Titolo

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 2000. No 10


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Surkovrila foto de Gennadij Basov


ENHAVO

REDAKCIE

  • Al la legantoj
  • ĂEFARTIKOLO

  • Grigori Arosev. Post unu jaro: intervjuo
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • Spomenka Ůtimec. Renkonte al Zagrebo
  • Manifesto 2000: kampanjo dařras
  • Decidoj de la Evolukomisiono
  • Osmo Buller. UEA kaj la projekto 2 NLC
  • Petko Arnaudov. BEA komencis supreniri
  • Lee Chong-Yeong. Gaje kaj amikece sur marbordo
  • Renato Corsetti. Itala Kongreso: antařen trankvile
  • Johano Rapley. Sur la klara Šielo
  • Ulrich Matthias. Hongkongo: la reali°inta revo
  • TEJO en Balkanio
  • Henri Masson. Per Esperanto Širkař la mondo
  • Lars Forsman. Studi en Karlskoga
  • Reza Kheirkhah. Kunvivado en la Esperanto-Domo
  • Paul Gubbins. Rubena ceremonio
  • Dietrich Weidmann. Adapti la varbmetodojn
  • Aleksander Kor╝enkov. Esperanto fine de la unua dudeko
  • Zofia Banet-Fornalowa. Teatro "Espero"
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Valentin Melnikov. OkSEJT: kio venos?
  • Jekaterina Jevlampieva. Lingva festivalo denove okazos
  • Valentin Melnikov. Tute ordinara afero
  • Halina Gorecka. Gasto el Pollando
  • TRIBUNO

  • Bard Hekland. Plebaj komentoj
  • Grigori Arosev. GonŠarov ne pravas
  • Gerrit Berveling. Forumo por Šiuj tendencoj
  • F.L.Holden. Konsola voŠo el Britio
  • Marian Kostecki. Pli da historio Šiunumere
  • Douglas Draper. El ambař flankoj
  • Boris Zozulja. Lingva huliganeco ař provoko?
  • Henri Masson. Instrui en Japanio
  • LINGVO

  • Sergio Pokrovskij. Internaciismo kaj purismo (Fino)
  • BELETRO

  • Julio Baghy. Lingva evoluo
  • Rudyard Kipling. Se (Tradukis Valentin Melnikov)
  • BIBLIOTEKO

  • Alen Kris. Sistemo de kompromisoj
  • Libroj
  • Aperis kalendaro 2001 de "Monato"
  • Gazetoj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Tatjana Kulakova. Plektita krucvortenigmo
  • El la Fundamento de Esperanto
  • Sandra Burgues Roca. Matematika ludo
  • Rido en la aero (Tradukis Grigori Arosev)
  • DIVERSAČOJ

  • Fotokonkurso 2000
  • Anoncetoj
  • Perantoj de "La Ondo de Esperanto"
  • Kolofono

  • Vinjeto de Ma■a Ba╝enova


    Redakcie
    Inter la sciigoj, kiujn informagentejoj malavare dissendas al amaskomunikiloj, apenař ies atenton povus allogi anonco pri modesta alvoko de la partoprenantoj en la somera E-tendaro OkSEJT-40 apud Ivanovo al Šiuj kunlaboremaj ruslandaj esperantistoj
    ... kontribui lař viaj povoj kaj kapabloj por okazigi UK en nia lando. Ni proponas dum proksima duonjaro pridiskuti eblecon de tiu evento en kluboj, E-perioda╝oj, renkonti°oj, privataj paroloj; kaj dum REK en Sankt-Peterburgo en marto 2001 pridiskuti kaj decidi, Šu ni pretas por inviti al nia lando Universalan Kongreson en 2006 ař 2007 jaro.
    Lař la alvokintoj, por tio oni unue bezonas "stabilan ekonomian kaj politikan situacion en la lando. Ni esperas, ke tiu finfine venos al nia lando dum la proksimaj jaroj".

    Efektive, stabila (lař PIV "nefacile ■an°ebla ař detruebla; firme fiksita k persistema en sama stato") situacio enlande estis dum la UKoj en Ăinio (1986) kaj Kubo (1991), kaj la dua Ruslanda prezidento Putin faras multon por, lař la PIVa ekzemplo Še la kapovorto stabila, "certigi la stabilecon de sia re°imo".

    La esperemajn tendaranojn ne °enis la fakto, ke neniu eksterlandano, krom civitanoj de du ekssovetiaj ■tatoj, venis al la tendaro pro vizproblemoj, kaj ke oble malpli da eksterlandaj esperantistoj venis Ši-jare al Moskvo por la 73a Kongreso de SAT, kompare kun la 69a Kongreso antař kvar jaroj en Peterburgo -- ja la stabileco venos.

    Eble °i venos, kvankam dum la lastaj semajnoj ne multo esperigas pri tio: katastrofo de la submara ■ipo Kursk, eksplodo en Moskva metropoliteno, murdoserio en Peterburgo, persekutoj de "liberaj" amaskomunikiloj kaj entreprenistoj, incendio en Ostankino, centoj da civilaj kaj armeaj viktimoj en Kařkazo ...

    Oni povus dařrigi la liston, tamen ne nur milito, katastrofoj kaj murdoj plenigas la vivon, eŠ se multaj informagentejoj kaj amaskomunikiloj preferas tiujn temojn.

    Gastigi la Universalan Kongreson, kiu estas la Šefa movada kaj turisma aran°o en Esperantujo, estas grandioza iniciato por la Ruslandaj esperantistoj, kaj ni volonte aperigos ideojn pri tio; sed nun ni finu per notico ne neesperantisto Jurij Garma■, membro de Ruslanda Asocio de Birdprotektado, pruvanta ke oni pensas kaj agas ne nur grandioze.

    Tomsk. Kadre de OrSEJT-32 (23 jul -- 2 ařg 2000) en la somera ripozejo de Siberia fiziko-teknika instituto sur la dekstra bordo de Obj (62 partoprenintoj el Ruslando, Urugvajo, Svedio, Francio, Anglio, Hispanio kaj Germanio) la tendaranoj faris 25 lignajn birdodometojn. En la dometoj lo°as birdoj kiuj travintras en Afriko kaj printempe revenas al Siberio por kreskigi idaron. La dometoj estis pendigitaj sur arboj en kaj apud la ripozejo.
    La kovrilpa°an foton pri tio sendis Gennadij Basov


    Grigori Arosev (1998)Post unu jaro

    Nia gasto Grigori Arosev

    Pasint-jare en la oktobra Ondo, Grigori Arosev rakontis pri la stato kaj planoj de SEJM. Lař nia peto, unu jaron poste li revenas al la temo.

    LOdE. Pasintjare vi klarigis, ke SEJM estas "la propra nomo de la organizo, sen konkreta malsiglado. Do, oficiale la organizo nomi°as SEJM -- E-junulara movado en Rusio kaj KSŮ... Kaj nun aperis reala ebleco finfine oficialigi SEJMon (la delonge lulata revo de Šiuj SEJM-aktivuloj)". La konferenco de SEJM (Ăeboksary, feb 2000) ■an°is la nomon al REJM. Ău tio signifas retiri°on el la aliaj landoj kaj juran oficiali°on?

    GA. Lastatempe SEJM faris tre malmulton en la aliaj landoj. Ăefe temis pri Belorusio kaj Ukrainio. Kun Belorusio SEJM vere kunlaboris nur pri kunorganizo de EoLA en Minsk. Kun Ukrainio estis iom pli densa kunlaboro. Pro tio la titolo ne plene korespondis kun la reala agadkampo. Sed la vorto SEJM por ties funkciuloj estis pli ol nura siglo. ěi estis iusenca signo de unueco kun malnovaj amikoj, forta teamo formi°anta dum multaj jaroj, kaj io kio varmigis la koron (SEJM-II ekzistas ekde decembro 1988). Sed nek mi, nek aliaj sukcesis klarigi al la novgeneraciaj aktivuloj, kio estas SEJM el la homa vidpunkto. Do okazis la nom■an°o, kaj lař la oficiala deklaro de la nova komitato de REJM (kiun mi ne eniris), "la Šefa agadteritorio de REJM estas Rusio".

    Pri la jura oficiali°o mi nenion scias, Šar la komitato de REJM neniel informas siajn membrojn, kvankam la komitato antař jarduono prenis miajn pasportajn datumojn kvazař por oficialigo de la organizo. Mi supozas ke REJM dařre restas en neniu jura stato.

    LOdE. Antař unu jaro vi skribis, ke "SEJM starigis kelkajn novajn taskojn, interalie funkciigon de la Reta Nova╝-agentejo de SEJM, kreon de SEJMa retpa°o kaj kunfondon de la TutSiberia E-Asocio (TSEA)". Ău tiuj celoj estas realigitaj?

    GA. La retpa°o estis sukcese kreita, sed malsukcese finfarita. Pri tio egale kulpas mi kaj la tiama SEJM-kunordiganto (Konstantin ViÂrov). REJM kreis sian retpa°on, kiu havas neniun rilaton al tiu malnova de SEJM. Pri la Reta Nova╝-agentejo: estis lanŠita reta bulteno SEJM-virt-info (SVI). ěi aperadis almenař unufoje en tri semajnoj. Mi provizore Šesigis la aperigon de SVI pro miaj vintraj ferioj kaj neklareco pri la plua sorto de SEJM. Poste mia hejmo estis prirabita, kaj la Šefa ■telita a╝o estis la komputilo kun la tuta arkivo, do la aperigo de SVI teknike malebli°is por kelka tempo. Samtempe mi konstatis ke nek la komitato de REJM, nek la abonantoj bezonas SVI, Šar ekde januaro 2000, kiam aperis la lasta numero de SVI, nur kelkaj homoj interesi°is pri °ia neapero. Prezidanto de REJM, Vitalij Malenko, intencis transpreni de mi SVI, sed nenio konkreta estis farita. Nun REJM havas propran informservon, pri kiu mi havas sufiŠe nebulan imagon.

    Pri Siberio estas pli simple. Konstantin Malasajev (Tomsk), kiu respondecis pri tio, malaperis el la movado, kaj pro tio la tuta afero bele haltis. Tamen siberiaj esperantistoj nun estas serŠantaj aliajn vojojn, sen helpo de REJM.

    LOdE. "Pliboniginte sian informan fakon, la komitato intencas pli da atento investi al eksteraj rilatoj kaj instruado". Kion oni atingis landskale?

