum mia printempa voja°o, post kiu en nia abonlisto Pollando devancis Usonon kaj kun 25 abonoj i°is la lando kun plej multaj abonantoj de La Ondo (kompreneble, post Ruslando).

    Kiel redaktoro, mi volonte uzas la redakcian kolumnon por plej kore danki al PEA pro la invito kaj al miaj malnovaj kaj novaj amikoj, kiuj faris tiun voja°on senproblema kaj agrabla: Tomasz Chmielik, Robert Kaminski, Stanislaw Mandrak, Barbara Pietrzak, Zofia Smistek, Zbigniew Warmuz, Aleksandro Zdechlik, Walter Zelazny kaj al multaj aliaj.

    Mi esperas, ke la novaj (kaj la malnovaj) abonantoj de La Ondo ne grumblos pro la junia kajero kun forte reduktita informa rubriko kaj sen la kutimaj rubrikoj Tribuno kaj Frazoj. La unua somera monato estas denove pli beletra ol la aliaj, kaj Ši-foje niaj legantoj povas legi du humurajn novelojn pri libroj kaj gazetoj.

    Cetere, Ši-somere La Ondo havos plej multajn legantojn ne en Pollando kaj eŠ ne en Ruslando. Per aparta interkonsento kun E-Asocio de Britio, ni sendos tri sinsekvajn kajerojn de La Ondo al kvincento da britaj esperantistoj, kiuj ankař havas gazetan krizon, pro la provizora pařzo de La Brita Esperantisto.

    Bonan legadon!

    Aleksander Kor╝enkov
     
     


    BruseloBruselo: la nova Bjalistoko

    Kvankam °i naski°is en Eřropo, Esperanto ne estas eřropa lingvo. ěi sukcesis i°i vere internacia kaj tion pruvas °ia pligrandi°o ekster Eřropo. Tamen de jardekoj Eřropo prezentas multajn ■ancojn por Esperanto, kiuj alie ne ekzistus.

    La evoluo de la Eřropa Unio (EU) forte kreskigas etoson, kiu povus esti tre favora al Esperanto. Eble pro tio, individuaj esperantistoj bombardas anojn de la Eřropa Parlamento per petleteroj kaj longaj dokumentoj. Ili nun fieras pri 80 parlamentanoj kiuj sin diris favoraj al Esperanto. Simile en la kongresoj de UEA kaj de aliaj organizoj Šiujare oni esperas ke la EU finfine adoptos Esperanton kiel solvon de la lingva problemo. Ankař en la reto Esperanto rapide evoluas kun miloj da pa°oj kaj dokumentoj, multaj en Eřropo. Ni nun eŠ povas ařskulti E-elsendojn en la reto, plejparte el Eřropo. Eble tre baldař videblos la unua Esperanta ret-televido. Sed Šu Esperanto vere estas sur la bona vojo?

    Ne! Esperanto iras malantařen Šar °i ne sukcesas venki ian ofican teritorion. Speciale Še la Eřropaj organizoj en Bruselo la lingvo suferas pro tre malbona bildo (se °i havas iun ajn bildon). Tial poresperanta agado plej ofte estas ege kontrařefika ... Por Eřropaj politikuloj Esperanto restas artefarita lingvo parolata de malmultaj fanatikuloj. ěi simple ne valoras seriozan diskuton per Eřropaj politikuloj kaj funkciuloj.

    Esperanto ne meritas diskuton, Šar °i ne videblas ař ařskulteblas en la Eřropa Šefurbo, Bruselo. Tiu fakto rekte rilatas al struktura malforteco de esperantaj organizoj.

    Pro sia tutmonda devo, ekzemple, UEA devas rezigni sian Eřropan agadon al volontuloj -- t.e. al Brusela Laborgrupo pri la Lingvoproblemo en Eřropo kaj al Eřropa E-Unio. Tiuj volontuloj ne povas esti Šiam profesie disponeblaj je agado Še politikuloj kaj ╝urnalistoj. Tamen ili laboras preskař plentempe por Esperanto. Plie, tiaj nedařraj agadoj neniam efikos Šar UEA restas en la malproksima Roterdamo. Čurnalistoj kaj eřropaj politikuloj simple ne fidas privatulojn ař surpapera╝ajn organizojn sen Brusela oficejo.

    Do, pro tiaj strukturaj kialoj, la E-movado malsukcesis krei Bruselan bazon por fari efikan Eřropan politikon. Kaj °is nun la ofictenantoj de la movado ne komprenas la gravecon de la Eřropa Šefurbo. Ili ne komprenas kial jam de longa tempo tiom da landoj havas ambasadejojn kaj konsulejojn en Bruselo.

    Ili ankař ne vidas ke jam 2000 internaciaj organizoj havas oficejon en Bruselo por defendi siajn interesojn. Male, internaciaj esperantaj organizoj (UEA kaj SAT) elektis unulingvajn urbojn.

    EŠ la Flandra E-Ligo preferas unulingvan Antverpenon (kvankam pli da flandroj lo°as kaj laboras en Bruselo ol en Antverpeno). Ili Šiuj ne vidas ke Bruselo estas tiel multlingva, kiel estis Bjalistoko. Ăi tie nenia lingvo havas monopolon. La parolenda lingvo Šiam dependas de kiam, de kie kaj de kiuj parolas. EŠ belgoj estas ofte devigataj paroli aliajn lingvojn. Bruselo (la urbo kaj Eřropaj instancoj) estas granda lingva eksperimento, en kiu ne partoprenas esperantistoj. En la plej multlingva Eřropa urbo venas sep ař ok homoj al esperantaj renkonti°oj. Neniam la malforta Brusela grupo organizos Ši tie grandajn renkonti°ojn kaj altiros la intereson de ╝urnalistoj kaj EP-anoj.

    Sed kial kunigi Esperantajn organizojn kaj parolantojn en Bruselo? Kial gravas Ši tiu urbo?

    Unue, peresperanta agado por lingva egalrajteco estos plej granda kontribuo al demokratio. Kun oficejo en Bruselo, ni povus efike kritiki Šiujn formojn de lingva malegaleco en la EU. Ni povus klarigi (samtempe en Esperanto kaj naciaj lingvoj) al 1000 eksterlandaj ╝urnalistoj en Bruselo la kostojn kaj malavanta°ojn de la angla-franca lingva monopolo. Ni kritikus (ankař en Esperanto kaj naciaj lingvoj) la lingvajn malegalrajtecojn, kiujn alfrontos estontaj EU-membroj kaj alfrontas malgrandaj nacioj Šie en la mondo. La profito de tia agado estos mondskala profesia bildo por Esperanto en amaskomunikiloj.

    Same kiel agado per Amnesty International kaj Greenpeace, esperanta agado estus valorega por la tuta mondo.

    Due, nur en la multlingva Bruselo, kun 40% da eksterlandanoj, eblas konstrui lokon, kie oni dařre parolas internacie. En tiu konstruado ludu gravan rolon la dek homoj kiuj, danke al esperantaj organizoj en Roterdamo kaj Parizo, nun povas sin vivteni per esperanta laboro. Tia materia kaj socia bazeto allogus esperantistojn por kongresi, por plifortigi siajn lingvajn konojn, kaj simple por resti en dařra esperanta etoso. ěi ankař donus ■ancojn al junuloj akiri spertojn kiel volontuloj en internaciaj esperantaj organizoj.

    Trie, esperantaj organizoj uzu iom da -- ege malgranda -- ekonomia povo de esperantistoj. Kial pagi tiom dum niaj kongresoj al neesperantaj hoteloj, junulargastejoj, restoracioj, trinkejoj? Kial ni ne suksesas recikli iom da tiaj malgrandaj profitoj en nian movadon? Kial ne doni ■ancojn al kelkaj personoj labori en Esperanto?

    Certe iam Esperantaj organizoj komprenos ke neniam eblos fari Eřropan politikon el Roterdamo ař Parizo. Sed kiam?

    Kaj, Šu estus pli efike krei novan kaj vere Eřropan organizon, kiu tuj profesie agos? Ař estus pli bone batali kontrař inerteco kaj nescio en ekzistantaj esperantaj organizoj, °is ili finfine translo°i°os al la nova Bjalistoko, kiu estas Bruselo?

    David Ferguson
     


    4a EEU-Kongreso en Oostende

    27 apr -- 1 maj 2000 okazis la kvara EEU (Eřropa Esperanto Unio)-kongreso en Oostende (Belgio) kun Š. 330 ali°intoj el 20 landoj. Tiu Ši kongreso estis eksterordinara el diversaj vidpunktoj.

    1. ěi havis 3 temojn, nome "Ekologio, ■losilo por la 3a jarmilo", "Eřropa Unio" kaj "Interkulture".

    La Šeftemo estis ekologio. Komitato Jean-Pain Šeestis per belega informa budo kaj Frederik Van den Brande prizorgis prelegon. En la enirhalo estis ekspozicio de publika╝oj pri ekologio el la EU-landoj. Parto de la kongresanoj biciklis al la ekologia centro en Oostende. Profesoro Orszach prelegis pri "Mastrumado de la akvo, analogio kun internacia komunikado" en la Eřropa Parlamento (EP).

    La dua temo "Interkulture" manifesti°is per demonstracio de la projekto al lernejestroj en Oostende kaj dum la solena inařguro fare de Stefan MacGill en Šeesto de aro da eminentuloj el la provincaj kaj urbaj instancoj, kiuj promesis subteni °in.

    Por priparoli la lingvajn problemojn de EU ni vizitis EPon kaj diskutis kun EPano Nelly Maes. Pro parlamenta ferio aro da EPanoj, kiuj promesis partopreni, lastminute rezignis. Tie ankař okazis debato pri la prelego, kiun Zlatko Ti■ljar faris la antařan vesperon pri "Eřropa identeco".

    2. Ankař eksterordinara estis la subteno de influhavaj personoj. La kongreso akiris la altan protekton de la belga re°o. En la Honora Komitato de "Interkulture" estis 19 personoj, nome la tuta provinca estraro kaj la urbestraro. En la Honora Listo de la kongreso estis 10 ministroj, i.a. la Šefministro kaj 16 EPanoj.

    3. Menciinda estas la nekutima subteno de publikaj instancoj: la lokaj instancoj kunlaboris en la preparoj de la kongreso per tabuloj kaj ■ildoj, senpage disponigis kongresejon, regalon, biciklojn, eniron de muzeo; lokaj komercistoj mendis 40 reklamojn en la dua bulteno kaj kongreslibro.

    4. Sendube ankař la eÂo Še la publiko en multvizitata populara banurbo estis nekutima: 40 flagoj kun la vorto Esperanto flirtis sur la kongreseja placo meze de la urbo, Še la kongresejo, Še diversaj butikoj kaj hoteloj, sur la ekskursa ■ipo kaj Še la enirpordoj kie okazis la aliaj programeroj. La gazetaro raportis per grandaj artikoloj kun fotoj, la loka televido filmis du fojojn kaj okazis radiointervjuoj.

    5. PlaŠa estis ankař la kombino de la temoj kun turismado:

    -- la vizito al EP kombini°is kun busa kaj pieda ŠiŠeronado tra la urbo Bruselo kaj gvidataj vizitoj al la urbodomo;

    -- post prelego pri ekologia temo la partoprenantoj vizitis ekologian centron kaj Atlantikwall-muzeon;

    -- dum ■ipekskurso oni ařdis prelegon pri "Delfenoj kaj balenoj en la norda maro" de Wim De Smet, okazis forumo de la laborgrupo Perspektivo kaj la paro Robineau rakontis pri sia ok-jara voja°o tra la mondo.

    Malforta flanko estis tro malgranda grupo da lokaj kunlaborantoj por gvidi la kongresanojn tra la programo.

    Konklude mi pensas, ke la kongreso estos memorinda kaj havis aron da elementoj kiuj povus inspiri la organizontojn de la venonta kongreso. La 5a Kongreso okazos en 2002 en Verona.

    Ivo Durwael
     


    Prezidento de Kroatio: Alta Protektanto de UK-86

    S-ro Stjepan MesiŠ, prezidento de Kroatio, akceptis la inviton de UEA fari°i Alta Protektanto de la 86a Universala Kongreso de Esperanto, okazonta en Zagrebo en 2001. Tiel ankař la venontjara UK °uos la plej altan honoron, kiun povas doni la gastiganta lando.

    Krom la Alta Protektanteco de la ■tatestro, pri la presti°o de Esperanto en Kroatio atestas ankař la multnombreco de eminentuloj de la kultura, scienca kaj politika vivo, kiuj akceptis membrecon en la Honora Komitato de UK-86.

    10 maj 2000 d-ro Zdravko JelenoviŠ, kulturkonsilanto de Stjepan MesiŠ, akceptis reprezentantojn de la Loka Kongresa Komitato de UK-86 en la oficejo de la ■tatprezidento. La delegacion gvidis akademiano Dalibor BrozoviŠ, prezidanto de Kroata E-Ligo kaj membro de la Honora Patrona Komitato de UEA.

    Spomenka Ůtimec kaj Dalibor SeatoviŠ informis la konsilanton pri la evoluo de la preparlaboroj por la UK kaj pri la kontribuo de Esperanto al la internacia diskonigo de la kroata kulturo. La kulturperadaj atingoj dum nař jardekoj de Esperanto en Kroatio estas ne malgrandaj.

    GK UEA
     


    Shimon Peres protektas UK-85

    Shimon Peres, lařreato de la Nobel-pacpremio en 1994, akceptis la inviton de UEA esti Alta Protektanto de la 85a UK en Tel-Avivo.

    La 85a UK, rekonita de Unesko kiel Flag■ipa Evento de la Internacia Jaro por la Kulturo de Paco, apenař povus havi Altan Protektanton pli ligitan al la celoj de tiu Jaro kaj de Ši tiu UK ol Peres. Li ja estas unu el la arkitektoj de la pacprocezo en la regiono kaj kuniniciatinto de la Manifesto 2000 por la Kulturo de Paco kaj Senperforto, Šar li mem fari°is simbolo kaj modelo de sentima agado por anstatařigi kulturon de perforto per kulturo de paco.

    Peres okupis multfoje postenon de ministro, i.a. dufoje tiun de Šefministro. En la nuna registaro li estas ministro pri regiona kunlaboro. Li estas ankař vicprezidanto de la Socialista Internacio.

    Je 25 maj UK-85 havis 1111 ali°intojn el 54 landoj.

    GK UEA
     


    UK: apenař imagebla fakto

    23--24 maj Konstanta Kongresa Sekretario de UEA, Nikola Ra■iŠ, partoprenis en EIBTM, la Eřropa Ideoborso de Turismo kaj Renkonti°oj, en ěenevo -- la plej granda foiro de kongresa industrio en la mondo, Ši-jare kun 2500 ekspoziciantoj el 130 landoj. KKS havis multajn utilajn kontaktojn kun kongresejoj, turismaj oficejoj kaj flugkompanioj de la jam elektitaj ař ankorař potencialaj lokoj de estontaj UK-oj.

    Dum EIBTM kunsidis ankař la Klientara Konsilio de Internacia Konferenca kaj Kongresa Asocio (ICCA). Ra■iŠ estas membro de la Konsilio kaj partoprenis °ian kunsidon.

    20--23 maj okazis kadre de EIBTM la 4a Forumo de Junaj Profesiuloj. Lař invito de ICCA °in partoprenis Clay Magalhaes, asistanto de la Kongresa Fako de UEA. La gekolegojn de Magalhaes ege impresis liaj informoj pri la Universalaj Kongresoj, kun partoprenantoj el dekoj da landoj sed kun Esperanto kiel sola laborlingvo. Apenař imagebla oni trovis la fakton, ke malgrař sia multnombreco la UK-oj estas organizataj Šefe de volontuloj kun nur unu plentempa oficisto, dank' al kio la ali°kotizoj de UKoj estas tre malaltaj kompare kun aliaj kongresoj.

    La voja°- kaj restadkostojn de ambař UEA-oficistoj kovris ICCA.

    GK UEA
     


    Komuna manifestacio en Parizo

    Kadre de Kampanjo 2000, Sennacieca Asocio Tutmonda invitis Šiujn parizregionajn asociojn kaj grupojn komune partopreni la Ši-jaran Unuamajn manifestacion en Parizo. Pozitive respondis pluraj asocioj kaj grupoj. Malantař la granda banderolo sur kiu estis franclingve skribite: "Esperanto, internacia lingvo por la laboristoj" grupi°is Širkař 70 esperantistoj, membroj de jenaj sindikatoj, asocioj kaj grupoj:

    CGT (ěenerala Konfederacio de Laboro), CNT (Nacia Konfederacio de Laboro), FEN (Federacio por nacia edukado), SAT-Amikaro, Naturamikoj, AFCE (Franca Asocio de E-Fervojistoj), SAT-Junulfako, Bondy E-grupo, Esperanto 94, Universalista Movado.

    Sub propra banderolo kolekti°is membroj de FET (Esperantista Federacio de Laboro) kaj SAT-Frakcio pri Disdona ekonomio.

    Estis disdonitaj 5000 flugfolioj kaj multaj personoj informi°is ař petis informojn. Fine de la manifestacio oni donis rendevuon venontjare en Bruselo.

    Kre■imir BarkoviŠ

    Unuamaja manifestacio en Parizo (foto de SAT)


    Jubileaj tagoj en Bydgoszcz

    7 maj 2000 fini°is la jubileaj 25aj Esperantaj Tagoj de Bydgoszcz, kiujn Ši-foje partoprenis preskař 150 gastoj el 16 landoj de la mondo. La Šefa organizanto de la aran°o estis la Internacia Asocio Monda Turismo, kies centra sidejo trovi°as en Bydgoszcz (Pollando). Inter 29 apr. kaj 7 maj. okazis tie pli ol 30 kursoj, seminarioj, preleg-serioj kaj aliaj programeroj. 1--3 maj kunsidis la Estraro kaj Revizoroj de Monda Turismo, kaj 3 maj, okaze de pola Festo de Konstitucio, en la Palaco de Junularo okazis Pola Vespero, dum kiu la gastoj rigardis sep folklorensemblojn el la regiono de Kujavio kaj Pomerelio.

    Kunorganizantoj de la Tagoj estis i.a. Internacia Kultura-Turisma Centro Kujavio kaj Pomerelio, Kujavia-Pomerelia Filio de PEA, Pola E-Junularo kaj la Vojevodia Kulturcentro en Bydgoszcz. La E-renkonti°o eniris ankař la programon de la °eneralaj Tagoj de Bydgoszcz, kiu estis afi■ita en miloj da ekzempleroj en la tuta urbo; raportis pri °i plej multe la urba gazeto Dziennik Wieczorny, la plej populara regiona radio PiK kaj E-redakcio de Pola Radio en Varsovio. Per bongustaj dolŠa╝oj regalis la gastojn la granda firmao Jutrzenka el Bydgoszcz.

    Paralele al la Tagoj de Bydgoszcz okazis la 3a Bakalařriga Universitata Sesio (BUS) de la Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS), pri kiu surloke zorgis la Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo -- klerigejo de AIS. El inter 32 planitaj BUS-kursoj okazis 29, plus unu eksterplana -- el kiuj 28 estis en Esperanto.

    Sukcese bakalařri°is finstudintoj de ISTK el Albanio, Litovio kaj Pollando; aliaj gestudentoj el tiuj landoj, kaj ankař el Bulgario kaj Rumanio, ekzameni°is por fari°i internaciaj voja°gvidantoj ař ŠiŠeronoj.

    Tomasz Jan Kudrewicz
     


    IJF denove invitas AIS

    Dum la 24a Internacia Junulara Festivalo de Itala Esperanto-Junularo (en Cavallino Še Venecio, Italio, 19--25 apr 2000) denove okazis studadsesio de Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) San-Marino. Jam en 1999 IEJ invitis AIS fari universitatajn kursojn dum IJF, kaj pro la granda sukceso la organizantoj de IJF ripetis tion.

    Kadre de la festivala temo "Ău esti ař ne esti Eřropano" AIS proponis al la festivalanaro kursojn: "Naciismoj en Eřropo" (Carlo Minnaja); "Ău ni jam konas nian lingvon antař la nasko ař Šu ni lernas °in?" (Renato Corsetti); "Eřropaj aspektoj de komputil-programado" (Reinhard F÷ssmeier).

    La kursoj (po ok lecionoj) trovis viglan intereson, kaj kelkaj "festival-studentoj" eŠ akiris atestojn por uzo en plua studado Še AIS ař Še aliaj institutoj. La atestoj estas ne nur en Esperanto, sed ankař en la itala lingvo, kaj mencias la precipajn kurstemojn.

    TEJO, kiu estis kunorganizanto de IJF, eldonos pri la IJF-kontribuoj tekstaron. Centran lokon okupos prelegserio kun la temo "Junaj Eřropanoj por egaleca lingvopolitiko -- Šu ni estas pretaj por tařgaj proponoj?", kiun lař invito de TEJO prezentis la konata interlingvisto Detlev Blanke.

    Ankař pri la AIS-kursoj aperos resumoj en la tekstaro.

    Reinhard F÷ssmeier
     


    Nova komitato de KCE

    Sonja Brun, David Buhlmann kaj Marc Hiltbrand estas la nova Komitato de la Kultura Centro Esperantista, elektita de la ordinara Asembleo 29 apr 00 en Ăařdefono (Svislando). La novaj revizoroj estas Francisco Perez kaj Giorgio Silfer.

    La Kultura Konsilio por 2000--04 konsistas el Arthur Baur, Ivan Bujdosˇ, Tomasz Chmielik, Francisko Degoul, Lucienne Dovat, Jean-Jacques Lavanchy, Perla Martinelli, Claude Piron, Nicole Piron, Giorgio Silfer, Katalin SmidÚliusz, Ljubomir TrifonŠovski, Daniele Vitali, Walter Zelazny.

    Aldoni°as la delegitoj de SES (E.Lauper), LF-koop (J.Vasserot), Lauzano (F.Randin), Lucerno (P.Scherer), Esperanta PEN (J.Felszeghy) kaj CDELI (C.Gacond).

    La Asembleo konstatis la rekordan alfluon de donacoj en 1999, kiuj ebligis la aŠeton de Domo Naville fare de KCE.

    ěi ankař aprobis la principojn de projekto de Esperantologia Fakultato, kiu funkcios Še la internacia feria altlernejo de KCE paralele al la dimensioj de klublernejo kaj de sta°ejo.

    HeKo
     


    Emblemo de PEK-30Nemovada kongreso en Krakovo

    28 apr. -- 3 maj. Krakovo akceptis la 30an Tutpollandan E-Kongreson. Ăi-jare la kongreso apenař havis movadan enga°on (pri la internaj aferoj de PEA decidos delegitoj de la asociaj filioj en aparta kunveno), kaj la kongresanoj °uis ampleksan kulturan, klerigan kaj ekskursan programon.

    Altkvalitaj estis la unuaktoraj dramoj de Jerzy Fornal (Arlekeno de Janusz Korczak) kaj Jadwiga Gibczynska (Signaloj de Karol Wojtyla kaj La Falanto de Slawomir Mrozek). La muzika parto estis tre varia: kanzonoj de Jerzy Handzlik, koruso KAMEA, operetaj arioj de Ewa Warta-Smietana kaj Witold Wrona, antikva muziko...

    Multaj prelegoj kaj fakaj "atelieroj" traktis diversajn temojn, kiuj plejparte rilatis al kulturo kaj Esperanto. Agrable variigis la programon ekskursoj tra Krakovo, kiu lař decido de kulturministroj de EU Ši-jare estas unu el la kulturaj Šefurboj de Eřropo.

    Bedařrinde, pro la samtempaj Tagoj de Bydgoszcz, Eřrop-Unia Kongreso en Oostende kaj pro la samtempa kaj samloka konferenco de la Pola sekcio de ILEI, nur sepdeko da esperantistoj povis °ui la sestagan kongreson.

    Aleksander Kor╝enkov
     


    Esperanto: unu el la atutoj

    6--9 apr 2000 Hispana E-Federacio denove partoprenis en "Expolingua" (Madrido), kaj denove Esperanto montri°is unu el la Šefaj alloga╝oj de la foiro.

    Niaj celoj estis la samaj kiel en la pasinta jaro: ampleksigi la konon pri la lingvo, veki pozitivan sintenon pri °i kaj montri decan bildon de la asocio, Šar finfine °i estas montrofenestro de Esperanto en la lingvo-instrua medio.

    Ni prezentis plurajn informojn pere de A5-formataj dokumentoj, kaj aldonis du novajn surmurajn afi■ojn surbaze de la libro-kovrilo de La fenomeno Esperanto de William Auld en la hispanlingva versio.

    La interretaj HEF-pa°oj kaj la videokurso Mazi, denove kontribuis al la sukceso de nia stando. Ankař Še ni eblis ařskulti E-muzikon, por kio tre utilis Kolekto 2000 de Vinilkosmo. Elstaris la ludo-testo: kvazař ekzameneto pri gramatiko kiun oni devas plenumi por partopreni lotadon kies premio estas perkoresponda kurso. Unu el la gajnintoj estas 12-jara knabo.

    La materialoj estis aran°itaj tiel, ke libroj, revuoj kaj similaj, montru Šiajn aspektojn de la homa scio, sed ankař ke ilia aspekto estu alloga kaj nuntempa. Asterikso vekis Šies atenton, inkluzive de ╝urnalistoj, kiuj senescepte montris °in al la televidaj kameraoj.

    Dum la unua tago ni profitis la Šeeston de Amanda Higley, usona junulino dum preskař unu jaro voja°anta tra Eřropo pere de la Pasporta Servo. Sian sperton ■i rakontis al ╝urnalisto, kaj ankař al la ceteraj interesitoj.

    Junuloj denove estis agrable surprizitaj Še nia stando. Kompreneble, ne Šiuj el ili eklernos Esperanton ař ali°os al nia asocio, sed nun ili scias ke ekzistas aliaj eblecoj, kaj tio kontribuas al plibonigo de la °enerala sinteno rilate la lingvon, kio fakte estis nia unua celo.

    Ana Manero
     


    Ministeria subteno al Esperanto

    Ministerio por junularo kaj sporto de Serbio 13 maj 2000 definitive aprobis la projekton "Internacia E-Lernejo Interkulturo", kiu reali°os 1--9 jul 2000 en la junulara hotelo Junior en la montaro Kopaonik. La Ministerio kovros la restadkostojn por 35 partoprenantoj (20 junaj esperantistoj el Serbio, 10 el eksterlando kaj 5 gastoj el aliaj organizoj) kaj subvencios E-Instituton Beograd kaj Serbian E-Junularan Organizon.

    La aprobita projekto sekvas la unuajn rezultojn de la projekto Interkulturo, kiu en Serbio reali°as en kvar urboj, kaj venas post aktiva partopreno de reprezentantino de SerbEJO en la Konferenco de Ministerioj por Junularo de la landoj de sudorienta Eřropo (Beograd, 17--20 dec 1999) kaj en Interkonsili°o de junularaj organizoj de Serbio (Kopaonik, 28--30 jan 2000).

    Pliaj informoj, programoj kaj ali°ilo riceveblas Še Serbia E-Ligo (Terazije 42, YU-11000 Beograd, Jugoslavio) ař rete: radp@ptt.yu kaj zciric@Eunet.yu.

    Radojica PetroviŠ
     


    Slovena prezidento svenas inter la brakoj de esperantisto

    Subitan vivomankon suferis Milan KuŠan, prezidento de Slovenio, dum la regalo honore al la verkistoj de PEN-Klubo Internacia, en sia rezidenco apud Bledo. La eksvenon rimarkis unu el la apudaj gastoj, d-ro Giorgio Silfer, kiu alkuris °ustatempe por subteni la korpon dorse, kaj eviti al la gastiganto supinan falon kaj vundi°on.

    La delegito de Esperanta PEN-Centro partoprenis interalie la poezian vesperon, okaze de la tradicia Internacia Konferenco en Bledo, 3--7 maj 2000. Li tie deklamis versojn el "La infana raso" de William Auld, kun posta traduko al la franca kaj angla (konferenclingvoj, kun la slovena).

    Dum vizito en vila°o Vrba, kie naski°is la nacia slovena poeto Frane Pre■eren, multaj konferencanoj admiris la tre belan eldonon de la esperanta versio de "Krono de l' sonetoj", en vitrino de la muzea naskodomo. La libron produktis Vinko O■lak, membro de Esperanta PEN-Centro, antař kelkaj jaroj.

    PEN
     


    "Orbis Pictus" invitas

    "Orbis Pictus" el Trieste proponas en julio tri gravajn aran°ojn. En pitoreska istria urbeto Motovun (Kroatio) °i gastigos Konferencon de OSIEK (15--21 jul) kaj, paralele, la 6ajn Somerajn Kursojn.

    La temon "Multkultureco, multlingveco kaj kunvivado" la konferencanoj sencenzure pridiskutos post la prelegoj de: Vi■nja BrankoviŠ, Vinko O■lak, Bardhyl Selimi, Zlatko Ti■ljar, EugŔne de Zilah kaj aliaj. Pri reformprojektoj kaj pri nova alfabeto prelegos Claus J. GŘnkel.

    La kursanoj studos en grupoj de Zlatko Ti■ljar kaj de konata kanzonisto Georgo Handzlik, kiu ankař koncertos por Šiuj partoprenantoj.

    Post la aran°oj okazos tritagaj ekskursoj tra la slovena kaj kroata partoj de la magia nordadriatika duoninsulo.

    De famili-etosaj aran°oj, interesitoj kune povos direkti°i al la 85-a UK en Tel-Aviv. La flugkaravano startos 23 jul 2000 el la Šefurbo de Slovenio kaj revenos 3 ařg. 2000 al la kroatia Šefurbo Zagrebo.

    Adreso: Via Leghissa 6; IT-34 131 Trieste, Italio

    Rete: orbispictus@iol.it

    Vi■nja BrankoviŠ


    Dudek jarojn post Rařmo

    La Manifesto de Rařmo, verkita dum la Internacia Junulara Kongreso en Rařmo (Finnlando, 1980) heredigis al la dua jarcento de la Lingvo Internacia jenan defion:

    "Ni kredas ke la unua jarcento de Esperanto pruvis la tařgecon de la lingvo por esprimi Šion; meze de la 80-aj jaroj, komence de la dua jarcento, ni devos ekmontri al la mondo ke ni kapablas ankař diri ion -- ion kulture originalan kaj internacie valoran".