    GA. SEJM ekzistis nur 4 monatojn post mia artikolo en La Ondo. Se la komitato de SEJM havus pli da tempo, ni certe sukcesus fari pli multe. Sed ni povas nur honte konstati ke rilate al la eksteraj rilatoj nenio estis farita, same kiel rilate al la instruado. Sed REJM jam "sukcesis" multe pli: nun Šiu esperantisto, deziranta ali°i al REJM, devas ekzameni°i pri sia lingvoposedo. Senkomente... Ăiu mem povas aprezi la "valoron" de tiu ago.

    LOdE. Kiel gravan rekonon de SEJM oni taksis la pasint-jaran elekton de du SEJMaj aktivuloj al la Estraro de TEJO: Aleksandr Blinov i°is °enerala sekretario de TEJO kaj vi estrarano pri Landa Agado kaj Seminarioj. Sed la listo de la estraranoj en la Jarlibro de UEA sciigas, ke Blinov oficas kiel estrarano pri eksteraj rilatoj ("°enseko" estas ŠeÂino Chvßtalovß) kaj tute ne mencias vin; intertempe Eventoj (2000: 184) anoncis ke vi "decidis plene retiri°i de la E-movado, inkluzive la abdikon de Šiuj liaj TEJO-postenoj". Bonvolu komenti.

    GA. Jes, mi estis elektita kaj eŠ certan tempon mi estis vicprezidanto de tiu organizo. Tamen pro personaj (ne laboraj!) kialoj mi estis efektive devigita forlasi tiun organizon, Šar evidenti°is ke inter mi kaj plejparto de la funkciuloj de TEJO ne povas esti°i normala homa komunikado, kaj dum solvado de iuj problemoj la TEJOuloj uzas metodojn kun kiuj mi ne povas konsenti. Ăiam gravis por mi homa faktoro -- kaj en Esperantujo kaj en mia ekstermovada laboro. Sed en mia okazo TEJO absolute neglektis Ši tiun faktoron. Do mi forlasis °in. Demisiinte el TEJO mi ekfartis pli bone kaj ekmalhavis amason da nenecesaj problemoj, kaj °enerale la vivo tre facili°is. La "plena retiri°o" estis iusenca troigo de mia flanko. Kiam mi estis sendanta Ši informon, mi estis iom incitita pro la TEJO-krizo kaj seniluzii°o pri la REJMi°o de SEJM) kaj vere volis forlasi la movadon. Sed sobre pripensinte Šion, mi konstatis ke TEJO kaj la baza agado de REJM ne estas la nuraj kernoj de la movado; estas multaj aliaj interesaj aferoj, en kiuj persone mi povas esti utila.

    LOdE. Forlasante asocion oni ne nepre forlasas la esperantistan komunumon -- ja voja°i, kongresumi, legi, aktori kaj verki oni povas ankař sen membrokarto. Kio estas via elekto?

    GA. Malgrař Šio negativa, kion mi diris pri REJM, mi plu restas ties komisiito pri organizado de la festivalo EoLA, kiu okazos en Sankt-Peterburgo, kaj faras tion kun plezuro. Krome mi restas redaktoro de Monato pri arto, kunlaboranto de La Ondo kaj Sezonoj. Ankař la propra kreado evoluas... Vi menciis voja°ojn -- nu, ne voja°i mi jam ne povas, Šar la plej bona momento de la vivo estas kiam mi veturas en trajno legante interesan libron, kaj la animo estas trankvila kaj ne nervozanta pri io ajn.

    Do, multas la okupi°oj en la vivo, ankař la movadaj!


    Renkonte al Zagrebo

    4 sep Zagreba vicurbestro Mladen Vilfan akceptis Konstantan Kongresan Sekretarion Nikola Ra■iŠ okaze de ties laborvizito al Zagrebo. La vicurbestro informi°is pri la preparlaboroj por la kongreso kaj anoncis la helpon de la urbo, direktante membrojn de LKK al kelkaj utilaj instancoj, kiuj povus helpi en organizado de la kongreso.

    En la Tel-Aviva UK Zagreb sin prezentis per du novaj prospektoj en Esperanto. Tie ali°is la unuaj cent personoj por la zagreba kongreso. La statistiko montras ke inter ili plej multas brazilanoj kaj 13 el cent estas universitataj profesoroj.

    Lař la informo de Kroata Po■to, la UK-86 ricevos sian po■tmarkon. La kongreso estos unu el 19 porokazaj po■tmarkoj en la eldonplano de la Kroata Po■to por la jaro 2001. En 1997 Kroata Po■to eldonis po■tmarkon okaze de la Unua kongreso de kroataj esperantistoj. La eldonkvanto de la po■tmarko estis 300 mil ekz. kaj °i ankorař estas ricevebla.

    Spomenka Ůtimec


    Manifesto 2000: kampanjo dařras

    La kampanjo de Unesko por kolekti subskribojn al Manifesto 2000 ankorař malproksimas de la originala celo de 100 milionoj da nomoj transdonotaj al la ěenerala Asembleo de UN kiel apogo de la monda civila socio por kulturo de paco kaj senperforto. ěis la fino de ařgusto la subskriboj nombris 22 milionojn. Sekve Unesko alvokas streŠi la fortojn por tamen atingi la celon ankorař en tiu Ši jaro, proklamita kiel Internacia Jaro por Kulturo de Paco kaj Senperforto.

    Ankař UEA alvokis subskribi la Manifeston, kies Esperantan tradukon UEA eldonis kiel belan faldfolion kaj kiun ankař multaj Esperanto-gazetoj jam aperigis. Eblas subskribi ankař en Interreto Še www.uea.org/2000.html. ěis 4 sep 2000 UEA ricevis entute 4709 subskribojn el 78 landoj, el kiuj 3352 papere kaj 1357 rete. Por ke la nombro fari°u multe pli granda, UEA instigas la Esperanto-organiza╝ojn kaj unuopajn esperantistojn pli aktive ol °is nun diskonigi la Manifeston 2000 kaj kolekti subskribojn.

    Tiuj kiuj ne povas subskribi la Manifeston en Interreto, povas peti de UEA la faldfolion, kiun oni kompreneble rajtas ankař mem multobligi. Oni kolektu subskribojn ne nur de aliaj esperantistoj sed de Šiuj homoj en sia medio. Bonega okazo por tio estos la Ago-Tago (7 okt), kiam oni povos diskonigi nacilingvan tradukon de Manifesto 2000 kaj kolekti subskribojn por °i. Ankař la ne-esperantistajn subskribojn oni sendu al UEA.

    La plej aktiva landodeko je 4 sep:
     
    Lando Papere Rete  Sume 
    Brazilo 818 119 937
    Italio 490 55 545
    Francio 155 356 511
    ĂeÂio 321 7 328
    Ruslando 247 46 293
    Argentino 159 7 166
    Germanio 83 64 147
    Slovakio 128 14 142
    Nderlando 88 33 121
    Belgio 52 66 118

    GK UEA

    Eble al la alta loko de Ruslando iomete kontribuis La Ondo, al kies ruslandaj abonantoj ni sendis la faldfoliojn; krome ni sendis stoketon da folioj kun subskriboj de uralaj esperantistoj kaj sendis ilin al la siberiaj organizantoj de OrSEJT-32.


    Decidoj de la Evolukomisiono

    En La Chaux-de-Fonds (Svislando) 19 ařg estis kunvokita la Evolukomisiono por interkonsenti pri la taskoj de la sekva periodo. La anoj de la Evolukomisiono decidis interalie pri la dato kaj loko de la 3a Forumo de la Esperanta Civito, kiu okazos 2-4 jun 2001 en Sabbioneta (Italio). La Evolukomisiono aprobis ankař la tagordon de la tritaga aran°o kaj komisiis la Italan Interlingvistikan Centron per la organizado.

    La delegitoj de la Paktintaj establoj povos konfirmi sian partoprenon en la sekvontjara aran°o °is 31 dec 2000, kaj ili pagos neniom pro la restado.

    Dum la kunsido estis formita ankař la nova teksto de la Pakto por la Esperanta Civito, kiu estos proponita por modifo ař aprobo al la paktintaj establoj en la sekvaj semajnoj.

    HeKo


    UEA kaj la projekto 2 NLC

    Multaj esperantistoj ricevis alvokojn de d-ro Ruben Feldman Gonzalez pri lia proponata projekto "Esperanto kiel Dua Nacia Lingvo de Ăinio" (mallongige 2 NLC). Tiuj alvokoj celis, ke UEA kaj Ăina E-Ligo faru oficialan proponon al la Šina registaro pri la afero. Esperantistoj el diversaj landoj estis anoncitaj kiel apogantoj de la projekto, kvankam pri tio ne Šiuj antařkonsentis.

    Lastatempe d-ro Feldman Gonzalez dissendis mesa°ojn, lař kiuj "UEA jam transprenis la taskon oficiale proponi Esperanton kiel duan nacian lingvon de Ăinio". Tiu aserto facile donas ne°ustan impreson.

    UEA petis d-ron Feldman Gonzalez Šesi dissendadi sian alvokon ke UEA kaj ĂEL faru al la Šina registaro la celitan proponon. Tia alvoko ne plu necesas, Šar °i estas jam ricevita de la Estraro de UEA, kiu nun estas diskutanta, interkonsili°e kun ĂEL, Šu la ideo estas tiom realisma, ke eblos kaj indos okupi°i pri °i. Ăiukaze estas certe, ke en pozitiva kazo temus pri silentaj diplomatiaj pa■oj sen publika bruo. Se en iu momento ia publika agado povos utili, UEA alvokos por tio kaj konsilos pri °ia °usta formo.

    Nur tiusence UEA transprenis la proponon. Plua publika agado, Šu de la iniciatinto Šu de aliaj, estas ne nur nebezonata sed povas esti malutila kaj kontrařefika. Temas pri delikata afero, kies prilaboradon oni ne subfosu per emocia entuziasmo, Šar tio povus kařzi vastan dama°on por la reputacio de Esperanto kaj °ia movado. Kreante falsajn esperojn oni krome riskas subfosi la estontan pretecon de esperantistoj apogi eŠ realismajn kaj kompetente preparitajn projektojn por Esperanto Še oficialaj instancoj.

    Sekve Šiu prudenta esperantisto, kaj aparte Esperantaj organiza╝oj kaj gazetoj, ignoru kaj ne plu aperigu nek dissendu ajnajn alvokojn favore al la projekto.

    Osmo Buller
    °enerala direktoro de UEA


    BEA komencis supreniri

    La 51a kongreso de Bulgara E-Asocio okazis 8-10 sep 2000 en la pitoreska montara urbo Karlovo sub la honora prezidanteco de la urbestro Čeljazko DomusŠiev. Partoprenis pli ol 160 delegitoj kaj gastoj.