    La Manifesto lasis kelkajn evidentajn demandojn parte neresponditaj. Tial °i ankař estis interpretata kaj pritaksata tre varie dum sia dudekjara ekzisto. ěi invitis krei originalan valoran E-kulturon, sed ne precizigis, kiudirekte oni iru. Kaj Šar iuj interpretis la Manifeston kiel inviton turni la atenton internen, al la valoroj de la komunumo mem, °i ne nepre kura°igis prezenti la E-kulturon al la ekstera mondo.

    La fundamenta demando estas do: Šu la E-kulturo devus signifi ion ankař por la ekstera mondo, ař Šu sufiŠas, ke °i estas grava por ni mem? Ău ni kulturu nur nin mem, ař Šu ni posedas valorojn prezentindajn al eksteruloj? Kio estas tiu originala valora╝o, kun kiu ni alproksimi°u la mondon? La kulturo de la komunumo ekzistas ne por tio, ke la movado havu ion, pri kio fanfaroni. Sed sen la kulturo, la movado tamen havus malpli da ekzistokialoj. Kio do estas la interrilato de la Esperantaj kulturo kaj movado?

    Kiel parto de la Kultura E-Festivalo 2000 en Helsinko estos aran°ita duontaga seminario pri Ši tiuj demandoj. ěi okazos 22 jul 2000 sub la prezido de Christer Kiselman, kaj per prelegetoj kontribuos:

    La seminarion preparos reta antařseminario, malfermita por Šiuj, dum junio pere de la dissenda listo Bja-listo. La Šefaj kontribuoj al la antařseminario kaj seminario estos publikigitaj enrete.

    Jouko Lindstedt
     


    Kurte

    D-ro L.Zaleski-Zamenhof, nepo de la iniciatoro de E-to, meze de aprilo vizitis Brazilon, kie li kun lokaj e-istoj partoprenis en solena sesio Še la Distrikta Le°dona Ăambro en la Šefurbo de Brazilo k estis akceptitaj de la Pollanda ambasadoro Boguslaw Zakrzewski. (Interredaktore)

    En februaro 2000 Gotoo Mituo oferis al Japana E-Instituto 100 milionojn da enoj (Š. 910 mil eřroj); JEI nun kolektas opiniojn de la membroj por utiligi la monsumon. (La Revuo Orienta)

    Prof. Lluis de Yzaguirre reprezentis UEA en kunveno (Barcelono, 24--26 feb) de Konsulta Komitato de Unesko por Lingva Plureco kaj Multlingva Eduko. (Esperanto)

    Memortabulo honore al Marko Zamenhof, la patro de la iniciatoro de E-to, estas inařgurita en Tykocin (Pollando) vid-al-vide al la loka sinagogo. (Heroldo de Esperanto)

    Bulgara E-Junularo prezentis sin inter aliaj organizoj kadre de internacia seminario "Arto kaj informado kontrař perforto" en Sofio. (Heroldo de Esperanto)

    Inter Š. 120 mil personoj, ali°intaj al la ■tataj lingvoekzamenoj en Hungario kadre de Fremdlingva Perfektiga Centro plej multaj elektis la anglan (54,6%) k germanan (36,9%) lingvojn; nur 480 ekzamenitoj (0,4%) elektis E-ton. (Debrecena Bulteno)

    La 3a Himalaja E-Renkonti°o okazis 26 feb. -- 6 mar. en Kathmandu kun 75 partoprenantoj el 12 landoj. (La Revuo Orienta)

    Unuafoje en la historio de irana E-movado, eksterlanda E-karavano vizitis Iranon dum semajno je 20--26 mar 2000. Tiu karavano konsistis el 14 gejapananoj. (Iran-Esperanto raportas)

    13--23 apr 2000 okazis en la universitato de Celaya inařgura kongreso de AIS Meksikio. Krom Š. 70 Meksikiaj kongresanoj partoprenis sciencistoj el Eřropo, Azio k Usono. (Interredaktore)

    Estrarano de Kanada E-Asocio Pierre Savoie estas eksigita el KEA pro letero kun asertoj takseblaj kiel rasismaj k instigantaj al rasisme bazita perforto. (Esperanto)

    Zagreba junulara E-aktivulino sukcese partoprenis en marta TV-kvizo La trian fojon vi sukcesos, gajninte 10 mil kunaojn k ařton; ■i aparte salutis e-istojn. (Tempo)

    85 personoj vizitis la Centran Oficejon de UEA je ties Malferma Tago (13 maj); la Šefa gasto estis Gian Carlo Fighiera. (GK UEA)
     


    Konferenco de UES

    16 apr. en Jekaterinburga liceo n-ro 88 okazis konferenco de Urala Esperantista Societo (UES). La konferenco diskutis kaj aprobis la priagadan kaj financan raportojn de la Komitato. Oni priparolis eblojn subteni novajn E-grupojn en Centra Uralo, kiuj krei°is dank' al la informkampanjo de Viktor Kudrjavcev.

    Cetere, Viktor Kudrjavcev denove ricevis la mandaton kiel prezidanto de UES. Lin asistos kvar komitataninoj: Olga Gavrilova, Halina Gorecka, Lidia Jerofejeva kaj Tatjana Kulakova.

    Tatjana Kulakova
    sekretario de UES
     


    12a VER je Pasko

    28 apr -- 2 maj 2000 en Uljanovsk okazis la 12a Volgia E-Renkonti°o. ěin partoprenis 90 homoj el 14 lokoj -- rekorda kvanto por Ši-jaraj Ruslandaj renkonti°oj (REK, EoLA, Strelka ktp.).

    La temo de VER-12 estis "Ekologio". Okazis du prelegoj, aferludo kaj ekologia balo kun konkursoj pri la plej bonaj kostumo, anekdoto kaj strofetoj ("Šastu■koj") lař ekologia temo. Bedařrinde, la naturo malhelpis okazigi ekologian "descendon", Šar subite malvarmi°is kaj ekne°is. Okazis nur mallonga ekologia ekskurso por dezirantoj, kiuj sa°e kunprenis varmajn vesta╝ojn.

    Tamen la etoso estis tre varma. La programon plenigis multaj eroj, inter kiuj estis koncerto de ensemblo de antikva muziko Totus Floreo, psikologiaj trejnadoj, rolludo Mastrino de l' Monteto, prelegoj pri teorio de solvado de inventaj taskoj, kursoj pri teatra ■minko, mezepokaj dancoj, pentrarta konkurso (okaze de la Pasko oni pentris sur ovoj), E-kursoj kaj multaj aliaj. Jurij Finkel prelegis pri Esperanto en Interreto. Lař voŠdonado la unuan lokon inter programeroj gajnis ludo Kio? Kie? Kiam? okazigita de Sergej Vernigorenko.

    En primovada kunveno oni ne findecidis pri la loko de VER-13, inter la kandidatoj estas Kine■ma, Kostroma kaj Volgograd.

    Yurij Karcev
     


    Ăe la monumento inter Eřropo kaj Azio (Foto de H.Gorecka)De Pacifiko al Atlantiko

    LOdE jam rakontis (1998: 7) pri la Transkontinenta E-mar■o lařlonge de la fervoja linio liganta Eřropon kaj Azion.

    1 jan 1999 sespersona grupo de Šinaj esperantistoj startis de Lianyungang Še la bordo de Pacifiko. Post jarduono, 12 jul. 1999 la grupanoj finis la Šinan parton de la mar■o kiu pasis, interalie, tra dezerto Gobia. Sed pli komplika ol la veteraj kaj klimataj malfacila╝oj (varmego, sablo■tormoj, manko de trinkakvo) evidenti°is la viza problemo.

    Veninte al la limo inter Ăinio kaj KazaÂstano la mar■antaro anstatař dumonata ripozo havis okmonatan (!) baraktadon por ricevi vizojn, kaj nur en marto estis ricevitaj Ruslandaj vizoj, kaj la grupo (jam nur tripersona) dařrigis la voja°on. Kun nur tritaga tranzita vizo ili rapide tratrajnis KazaÂstanon kaj venis al Ruslando en Altajo.

    En la unua Ruslanda urbo Rubcovsk ilin gastigis fervoja policano. Lařvoje al siberia urbo Omsk la grupestro kontuzis sian piedon. En Omsk ili gastis Še Veniamin Rozenberg, renkonti°is kun siberiaj esperantistoj kaj dařrigis la voja°on.

    Ili devis kombini piedvoja°on kun lokaj trajnoj por fine de aprilo veni al Jekaterinburg. Ăi tie la grupo -- Zheng Xuejun (gvidanto), Fu Yongjun kaj Zheng Hailin -- haltis por kelkaj tagoj. En la Šefa urbo de Uralo okazis, interalie, renkonto kun lokaj esperantistoj, ekskurso, pikniko Še unu el la monumentoj inter Eřropo kaj Azio (vidu sur la suba foto) kaj konati°o kun la rusortodoksa Paska tradicio.

    La unuan majan tagon la Šinaj kura°uloj forlasis Azion kaj venis en Eřropon. Iliaj sekvaj celoj estas Kazanjo kaj Moskvo. Por dařrigi la voja°on, kies celo estas Roterdamo, la grupanoj bezonas vizojn por pliaj Eřropaj landoj.

    Halina Gorecka
     


    Karel ĂapekLařdo de ╝urnaloj

    de Karel Ăapek


    Ni estas tiel alkutimi°intaj al la ╝urnaloj, ke ni Šesis percepti ilin kiel Šiutagan mirinda╝on. Jam tio estas miraklo, ke ili Šiumatene aperas, eŠ se dum la antařa tago okazis absolute nenio; sed Ši tiu mirinda╝o estas redakcia sekreto, kaj mi estas skribonta pri la ╝urnaloj el la vidpunkto de leganto. Iam eŠ leganto en subita ekbrilo rimarkas la mirindecon de gazetaro; ekzemple al mi tio okazis en Ballinluig, ař ne en Ballinluig, en Crianlarich °i estis ař en Tyndrum, sed ankař en Tyndrum ne; plej ver■ajne en Mallaig, Šar Šeestis maro, kaj mi aŠetis numeron de mi-ne-plu-scias kiu ╝urnalo por legi en trajno. Kiam mi malfermis °in per energia disbrakumo, miaj okuloj fiksi°is Še la riporto: "Kvin mil katoj likviditaj en ĂeskÚ Budejovice".

    Komprenu: kiam oni sidas en trajno en Mallaig, oni estas preparita por Šio ajn alia ol por ĂeskÚ Budejovice ař por imago pri kvin mil katoj. Mi devis fermi la okulojn, por digesti tiun baton de eventoj. Se mi anstatař ╝urnalon estus malferminta iun romanon, post momento mi estus sciinta, kio estas supozebla kaj kio ver■ajne venos; sed neniu romanverkisto kapablus elpensi la fantazian imagon pri kvin mil katoj kaj ne rememorus el klara Šielo pri ĂeskÚ Budejovice. Renkonti°i en Mallaig kun ĂeskÚ Budejovice estas mirinda╝o; trovi sur unu pa°o sinjoron MacDonald kaj kvin mil katojn estas io pli fantazia ol Ali-Babo kaj la kvardek ■telistoj; kaj se oni rigardas samtempe al Atlantiko, oni estas venkita de tiu sova°a kunekzistado de Šio, kio estas, nome de politiko, katoj, maro, socialismo kaj ĂeskÚ Budejovice. Per tio al oni subite riveli°as la vasteco de la mondo kaj mirakleco de la ╝urnaloj en kurta kaj miriga ekfulmo.

    *

    Pardonu, ke mi restos ankorař Še la katoj. Mi spertas iomete pri katoj kaj longe mi povus rakonti pri katoj en Nottinghill kaj ěenovo, pri katoj veneciaj kaj parizaj, pri bredado de katidoj, pri kiel akiri konfidon de katoj, kaj pri multaj aliaj aferoj. Nu, oni neniam trovas en la ╝urnaloj informon, ke katino kaptis paseron ař aku■is tri katidojn; Šiam oni trovas °in tie en speciala, neordinara kaj ofte eŠ horora aspekto, ekzemple ke rabia kato mordis leterportiston, ke iu sciencisto malkovris katan seron, ke en Plymouth ař ie naski°is nařvosta kato, ař ion similan. Same vi ne trovos en la gazetaro, ke kelnero alportis al gasto glason da biero, sed jes ke li mortigis sian amatinon ař ke eksplodis kelnera striko. ĂeskÚ Budejovice ne eniras ╝urnalojn en sia trankvila ekzistado; tie devas okazi murdado de katoj ař almenař elektoj, por ke Ši tiu serioza urbo aperu al la mondo en ekscita kaj tragedia aspekto. Kaj se mi legas en gazetaro, ke parlamentano prezentis paroladon, mi kredas anticipe, ke temas pri io same aparta kaj drama, kiel se rabia kato mordus leterportiston ař kelnero mortigus sian amatinon.

    Per Šio Ši mi volas klarigi proksimume tion, ke la mondo de la ╝urnaloj estas farita sole el esceptaj eventoj, neordinaraj kazoj kaj ofte eŠ mirinda╝oj kaj mirakloj. Se ╝urnaloj mencias domon, do tie ne tekstas, ke la domo staras, sed ke °i brulas ař ke °i ruini°is ař almenař estas la plej granda en la mondo ař entute eminenti°is per eksterordinara maniero inter Šiuj domoj, kiuj Šie ajn ekzistas. Kelnero estas atentokapta persono, kiu murdas sian amatinon, kasisto fu°as kun konfidita mono, la amo fatale saltigas homojn desur la Ponto de Legioj en la riveron Vultavo, ařto estas instrumento servanta por rekordoj, karamboloj kaj surveturado de infanetoj ař maljunaj damoj. Ăio, kio ekzistas, vidi°as en aspekto drama kaj iom alarma. Kun Šiu matena eldono de la ╝urnaloj la mondo transformi°as en sova°ejon, kie embuskas sennombraj surprizoj, dan°eroj kaj epikaj eventoj.

    *

    Tamen la gazetoj ne anoncas al ni per colaj literoj, ke incendio neniigis Trojon ař ke Herodo en intereso de publika higieno ordonis ekstermi kvin mil suŠinfanojn. Vi legos tie pri sangoplena interbati°o de tri seruristoj en la strato Ůtepßnskß, sed oni ne bildigos al vi la sangoplenajn batalojn de Cezaro kontrař gařloj. Ne sufiŠas, ke la okaza╝o estu sanganta ař brulanta; °i devas esti nova. Ne sufiŠas, ke °i alparolu nian imagipovon, °i devas esti antař Šio lařeble hodiařa. La ╝urnaloj rajtas skribi, ke hodiař, la 14an de decembro 1924, pasis precize tri mil jaroj de tiam, kiam incendio neniigis Trojon; se °i ne estas °uste kaj harprecize hodiař, °ian aperigon en ╝urnaloj ne eblas pravigi. La mondo de la ╝urnaloj, simile kiel la mondo de sova°aj bestoj, ekzistas sole en la estanteco; la konscio de la ╝urnaloj (se eblas paroli pri konscio) estas limigita al pura estanteco, etendi°anta de la matena eldono °is la vespera ař inverse. Se la leganto legas ╝urnalon malnovan unu semajnon, lia impreso similas al foliumado en la kroniko de Dalimil; °i ne plu estas ╝urnalo, sed memora╝o. La noetika sistemo de gazetaro estas aktuala realismo: ekzistas, kio estas °uste nun; extra praesentiam non est existentia: ergo bibamus.

    Imagu, kia tremego vin kaptus, se la ╝urnaloj alportus -- ni diru -- unu jaron malnovan paroladon de deputito Petrovicky. Ili povas °in alporti kun rimarko, ke "hodiař pasis de °i °uste unu jaro" ař ke "Ši tiuj oraj vortoj validas ankař hodiař"; sed ia hodiař devas enesti, alie ■ajnus al vi, ke la kosmo estas falanta sur vian kapon ař ke la kategorio de tempo frenezi°is; °i estus preskař netransvivebla. Iu moralisto (■ajnas al mi, ke sinjoro Gamma) skribis, ke la ╝urnaloj devus anstatař aktuala╝oj alportadi eterna╝ojn kaj permanenta╝ojn, evidente preferante aferojn eternajn antař portempaj. Do ekzemple anstatař parolado de ĂiŠerin presindas parolado de Cicerono favore al Plancio, kiu sendispute ne aktualas. Anstatař konfuza situacio en la parlamento la ╝urnaloj povus prezenti eltira╝ojn el Konfuceo, kaj anstatař la lasta murdo Šapitron el Reto de Kredo de ChelŠicky. Mi konfesas, ke tian ╝urnalon (kiu eble aperas en la Šielo) mi ne volus redakti; mi ne scius, kial °uste hodiař presigi parolon favore al Plancio anstatař la tria parolado kontrař Verro kaj kial el vidpunkto de eterneco °uste hodiař preferi Konfuceon antař la Platona Faidono. Se tie estas ministra raporto antař la parlamento, do ne tial, Šar °i estas pli bona kaj por mia animo pli grava ol la Prediko sur la Monto, sed tial, Šar diference de la Prediko sur la Monto °i okazis hierař. Ůtelo de peltmantelo en kafejo certe ne estas pli sensacia ol abdiko de Napoleono, sed °i epizodi°is hierař. Kion fari, la prezenco posedas por la homoj specialan kaj misteran allogecon; la homoj kuras amase rigardi la domon, kie tajloro per briko mortigis sian sepmembran familion, sed ne kuras amase rigardi al Ůterboholy, kie dum la Sepjara milito falis mi-ne-scias kiom da mil homoj inkluzive de Schwerin. Fanatika intereso pri la estanteco estas unu el la misteroj de la vivo; °i estas ankař unu el la misteroj de la ╝urnaloj.

    Bildo de Ma■a Ba╝enova
    Informo devas esti nova, sed °i ne devas esti kruda kaj nekonata. La °angalo de okaza╝oj, kiu Šiumatene malfermi°as en ╝urnaloj, devas esti penetrita de tramar■itaj kaj konataj padoj, ekzemple: "Li estis transportita al ambulanca stacio", "La lo°antaro estis ekscitita de informo, kiu disflugis fulmrapide", "Digna agado de la kunveno estis de nenio rompita", "La dama°o estas granda", "Caveant consules!"

    Ăiu tia stabili°inta dira╝o posedas sian estetikan valoron. ěi estas siaspeca ripozejo en inundo de noveco, kvazař refreno, kiun la leganto povas kunkanti. Preta kadro, en kiu nova evento glate instali°as kaj per kio °i samtempe estas kontentige likvidita. Tuj kiam °i elmergi°as, °i jam Šesas esti io eksterordinara.

    Antař kelka tempo mi veturis sur platformo de tramo. Subite io ekbaraktas sur la reloj, la ■oforo terure eksakras kaj furioze sonorigas, la vagono surloke haltas, ni Šiuj flugas sur la ■oforan dorson; kvazař kreskinte el la pavimo, sur la reloj kirli°as tufo da homoj, du °endarmoj trenas pezan paka╝on en dompasejon, la mortpala ■oforo vi■as sian malvarman ■viton kaj vokas pri policano; stranga, kruda kaoso, kiu malrapide kaj kvazař febre malvolvi°as; dum la tuta resto de la tago mi sentis min terure. Kaj jen, sekvamatene mi legas en ╝urnalo: "Hierař je la unua horo estis en la Nacia Avenuo faligita per veturanta tramvagono Francisko Ů., librotenisto el Prago VII. Le°ere vundita li estis transportita al ambulanca stacio, kie li ricevis la unuan flegon". Jen Šio; kaj mi estis liberigita el la torturiga kaoso, kiun mi travivis; subite mi vidis, ke la kazo estas danke Dion tute simpla. Restis en °i absolute nenio el la febra konfuzo. Li ricevis la unuan flegon, jen normaligo. Se antař la mondokreo estis kaoso, do tial, Šar ankorař ne ekzistis ╝urnaloj, kiuj stiligus la tutan epizodon proksimume jene: "Ankař hierař la digna agado de la eterneco estis de nenio rompita. Antařvespere fulmorapide disporti°is informo, ke en Maninoj estis kreita Kosmo. FeliŠe °is la redaktofino la informo ne estis konfirmita. Tamen ni atentigas la ařtoritatojn pri la insidaj komplotoj, kiuj povus grave endan°erigi la °isnunan kaoson. Caveant consules!"

    Sume do eblas diri, ke la beletro estas esprimado de malnovaj aferoj per eterne novaj manieroj, male la ╝urnaloj estas esprimado de eterne novaj reala╝oj per maniero stabila kaj sen■an°a.

    *

    La ╝urnaloj, se ili ne impliki°as en la politikon, parolas pri aferoj unikaj kaj konkretaj. La poeto diras, ke "Šiu mortigas, kion li amas". Kontraste al tio la gazetoj asertas, ke en la domo n-ro 891 kelnero Vßclav ZajÝŠek mortigis sian amatinon, la 27-jaran Tereza Veselß. La poeto rajtas prikanti galantojn °enerale; sed la ╝urnaloj povas alporti nur konkretan, asertan informon, ke hierař je la 3a horo 15 minutoj malfermis sian floron Še Podbaba la unua galanto, kaj ke la informo fulmorapide disflugis tra la tuta Prago. Tamen ankař en la gazetaro de tempo al tempo aperas peceto da beletro ař poezio; sed ne tial, ke la literaturo apartenus speciale al la ╝urnaloj, sed tial, ke en la ╝urnaloj estas Šio.

    Malgrař tio la ╝urnaloj posedas komunajn trajtojn kun beletro, ekzemple, diference de scienca esplorado ili estas tute sendependaj de la realo. Foje angla ╝urnalisto pro mi-ne-scias-kia ekstravaganca scivolemo intervjuis min pri mia naski°loko kaj pri aliaj distaj aferoj. Sekvatage kun infaneca mirego mi legis en lia ╝urnalo, ke mi naski°is en sova°a montara izoldomo de Gigantaj Montaroj, en malriŠa familio de krudaj kaj piaj montanoj ... Senenergie mi protestis antař alia viro de gazetara profesio, ke tio ne estas vero. "Ău vi °in scias certe? -- diris al mi la viro. -- Eble vi pravas, sed tiamaniere °i estas pli interesa". Ekde tiu tempo mi legas ╝urnalojn kun pli profunda kompreno kaj °uo; mi trovas en ili ekscitajn aferojn, ekzemple paroladon de eksterlanda ministro, raporton pri inařguro de ekspozicio de drataj kribriloj en Rozmitßl ař sensacian malkovron, ke en la Nacia Teatro estis surscenigita nova ŠeÂa dramo, kaj mi pensas Šarmita: "Eble nenio okazis tiel, sed Ši-maniere °i estas pli interesa". Oni devas koncedi, ke kvankam la ╝urnaloj (pro principa motivo de gazetara libereco) estas sendependaj de la realo, ili uzas sian rajton je fikcio tre modere; ekzemple, la angla ╝urnalisto povus same facile skribi, ke mi naski°is elfalinte el pina strobilo en formo de flugilhava semo, ař ke mi alflosis tra akvofalo de Elbo ku■ante en korbo; sed li limigis sin je certa retuŠo de la realo en mezuro, kiu tute ne ofendas la kapablon de ordinara leganto kredi skribitan vorton. La gazetoj rajtas skribi Šion ajn sub la kondiŠo, ke °i estas sufiŠe banala kaj ordinara, ke la leganto kredu tion sen penado. Ili povas devii de la realo, sed tiel delikate, ke la leganto ne ekkriu, ke tio Ši estas sensenca╝o kaj ke la ╝urnalo opinias lin frenezulo. Sekve de tiu Ši konsidero al oportunemo kaj modesta fantazio de la legantoj la ╝urnaloj devias de la realo multe malpli, ol oni povus teorie supozi; kaj ofte ili kroŠi°as al °i -- kvankam nur le°ere kaj neprecize -- Šar pli facilas reprodukti realajn aferojn ol elpensadi aferojn ver■ajnajn.

    *

    Oni ofte riproŠas al la gazetaro anonimecon; mi opinias, ke malprave. Necesas pripensi, ke ╝urnaloj kutime ne estas verkataj de ╝urnalistoj, sed de ╝urnaloj. La stabili°intaj dira╝oj, kiujn mi jam menciis, ne estas poseda╝o de unuopulo, sed de la tuta gildo. Se ie pendas tabulo "Malpurigado de tiu Ši loko estas punenda", sub tiu Ši °enerala ideo ne estas skribita la ařtoro; kaj Šar la ╝urnaloj ofte esti°as el °eneralaj frazoj, °eneralaj opinioj kaj °eneralaj parolturnoj, ili estas same anonimaj kiel avizaj tabuletoj ař oficaj formularoj. Se vi devigus ařtoron de la enkonduka Šefartikolo subskribi °in, li dirus, ke tiukaze li ař tute ne verkus °in ař provus verki °in pli bone. Anonimulo en ╝urnalo ne estas viro kun masko, Šar li estas viro sen viza°o. Nur nesubskribinta homo povas skribi: "La agado de la kunveno estis digna". Subskribinta ařtoro sub perdo de persona sincereco devus skribi: "La agado de la kunveno estis eksterordinare teda; koncerne min, mi preferus piediri °is VysoŠany; mi miras, ke iu trovas amuza rakonti aferojn, kiujn jam Šiu konas". Kiel vi vidas, tia subskribinto estus tre malbona ╝urnalisto; kaj ekzistas tro multe da aferoj, pri kiuj skribi ne eblas alimaniere ol kun subpremo de propra personeco.

    *

    En la ╝urnaloj ekzistas aferoj, kiujn neniu legas, kiel ekzemple la enkonduka Šefartikolo; plue aferoj, kiujn legas nur kelkaj, ekzemple Nacia ekonomio; kaj aferoj, kiujn legas Šiu, kiel ekzemple Tribunalo. Sed estus eraro el╝eti el la ╝urnalo aferojn, kiujn neniu legas. La popolo volas havi en la ╝urnalo aferojn, kiujn °i ne legas, same kiel °i volas havi en la urbo konstrua╝ojn, kiujn °i ne vizitas, ekzemple muzeojn. En la ╝urnaloj, koncize dirite, devas esti Šio, eŠ poemo kaj statistiko de la latva komerco; sed Šio Ši enestas ne por tiuj kelkaj nekredeblaj unuopuloj kiuj eble tralegos °in, sed male por tiuj dekmiloj da mezkvalitaj kaj garantiitaj legantoj, kiuj °in nepre transsaltos, kontentigitaj per tio, ke °i simple enestas.

    Koncerne min, mi ne kura°as aŠeti sukcese eŠ duonan dekduon da po■tukoj, tamen Šiumatene mi serŠas, kia estas en Liverpulo etoso rilate al kotono de Fully Midding ař Sakellaridis kaj Šu Strongsheets en Londono havas denove du nulojn; eŠ se mi ne scias, kio estas Strongsheets, mi sentas agrablan impreson de la mondeco. Mi ne interesi°as pri eventoj en Hispanio; sed plezurigas min, ke se mi volus, mi povus scii pri ili pli multe ol pri eventoj en Karda■ova ReŠice. Mi ne estas fanatikigita por Meksikio, sed danke al la gazetaro estas Meksikio por mi malpli mistera ol najbaro post la muro. La kialoj de la Meksikia revolucio estas al mi konataj, sed mi scias nenion pri la motivoj de kvereloj Še la plej proksima najbaro. Ăi tiu stato de la nuntempa homo estas nomata mondcivitaneco kaj esti°as per legado de ╝urnaloj.

    *

    Speciala °uo por leganto esti°as, kiam li trovas en ╝urnalo ne aferojn, pri kiuj li ne scias, sed male aferojn, pri kiuj li scias ař kiujn li eŠ Šeestis. Neniam mi legas kun tia entuziasma intereso pri incendio, kiun mi ne vidis, kiel pri incendio, Še kiu mi hazarde okulumis de la komenco °is la fino; kaj mi devas konfesi, ke se la ╝urnalo nenion alportus pri °i, mi sentus min ofendita kaj persone tu■ita; mi opinius senskrupula╝o, ke la evento, kiu min katenis per fajromania Šarmo, ne valoras por la ╝urnaloj eŠ pinŠkvanton da intereso. La leganto de la ╝urnaloj konsideras sin mem la publiko; kaj kiam li legas, ke "la incendio allogis amason da spektantoj", li sentas kun kontenti°o, ke li ne restis nerimarkita.

    Indiferente mi legas, ke en Krumlov estis proklamita malpermeso de libera kurado de hundoj; simple °i ne estas mia afero, Šar mi neniam estis en Krumlov. Sed mi legas kun plezuro kaj kompreno, ke la malpermeso estis proklamita en Horice ař eŠ en Glasgovo, Šar mi vizitis ambař lokojn kaj sekve de tio mi havas al la evento personan kaj empirian rilaton. Mi ne scias, Šu ne estas la plej deloga Šarmo de la gazetaro diference de la beletro, ke °i liveras tiom vastan kampon al personaj rilatoj. Agrable min ekscitas, kiam en la ╝urnalo aperas parolado de la deputito Lukavsky, Šar iam -- atendu, kiam °i fakte estis? -- nu, ne gravas, mi vidis propraokule la deputiton Lukavsky. Mi estas tu■ita de subita morto de maljuna pensiulo en Malgranda Kvartalo, Šar mi lo°as en Malgranda Kvartalo. Interesas min la komunuma deficito en Jindrichuv Hradec, Šar mi foje estis en Jindrichuv Hradec. Kun komprenemo mi tralegas informon pri nesolventeco de Jan Holzbach en Znojmo, Šar mi konas persone alian Holzbach, kaj tiel plu. La ╝urnaloj referencas al personaj emocioj de la leganto multe pli abunde ol ni diru ampoemoj; por esprimi°i en stilo de ampoemoj, ili ludas profunde sur kordoj de la animo.