    Prezidanto de la loka kongresa komitato prof. Bo╝idar Leonov malfermis la kongreson, Bulgara E-Koruso kantis la himnon Espero kaj aliajn kantojn. Varme kaj kore bondeziris al la kongreso la urbestro kaj la loka deputito en la Nacia parlamento Plamen Slavov -- ano de la parlamenta komisiono pri klerigado kaj scienco. La kongreson salutis ankař gastoj el Germanio, Jugoslavio kaj Ăinio.

    Per unuminuta silento oni honoris la forpasintajn aktivulojn de BEA: Ljudmila Arnaudova, Georgi Idakiev, Marija Angelova, Zdravko Velikov, Žristo Žristov k.a.

    Prezidanto de BEA Petro Todorov kaj prezidanto de la kontrola komisiono Nejko Kunev prezentis siajn detalajn kaj informriŠajn raportojn, per kiuj la kongresanoj komprenis, ke la asociaj aferoj pozitive solvi°as kaj ke BEA komencis denove supreniri. Pasintjare estis 32 regulaj E-societoj -- nun estas 43. Pasintjare BEA havis 250-400 regulajn membrojn -- nun 500. Bulgara Esperantisto havas 200 abonantojn. En la diskuto partoprenis pluraj kongresanoj.

    Estis enmanigitaj diplomoj al la honoraj membroj de BEA, elektitaj en la kongreso en Orjahovica antař du jaroj -- Petko Arnaudov (Pazar°ik) kaj BojŠo Mladenov (Vraca) -- kaj estis elektitaj du novaj honoraj membroj: d-ro Kiril Velkov (Vraca) kaj Slavi Ivanov (Razgrad). Oni anoncis ke la venonta kongreso okazos en Velingrad, por la kongreso en 2002 kandidati°is Varna, por 2003 -- Stara Zagora kaj Žaskovo.

    Petro Todorov estis reelektita por la sekva trijara periodo kiel prezidanto de BEA kun 14 estraranoj, el kiuj li formis laborskipon: vicprezidanto Bo╝idar Leonov, sekretario Mariana Evlogieva kaj membroj: Grozdenka Filipova kaj Georgi Mihalkov (la Šefredaktoro de Bulgara Esperantisto). Estis akceptitaj decidoj kaj programo por estonta laboro.

    Kompreneble ne mankis komunaj vesperman°o, fotoj, promenadoj, ekskursoj, kaj Šiuj forveturis hejmen kun plezuro pro la finita promesplena fruktodona laboro.

    Petko Arnaudov


    Gaje kaj amikece sur marbordo

    La 32a Korea kongreso de Esperanto okazis 19-20 ařg en Pusan, la plej granda havenurbo Še la plej suda pinto de la Korea Duoninsulo. 130 esperantistoj partoprenis, inkluzive 25 japanaj samideanoj. La haveno Pusan ku■as nur je 3-hora ■ipvoja°a distanco de Kyushu, kie la 87a Japana kongreso okazos en oktobro. Multaj koreaj esperantistoj repagos la viziton al la japana kongreso.

    Dum la malfermo 4 elstaraj esperantistoj (Cho sung-ho, Kim U-son, Ma Young-tae, Lee Jung-ki) estis premiitaj de prof. d-ro Lee Chong-Yeong, prezidanto de la Korea E-Asocio. Ankař la premio Espero kaj Uhae Nacia Premio estis kreitaj por elstaraj esperantistoj Šiujare.

    Dum la kongreso, unuafoje en Koreio, okazis internacia ekzameno de ILEI/UEA, en kiu du el la tri kandidatoj sukcesis en la elementa nivelo.

    Estis kvar prelegoj en la kongresa universitato: "Popolo, lingvo kaj kulturo" de s-ro Takeuti, "Reformado de Esperanto" de d-ro Kawanisi, "Kiel instrui Esperanton al koreoj" de prof. Park, kaj "Historio de Esperanto en Koreio" de s-ro Ma.

    Multaj talentuloj, koreaj kaj japanaj, elmontris siajn talentojn dum la gaja nacia vespero, kiun sekvis gaja babilado Še la nokta marbordo. Ankař ařkcio estis amuza kaj profitdona por KEA. La kongresfotoj kaj vidbendo estis jam pretaj Še la fermo.

    Lee Chong-Yeong


    Itala Kongreso: antařen trankvile

    26-30 ařg okazis en Casalecchio di Reno, apud Bolonjo, la 69a Itala Kongreso de Esperanto, al kiu ali°is iom malpli ol ducent italaj esperantistoj kaj kiun spicumis deko da eksterlandanoj.

    ěi havis Šion, kion nacia kongreso devas havi: inařguro en Šeesto de neesperantista reprezentanto, membro-asembleo kun senrezultaj debatoj, pluraj prelegoj de konataj esperantistoj, fakaj kunvenoj, bankedo, ekskursoj kaj Šefe renkonti°o inter esperantistoj.

    Tamen Ši tiu kongreso tre sukcese kunmetis la movadon kaj komunumon, kiel ver■ajne Šiu nacia kongreso faras, kvankam kelkaj ne deklaras tion. Kunvivis la estrar-kunsidoj kaj la planoj por disvastigi Esperanton ne nur en Italujo sed ankař en Eřropo kun interesaj kulturaj debatoj, kies sola ligo al Esperanto estas ke ili okazis en Esperanto.

    Ne forgesebla estis la prelego de prof. Fabrizio Pennacchietti pri la mezorienta fabelo (Šu fablo?) komuna al islamanoj, kristanoj kaj judoj. La fakto ke la preleganto mem tradukis verse la tutan fabelon el persa versa originalo, praktike sen uzo de tiuj novaj vortoj kiujn aparte ■atas mallertaj tradukantoj rim-bezonaj, estas plia riŠigo de la esperantlingva kulturo.

    Al la Šeestantaj movadanoj prelegis Giorgio Silfer pri "Esperanto en la tria jarmilo: kiaj perspektivoj?". Lia neoratora oratoreco sorŠis la Šeestantojn kaj la debato post lia prelego estis aparte riŠa. Ne estas klare al mi Šu li konvinkis la movadanojn ař Šu la movadanoj konvinkis lin, sed la tuta afero estis tre interesa kaj penso-stimula.

    Ne mankis la jam tradicia Esperantologia Forumo al kiu, kiel kutime, oni invitis ankař neesperantistajn lingvistojn.

    La neesperantista prelego de Matteo Santipolo rilatis al la komparo inter la socilingvistika situacio en Italujo kaj en Britujo. La esperantista prelego de Fabrizio Pagliaroli, demandosignis la manieron esperantigi proprajn nomojn.

    Oni povus diri ankorař multon pri la turismaj flankoj de la kongreso kaj pri aliaj prelegoj kaj kunvenoj, sed, gravas atentigi ankorařfoje la ekvilibron inter la movada agado kaj komunuma kulturo, kiu donis al Ši tiu kongreso apartan plaŠon.

    Eble tion devus fari Šiuj naciaj kongresoj de Esperanto, Šu ne?

    Renato Corsetti


    Sur la klara Šielo

    En la Kvinpetalo dum la unuaj kvin septembraj tagoj okazis sta°o pri astronomio.

    ěin gvidis Patrick Lagrange, direktoro de la Astronomia Observatorio de Mont Chiran en la francaj Alpoj. Aktive partoprenis astrofizikistoj Aleksandr Miki■ev (Israelo) kaj Jacques Joguin (Francio), ankař amatoraj astronomoj el Germanio kaj Nederlando.

    Por ne neglekti la komencantojn oni komencis per °enerala prezento kaj historio de la temo, ankař pri niaj kutimaj observiloj: lornoj kaj teleskopoj.

    Patrick Lagrange, denaska esperantisto, montris profundan scion pri Šiuj aspektoj de astronomio, prezentante prelegojn pri nia sunsistemo, nia galaksio, la Lakta Vojo, kaj pri la miliardoj da eksteraj galaksioj. Per ekspozicio kiu plenigis la teatron de la Kvinpetalo kaj per aliaj rimedoj li donis klaran ideon pri la enormaj distancoj, tempomezuroj kaj nombroj kiuj estas necesa kaj fascina parto de la astronomio.

    Trifoje ni vespere observis, meze de futbalkampo en la vila°a stadiono, la Lunon, diverstipajn stelojn, galaksiojn kaj nebulozojn. Nia kvara vizito al la futbalkampo okazis je la 4a horo matene (UTC) por observi Jupiteron kaj Saturnon. EŠ dumtage ni povis per niaj aparatoj observi la Sunon lař spektro, ombro╝eto, rekte (tra filtro kompreneble!) kaj lař artifike produktita eklipso!

    Inter la sciencaj sesioj okazis aferkunsido de la tre juna Astronomia E-Klubo, kiu interalie decidis pri jarkotizoj kaj proponis okazigi en septembro 2001 kunvenon Še la Observatorio pinte de Mont Chiran.

    Johano Rapley
    UK: Astronomia E-Klubo
    Sur la foto. 85a Universala Kongreso en Tel-Avivo. Johano Rapley kaj Aleksandr Miki■ev en la fonda konferenco de la nova faka asocio: Astronomia Esperanto-Klubo.


    La kongresa emblemoHongkongo: la reali°inta revo

    La 56a Internacia Junulara Kongreso okazis en Hongkongo (Ăinio) 5-12 ařg 2000.

    Elirante de la flughaveno al la bushaltejo, mi sentis klimaton, kiun mi °is nun konis nur el la tropikaj domoj de botanikaj °ardenoj. Sed tuj mi konkludis, ke estas facile elteni tiun Ši klimaton. Bon■ance la pluvo estis nur pluveto. Sed pli gravaj estis miaj unuaj impresoj en la kongresejo: rapide mi konvinki°is, ke ankař inter la aziaj IJK-anoj trovi°as sufiŠe da homoj, kun kiuj eblas bone, parte eŠ tre bone, interparoli en Esperanto.

    Nia ejo -- feria vila°o meze de la naturo -- ideale tařgis por gastigi IJKon. Ni trovis tie klimatizitajn kunvenejojn kaj dormŠambrojn kaj multajn eblecojn por sportumi.

    Multaj azianoj ■atis ludi tablotenison, badmintonon ař korbopilkon, dum la eřropanoj ne emis ekhavi ■vitoplenan Šemizon ene de du minutoj kaj preferis viziti la na°ejon, senpage kaj preskař ekskluzive je nia dispono. Danke al tiu Ši na°ejo, la vento kaj la humideco la vetero restis agrabla ankař post la dua tago, kiam la pluvetoj Šesis kaj la temperaturo alti°is °is eble 35 gradoj.

    Meze de nia ejo trovi°is herbejo kun tegmentetoj kaj benkoj, kie tage kaj nokte eblis renkonti aliaj homojn, babili, kanti, ludi ktp. Kaj la kompreni°o funkciis pli bone ol mi atendis. Inter Širkař 200 kongresanoj el 24 landoj de Šiuj 5 kontinentoj trovi°is 160 azianoj el Ăinio, Hongkongo, Tajvano, Japanio, Koreio, Vjetnamio, Nepalo, Mongolio kaj Siberio, sed nur 30 eřropanoj.

    Foje mi ařdis eldirojn kiel "Dankon pro via herbo" ař "Unu rando -- du sistemoj", kiujn sperta eřropa esperantisto tamen tuj komprenas (herbo = helpo, rando = lando). Sed mi ne rajtas moki pri tio -- juna koreo atentigis min, ke ankař mia germaneca "r" ne estas modela (bildkato = bildkarto, ondo = rondo). Cetere, la tre simpla interkona ludo, kie oni sidas en cirklo kaj ripetas la nomojn de la aliaj, fari°is tre amuza en tia vere interkultura IJK.

    Tiu Ši IJK meritas multe da lařdo. Ůajnas, ke la organizado funkciis tute glate; la programo estis sufiŠe abunda kaj interesa, kaj eŠ la tuttaga ekskurso al la centro de Hongkongo valoris, malgrař antařa skeptikeco Še la eřropanoj, sian pli ol 50-eřran kotizon.

    Kun granda kontenteco mi konstatis ankař, kiom da bongustaj vegetaraj man°oj el legomoj, fungoj, tofuo, nuksoj ktp. Šinoj kapablas kuiri.

    Por preskař Šiu IJK-ano la partopreno en la IJK postulis grandajn elspezojn. Multaj Šinoj devis pagi krom la IJK-kotizo ankař restadon en hotelo, kiun ili fakte tute ne vizitis, nur por akiri enirpermeson al Hongkongo. Sed ver■ajne pro la alta kosto partoprenis Šefe homoj, kiuj tre ■atas Esperanton.

    Videblis multe da entuziasmo -- kaj multaj verdaj flagoj. Specialan simpation akiris la vjetnama delegacio, 9 gejunuloj el Hanojo, kiuj emfazis en sia kunveno "Hanojo -- via rendevuo", ke post jarcento kun 30 jaroj da milito ili deziras igi sian urbon centro de paco. Ili tre ■atus post kelkaj jaroj -- kiuj estas ankorař bezonataj por lingva sperti°o -- inviti UK ař IJK al sia lando.

    Ankař juna afrikano el Ni°erio videble °ojis, ke post multaj vanaj provoj akiri vizon por partopreni en eřropaj IJKoj ař UKoj (kaj paginte pli ol 2 mil USD por flugbileto al Hongkongo) finfine reali°is lia revo esti kune kun esperantistoj el la tuta mondo.

    Ůajnas al mi, ke neniu pentas sian partoprenon, Šar tiu Ši IJK estigis multe da novaj amikecoj kaj vastigis Šies horizontojn. Kiam antař 14 jaroj mi eklernis Esperanton, malfermi°is al mi nova, nekonata mondo. Kaj post mia partopreno en la Hongkonga IJK tiu Ši mondo ■ajnas al mi multe pli granda ol antaře.

    Ulrich Matthias


    TEJO en Balkanio

    1-8 sep okazis en Varna (Bulgario) TEJO-seminario "Balkana junulara agado por kulturo de paco".

    La seminario, kiu kolektis 35 gejunulojn el 17 landoj (inkluzive de Šiuj balkanaj landoj krom Albanio, Greklando kaj Makedonio), estis multflanka kaj lař pritakso de °iaj partoprenantoj tre sukcesa.

    La seminarion partoprenis ne nur E-parolantoj, sed ankař aktivuloj de aliaj neregistaraj junularaj organizoj -- Junulara volontula servo el Turkio, Centro por socia kaj kultura kunlaboro kaj evoluo el Moldavio k.a. -- por kiuj estis organizita lingva trejnado. Bedařrinde pro vizaj problemoj pluraj gejunuloj ne povis veni en Bulgarion. Tiuj problemoj respegulas la balkanan realecon.

    Dum la seminario okazis multaj interesaj prezentoj, inter kiuj menciindas prelego pri historio de balkanaj etnaj rilatoj fare de d-ro Valerij Stojanov, vicdirektoro de la Instituto pri historio Še la Bulgara Nacia Akademio de Sciencoj. Ljubomir TrifonŠovski, Šefredaktoro de Literatura Foiro, prelegis pri la balkana kultura kunlaboro kadre de Esperantio. La regionan kulturon eblis ekkoni per la filmo Kapra korno (re°isoro Metodi Andonov, 1972) kaj dum balkana vespero. Eksterbalkanio kaj E-kulturo ankař estis eroj de la vesperaj programoj, kiuj kutime fini°is per E-rokmuzika diskejo.

    Trejnadon pri junulara agado provizis pluraj TEJO-aktivuloj per prelegoj kaj konkretaj taskoj. Pritrakti°is interalie Eksteraj Rilatoj, Landa Agado, Informado, strukturoj de Esperantio kaj Financoj. En laborgrupoj la partoprenantoj povis praktike utiligi la ricevitajn sciojn, ekzemple por kreo de projektoj kaj organizado de renkonti°oj. Dum liberaj forumoj ili povis mem prezenti siajn temojn, interalie pri ekologio, UN kaj Balkanio, orienteřropa ekonomio kaj etna malamo. Aldone la partoprenantoj ankař ludis simulludon, kies celo estas praktiki toleremon kaj demokration, kaj ekskursis al ekologia kaj civitanrajta organizoj en Varna.

    La partoprenantoj trejni°is en komunikado, eksciis kiun kontakti pri diversspeca aktivado en E-movado kaj TEJO, kaj spertis internan, personan evoluon. Naski°is multaj novaj projektoj kaj kunlaboro inter pluraj landoj, balkanaj kaj eksterbalkanaj.

    Raporto kun fotoj de la seminario troveblos baldař en la detala postseminaria bro■uro.

    (El raporto verkita de Laborgrupo pri Informado dum la seminario, afable kompletigita de Sabira Stahlberg)


    Per Esperanto Širkař la mondo

    Rachel Prual, instruistino, kaj David Cholet, studento, estonta instruisto, 15 jul 2000 ekiris de la trafikplaco "Rond-point du Dr Zamenhof" en La Roche-sur-Yon (30 km de la atlantika marbordo) por dujara voja°o Širkař la mondo. Ilia voja°rimedo estos petveturado.

    La ideo lerni Esperanton venis al ili pro la spertoj akiritaj de Maryvonne kaj Bruno Robineau kiuj voja°is 8 jarojn Širkař la mondo, kaj de Gudule Le Pichon kaj Laurent Cuenot, kiuj voja°as nun Širkař Eřropo kun la filineto Lola per Ševale tirata rulhejmo.

    Esperanton ili lernis tre rapide kun subteno de Esperanto-VendÚe kaj JEFO, kaj ili jam partoprenis junularan seminarion en Germanio.

    Ili deziras viziti lernejojn kaj gelernantojn por interrilatigi ilin kun francaj lernejoj rete. Gravas ke Esperanto montri°u la Šefa lingvo de perado de informoj kaj inter■an°oj.

    Ili unue iris petveturile al Toulouse por atingi Tel-Avivon aviadile kaj havi en UK-85 multe da kontaktoj kun esperantistoj el la vizitotaj landoj. Ili intencas viziti kvardekon da landoj °is junio 2002.

    Estas en la intereso de Esperanto ke ili ricevu fortan subtenon de la esperantistoj, kiuj cetere povas eltiri grandan profiton de ilia restado por Esperanto en la diversaj landoj, kiujn ili vizitos: Israelo, Egiptio, Jordanio, Sirio, Turkio, Irano, Pakistano, Ăinio, Tibeto, Nepalo, Hindio, Banglade■o, Mjanmaro, Laoso, Vjetnamio, Malajzio, Indonezio, Ařstralio, Ăilio, Bolivio, Brazilo, Peruo, Ekvadoro, Kolombio, Panamo, Kostariko, Nikaragvo, Honduraso, Gvatemalo, Meksiko, Usono, Sudafriko, Madagaskaro, Mozambiko, Tanzanio, Kenjo, Senegalio, Malio, Mařritanio, Maroko, Hispanio kaj denove Francio.

    Ili estas kaj estos kontakteblaj rete: turistoj@hotmail.com.

    Bonnvolu plusendi tiun Ši mesa°on al esperantistoj en la menciitaj landoj.

    Henri Masson
    VendÚe
    Sur la foto de antařo al posto kaj de maldekstro dekstren: unuavice kun la banderolo EspÚranto-VendÚe Joly kaj Wieslaw Koson; duavice Jean Burneleau (vicurbestro de La Roche-sur-Yon), David Cholet, Rachel Prual, Fabrice Morandeau (kun akordiono); triavice Philippe Berizzi kaj Xavier Godivier. (Foto de Henri Masson)


    Studi en Karlskoga

    28 ařg denove ekfunkciis la 16-semajna tutsemestra kurso Še la Popola Altlernejo en Karlskoga (Svedio).

    Instruado okazas dum 22 horoj semajne, tute en Esperanto. En la nuna kurso estas studantoj el Svedio, Danlando, Ugando, Albanio kaj Japanio. Studantoj el 39 landoj jam partoprenis. La kosto de la studado, man°ado kaj lo°ado en unulita, moderna Šambro kun propra banejo kaj du■ejo por 4 monatoj estas Š. 1500 dolaroj.

    Oni rajtas studi parton de la kurso kaj pagi proporcie. La kurso komenci°as por komencantoj, kiuj post unu monato bone ekparolas kaj skribas. Je la fino la studantoj faras siajn ekzamenojn. Multaj mem ekinstruis post la ekzameno.

    Adreso: Karlskoga Folkh÷gskola, SE-691 24 Karlskoga, Svedio.