    *

    Estus treege instrue pritrakti diferencojn inter ╝urnaloj de diversaj nacioj, de diversaj politikaj partioj kaj tiel plu; sed por tia minimume trivoluma studa╝o in folio mi malhavas kapablojn kaj paperon. Mi verkas pri la ╝urnaloj °enerale, pensante samtempe pri Times kaj Poselde Ăerchov; tamen ankař Ši tiu tasko estas eksterordinare komplika, sekve mi rezignas pri °i, apenař °in ekmordinte. Necesus detale pritrakti Šion, el kio la ╝urnaloj konsistas; ekzemple, la Šefartikolo ne torentas el viva homa scivolemo, sed el predikemo kaj speciala kapablo ařskulti regulan predikadon. Kontraste al tio la Tribunalo estas ia anstatařa╝o de tio, ke iam la tuta gento sidis ceremonie Širkař fajro, kiam estis proklamataj verdiktoj. Tagaj Informoj certagrade substituas la matenan diskutadon de najbarinoj pri tio, kio nova okazis post la vespera diskutado, kaj tiel plu. Ăiu rubriko de ╝urnaloj havas originon alian kaj sendube pramalnovan; kaj vere mirigas, ke neniu sociologo °is nun ekprovis analizi la kunglua╝on de pratempaj motivoj ekkonaj, ritaj, juraj, sociaj kaj aliaj, kiuj kunfandi°is ekzemple en Nacia Politiko ař en Reformo.

    Mi opinias vere, ke la ╝urnaloj a°as same kiel la homaro mem. Herodoto estis ╝urnalisto, kaj Ůarazada estas nenio alia ol orienta simbolo de la vespera ╝urnal-eldono. La pratempaj homoj eble notis la memorindajn eventojn per starigado de megalitaj konstrua╝oj; °i estis skribo monumenta, sed peniga. La egiptanoj Šizis siajn gazetojn sur obeliskoj kaj templaj muroj. Imagu, ke oni Šiumatene distribuus sesdek mil obeliskojn de la Venceslaa placo kaj ke Šiun ekzempleron devus treni sesdek bovoj. Jen ver■ajna kařzo, kial la ╝urnalismo en la antikva Egipto ne atingis pli altan disvolvi°on.

    Same eblas konsideri siaspecaj ╝urnalistoj diversajn rapsodojn, aedojn, skaldojn kaj bardojn; Iliado estis relativa nova╝o, kiam °in deklamis Homero mem, en postaj tempoj °i fari°is regurdado de malnovaj aferoj; en ambař kazoj °i similas al la nuntempaj ╝urnaloj. Ăar estas nur duona vero, ke la ╝urnaloj servas al sciigado de nova╝oj; same granda vero estas, ke ili servas al sciigado de malnovaj konataj aferoj. Eble estas nova╝o, ke hierař prezentis sian grandan paroladon sinjoro Herriot, sed la fakto, ke la Šefministro kutime parolas, estas nenia nova╝o. Estas nova╝o, ke hierař iu ■telis peltan mantelon en la kafejo Union, sed la fakto, ke oni ■telas peltojn, estas malnova kaj ekzistis jam en la epokoj trogloditaj. La ╝urnaloj Šiutage memorigas, ke en la mondo okazas novaj eventoj, sed ankař ke ili okazas senŠese kaj regule. La ╝urnaloj senvualigas antař ni la eternan kontinuecon de la vivo; ař per la terminoj de Gamma, preskař Šiuj aktuala╝oj estas en la realo permanenta╝oj.

    Se en la morgařaj ╝urnaloj aperus horora informo, ke la Šina armeo eksie°is Zurikon, aperos ankař informeto, ke en la Frukta Avenuo koliziis manŠareto kun tramo; do danke al Dio, la mondo ne ■an°i°is. Se la vespera eldono alportus depe■on, ke ╝us komenci°is la fino de la mondo, °i alportos ankař sciigon, ke la Malgranda Kvartalo suferas pro nesufiŠo de publikaj necesejoj kaj ke nepras rebonigo. Kaj se la ╝urnaloj anoncus, ke en la Nacia Teatro ╝us ekfanfaris trumpetoj de la Lasta Ju°o, ili ne forgesos anonci, ke ili revenos al la afero per detala refera╝o de sia muzika kaj tribunala referanto. La mondo de la ╝urnaloj estas Šiam nova, sed sen■an°a.

    Finfine, por filozofa menso la legado de ╝urnaloj estas agado same kontempla kiel rigardi sunsubiron ař riverfluon. La gazetaro posedas periodecon kaj nevariecon de la natur-fenomenoj; anstatař esti la sesa grandpotenco, pli °uste °i estas la kvara naturregno.

    Studi °iajn le°ojn kaj determini °iajn familiojn, genrojn kaj speciojn ne povas esti tasko de tiu Ši artikolo, kiu volis esti nur lařdo de la ╝urnaloj; sekve °i ne rajtas esti elŠerpa, Šar lařdon oni neniam elŠerpu °is la lasta guto.

    Tradukis el la ŠeÂa Miroslav Malovec
     

    Notoj


    Ăapek, Karel (1890--1938). ĂeÂa verkisto kaj ╝urnalisto. Lařdo de ╝urnaloj aperis en ╝urnalo Lumir (1925).

    Extra praesentiam non est existentia: ergo bibamus. Ekster la nuntempo nenio ekzistas, do ni drinku. (lat.).

    Caveant consules! Konsuloj estu atentaj! (lat.).
     


    Libra polvo
    (ombroj de l' pasinteco)

    de Pjotr GnediŠ

    Edzi°inte al Ija Arkadjevna, Davido DavidoviŠ diris al ■i, montrante sian hava╝on:

    -- Mia unika trezoro, Injo, konsistas en mia biblioteko; kvankam Ši tie estas nur tri mil sescent libroj, sed ili estas zorge elektitaj. Ni havas tute liberan mallumetan Šambron: tien ni metos Ši tiujn sep ■rankojn, sed por Ši tiu Šambro ni mendos novajn. Vi ja komprenas, ke pro mia scienca laboro, biblioteko estas mia dua vivo. La filozofo devas observi Šion senescepte, Šiujn fakojn de la scienco kaj arto. Mi havas nur tridek kvar jarojn, sed mi jam posedas raran trezoron. Imagu °in post tridek jaroj!

    Bildo de Ma■a Ba╝enova
    Sed Ija Arkadjevna responde kisis la edzan frunton kaj diris:

    -- Mia sa°a Davido, ni iom post iom akiros milionon da libroj kaj i°os la plej riŠaj homoj en la mondo.

    Certe, Injo ne povis scii, kio estas miliono da libroj. Por ■i, kiel por la Moskva svatistino Šio super dek mil estis miliono. Tamen duonan jaron post la geedzi°o ■i rimarkigis:

    -- Vidu, Davideto, pro tiuj libroj amasi°as polvo. Kial vi ne tenas ilin en ■rankoj trans vitro?

    Davideto klarigis:

    -- Komprenu, Injo, mia etulino, kiam oni havas seriozan laboron kaj bezonas porinforme jen tiun, jen alian, jen plian libron, tiam mankas tempo por turni ■losilon, malfermi pordeton, fermi °in. Ili ja egale restas malfermitaj. Krome, la damnindaj meblistoj ial faras la ■rankajn pordojn eksterordinare akraj, kaj oni nepre frapas tiujn perkape. Tio precipe malagrablas, se oni kařre serŠas libron sur la suba breto, kaj poste ekstarante ricevas pordan frapon sur la verton, tiuloke, kie la infanoj havas la fontanelon. ěi estas tre dan°era loko.

    -- Sed, Davideto, eble oni devas pensi, atenti.

    -- Vi naivas, amikinjo. Verkante sciencan studon, la homo nenion atentas kaj pri nenio pensas. Ne. Mi pretas krompagi al la Šambristino po tri rublojn monate, ke ■i unu matenon semajne dediŠu al °enerala senpolvigo de la libroj. Vi diris: "polvo". Sed la libra polvo havas specialan Šarmon: delikata, apenař sentebla aromo meze de amara migdalo kaj vanilo. Vi apenař sentas tion, Šar la flarsenta aparato de l' virinoj estas multe malpli perceptema ol tiu de la viroj; °uste tial la viraj kuiristoj preparas nutra╝ojn pli bone ol la virinaj.

    -- Ha, Davideto, ja vi halan°as, -- Ija haltigis lin. -- Ău la viro povas havi pli akran senton ol la virino?

    Tamen tiu interparolo ne fari°is kverelo, kaj °in denove kronis kiso. Tiel estis dum la unua jaro de ilia geedza vivo.

    * * *

    La libroj estas kiel kunikloj. Se oni ekhavis printempe paron da tiuj sendan°eraj kreita╝oj, fine de l' somero ili invados la korton, legom°ardenon, kampon kaj apudan boskon. Ili multi°as tiel sukcese, ke eŠ la plej fidela membro de l' bestoprotekta societo senbride ekdeziras pafi per ■rapnelo el kanono ař aŠeti arsenikon; Še tio lin konsolas la penso, ke el la kunikla felo oni faras ion varman, kaj ke preferindas porti vestojn el ilia felo ol la tutan °ardenon man°igi al ili. Same, la libroj. Se oni pendigis unu librobreton, libroj, samkiel nasturcioj, etendi°as lař la tuta muro, okupas la ■rankojn, venas sur kaj sub la tablojn, sur se°ojn, sur fenestrobretojn kaj, fine, eŠ sur la plankon kaj en Šiun liberan angulon.

    Ne pasis eŠ kvin jaroj post la geedzi°o, sed Ija Arkadjevna jam parolis:

    -- Ău eblas bruligi iom da ili?

    Davido DavidoviŠ kun timo alrigardis ■in:

    -- Injo, ho Dio! Sed Ši tie ja estas multaj raraj ekzempleroj.

    Ůi enpense rigardis al la bretoj.

    -- Diru, -- ■i demandis kun perplekso, -- kial plimultaj libroj ne estas tranŠitaj?

    -- Mi ne amas tranŠi librojn. Mi donos ilin al bindisto, li alportos ilin binditaj, kaj tiam mi tralegos.

    -- Kiom da volumoj vi havas nun?

    -- Jam super dek unu miloj.

    -- Kaj Šu ili plu kreskos same?

    -- Mi esperas. Mi jam rimarkis unu lo°ejon. Tie oni povos fari super ■rankoj du vicojn da bretoj... Kaj kial ni ne starigu tri ■rankojn en la man°oŠambro? Libroj estas la plej bona ornamo de Šambro.

    -- Vi pretas meti ■rankojn eŠ en la salonon!

    -- Kial ne? Kiujn ili °enos Še la muroj? Ve, malaperis konsciencaj bindistoj. Jen rigardu, kion oni alportis: la kovrilo estas maldika, la anguletoj ne estas rondigitaj, sur la librodorso "Hmeljnickij" estas misskribita per malnova ortografio, la pa°oindikilo estas skarlata.

    -- Kio do, ke °i estas skarlata?

    -- Ne diru, mi havas nur bluajn kaj verdajn: Kaj jen subite -- bovsanga koloro...

    * * *

    La unua kolizio pro la libroj inter la geedzoj okazis je la dek-tria jaro de ilia komuna vivo. Ija Arkadjevna, dum rutina trarigardo de la enhavo de la edza skribotablo, celante trovi pruvojn pri la edza malfideleco, subite trafis lombardateston. Evidenti°is, ke unu el la obligacioj de ■tata prunto -- parto de ■ia doto -- estas deponita en lombardejo de iu Rubinstein.

    Rapidpa■e alirinte la edzon, kiu sidis sur faldebla ■tupetaro, kiel pego sur arbo, ■i permane logis lin malsupren kaj poste metis al lia nazo la paperon kaj venene demandis:

    -- Kio estas tio?

    Kvankam la tempiaj haroj de Davido DavidoviŠ jam delonge ar°enti°is, kaj li bone sciis, ke la kvina jardeko de lia vivo venas al la fino, -- tamen li forte ru°i°is.

    -- Tio, Injo... Mi lombardis: Mi reaŠetos: Ricevos festan premion kaj reaŠetos...

    -- Kial do vi ka■is antař mi? Kia kovardo!

    -- Ău mi? Kion vi diras? Mi eŠ ne intencis... Vi vidas, ke la paperoj ne estas ka■itaj... Mi ja scias, ke vi Šiutage serŠaŠas en mia tablo.

    Brileto de l' fora fulmotondro por momento aperis sur ■ia viza°o.

    -- Kio estas "serŠaŠas"? Vi, Davido, devus pli atente elekti la vortojn.

    -- Sed mi ja, ■ajne, tre atentas: -- li softe balbutis.

    -- Por kio vi bezonis lombardi mian povran doton, -- ■i ne Šesis.

    Beata infana rideto plenigis lian viza°on. Li tenere prenis ■ian manon kaj diris:

    -- Mi ne povis maltrafi la ■ancon. Estis malkare vendataj du eldonoj: plena verkaro de Rovinskij kaj Ůekspiro "in folio". Mi aŠetis... Mi ne havis sufiŠe da rimedoj...

    Li kisetis la edzinan maneton.

    -- Mi ne havis sufiŠe... Kaj mi havigis. Mi ne diris al vi, Šar mi sciis, ke vi insultos.

    Ůi kun■ovis la brovojn.

    -- Montru tiun "in folio".

    Li eltrenis tre dikan libregon kaj triumfe forturnis ties rusti°intan kovrilon.

    -- Sed °i malpuras kiel lavŠifono! -- eksklamis Injo.

    -- Jes, malpuras, -- li ekzaltite ripetis. -- ěi estas malpuro de kelkaj jarcentoj... Eble °i estis juvelo en la biblioteko de la arÂiepiskopo de Canterbury! Ař de duko de York... Sed nun estas mi, kiu havas °in.

    Li mankaresis la makulitan paperon kaj forte premis al sia brusto la bovidan ledon de la binda╝o.

    -- Kaj kiom vi pagis pro tiu fatraso?

    Li iom silentis. En lia kapo fulmis la perfida penso pri mensogo. Sed Davido DavidoviŠ neniam mensogis. Li rigardis al la edzino per siaj infanece klaraj okuloj kaj diris la sumon.

    En la sama momento en la Šambro ařdi°is la karakteriza sonoro de vangofrapo. La konsternita Davido DavidoviŠ re╝etis sin sur la dorson de la fotelo.

    -- Pro kio? -- li sombre demandis.

    -- Pro tio, -- sonis la respondo, -- ke mi ne havas tařgan robon por teatro; pro tio, ke mi ne povas Še vesperman°o surtabligi por la gastoj varmegan rostbova╝on; pro tio ke ni lo°as en la Nova Vila°o en iu truoza somerdometo.

    -- AŠa Ija, aŠa Ija! Ja °i estas Ůekspiro! -- li ekhurlis.

    -- Diablo prenu lin kaj ankař vin! -- ■i kriis kaj foriris, frapinte la pordon tiel, ke de apudporda breto for■uti°is bro■uroj memorigante la akvofalon Staubach.

    -- Pro kio? -- li ripetis rigardante al la pordo.

    * * *

    Dum pasis jaroj, inter la geedzoj estis levi°anta reto da kreska╝oj, kiu disigis ilin unu de la alia -- libroj.