    Rete: lars.forsman@fhsk.karlskoga.se

    Lars Forsman


    Kunvivado en la Esperanto-Domo

    19-21 ařg okazis la 2a Nur-Esperanta kunvivado en la Esperanto-Domo en Yatugatake proksime de Tokio kun 20 partoprenantoj inkluzive de la instruisto Reza kaj la helpanto Mochizuki, komitatano de E-Domo. Oni devis rifuzi pliajn ali°ojn pro nesufiŠe ampleksa dormoŠambro.
    E-domo en Japanio
    Dum tri tagoj Šiuj lernantoj prezentis iun temon dum 15 minutoj kaj samtempe la instruisto korektis la erarojn. Post fino de la prelego la aliaj lernantoj faris demandojn kaj foje la diskutado sufiŠe longe dařris.

    Dum la tuta kunvivado oni devis paroli nur Esperante. EŠ man°ado Šiam okazis en la E-Domo por ne paroli japane en restoracioj. Por faciligi la aferon, Kurita Kimiaki, la Šef-komitatano de la Domo, preparis vortliston en kiu trovi°is multaj vortoj pri kuirado, man°ado, banado, ilaro trovi°anta en Domo ktp kaj anticipe sendis °in al la partoprenantoj.

    Reza Kheirkhah


    Rubena ceremonio

    Festis 40 jarojn da somerlernejoj en Barlaston (Britio) pli ol 30 esperantistoj el ses nacioj kaj du kontinentoj. Sekvis la Ši-jaran somerlernejon (12-18 ařg) kroma semajnfina prelegaro pri Esperanto-socio, -movado kaj -kulturo.

    Prelegis i.a. Marjorie Boulton (Historio de Barlastonaj somerlernejoj) kaj John Wells (Esperanto kaj interreto): ambař instruiste partoprenis la unuan Barlastonan somerlernejon. Krome prelegis Renato Corsetti (La E-movado antař la tria jarmilo: Eřropo kaj Maleřropo), Tim Carr (Tra la ■tormo de Kalocsay), Paul Gubbins (Tradukarto kaj teatro), Anna L÷wenstein (Genezo de La Ůtona Urbo), Eric McCanlis (Montagu Christie Butler: 65 jaroj por Esperanto) kaj William Simcock (Horace Barks: Profilo de aktivulo).

    La prelegoj spegulis kaj lokajn kaj internaciajn, kaj estintajn kaj estontajn aspektojn de Esperanto. Retrorigardante kaj antařenrigardante, ni konvene celebris 40 jarojn da pasintaj somerlernejoj kaj nun entuziasme anticipas minimume 40 pliajn same riŠajn, same instigajn somerlernejojn en Barlaston.

    Paul Gubbins


    Adapti la varbmetodojn

    2 sep E-Societo Zuriko (Svislando) jam tradicie faris varbo-standon en la urbocentro. Kunhelpis kvin membroj, kiuj diskutadis kun preterpasantoj kaj disdonis plurcentojn da informiloj. Kiel Šiam, al nia stando venis pluraj homoj, kiuj deklaris, ke ili iam eklernis Esperanton, sed longe ne havas kontakton kun la movado. Kaj unu el la Šefaj efikoj de la stando estis ne amaso da novaj interesuloj sed reaktivigo de tiaj personoj iam kabeintaj! La kurso komenci°is 14 sep. Samtempe ni povis en nia societo bonvenigi tri novajn membrojn. Per tio nia membraro la unuan fojon en nia klubhistorio superas 60!

    La kresko de nia membraro estas des pli signifa, Šar en Svisa E-Societo kaj la cetero de la lando la movado dum la lastaj jaroj estis stagna ař regresa. Tio pruvas, ke ne la epoko por Esperanto estas malbona, sed ke necesas adapti la varbmetodojn al la nova epoko.

    Dietrich M. Weidmann


    Esperanto fine de la unua dudeko

    Kiel ni informis en la maja Ondo kompanio Netscape havas retpa°aron kun la nomo DMOZ, en kiu aperas ligiloj al retpa°oj en diversaj lingvoj escepte de la angla. Je 25 jul 2000 la nombro de la ligoj estis 286 mil 618 kun jena lařlingva statistiko pinte:
    1. Germana 59,568
    2. Pola 57,123
    3. Hispana 41,858
    4. Franca 26,273
    5. Sveda 21,713
    Esperanto kun 1 mil 616 ligiloj okupas la 20an lokon, kiu estus la 19a se oni kune kalkulus la retpa°ojn en la ordinara kaj simpligita Šina lingvo.

    Lařrubrike en Esperanto estas plej multaj pa°oj regionaj (673), literaturaj (270), sociaj (207) kaj informaj (116) ... plej malmultaj sportaj (11), domaj (7), butikaj (5) kaj komercaj (5).

    Tiu statistiko estas nur proksimuma, Šar el Š. 300 dokumentoj, kiuj estas konsulteblaj en la ret-pa°aro de Sezonoj/La Ondo, nur 19 estas registritaj Še DMOZ -- Šefe beletraj tradukoj.

    Konsultu Še http://dmoz.org/World/

    Aleksander Kor╝enkov


    Foto de A.SochackiTeatro "Espero"

    La fondi°o de Esperanto-Teatro dati°as je 1983 kaj funkcias en Varsovio, kie Jerzy Fornal, profesia aktoro prezentas siajn monodramojn. Lia edzino Zofia Banet-Fornalowa -- mem konata ařtoro de libroj kaj artikoloj -- gvidas la Teatron, prelegas pri kulturaj temoj.

    La teatro sukcese partoprenis en kelkaj Internaciaj Literaturaj Forumoj, kaj Jerzy Fornal estas membro de la Teatrofako de Kooperativo de Literatura Foiro. La Teatro ali°is al la Pakto por la Esperanta Civito en 1999.

    La prezentoj okazas en Varsovio (Art. Galerio Nusantara, Str. Nowogrodzka 18a), kutime la unuan lundon de monato, ekde la 17a horo kaj antař la spektakloj ekde la 16a horo disvolvi°as konversacia rondo pri E-kulturo.

    Jen la Ši-jaraj spektakloj el la repertuaro:

    Teatro Espero bonvenigas Šiujn interesi°antojn. (La spektantoj pagas nur enirbileton por la arta galerio Nusantara.) Valoras viziti, Šar de via Šeesto kaj via apogo dependas la sukceso de nia teatro Espero.

    Pliaj informoj: Zofia Banet-Fornalowa, Str. Bliska 12, PL-05 090 Raszyn, Pollando.

    Zofia Banet-Fornalowa


    Kurte

    "Efektive, E-to estas lingvo de paco, kreita por for°i kompreni°on inter Šiuj homoj", -- konstatis en sia salutmesa°o al UK-85 ěenerala direktoro de Unesko Koichiro Matsuura. (Stel-Avivo)

    Fabien van Mook, kiu aktivas en la terminologia komisiono de TAKE, k Sandra Schweder, kiu diplomi°is per studfina verko pri terminologio en E-to, inter 35 partoprenantoj el 20 landoj partoprenis en la Terminologia Somera Akademio en Vieno 7-12 ařg; ilian partoprenon subtenis Fonda╝o WŘster de UEA. (GK UEA)

    Jaro 1999 estis sukcesa por IKEF (Internacia Komerca kaj Ekonomia Fakgrupo): la membraro plialti°is de 136 al 149; la enspezoj estas pli altaj ol la elspezoj; la eldono de Inkotermoj 2000 estis realigita. (Stel-Avivo)

    La 53an IKUE-kongreson en Rimini (Italio) partoprenis 130 kongresanoj el 15 landoj de Eřropo k Afriko; okaze de Ši kongreso estis eldonita esperantlingva video-bendo pri la Sankta tuko k E-lingva gvidilo de la Maria sanktejo Loreto. (Marija Belo■eviŠ)

    264 samideanoj partoprenis 10-11 jun la 48an Kansajan E-Kongreson en Sakai (Japanio); krome kelkdeko da neesperantistoj Šeestis en la japanlingva simpozio "Komunikado en la Tera Epoko: Kiel ni pensu pri lingvo por transnacia interfluado?" (Tera╝ima To■io)

    Kvindeko da malagasaj e-istoj renkonti°is dum la 1a Nacia E-Kongreso de la Malagasaj E-istoj, kiu okazis 18-19 jul en College Paul Minault en Androhibe. (Heroldo de Esperanto)

    Ă. 200 personoj, inkluzive de 52 poloj, partoprenis en la 36a BET, kiu okazis 1-9 jul en Tallinn. (Najbara Folio)

    E-Tago okazis en Metsńkylń 14 jul kun sorŠistospektaklo en la Arbaro de Zamenhof, libroekspozicio, spektado de videofilmo La reveno al Finnlando k vizitado de la filmitaj lokoj. (Esperantolehti)

    Trideko da plejparte junaj homoj el dek landoj restadis Še Kultura Centro E-ista okaze de la 3a Plurnivela Internacia Kursaro partoprenante la paralelajn kursojn de Stano MarŠek (komencantoj), Ljubomir TrifonŠovski (progresantoj), Stefan MacGill (metodiko de la E-instruado) k Giorgio Silfer (E-literaturo) dum du sinsekvaj semajnoj, 8-13 k 15-20 ařg 2000. (HeKo)

    Post tutpa°a artikolo en loka junulara komunista gazeto en Bazelo (Svislando) komenci°is kurso de E-to en la sidejo de "Kommunistischer Aufbau"; la kurson gvidas juna k-do Alberto Sipioni. (Internaciisto)


    OkSEJT: kio venos?

    La 40a Okcidenta Somera Esperantista Junulara Tendaro okazis 10-20 ařg 2000 apud Ivanovo (300 km nord-oriente de Moskvo). Partoprenis Š. 180 personoj el Ruslando, Ukrainio kaj Belorusio; "foraj" eksterlandanoj ne sukcesis veni pro vizaj problemoj.

    La konstrua╝oj de la ripozejo "Berjozovaja ro■Ša" -- eksa internacia tendarejo de Sputnik -- longe staris neuzataj; por la tendaro ilin riparis esperantista laborbrigado. Malgrař ties laboro la kondiŠoj restis ne sufiŠe komfortaj. Tute subnivela estis la nutrado, tamen konstante funkciis bufedo, Širkaře abundege kreskis eglanterioj kun bongustaj beroj, kaj en arbaro abundis fungoj... Apudis belega lago, la vetero estis sufiŠe bona.

    La anoncita Šeftemo Kio venos? ne multe influis la programon. Speciala trajto de OkSEJT-40 i°is subitaj drastaj program■an°oj -- la anonctabulon necesis rigardi plurfoje tage, sed eŠ tio ne Šiam helpis. Tamen Šio kune pasis sufiŠe glate, kiel "bone preparita improvizo".

    Kiel kutime, okazis diversnivelaj lingvaj kursoj; Šion kronis la "Lingva olimpiko" por komencantoj, kiuj konkursis en vortsciado, deklamado, skriba tradukado kaj retoriko. Estis prezentitaj diversaj metodikoj de Esperanto-instruado kun ekzempla leciono kaj ties pridiskuto.

    Menciindas "Lingva festivalo" kun skiza rakonto pri diversaj lingvoj; instruado de kantoj; lecionoj pri evoluigo de memor-, intelekt- kaj inventkapabloj; diskutrondoj pri diversaj aspektoj de Esperanto-movado, pri nuancoj de lingvouzo, pri sociologiaj problemoj.

    "Olduloj" plendis pro foresto de tradiciaj KGS kaj Neptunfesto; el similtipaj aran°oj okazis nur la ludo Rekonu melodion, plene fiaskinta. Kiel Šiam, Šiuvespere koncertis niaj "bardoj"; sukcesis du spektakloj de kievanoj; ankař pluraj grupe preparitaj teatra╝etoj kolektis aplařdojn. ěenerale laboro en grupoj estis tre aktiva. Lignofajro okazis nur unufoje. Ăiujn ravis orienta te-ceremonio. Denove multis "senlingvaj" programeroj -- diversspecaj dancoj, gimnastikoj, masa°o, sportaj ludoj.

    Dezirantoj ekskursis al Ivanovo, Pljos kaj Suzdal.

    Okazis vigla diskuto: Šu estontaj OkSEJToj estu "komfortaj" (etose pli similaj al iamaj BEToj, do eble ne sufiŠe allogaj por junularo) ař "tendaj" -- kun risko resti sen "olduloj" kaj definitive perdi lingvan kaj kulturan nivelon. Ne estis atingita interkonsento, sed al Šiuj klaras, ke ion necesas ■an°i -- ni vidu, kion alportos la venontjara OkSEJT apud Uljanovsk.

    Valentin Melnikov


    Lingva festivalo denove okazos

    21-22 okt 2000 en Ăeboksary okazos la 5a Lingva Festivalo. La organiza komitato nun klopodas trovi interesajn gastojn por la aran°o.

    Jam respondis turka kaj franca ambasadoj en Moskvo. Ni tenas kontaktojn kun iliaj regionaj centroj en Kazanj (°enerala konsulejo de Turka Respubliko) kaj en Ni╝nij Novgorod (Regiona centro de la franca lingvo).

    Oficisto de Eřropa Buroo por malpli uzataj lingvoj Bertrand Menciassi esprimis sian konsenton veni. Tiu Ši organizo havas sidejon en Bruselo. Veno de °ia reprezentanto povus esti utila por la internacia movado de la Lingvaj Festivaloj. Ni provas alvenigi ankař organizantojn de la TEJO-seminario "Lingva Šielarko -- ponto al kulturaj trezoroj": Sonja PetroviŠ (Serbio) kaj Jenja Zvereva (Ukrainio). Ili planas aktive partopreni antařan programon de la Festivalo kaj prezenti la serban kaj ukrainan lingvojn dum la Festivalo.

    Estas preparataj leteroj nome de Ůtata komitato de Ăuva■a Respubliko pri junularaj aferoj al Šefaj amaskomunikiloj kun peto i°i informaj sponzoroj de la Festivalo kaj poste aperos diversaj konkursoj, lařtemaj programoj, intervjuoj, gazetara konferenco.

    29 sep kadre de la informa kampanjo pri la Lingva Festivalo okazos kultura festivaleto Karavano en la urba lernejo No 20.

    Jekaterina Jevlampieva


    Tute ordinara afero

    Vespere 7 sep Radio Rossii -- la Šefa moskva radiostacio, ařdebla ankař kiel la unua kanalo de la drata radio -- dediŠis duonhoran programon Knigovorot al eksterlandanoj lernantaj la rusan lingvon. En °i estis intervjuita ařtoro kaj kolektanto de aforismoj Veselin Georgiev -- bulgaro lo°anta en Moskvo, konstanta vizitanto de E-klubo Lev Tolstoj. Li rakontis pri sia nova (ruslingva) libro, menciis ke °i jam aperis ankař en Esperanto. Tuj sekvis interesita repliko de ╝urnalistino, kiu petis citi ion en Esperanto, kaj Georgiev voŠlegis aforismon en nia lingvo.

    Jen plia "guto malgranda", helpanta formi pozitivan opinion, krei impreson, ke Esperanto estas ne rara ekzotika╝o, sed tute ordinara afero...

    Valentin Melnikov


    Gasto el Pollando

    Aneta Malgorzata Bedkowska prezidas Polan Esperanto-Junularon, kiu reaktivi°is fine de Ši-jara januaro per tutlanda kunveno en Bydgoszcz.

    Ăi-somere Aneta pasigis du monatojn en Uralo kolektante materialon por sia disertacio pri la latentaj turismaj ebloj de la Ůton-Zona regiono. Dank' al helpo de uralaj esperantistoj ■i starigis utilajn kontaktojn en Permo kaj Jekaterinburg kaj vizitis plurajn interesajn lokojn: interalie, Kudymkar, Kungur, VerÂoturje, Ni╝nij Tagil, ŽoÂlovka kaj SinjaŠiÂa (skansenoj).

    Ke malgrař la streŠa programo ■i vizitis ne nur muzeojn, arkivojn kaj turismajn instancojn montras la apuda bildo, farita en unu el kafeterioj de Jekaterinburg.

    Teksto kaj foto de Halina Gorecka
    Foto de H.Gorecka


    B.HeklandPlebaj komentoj

    de Bard Hekland

    Walter Zelazny en sia eseo pri la inteligencio kaj plebo en la movado (LOdE. 2000: 2-5) kritikas duspecan foreston de intelektaj ebloj. La unuan ekzempligas la profesoro, kiu ne povis diskuti lingvikon sufiŠe altnivele kun aliaj esperantistoj, kaj ne interesi°is pri aliaj aplikoj. Tiu problemo restos °is kiam la E-komunumo i°os dek- ař centfoje pli ampleksa ol hodiař, t.e. eble Šiam. Se mankas tia intelektumado en Esperantujo, signifas °uste ke "homoj scias kion verki" (do, kio estos legata). La dua estas la foresto de kritika analizado de propra komunumo, manko de intelekta opozicio kiu konfrontas la aliancon inter gloravidaj gvidantoj kaj aplařdanta plebo.

    Sincere, tiun bildon mi ne rekonas. Montru al mi alian movadon, nacion, grupon, en kiu la bazaj defioj de la grupo estas pli multe diskutataj ol en Esperantujo! Ne sufiŠas malestime karakterizi Šion pleba babilado. Foliumante malnovajn perioda╝ojn, mi definitive konstatis tiun simplan propagandon. Sed agante en la junulara movado, mi vidas multe pli grandan realismon kaj pretecon diskuti proprajn starpunktojn. Al la diskuto influis ankař la rařmistoj, kaj miaimprese la plej multaj homoj elektas mezan pozicion inter la du polusoj.

    La tradicia movado estas facile kritikebla. Sincere, ankař por mi ne multe gravas la "fina venko", la nuna Esperantujo havas kvalitojn kiuj min allogas, sendepende de tio, Šu esperanto iam i°os pli uzata ol nun. Sed eblas kritiki ankař la rařmistan analizon.

    Se nia komunumo estas tiom grava en si mem, °uste kial? Se Esperantujo havas valoron kiel "Šiu civiliza unuo", do gravas nur °ia ekzisto, ne kion °i proponas. Tiulogike oni devus egaligi novnaziojn, teatrotrupojn, diktatorojn kaj socilaborantojn -- nedisigeblaj partoj de nia civilizo. Ău la valoro devenas de la °enerale humanismaj kaj demokrataj valoroj ligitaj al °i? Kaj Šu eblas mezuri la valorecon de Esperantujo kompare kun aliaj komunumoj? Ău ni ne venas al la banala konkludo, ke Esperantujo estas valora, Šar multaj homoj ■atas °in kaj ne °enas aliajn?

    Se "la Interna Ideo fari°is la valoro en si mem, la trezoro, kiun oni ne povas vendi" kio estas nun tiu Interna Ideo? Multaj niaj pioniroj volis krei pacon inter la popoloj, ne nur doni novan ilon por komerci. La interhomaj rilatoj en la unuaj kongresoj por la partoprenantoj i°is modelo je la sopirata stato en la ekstera mondo. Poste UEA estis kreita por ne nur propagandi la paradizan staton post adopto de esperanto, sed ebligi praktikan kunlaboron inter esperantistoj. Se oni forigas la revon pri feliŠigo de la homaro, anstatařante °in per la ekzisto de "memelektita diasporo", kiom tiu Interna Ideo restas la sama? Se °i enhavas principojn homrajtajn, la kultura movado °in vartanta iusence i°as politika. Por ke iu povu perfidi esperanton, ekz-e en totalismaj re°imoj, ja devas esti io perfidebla.

    La demando fari°as, Šu la organizita E-movado eksportu siajn valorojn (ekz-e, °enerale labori por lingvaj rajtoj) ař nur reagi, se atakataj de fortoj malhelpantaj la internan vivon de la komunumo? Ău la E-movado sen ambicioj influus ankař la eksteran mondon kaj donus sufiŠan motivon por resti en la komunumo? Kiom restus sen la organizita, eble "malnovstila" movado? Interkrampe aldoneblas demando, Šu ni vere havas valorojn komunajn, ja pri Šio ni malkonsentas! ěuste tio ja igas la esperantomondeton interesa.

    Por Šiuj, kiuj dediŠis multan tempon al esperanto, la aparteno al la movado/komunumo i°as grava parto de ilia identeco. Sed same estas por aliaj hobioj kaj enga°i°oj. Se iu diras, ke esperanto estas stulta╝o, tio estas same kiel konstati ke mi estas stulta, dediŠinta tiom da tempo al sensenca afero. Nek mi, nek Zelazny, volas esti nomataj dupoj, ni volas rekonajn vortojn kaj kapjesojn de la ařtoritatoj por ni gravaj. Lia strategio iras tra jura agnosko. Ăiu popolo (ař socia grupo °enerale) estas konstante reproduktata per miloj da interagoj kiuj memorigas pri ia komuneco. La malnova romantika idearo pri "nacio" kiel io difinita objektive lař rasaj, religiaj ař lingvaj kriterioj cedas al pli dinamika pritrakto, en kiu gravas la subjektiva kompreno de la popolanoj. Do, eblas krei esperantan popolon, kaj definitive °i parte ekzistas, kiel sento de forta komuneco. Sed mi ne komprenas, kial la mondo agnosku tiun komunumon kiel subjekton de internacia juro!