    Bildo de Ma■a Ba╝enova
    Komence ili dece staris sur librobretoj. Poste ili komencis kunpremi°i, donante lokon al najbaroj. Iuj ku■i°is, aliaj stari°is. Ăiam pli dense ili premis sin, jen sole, jen are, kaj dis■uti°is en la Šambro. De la planko ili estis atingantaj fenestrobreton, poste singardeme kaj timeme rampis sur °in kaj denove kreskadis tie, unue ■irmante la suban vitron kaj bařmante Šiam pli alten. Kiam la plafono estis atingita, ili serpentece ╝etis sian kurbi°on en apudan Šambron. Tie ekaperis deko da libroj en eta°ero kaj pasint-jara scienca revuo en angulo. Poste sub la revuo, kvazař kreskinte el breto, ekverdis dika volumo kun bildoj de iuj moneroj. Etaj volumoj de Voltero trovis sian strangan azilon supre kaj rebrilis en sunlumo per siaj oritaj librodorsoj, kiam vespere la suno kisis ilin per sia oblikva radio. Poste subite estis aperanta ■ranko, kaj Šiuj libroj -- kiel ratoj je la sonoj de magia fluto -- impetis sur la ■rankobretojn. Almenař Ija Arkadjevna trovis ilin tre similaj al la ratoj. Davido DavidoviŠ preferis pli realan komparon. Libroj, ku■antaj sur la planko kaj fenestrobreto, al li memorigis pasa°erojn, kiuj longe atendis surstrate tařgan tramon, kaj kiuj impete rapidis okupi siajn lokojn. Loko sufiŠis por Šiuj -- se ne interne, do surtegmente -- kaj la dense ■topita ■ranko estis malrapide kovrata de polvo.

    Speciala meblisto konstruis grandkapacitajn ■rankojn. Libroj estis starigataj je tri vicoj, kaj la bretoj estis lařdezire moveblaj. Por ke libroj ne falu de la ■rankotegmento, flanke estis instalataj kradoj. Iusomere -- kiam Ija Arkadjevna estis kuracata en Lipeck, kaj Davido DavidoviŠ ne povis veturi eŠ al Peterburgaj insuloj ař al iu ombrejo, Šar li estis tre okupita pri la libro "Influo de Hegel, Fichte kaj Spencer al la rusa literaturo" -- kvar senlaboraj studentoj estis diligente kompilantaj la katalogon de la biblioteko de Davido DavidoviŠ. Ăiu libro estis registrata dufoje, sur du apartaj slipetoj -- lař la nomoj de la ařtoroj kaj lař la titoloj. Ăio Ši estis kunigata en longaj vicoj, kiuj kiel grizaj boaoj etendi°is sur tablo. La studentoj Šiutage eltrinkis tri samovarojn, sed la katalogado progresis malrapide, kaj je la tridek-unua de ařgusto estis registritaj nur tridek tri mil titoloj.

    -- Do, prokrastu °is la sekva somero, -- bonanime konsentis Davido DavidoviŠ, -- sed vintre bonvolu ripozi.

    * * *

    Finfine okazis tio, pri kio antař multaj jaroj ridis Ija Arkadjevna -- la ■rankoj alrampis °is la salono. Tiun inundon provizore prokrastigis tio, ke ilia solfilino edzini°is kaj liberigis sian frařlinan Šambron. La patro strebis okazigi la nupton lařeble plej rapide, kaj iunokte, revante pri la estonta aran°o de la vivo, li demandis la edzinon:

    -- Injeto, ja la edzini°o de Ksenjo certe ne estos prokrastigita, Šu?

    -- Pro kio vi demandas? -- duonson°e diris ■i.

    -- Ău vi scias, ke mi tre ■atus loki en ■ia Šambro librojn pri teologiaj problemoj.

    -- Freneza maniulo! -- kriis Injeto kaj turnis al li sian dorson.

    -- Kvar ■rankoj vice, -- li revis, -- kaj katolikismo apud la fenestro.

    -- Donu al mi trankvilon almenař nokte, -- finfine kriis la tenera edzino, for■irante de si la kovrilon. -- Vi ne havis la rajton edzinigi min. La homoj de via speco devas Šiam resti frařlaj.

    -- Kaj virgaj! -- li subite aldiris.

    Tion ■i ne atendis.

    -- Kial virgaj? -- ■i demandis post ioma pripensado.

    -- La edzi°into zorgas pri sia edzino... -- li timide balbutis.

    -- Ău vi multe zorgis?

    Sekvatage post la nupto la Šambro de Ksenjo estis dense, kiel voja°sako, ■topita per Šiaspecaj libroj. Por plezurigi la edzinon, Davido DavidoviŠ komencis stoki tie verkojn pri framasonismo kaj okultismo, kaj poste tien trafis studo pri origino de kokbataloj, nařvoluma astronomio, historio de lud-kartoj kaj aliaj libroj. Sur la planko restis nur streta pasejo, ambařflanke de kiu Šiutage, kiel muroj da maturi°anta sekalo, estis konstante alti°antaj amasoj da libroj. Finfine la digo estis breŠita, kaj la fluo, preter la man°oŠambro, inundis rekte en la salonon.

    Injeto komence ekploris. Poste ■i paci°is kun sia sorto. Ůia animzorganto diris al ■i:

    -- Estu kura°a! EŠ pli grandaj plagoj povas trafi la homon.

    Kaj ■i trovis kura°on. Ůi indiferente rigardis, kiel la inundo de libro-lafo estis transformanta ilian lo°ejon al Pompejo. La muroj jam delonge malvidebli°is, kaj Šiuj delonge forgesis la koloron de la tapetoj en la Šambroj. La fenestroj estis duone ■irmitaj de librobarikadoj kaj nur avare enlasis la lumon supre. Por servi la man°ojn la Šambristino devis transpa■i la historion de Holstinio. La antařŠambro estis apoganta sin sur la librokolonoj, kaj vizitantoj metis siajn mantelojn sur malnovajn eldona╝ojn de la Akademio. Finfine, Davido DavidoviŠ foje invitis la domadministranton al si, longe tenis lian manon kaj, finfine, dolŠe diris:

    -- Kara sinjoro, permesu al mi sur la ■tuparplaceto meti unu ■rankon kun libroj. ěi estas tre bone farita kaj ■losebla; nur kvar ar■inojn alta kaj tri ar■inojn lar°a.

    * * *

    Lia sano ■anceli°is. Aperis tusado kaj kronika korizo. En la fingroj aperis iuj spasmoj, kaj la plumo ne obeis lian manon kaj saltetis. La hepato ial pufi°is. Je iu belega printempa tago al li venis lia malnova gimnazia kamarado, profesoro de medicino BrŘckner.

    -- Sesdek ok jaroj estas tre respektinda a°o, -- li diris. -- Kaj por vivi ankorař dek kvin jarojn, vi devos apliki kelkajn rimedojn.

    -- Kiaj lař vi estos la rimedoj? -- li sombre demandis.

    -- Piediru ne malpli ol kvar horojn Šiutage, trinku mineralan akvon, sekvu dieton kaj pensu pri nenio.

    -- Kaj Šefe, li ne plu legu siajn stultajn librojn! -- Ija sufloris.

    -- Jes, malpli multe legu, -- konfirmis la doktoro. -- Mi restarigos vin, kaj vi denove sentos vin en la origina stato. Aliokaze, viaj aferoj estos tre malbonaj. Mi ne garantios al vi eŠ unu vivojaron.

    Davido DavidoviŠ iomete pali°is kaj okulumis siajn librojn.

    -- Komprenu, ke la libroj forman°is nin! -- parolis Ija Arkadjevna. -- Ili forpelis nin el la lo°ejo. Ăi tie lo°as ne ni, sed la libroj.

    -- Jes, mi vidas, ke eŠ sub via lito estas enciklopedioj, -- diris la doktoro rigardante sub lian ku■ejon. -- Ja ili malbonigas la aeron kaj malsanigas °in per libra polvo. Mi konsilas al vi vendi duonon ař eŠ nař dekonojn de la biblioteko.

    -- Ja ni luas por ili lo°ejon kontrař mil sepcent rubloj! -- emocii°is la edzino, -- Sed mem lo°as kvazař en kelo; ni ne vidas la lumon kaj ne povas inviti gastojn...

    -- Jes, jes... Ni tion ■an°os, -- diris BrŘckner. -- Mi mem veturos al banurbo, kaj mi kunprenos ankař lin. Ni lin restarigos. Ařtune por vi komenci°os "renesanca epoko".

    * * *

    Do la lerneja kamarado forveturigis Davidon DavidoviŠ je kelkaj miloj da verstoj. Tie oni vekis lin matene je la sesa horo. Li legis nur gazetojn, kaj aŠetis en kiosko nur volumeton de Maupassant, pri kiu li multe ařdis. Maupassant ■ajnis al li poeto de la homoj kun mizera mondkoncepto, sed tion li diris al neniu.

    Nur unu fojon li forte eksciti°is, kiam la edzino skribis al li, ke ■i ■an°as la lo°ejon, kaj ke de la AlarŠina ponto ili transloki°os al la Ăerny■ova ponto... Ůi informis, ke nur pro la veturigo de la biblioteko veturigisto postulas nařdek rublojn, Šar °i konsistigos ne malpli ol dek ■ar°veturiloj. Davido DavidoviŠ tiel eksciti°is, ke li eŠ intencis senprokraste reveni en Peterburgon, sed la doktoro ne permesis al li tion kaj forveturigis lin ien por ripozo.

    Post la kuracado li revenis al la sino de Ija. Ija renkontis lin en la stacio kaj diris al li, dum ili estis veturantaj hejmen:

    -- La lo°ejo estas Šarma. Kara, vi estos kontenta, ja °i estas multe pli bona ol la prizono AlarŠina.

    Ůi estis ravita pro lia sana aspekto. Li vigle suriris lař luksa ■tuparo al la dua eta°o. Li venis en la etan antařŠambron, en la etan salonon. Li impete ╝etis sin en la man°oŠambron, en la dormoŠambron, en sian kabineton.

    En la kabineto staris nur unu granda ■ranko, la prapatro de lia biblioteko. Aliaj ■rankoj mankis.

    -- Sed kie estas la libroj? -- li demandis, sentante, ke lia malsupra makzelo mallevi°as.

    -- Mi vendis ilin kiel makulaturon, -- ■i triumfe deklaris. -- Neniu brokantisto konsenti pagi eŠ unu gro■on. Sed vidu, kia vasto estas Širkaře! Nun ni povas diri, kiel gejunuloj -- Šu vi memoras? -- de la franca pentra╝o: "Enfin seuls!"

    Nokte Davido DavidoviŠ havis deliron. Simile al Ařgusto, kiu petis de Varus revenigon de la legioj, li la tutan nokton paroladis:

    -- Fia Ija, fia Ija, redonu al mi miajn librojn!..

    Sed ili estis venditaj kiel makulaturo.

    * * *

    Dum Širkař unu semajno Davido DavidoviŠ vagadis kiel ombro de Hamleto apud Ăerny■ova ponto. Subite lin iluminis genia ideo.

    Li estis staranta kontrař la Publika Biblioteko. Li rememoris, ke ties direktoro estas lia delonga amiko.

    Post kvin minutoj li jam sidis en la direktora kabineto.

    -- Se vi deziros, -- diris la direktoro, -- ekde la deka horo matene °is la fermo la biblioteko estos je via servo. Mi petos meti por vi tablon en aparta Šambro -- prenu librojn el Šiuj fakoj... Prenu ilin eŠ hejmen, se vi deziros...

    Post tio la fia Ija vidis Davidon DavidoviŠ nur inter la kvina kaj sesa horoj dum la tagman°o. La tutan ceteran tempon li pasigis en la Publika Biblioteko laborante pri la nova studo: "Kiel John Stuart Mill komprenis la filozofion de William Hamilton".

    Tradukis el la rusa Traduka rondo de UES
     


    Notoj

    GnediŠ, Pjotr PetroviŠ (1855--1925). Verkisto, dramaturgo, teatra aganto, ařtoro de memorlibro pri la ruslanda teatro. Libra polvo aperis en ╝urnalo Rossija (1910).

    Rovinskij, Dmitrij AleksandroviŠ (1824--1895). Ruslanda socia aganto kaj sciencisto, akademiano, arthistoriisto. En la teksto temas pri la kvinvoluma kolekto Rusaj popolaj pentra╝oj (1881).

    Nova Vila°o. Distrikto norde de Peterburgo, post la insuloj Jelagin kaj Kamennyj, kun somerdomoj.

    AlarŠina ponto estas en la distrikto Kolomna; tiutempe °i estis preskař ekster la urbo kun provinca etoso kaj neriŠa lo°antaro.

    Ăerny■ova ponto (nun Lomonosova ponto) estas en aristokrata urboparto.

    Koran dankon al Svetlana Ejst (Peterburgo) pro la tri lastaj notoj.


    Ău infanoj komprenos pri rasismo?

    Tahar Ben Jelloun. PaŠjo, kio estas rasismo? / Trad. el la fr. Armela LeQuint kaj Čak Le Puil. -- Rotterdam: UEA, 1999. -- 52 pa°oj.
    Rasismo estas socia fenomeno, kiu aperis en malklara historia pasinto, sed kiu, malgrař disvolvi°o de liberecaj kaj homrajtaj ideoj, en la 20a jc. ne malaperis. EŠ male: apenař iam antaře la rasismo kařzis tiom da viktimoj. Tial kontrařrasisma edukado por generacioj, kiuj vivos en la 21a jc., estas afero ege aktuala nuntempe.Viktimo de rasismo en Usono

    Esperanto-komunumo neniam estis for de tiu problemo, tre proksima al la esperantisma idearo. Oni rememoru nur la klasikan sciencpopularan libron de Paul Neergaard Scienco kaj pseřdoscienco pri heredo kaj raso (SAT, 1937). Bedařrinde, tiu libro, brile verkita, iom malnovi°is lař la scienca materialo kaj estas dediŠita al, precipe, plenkreska legantaro. Do, novaj libroj, kiuj povus helpi al esperantistoj °uste eduki infanojn pri la rasismo, necesas. La vakuon strebas plenigi la esperanta traduko de la libro de Tahar Ben Jelloum PaŠjo, kio estas rasismo? eldonita en 1999 de UEA (la franca originalo aperis en 1997).

    Tahar Ben Jelloum estas renoma marokdevena franca verkisto (lařreato de Premio Goncourt). Kiel homo neindi°ena por Francio, li bone sentas Šiutagajn konsciajn kaj senkonsciajn riveli°ojn de la rasismo kaj ksenofobio kaj neceson batali kontrař ili. Uzante propran sperton de paroloj pri la temo kun siaj infanoj, li verkis malgrandan (52-pa°an) libron, klarigantan sur komprenebla por 8--14-jaraj infanoj nivelo esencon kaj kialojn de la rasismo, en formo de platoneca dialogo inter patro kaj eta filino.