    Por mi la allogo ku■as °uste en la neorganizita komunumo, kiel renkonti°ejo por homoj diverskulturaj. Eble UEA nur estas internacia klubo. Sed mi ne vidas kiel la Esperanta Civito povus esti°i multe pli, krom ke °i ■ajnas pli snoba kaj elitisma ol la "hierarkiisma" UEA. Kaj UEA, kune kun multaj aliaj Esperantujaj agantoj vere ■an°is la vivon de kelkaj "nuntempuloj", inter kiuj mi kalkulas min mem. Multegaj sociaj grupoj taksas sian agadon la plej grava en la mondo. Do, ne sufiŠas konstati, ke esperanto havas valoron "kiel Šiu civiliza unuo" kaj kompari °in kun San Marino ař Ruslando. La civitanoj klarigu, kial la esperantista komunumo estu traktata kiel landoj ař religiaj grupoj, sed ne kiel ■akludantoj, socialistoj ař mediprotektantoj. Ău pro nia komuna lingvo? Ău pro nia literaturo? Dume la civitaj instancoj ■ajnas i°i unu plia organizo, malgrař alternativa vortumado.

    Do, mi ne kunpa■os, almenař ne la tutan distancon. Sed ■oketas foje la argumentado kontrař la adeptoj de la civita koncepto: la Civito ridindigas nin al eksteruloj. Eble jes, sed tio ne signifas, ke oni rajtas °in malpermesi! En Esperantujo ekzistas pluraj konceptoj paralele. Ni dařre diskutu, sed ni akceptu nian nekonsenton kaj respektu la opiniojn de aliaj. Tion ni ne faras karakterizante niajn malkonsentulojn plebo kaj potencavidaj gvidoroj, nek malpermesante nedeziratajn pensdirektojn. Esperantistoj sin nutras ne nur per propagando, varbado kaj komuna kantado de la Himno! Reveninte hejmen post la sukcesa Kultura E-Festivalo mi denove konstatas, ke io interesa okazas, sendepende Šu ni nomas tion movado ař komunumo, asocio ař civito.


    GonŠarov ne pravas

    Respondante al Boris Kondratjev en la julia Ondo, Anatolo GonŠarov diris:
    "Plej tikla punkto en la peterburga movado estas... longtempa starado flanke de SEJM".
    Mi ne konsentas. Kunlaboro inter la nuna SEJM (jam REJM) kaj peterburga junulara E-klubo Blankaj Noktoj komenci°is ankorař en 1994 per kunorganizado de internacia E-renkonti°o havanta la saman nomon kiel la klubo -- Blankaj Noktoj. De tiam preskař Šiujare estis realigata iu komuna projekto de SEJM kaj peterburgaj junaj esperantistoj. Nun REJM kaj Blankaj Noktoj kune organizas tradician E-festivalon EoLA (marto 2001). Do -- la kunlaboro ekzistas kaj havas rezultojn.

    Sed neniam tasko de SEJM/REJM estis aktivigi la nejunularan movadon. Do GonŠarov ne pravas. Taksante la situacion en Sankt-Peterburgo mi povas diri, ke pli ver■ajne REU sed ne SEJM dum longa tempo neglektis la peterburgan movadon.

    Grigori Arosev


    Forumo por Šiuj tendencoj

    La tutan posttagmezon mi pasigis legante la alsenditajn numerojn de LOdE. Kaj mi povas diri ke °enerale mi trovas °in interesa kaj leginda revuo kultura. ěi iom pensigas min, kompreneble kun pluraj diferencoj, pri la revuoj de Greziljono kaj Hungara Vivo, kiom mi konis ilin dum la malfruaj 70aj jaroj.

    Per tio mi ne volas veki impreson ke via revuo efikus al mi "eksmoda" -- male: superregas la tiama bonega impreso kiun iel mi rekonas ankař viarevue. La sama alternado de mallongaj informoj el nia mondo, ankař el Esperantujo, apud pli longaj eseoj kaj foje eŠ [instigo al] polemikoj, apud ne tro ampleksaj sed bonnivelaj literaturaj kontribua╝oj -- kaj kompreneble oni ne forgesu la leterojn de legantoj.

    Mi tre ■atas vian malferman sintenon, ke vi celas esti "forumo" ař kiel nomi °in por Šiuj senescepte tendencoj, nek nur sektece por UEA, nek same sektece kontrař UEA, kaj simile pri SAT, rařmismo ktp...

    Kiel redaktoro de Fonto mi nur povas substreki ke tia sinteno, miakomprene, estas ege grava, eŠ necesega; ankař nia Fonto neniel celas ekskludi kiun ajn tendencon ař skolon.

    Entute, kiel dirite: ege leginda revuo. Tiel nepre dařrigu! Kura°on kaj sukceson!

    Gerrit Berveling


    Konsola voŠo el Britio

    Mi ╝us ařdis pere de la Brita radio, ke la serŠado de la postvivintoj en la submara ■ipo Kursk jam estas haltigita. Ni, la anoj de la E-Societo en Bradford, multe bedařras la perdon de la multaj junaj viroj kaj deziras, ke niaj konsoloj estu sciigitaj al la parencoj de tiuj malbon■ancaj junuloj -- ni kore simpatias kun ili.

    Nome de la Bradfordaj esperantistoj

    F.L.Holden
    prezidanto


    Pli da historio Šiunumere

    Kun granda °ojo kaj plezuro mi konfirmas la ricevon de La Ondo, kiun mi legas kun tre granda interesi°o, opiniante °in unu el la plej legindaj Esperantaj revuoj en la skalo internacia. Bonvolu akcepti miajn plej korajn dankojn pro la riŠenhava, interesa kaj bonege redaktata revuo, kies enhavon ni prezentas ankař al nia loka anaro en Krakovo dum niaj organizaj kunvenoj.

    Ăar mi okupi°as pri la E-movado en Krakovo kaj suda Pollando, interesas min ankař la historio de la ruslanda E-movado. Mi proponas al vi publikigi en via leginda revuo la plej gravajn informojn pri la historio de la ruslanda movado kaj koncizajn biografiajn notojn pri Šiuj meritplenaj esperantistoj, ke Šiu numero de La Ondo posedu almenař etajn informojn pri tiu problemaro.

    Marian Kostecki


    El ambař flankoj

    Miaopinie La Ondo de Esperanto evoluis al tre bona internacia revuo, kaj °ia aparta forto estas ke °i prezentas provokajn intervenojn el ambař flankoj de la diversaj debatoj kaj konfliktoj.

    Mi singarde rekomendos °in -- inter aliaj revuoj -- al la membroj de Norvega E-Ligo per Norvega Esperantisto.

    Douglas Draper


    Lingva huliganeco ař provoko?

    En LOdE. 2000: 8-9, sur la 17a pa°o la nenomita ařtoro uzis neologismon "di°esto". Interalie en la sama numero estas tre interesa kaj utila artikolo de Sergio Pokrovskij pri la sama temo. Por kiu celo la ařtoro uzis tiun "di°eston"? Ău en Esperanto mankas bezonata vorto?

    Do, ni rigardas PIVon kaj legas: "revuo ... 2 Artikolo, en kiu oni resume prezentas la Šefajn okazinta╝ojn en unu fako de aktualeco" (Sekvas ekzemploj. Tute tařgaj). Por kiu celo uzis la ařtoro Ši neologisman mutacia╝on? Ău tio estis pura lingva huliganeco ař provoko, por aperigi Ši artikolon?

    Boris Zozulja

    Nia estimata leganto povus legi en PIV, ke di°esto (cetere ne signita kiel neologismo) estas "resuma mallongigo de libro, romano, le°kolekto ktp." Sed PIV estas nia Šefa, sed ne sola referencilo. Esperantistaj ╝urnalistoj kutime uzas ankař la Terminaron el la Manlibro pri ╝urnalismo (Antverpeno, 1989). Tiu terminareto, kompilita de Stefan Maul, nun prezidanto de TEČA, Še la vorto di°esto referencas al kompendio. Kaj tiu lasta estas jene difinita:

    kompendio. En ╝urnalismo resuma k mallongigita, konciziga prezento de tuta╝o ař kolekto de tiaj konciziga╝oj el artikoloj aperintaj en diversaj perioda╝oj. Revuon tiaspecan oni ankař nomas di°esto.
    Pliaj komentoj, konsiloj kaj proponoj estas Šiam bonvenaj!

    Halina Gorecka
    la nenomita ařtoro


    Instrui en Japanio

    Kompanio en Japanio, kies estro estas esperantisto serŠas instruist(in)on de Esperanto kaj angla por minimume unu jaro. Jen la kondiŠoj:

    Honorario: por Esperanto leciono 1000 enoj; por angla 1500 enoj. Oficeja laboro: 1000 enoj por unu horo. (La oficeja laboro estas helpo pri respondo al retaj kaj aliaj leteroj kaj aliaj tajpaj ař similaj laboroj). La materialoj por lecionoj estas preparitaj kaj la instruisto instruos lař la instrukcioj kiuj trovi°as en Šiuj lecionaj pa°oj. La nuna instruisto Reza Kheirkhah, kiu laboris dum du jaroj, transloki°os al Tajvano baldař.

    La kompanio pagos flugbileton por ambař flankoj. La instruisto lo°os en triŠambra kompania apartamento kontrař 16000 enoj monate. ěi situas je kelkminuta distanco de la kompanio bicikle. Oni mem pagu elektran, akvan, telefonan kaj gasan kostojn. Fridujo, panrostilo, gasfornelo, polvosuŠilo, klimatizilo, televidilo kaj aliaj necesaj iloj estas haveblaj.

    Maro kaj monto estas tre proksimaj. La urbeto havas 14000 lo°antojn, tamen en °i estas la plej grandaj gantofabrikaj kompanioj de Japanio (inkluzive de tiu Ši kompanio), kun multaj kontaktoj kun eksterlando. La urbeto Shirotori situas inter du grandaj urboj je distanco de unu horo trajne. En ambař urboj trovi°as aktivaj E-kluboj.

    Rete: e.miyoshi@swany.co.jp

    Henri Masson


    Akademiano PokrovskijINTERNACIISMO KAJ PURISMO (2)

    Lingva respondo de Sergio Pokrovskij

    La dua (lasta) parto; la unuan legu en la antařa kajero de La Ondo.