    Dum la dialogo la knabino komprenas, ke °enerale rasisto oni fari°as pro timo, malklereco kaj stulteco, kvankam malbonintenculoj povas pravigi la rasismon per sciencaj argumentoj; krome, la rasismon eblas konsideri socia malsano, kiu minacas homon sendepende de ties nacieco kaj ■tataneco, ke la rasisto mem estas samtempe malbonulo kaj viktimo. Paralele estas klarigataj pluraj gravaj nocioj ligitaj al la rasismo: genocido, sklaveco, antisemitismo, aparteco, koloniismo k.a. Tiom simpla klarigo de komplikaj nocioj estas nepre utila. La sola rimedo kontrař la rasismo estas, lař la ařtoro, konstanta persista edukado, kiu estas multe pli efika por infanoj ol por plenkreskuloj.

    Samtempe estas dubo, ke malgranda infano mem tralegos tiun libron -- ja la teksto estas komprenebla, sed tro seka. Pli ver■ajne, la libron uzos la gepatroj kaj instruistoj por trovi tařgajn formulojn por vivaj konversacioj kun la gefiloj kaj lernantoj. Nu, ankař tio estas tre bona.

    Miajn dubojn elvokis nur sola aserto de la ařtoro: li insistas, ke la homa specio ne disdividi°as je rasoj, kaj la rasoj reale ne ekzistas. La aserto povas esti bonintenca kaj emocia, sed havas neniun veran sciencan bazon. La homaj rasoj ja estas egalaj de biologia, psikologia kaj sociologia vidpunktoj (minimume pro tio ke ili ja estas rasoj, sed ne specioj kaj eŠ ne subspecioj), sed ili estas tute realaj taksonomiaj unuoj. Nei tion estas nur malutile, Šar nepruvitaj opinioj mallevas fidindecon de Šio cetera.

    Kun la du rimarkoj: ke la libron, ver■ajne, legos ne plenkreskuloj kaj ke oni ne rilatu serioze al la aserto, ke la homaj rasoj ne ekzistas, la libro estas vere utila kaj rekomendinda por Šies legado.

    Menciindas ankař la brila lingva╝o de la tradukintoj: Armela LeQuint kaj Čak le Puil.

    Nikolao Gudskov
     


    Libroj

    Vinjeto de Ma■a Ba╝enova

    Claude Gacond. Pri la penso de Hector Hodler. -- Svidniko: Lublina E-Instituto, 1999. -- 50 p°.

    Tomasz Chmielik el Svidniko (Pollando) eldonis fotokopie multe da valoraj tekstoj. Pri la penso de Hector Hodler enhavas eseojn de Claude Gacond, kiuj pli frue aperis en Monata Cirkulero de KCE. Vere, multaj ideoj de Hodler estas interesaj ankař nun, ekzemple jena koncepto pri UEA:

    Kiam, pro nia forta organizo, ni povos proponi multajn seriozajn servojn kaj profitojn, ni povas antařvidi, ke ali°os al UEA ne nur gravaj komercaj firmoj, hoteloj kaj aliaj rekte interesataj en la internacia rilataro, sed ankař tiaj organoj, kiuj havas gravan socian kaj ekonomian rolon, kiel komercaj Šambroj, laboraj korporacioj, turismaj societoj, bankoj, kompanioj, internaciaj institucioj kaj oficejoj, kaj aliaj; tiel skizi°os la skeleto de internacia organizo, unuigota per UEA kaj uzonta °iajn servojn.
    Ne estis lia kulpo, ke UEA evoluis alidirekten. Ja, lař Gacond:
    "... la plimulto de la esperantistoj restas naciistoj, kaj pro tio ili alergias al la hodlera mesa°o".

    Miklˇs Tˇth-MßthÚ. Trans la se°o: Novelaro / Trad. el la hun. Tibor Papp. -- Debrecen: MÚlisz, s.d. -- 184 p°., il.

    La Debrecena verkisto kaj ╝urnalisto mem prefacis la E-eldonon, kiu enhavas 40 novelojn, kiuj estas tre diversaj, de seriozaj °is le°eraj. Unu el tiuj proponas plurajn noticojn por "bulvardaj" gazetoj, ekzemple:

    Stalin Šu vere estis virino.
    Kazan KazankoviŠ Piterkin, iu el la privataj kuracistoj de la diktatoro deklaris surprizan publikigon. Lař li Iosif VissarionoviŠ estis virino, kaj en sia infana°o li nomi°is ankorař Johana. Poste li klopodis likvidi °iajn spurojn, kune kun tiuj, kiuj sciis tion. Doktoro Piterkin scias pruvi tiun sian aserton per konkretaj pruva╝oj.
    Kaj multaj similaj, eŠ pli absurdaj pri Ůekspiro, originalo de Dekalogo, parolanta kapro (kirgize!) k.m.a. Redaktoroj, rapidu kopii.


    Kongresa libro: 30a Tutpollanda Kongreso de Esperantistoj. -- Krakovo: OKK, 2000. -- 52 p°., il.

    La organizantoj de E-kongresoj kutimas eldoni kongresajn librojn, kaj iam tiuj libroj estas sukcesaj, kiel en la kazo de la Krakova kongreso. Tiu Ši libro enhavas ne nur rutinajn informojn pri la programo kaj trafiko, sed ankař 17-pa°an kronikon pri Esperanto en Krakovo, artikolojn pri la urbo kaj ties vizitinda╝oj, bibliografiojn de kvin eminentaj kongresanoj kaj eŠ kelkajn poemojn, kiujn tradukis el la pola lingvo Lidia Ligeza. Vere, utila libreto.
     


    La verko de la jaro 1999: "Karnavale" de Abel Montagut

    La abonantaro de Literatura Foiro alju°is per referendumo la premion La Verko de la Jaro 1999, Ši-foje rezervita al poezia libro.

    Gajnis Karnavale de Abel Montagut, eldonita Še IEM en Vieno. Gimnazia instruisto, membro de la Kataluna PEN-Centro, Abel Montagut estis la lasta sekretario de la Internaciaj Floraj Ludoj. Li ařtoris ankař Poemon de Utnoa.

    Ăi-jare kandidatis nur du pliaj titoloj: Sur Parnaso de Timothy Brian Carr kaj Moskvaro de Valentin Melnikov, Klara IlutoviŠ, Solomon Vysokovskij kaj OŠjo Dadaev. Ilin indikis la membroj de Esperanta PEN-Centro.

    Ankař en 1997 gajnis poemaro de iberiano, Miguel Fernßndez. La organizadon prizorgis S-ino Mari-Roza Vilain-De Wolf, estrino de la konkursfako de LF-koop.

    HeKo
     


    "Literatura Foiro" jubileas

    LF
    Ăi-jare Kooperativo de Literatura Foiro havas kelkajn jubileojn. ěi mem estis fondita en 1980. En la sama jaro estis lanŠita la Manifesto de Rařmo, kiun LF-koop subskribis. Antař 80 jaroj sub la titolo Esperanto Triumfonta ekaperis Heroldo de Esperanto, kiun LF-koop dařrigas eldoni. Kaj antař 30 jaroj (30 jun. 1970) enmondi°is la unua kajero de Literatura Foiro.

    Oni povus longe kaj detale analizi la vojon, kiun iris la Foiro ekde la modesta 12-pa°a tajpile kompostita bulteno de la Patrolo °is la plej presti°a kultura revuo en Esperanto, jam 56-pa°a kaj kolor-kovrila. Tamen mi preferas esti pli konciza -- mi legas la Foiron, Šar mi ■atas °in.

    Mi legas Esperanton kaj Heroldon, Šar mi volas esti informita pri Esperantujo. Mi legas Monaton, Šar kelkaj °iaj temoj interesas min. Mi legas La KancerKlinikon, Šar °i foje bonhumorigas min. Mi legas asociajn informilojn, Šar mi pretigas la rubrikon Kurte. Sed mi legas la Foiron, Šar mi ■atas °in.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °i estas ne esperantista revuo sed kultura revuo en Esperanto.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °i aperigas bonegajn poemojn kaj novelojn (en Sovetunio mi per la Foiro konati°is kun Borges).

    Mi ■atas la Foiron, Šar en °i mi legas gravajn studojn pri la evoluo de nia parolkomunumo.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °i estas bonege redaktata, modele ilustrata kaj bele presata. EŠ foliumi °in estas agrable.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °iaj recenzoj estas la plej kompetentaj en Esperantujo.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °i savis min por Esperantujo antař dudeko da jaroj, kiam enuigis min Esperanto kiel lingvo de tedaj kunvenoj kaj kiel rimedo de politika propagando.

    Mi ■atas la Foiron, Šar °in faras miaj amikoj -- Ljubo, Perla, Giorgio kaj aliaj.

    Foiro, mi ■atas vin kaj tostas je via sano!

    Aleksander Kor╝enkov


    Gazetoj

    Ruslanda Esperantisto. 2000: 2

    Ruslanda Esperantisto estas dumonata ruslingva ╝urnaleto pri Esperanto, eldonata en Jekaterinburg en la eldonkvanto 1000 ekz-oj. En la dua Ši-jara RE aperas la konkluda fragmento el la por╝urnalista dosiero de Stefan Maul, kiun RE felietone publikigis ekde februaro 1998. Samnumere estas la programo de la 73a Kongreso de SAT, komentario de Aleksander Kor╝enkov pri la lingvosituacio en Eřropa Unio, pluraj informetoj el Esperantujo kaj la bibliografio Esperanto en Ruslanda gazetaro lař kiu pasint-jare en Ruslando aperis ne malpli ol 129 priesperantaj artikoloj, el kiuj 84 de Viktor Kudrjavcev.


    Literatura Foiro. 2000: 184

    La Universala Deklaracio de Lingvaj Rajtoj (en traduko de Perla Martinelli kaj Giorgio Silfer), kies unuan parton vi trovos Ši-numere, unuan fojon aperas en nia lingvo. La didaktika rendevuo de Claude Gacond kaj Henri Dognac kondukas al Raymond Schwartz, recenzo de Nicolino Rossi pri la poemaro de Mi║u Beraru Spite la vivon!, recenzo de AndrÚ Cherpillod pri la romano de Anna L÷wenstein La ■tona urbo, poemo de Boguslaw Sobol kaj novelo de Lena Karpunina markas la literaturan karakteron de LF. Al °i kontribuas Vera Barandovska-Frank per dařrigo de la eseo pri la nuntempaj latinaj verkistoj.

    La lingvistika rubriko enhavas recenzon de Daniele Vitali pri La galla lingvo de AndrÚ Cherpillod, kaj la kulturaj rubrikoj -- eseon de Radoslaw Nowakowski pri la libra arto, recenzojn de Julian Modest kaj de Philippe Cousson. Anna Lßszay intervjuas konatan nomon en nia muzika kulturo -- Floreal Martorell.


    Duobla jubileo de EPĂ

    En majo 2000 El Popola Ăinio festis sian 50-jari°on, kaj la maja kajero de EPĂ estis la 500a.

    Lař jubilea redakcia mesa°o:

    Eble iuj miris, kial la revuo de "malgranda lingvo" povis dařri 50 jarojn ... Estas simpla vero: La senvalora╝oj ne povas longe ekzisti. De la naski°o de la lingvo, sennombraj esperantistoj pere de praktikado, konvinkas la homojn pri °ia valoro. EPĂ estas unu el ili.
    Ni sendas korajn gratulojn al niaj Šinaj kolegoj, esperante ke ankař en estonteco EPĂ restos la plej bela, la plej profesia kaj la plej legata revuo en Esperantujo. Kaj -- tio gravas -- pli bonvena al maldogmaj opinioj.

    LOdE


    Ricevitaj gazetoj

    Brazila Esperantisto. 2000/310;
    Bulteno de REU. 2000/2;
    Debrecena Bulteno. 2000/117;
    EAB Update. 1999/1,2,3,4; 2000/5,6;
    ELNA Update. 2000/1;
    El Popola Ăinio. 2000/4,5;
    Esperantic Studies. 1999/12;
    Esperanto. 2000/4;
    Esperanto aktuell. 2000/2;
    Esperantolehti. 2000/2;
    Esperanto-Nyt. 2000/1;
    Esperanto UEA. 2000/2;
    Eventoj. 1999/159...176;
    Hungaraj Pa°oj. 2000/25,26,27,28,29;
    Internaciisto. 2000/2,3;
    Heroldo de Esperanto. 2000/4-5,6;
    Informilo por Interlingvistoj. 2000/1;
    Israela Esperantisto. 2000/132;
    Juna Amiko. 2000/1;
    Komencanto. 2000/3;
    Konkordo. 2000/43;
    Kontakto. 2000/3;
    La Brita Esperantisto. 1999/950; 2000/951;
    La Gazeto. 2000/88;
    La KancerKliniko. 2000/93;
    La Ondo de Esperanto. 2000/5;
    La Revuo Orienta. 2000/3,4;
    La Verda Formiketo. 2000/48;
    l'esperanto. 2000/3;
    Le Travailleur EspÚrantiste. 2000/249;
    Literatura Foiro. 2000/183,184;
    Lodza Informilo. 2000/1,2;
    Norvega Esperantisto. 2000/2;
    Oomoto. 1999/443;
    REJNinfo. 2000/2;
    Ruslanda Esperantisto. 2000/2;
    Sennacieca Revuo. 2000/127;
    Sennaciulo. 2000/3,4;
    Spiritisma Esperanto-Informilo. 2000/108;
    Tempo. 2000/1;
    TREFO. 2000/3;
    Vekilo. 2000/2.


    M o z a i k o

    Ni ricevis 7 solvojn de la marta krucvortenigmo. Ăiuj solvoj, krom du, estis tute korektaj. Per lotumado libropremion gajnis Oleg Vasiljev (Uljanovsk). Gratulojn!

    La °ustaj solvoj:

    Horizontale: 3. prepari; 6. folio; 8. bu■o; 9. diri; 10. cent; 11. rabi; 12. akiri; 15. kapabla.

    Vertikale: 1. aero; 2. bani; 4. alumeto; 5. agrabla; 6. forta; 7. odori; 13. kapo; 14.robo.


    Linia krucvortenigmo

    Linia Krucvortenigmo de Tatjana Kulakova
    1. Prepozicio; 2. Malutile; 3. Plenumi ceremonion; 4. Eřropa land'; 5. Gigant'; 6. Bicikl' por du personoj; 7. Diabl'; 8. Parenc'; 9. Ar' de lernantoj; 10. Plant'; 11. Plant'; 12. Ůmira╝'; 13. Preciza lok', kie iu lo°as; 14. Mallongigita prezento de io; 15. Parto de la floro (R); 16. Vegeta╝'; 17. Plant'; 18. Sufikso.

    Kompilis Tatjana Kulakova

    La respondoj devos veni al la redakcia adreso antař 10 ařg 2000. Unu el la respondintoj ricevos librodonacon. La respondon sendu al la redakcia po■ta adreso ař rete al la rubrikestro: kulakova@akb.mplik.ru. Memoru, ke jarfine ni premios la plej aktivan respondemulon.
     


    Foje okazis

    Iam sinjorino diris...

    Bildo de Gennadij ŮlepŠenkov
    Fama kemiisto August Hofmann (1818--1892) dum lekcioj ■atis impresi ařskultantojn per ekstravagancaj komparoj. Ekzemple, dirante pri la specifa odoro de benzolo, li neserioze ╝etis frazon:

    -- Iam sinjorino sincere diris al mi, ke °i odoras je lavitaj gantoj.

    Tamen la profesoro tiom ofte ripetis la frazon, ke iu studento kura°is krii de sia sidloko, kiam la profesoro estis dironta sian faman frazon:

    -- Iam sinjorino diris al mi, ke benzolo odoras je lavitaj gantoj!

    -- Ău vere? -- serioze maltrankvili°is Hofmann. -- Ău ankař vi konas ■in? Sed kion ankorař ■i diris al vi?

    Adaptis kaj pentris Gennadij ŮlepŠenko
     


    Valentin Melnikov

    El la ciklo "Socia moralo..."

    IOM PRI HONORO


    Frařlinon oni pribabilis foje,
    ke perdis ■i honoron.
    Ăar lař deziro kaj inklino, °oje
    praktikis ■i amoron.

    Do, tamen, eble vi respondi provus
    (pardonu pro la moko!):
    Ău vere la honor' situi povus
    nur en Ši tiu loko?
     

    RUSA OPTIMISMO

    Ekspert' en gazeto rezonas,
    kaj mi preskař kredas al li:
    La vivo ne tiom malbonas!
    ... Sed multe pli.


    Esperanto bone fartas

    Foto de Luiz Serrano PÚrez
    Du samideanoj fone de la ■tona E-monumento inařgurita 4 apr 1998 en Castellˇn (Hispanio). Dekstre estas la sendinto de tiu Ši foto, Luis Serrano PÚrez el Sabadell.


    Kalendaro

    21--29 jun. Kislovodsk (Ruslando). Renkonti°o de nevidantaj esperantistoj. Adreso: Anatolij IvanoviŠ Masenko, Gerojev-Medikov 15-1, RU-357739 Kislovodsk, Ruslando. Rete: rean@narzan.com


    30 jun--5 jul. Saint-Chamond (Francio). Festivalo Solidaraj Tagoj. Adreso: ClÚment Picard, 8 quai de Bondy, FR-69005 Lyon, Francio.


    2--9 jul. Ivanovo (Ruslando). IvERo. Adreso: ul. Kudrja■ova, 82-A-37, RU-153009, Ivanovo, Ruslando. Rete: irga@interline.ivanovo.ru


    2--8 jul. Tallinn (Estonio). 36aj Baltaj E-Tagoj Adreso: Helju Lainjńrv, str. Kńo 21-2, EE-11311 Tallinn, Estonio.

    Emblemo de KAFE-2000
    5--9 jul. Toulouse (Francio). 2a Kultura Arta Festivalo de Esperanto. Adreso: Esperanto Kultur-Centro, 1 rue Jean Aillet, FR-31000 Toulouse, Francio.


    10--16 jul. Bulgario kaj Turkio. 10a Internacia E-Kongreso. Adreso: ul. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.


    10--15 jul. Valencia (Hispanio). 2a Mediteranea Kultura E-Semajno. Adreso: Augusto Casquero de la Cruz. Avenida Burjasot, 29, A-31, ES-46009 Valencia, Hispanio. Rete: a-casquero@redestb.es

    Emblemo de la 73a Kongreso de SAT
    15--23 jul. Moskvo (Ruslando). 73a Kongreso de SAT. Adreso: RU-105318 Moskva, ab. ja. 57, Ruslando.


    15--21 jul. Motovun (Kroatio). Internacia E-Konferenco. Temo: "Multkultureco, multlingveco kaj kunvivado". Adreso: Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste, Italio.


    17--23 jul. Helsinki (Finnlando). Kultura Esperanto-Festivalo. Adreso: Siltasaarenkatu 15 C 65 FI-00530 Helsinki, Finnlando. Rete: kef2000@esperanto.fi

    Emblemo de OrSEJT-32
    21--31 jul. Tomsk (Ruslando). OrSEJT-32. Adreso: RU-634055 Tomsk-55, ab. ja. 2289, Ruslando, Rete: gbasov@hcei.tsc.ru

    Emblemo de UK-85
    25 jul--1 ařg. Tel-Avivo (Israelo). 85a Universala Kongreso de Esperanto. Adreso: Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando. Rete: uea@inter.nl.net

    Halina Gorecka estas Kongresa Peranto por Ruslando, kiu akceptas pagojn por ali°o, lo°ado kaj ekskursoj. Bonvolu kontakti je nia redakcia adreso.


    31 jul -- 6 ařg. Volgograd (Ruslando). Intermondo-3. Adreso: Mironova Irina, RU-400078 Volgograd, ul. Mamajevskaja, 25a. Rete: intermondo@esperanto.nu


    4--17 ařg. Poprad (Slovakio). Somera E-Lernejo. Adreso: SobotskÚ nam. 36, SK- 058 01, Poprad, Slovakio.

    Emblemo de IJK-56
    5--12 ařg. Honkongo (Ăinio). 56a Internacia Junulara Kongreso. Temo: "La transiro al tutmondi°o. Tutglobismo en la 21a jarcento" Adreso: ĂJEA, P.O.Kesto 77, Beijing, CN-100037, Ăinio. Rete: epc@china-report.com


    10--20 ařg. Ivanova regiono (Ruslando). OkSEJT-40. Adreso: ul. Ikrjanistovoj 2-28, RU-153003 Ivanovo, Ruslando. Rete: Rete: oksejt2000@nm.ru


    15--20 ařg. Samarkando (Uzbekistano). Azia E-Renkonti°o. Adreso: P.O.Box 76, UZ-703000 Samarkand, Uzbekistano. Rete: peacetur@samuni.silk.org


    17--22 ařg. Budape■to (Hungario). 3a Eřropa E-Festivalo. Adreso: HU-1061 Budapest, Andrßssy ut 27, Hungario.


    19--25 ařg. Budape■to-SŘmeg-Budape■to (Hungario). 16a Simpozio pri E-Turismo. Adreso: HU-1095, Budapest, Soroksßri ut. 117/D.


    19--20 ařg. Pusan (Koreio). 32a Korea Kongreso de Esperanto. Adreso: Jisan Nurse Institute, 390-20, Yangjong 3-dong, Pusan, Koreio 614-053.


    1--8 sep. Varna (Bulgario). TEJO-trejnseminario: "Balkana junulara kunlaboro por kulturo de paco" Adreso: p.k. 405, BG-9000 Varna, Bulgario. Rete: kontakto@esperanto.org


    7--10 sep. Poprad (Slovakio). Mikologia seminario. Adreso: SobotskÚ nam. 36, SK- 058 01, Poprad, Slovakio.

    Monda Turismo
    23 sep.--1 okt. Bydgoszcz (Pollando). 26a Internacia Forumo pri turismo, edukado kaj kulturo. Adreso: ul. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.


    30 sep.--7 okt. Blanes (Katalunio, Hispanio). 8a Internacia E-Semajno de la Kulturo kaj Turismo. Adreso: H.E.F., Apartado 15037, ES-08080 Barcelona, Hispanio.


    10--13 nov. Prago (ĂeÂio). KAEST-2000: Kolokvo pri aplikoj de Esperanto en scienco kaj tekniko. Adreso: Anglickß 878, CZ-25 228, Dobrichovice, ĂeÂio. Rete: Rete: chrdle@kava-pech.cz

    Altaj Tatroj
    30 dec.--2 jan. Poprad (Slovakio). Silvestra Balo kaj Vintraj Ekskursoj. Adreso: SobotskÚ nam. 36, SK- 058 01, Poprad, Slovakio.
     


    Nova JerusalemoNova Jerusalemo


    En la SAT-kongreso en Moskvo estas antařvidata granda ekskursprogramo.

    Inter diversaj ekskursoj okazas ankař ekskurso al fama loko Nova Jerusalemo. Ja la jaron 2000 oni konsideras kiel jubilean jaron de Jesuo Kristo kaj eŠ pli vaste de la kristanismo, kaj tial festas tutmonde -- la kristanismo, kiel ajn oni rilatu al °i, ludis treege gravan rolon en la monda historio. Ne hazarde la Universala Kongreso estas organizata Ši-jare en Palestino, kie naski°is kaj predikis Jesuo. Certe, la centro de tiu festado estas la centro de Palestino -- Jerusalemo, kiu estas la sankta urbo de tri religioj kaj centro de pilgrimado ne nur de judoj, kristanoj kaj muzulmanoj, sed ankař de nekredemaj kultur-, art- kaj histori■atantoj.

    Tamen ne Šiam estis facile pilgrimi al Jerusalemo, tial en diversaj landoj estis entreprenataj provoj krei alternativajn pilgrimcentrojn, por iel anstataři Jerusalemon. Tia provo okazis ankař en Ruslando, kie aperis la Novjerusalema Relevi°a monaÂejo, kiu trovi°as je Š. 60 km nordokcidente de Moskvo. ěi situas super rivereto Istra rande de negranda samnoma urbo.

    La monaÂejon fondis en 1656 patriarko Nikono, kiu komencis meze de la 17a jc. grandan eklezian reformon direktitan al plifortigo de la re°a povo pere de la eklezio (cetere, la reformo kařzis skismon en la rusortodoksa eklezio...). La monaÂejo, lař la ambiciaj planoj de la patriarko, devis esti centro de pilgrimado (Šar pilgrimi al Jerusalemo, trovi°inta sub la turka regado, en la 17a jc. estis por la rusoj komplike), kaj °enerale fari°i unu el la Šefaj centroj de la kristana mondo. La monteto, sur kiu la monaÂejo estis konstruita, estis nomita Ciono, kaj la baziliko de la monaÂejo devis ripeti la bazilikon de Relevi°o en Jerusalemo. Kaj vere, lař la °enerala plano inter ili estas granda simileco, kvankam la grandioza (100 m longa, 50 m lar°a) novjerusalema baziliko estas konstruita en la rusa ornama stilo kun abunda apliko de koloraj ceramika╝oj (arkitekto Averkij Mokejev). Al la okcidenta parto de la Šefa pre°ejo estis alkonstruita granda rotondo kun tendoforma tegmento, sub kiu trovi°as kapelo de la Ăerko de la Sinjoro, al la orienta parto -- "subtera" pre°ejo de Konstanteno kaj Helena.

    La konstruado de la monaÂejo tamen Šesis en 1666, kiam Nikono ekpretendis ke la povo de la patriarko devas esti pli alta ol tiu de la re°o. Re°o Aleksio tion ne toleris, forigis la patriarkon de la posteno kaj ekzilis lin kiel simplan monaÂon. La monaÂejo estis finkonstruita en la 1680--90-aj jaroj, laste aperis en la moskva baroka stilo muroj kun turetoj kaj superpordega pre°ejo de Eniro en Jerusalemon (arkitekto Jakov BuÂvostov). La monaÂejo estis riŠa feřdulo, la tuta konstruado estis efektivigata de °iaj servutuloj.

    En 1698 proksime de la monaÂejo okazis batalo inter ribelaj pafistoj kaj taŠmentoj de la re°o Petro la Granda. La ribelintoj estis poste kruelege turmentitaj kaj ekzekutitaj.

    En 1723 la brika tegmento super la rotondo falis, kaj meze de la 18a jc. oni rekonstruis °in el ligno en la stilo de malfrua rusa baroko. Malfrubarokaj elementoj aperis post riparoj ankař sur aliaj partoj de la baziliko. En 1920 en la monaÂejo estis kreita muzeo de Moskva provinco, en kiu formi°is granda arta kaj etnografia kolektoj.

    Dum la tuta tempo de °ia ekzistado la monaÂejo estis ne nur eklezia centro kaj loko de pilgrimado, sed ankař grava kultura centro. La konstruado kaj rekonstruado en °i efektivi°is far la plej famaj arkitektoj. Ăi tie laboris diversaj artistoj, evoluis la plej brilaj atingoj de la ceramika arto, en la 17a jc. aperis originala poezia skolo. En la 18a kaj 19a jc. la belecoj de la monaÂejo inspiris por kreado poetojn Der╝avin kaj Lermontov. Fine de la 19a jc. apude dum pluraj jaroj lo°is ĂeÂov, pejza°ojn de la Širkařa╝oj oni povas vidi sur bildoj de la fama pentristo Levitan.

    Inter 27 nov kaj 11 dec 1941 Novan Jerusalemon okupis germanaj nazioj. Forirante ili eksplodigis la Relevi°an bazilikon kaj la turojn. Pro la eksplodoj kaj incendioj pereis ankař la riŠega etnografia kolekto de la muzeo (nur parton de la arta kolekto oni sukcesis anticipe evakui). Dum la postmilitaj jaroj dařris longa kaj skrupula restařrado de la belegaj konstrua╝oj kaj ornamoj, °i ne estas finita °is nun. Aktive vivas la muzeo, kies kolektoj de la rusa pentroarto, juvela╝oj, manuskriptoj kaj raraj libroj faras °in la plej riŠa en Moskva provinco.

    En la parko apud la monaÂejo en la 1970aj jaroj oni komencis krei arkitektur-etnografian muzeon (skanzenon) de la regiono. En °i estas lignaj konstrua╝oj: vila°a pre°ejo, malgranda kapelo, ventmuelejo, kamparanaj domoj kaj pormastrumaj konstrua╝oj. En ili estas ekspozicioj de la malnova vivmaniero de la kamparanoj en Centra Ruslando.

    Nikolao Gudskov


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg
    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, Esperanto-domo, 143 Lawson St., Redfern N.S.W. 2016
    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970
    BRITIO: Paul Hewitt, 26 Highfield Road, North Thoresby, Grimsby, DN36 5RT
    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    DANLANDO: Frederik Eriksen, Finsensgade 10, DK-4800 Nykobing F.
    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-11212 Tallinn
    FINNLANDO: Heta Kesńlń, Kalamiehenkuja 3 D 32, FI-04300
    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris
    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
            Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn
    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
    HUNGARIO: Attila Kovacs, Pf. 374, HU-7601, PÚcs
    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W
    ISLANDO: Islanda Esperanto-Asocio, p.k. 1081, IS-121 ReykjavÝk
    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str., IL-77484 A■hod
    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
            Vi■nja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    JAPANIO: Japana Esperanto-Instituto, Sinzyuku-ku Waseda-mati 12-3, T˘ky˘-to 162-0042
    KANADO: Kanada Esperanto-Asocio, P.O.Box 2159, Sidney, BC, Canada V8L 3S6
    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio
    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C
    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo.
    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa
    RUSLANDO: Halina Gorecka, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad
    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby
    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen
    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    2000. N-ro 6 (68)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij, Wolfgang Kirschstein
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 281711
    Telefakso: (3432) 775252 Esperanto 281711
    Elektronika adreso: sezonoj@mail.ru
    Hejmpa°o: http:/www.sezonoj.itgo.com
    Abontarifo por 2000:
        -- Internacia tarifo: 22 eřroj 24 usonaj dolaroj
        -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
        -- Ruslanda tarifo: 135 ruslandaj rubloj
        -- Aerpo■ta aldono: 4 eřroj ař usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 950 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
        -- Plena pa°o: 100 EUR (1000 rub.)
        -- Duona pa°o: 60 EUR (600 rub.)
        -- Kvarona pa°o: 35 EUR (350 rub.)
        -- Okona pa°o: 20 EUR (200 rub.)
        -- Malpligrandaj: 0.50 EUR ař 5 rubloj por 1 cm▓
        -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 2000.
    Subtitolo