    Olda kaj povra

    Interese, lař PIV kaj ([W57, KWB]) "olda = maljuna" (senplue). Tamen mi ja vidis la naturismanojn uzi `olda' ankař en la senco `malnova': "oldgreka lingvo", "la olda Anglio", "la redakcio respektas sian oldan tradicion" [LOdE. 2000: 69, p.13] ktp -- la angla `old' (kaj simila konfuzo en la lingvoj rusa kaj germana) influas nerezisteble. Tiu konfuzo kařzas malprecizon pli aŠan ol la priplorata en ž1. Ekz-e, kiun sencon celas la artikoltitolo "La olda gasto Alen Kris" [Literatura Foiro. 1991: 130]? La parolantojn de la lingvoj turka ař uzbeka tiu konfuzo impresas kiel stranga intelekta difekto, samkiel konfuzo inter `nova' kaj `juna'.

    Simile, por la du sencoj de la naturisma `povra' (1: malriŠa; 2: kompatinda, lař [W57]) la uzbeka kaj la turka havas apartajn vortojn, el kiuj neniu konfuzas la du sencojn. Kial do tiu malsimetrio en la lingvofu■ado? Supozeble tial, ke la francaj lernejanoj, kvankam malpli konsekvence ol la turkoj, tamen ja distingas inter ancien (malnova) kaj vieř (maljuna). Sed ke konfuzi `kompatinda' kaj `malriŠa' estas tute simila malklera╝o, tion la francaj lernejanoj ne lernas (Šar en la franca mankas aparta vorto por `kompatinda'), kaj meme ne Šiuj tion komprenas.


    La signifo de internacia╝oj

    Malgrař la aserto de ž9, la signifoj de internacia╝oj estas tre diversaj en la etnolingvoj. Tamen eŠ se oni havas norman samsencan terminon, egale interpretatan en Šiuj lingvoj, ekz-e la anatomian `apendico' (vorto tre internacia pro ties deriva╝o `apendicito'), en iuj lingvoj (la angla ktp) °i povas havi tute senrilatajn kromsencojn, absolute nekonatajn en aliaj lingvoj (ekz-e, en la rusa). Kiam Waringhien sendas leganton al `apendico' tio ■ajnas internacie komprenebla (tial oni ne emas konsulti PIV-on), kvankam strange mal°entila: kial li sendas la leganton en iun intesta╝on? Iu malpli malsprita vorto, `aldono' ař `kromŠapitro', estus pli klara kaj malpli riska. Tio similas la fikcian "slavecan stilon" kiun Zamenhof elpensis en sia Lingva Respondo n-ro 1 ("Favora regnestro, Honoro havas alku■igi..."). La misuzo de `alku■igi' anstatař `raporti' estas bazita sur malkonvena etimologia analizo de neanalizinda rusa metaforo; nu, kiam Waringhien uzas `apendico'n lař ties malviva etimologia senco `alpenda╝o', tio estas egale ridinda kiel la Zamenhofa parodio.

    Alia ekzemplo. Multaj lingvoj, samkiel Esperanto, pruntis el la franca la vorton `seanco'. Tamen ili pruntis °in diversmaniere. Plejparte ili pruntis °in por la speciala signifo kiun mi tiel difinas:

    Seninterrompa tempodařro dediŠita al difinita laboro, proceduro, spektado ař alia okupo, precipe kun fakulo ař aparato: fari portreton en tri seancoj; seanco de masa°o, ultrasono, hipnoto, psiÂanalizo; spiritisma seanco kun mediumo; la paciento jam havis dek seancojn de radioterapio.
    Neniu lingvo de mi konata pruntis la sencon Šefan por la franca vorto: `kunsido, kunveno', Šar por tiu Ši senco Šiu lingvo havas siajn hejmajn vortojn. Tial °uste tiu senco, Šefa por la franca, estas tute ne internacia (kvankam PIV listigas °in unue), kaj absolute nekonata al (ekz-e) la rusoj. Ařdante ke "la deputitoj iris al sia seanco" ruso probable supozus ian mokon (kvazař oni komparus parlamentan kunsidon kun spiritisma seanco), kion la franca esperantisto eble tute ne celis.

    La rusaj lernejanoj zorge distingas inter `kontinento' kaj `mondoparto'. `Kontinento', lař sia etimologio (de la Latina terra continens, kontinua tero), estas uzata kontraste al la insuloj: ekz-e Eřrazio, la Amerikoj, Ařstralio estas kontinentoj. `Mondoparto' estas geografia regiono kiu inkludas la apudajn insulojn: Eřropo, Azio, Oceanio estas mondopartoj.

    Ambař nocioj estas utilaj: la hunoj trairis la tutan Eřrazion, de Ăinio °is Gařlio, Šar ili iris sur "la kontinua tero"; multajn aparta╝ojn de sia historio Britio ař Japanio ař Tajvano ■uldas al sia insula, eksterkontinenta situo; kaj aliflanke, politike kaj civilize ili sendube apartenas al siaj mondopartoj.

    Tamen ial paradokse, la anglalingvanoj, por kiuj ambař nocioj devus esti plej aktualaj, ial konfuzas ilin, kaj diras ke Eřropo estas kontinento.


    Gramatika malkohero

    Ankorař pli perfide, la internacia╝oj subfosas la gramatikan koheron de Esperanto. Tio estas malplej evidenta, kaj eŠ Zamenhof fojfoje preteratentis tiun trajton de la internacia leksiko.

    Konsideru ekz-e la vorton `adresato', kiu aperas jam en la unua libro de d-ro Esperanto. Lař la plej kutima modelo "adresi leteron al iu", necesus konkludi ke `adresato' estas la letero; sed Zamenhof evidente celis alian sencon, "tiu al kiu la letero estas adresita" (atentu ke adjektive oni senhezite asocias `adresita' kun `letero'); pli °uste, kvankam iom plumpe, oni povus diri `aladresito' (kp `alparolato')2. Evidente, la internacian vorton `adresato' rigore oni devus klasi aparta radiko.

    Simile, oni pruntis la verbon `varii' (ekz-e "variablo varias inter 0 kaj 1") -- kaj la vorton `varianto', kiun oni prave rigardas aparta radiko (kvankam parenca, kaj eblus legitimi tiun parencecon ■an°ante la internacian misformon al `varia╝o').

    La lingvoj latinidaj havas vortojn tre similajn al niaj `morti', `morto', sed la vorton `morta' la internaciistoj konfuzas kun `malviva' ("Lia filo mortis kaj estas nun malviva" -- la Fundamenta ekzercaro, ž31), Šar °i proksimas al la latinida `mort'. La internaciistoj ne povas akcepti ke Esperanto estas alia lingvo ol la franca ař hispana, kaj ke °iaj mal- kaj morta havu alian sencon ol en la lingvoj latinidaj. Rezulte, se franclingvano diras "lia morta malamiko", mi ne scias Šu temas pri `son mortel ennemi', `his mortal foe' (lař la Esperanta gramatiko) -- ař pri `son ennemi mort', `the dead enemy' (lař la latinida fetiŠismo).

    Simile oni pruntis la internacian adjektivon `korekta' kaj la internacian verbon `korekti'; la adjektivon `falsa' kaj la verbon `falsi' ktp ktp. El la rigore gramatika vidpunkto iliaj radikoj estas homonimoj, kaj se anstatař `korekti' estus prenita `korekcii', neniu pretendus ke `korekcia ago' signifas `senerara ago'. Tamen niaj vortaroj misprezentas tiujn homonimojn samradikaj vortoj, kaj niaj gramatikistoj kreas fantaziajn teoriojn por pravigi derivadon de `korekta' el `korekti'. Maldetale, ili simple permesas ke adjektivigo de verbo havu ian ajn, eŠ plej kaprican kaj malproksiman rilaton al la verba radiko, malgrař la evidenta fakto ke pli ofte la rilato ja estas regula kaj prognozebla.

    Tiaj teorioj endan°erigas la lingvon, Šar iuj ařtoroj vidas en ili sankcion por importi en Esperanton malregula╝ojn de etnolingvoj, kaj la publiko ne scias kiel defendi sian lingvan instinkton antař la gramatikaj ařtoritatoj.

    Ekz-e la angla lingvo ial konfuzas en la verbo to wake la sencojn `veki' kaj `maldormi'3, esti vekita'. Tial iuj pretendas ke ankař la Esperanta vorto `veka' povas signifi `maldorma, vekita'. Mi forte protestas: por mi `veka' similas al `vekanta', samkiel `naska' similas al `naskanta' (kp `interesveka' = `interesnaska'). Aserti ke `veka' povas signifi `vekita, maldorma' estas kiel aserti ke `naska' povas signifi `naskita, viva'.


    Stabilo de internacia╝oj

    Lař ž7, "fakuloj jam spertis, ke internaciaj terminoj estas pli stabilaj" ... dubinda aserto. Ekz-e mi vidis la internaciajn nomojn de malsanoj ■an°i°adi dum mia vivo. Sed mi prenu pli klarajn ekzemplojn el pli konataj esperanta╝oj.

    En la frua periodo de Esperanto la Šefa lingvo internacia estis la franca. Kaj en tiu periodo oni ankorař ne kura°is plene uzi la propre Esperantajn lingvorimedojn. Tial `universala kongreso' sklave imitas sian francan (do, tiutempe "la internacian") modelon, kvankam ja eblus diri `tutmonda kongreso' (ke la celata senco estis °uste tiu, atestas la tradiciaj tradukoj angla, rusa, germana), ař `universa kongreso'. Lař mia lingvosento, la francmaniera uzo de `universala' por `tutmonda' jam delonge arkaiki°is. La kunmetita vorto `tutmonda' evidente estus pli trafa, konvena -- kaj pli simpla por la esperantista menso ol la eksmoda eksinternacia╝o. (ěi ankař estas pli mallonga.)

    Dum la Praga "universala" kongreso la burokratoj kaj ╝urnalistoj senŠese ripetadis kli■ojn pri "la ŠeÂa metropolo". Plurajn el ili surprizis mia atentigo ke Zamenhof uzis tiun "internacia╝on" en la senco `origina lando rilate al siaj kolonioj', kaj ke liaj `metropolaj francoj' ne nepre estis parizanoj. Post 1960, post la disfalo de la kolonia sistemo, tiu senco efektive malaktuali°is; sed mi konstatas ke kaj `Šefurbo', kaj `tutmonda' restas pli stabilaj, klaraj kaj precizaj ol la "nemotivitaj internacia╝oj" (ž7).

    Alian evoluon prezentas la radiko `komplik'. Adjektivigo estas malfacila en la lingvoj franca kaj angla, kaj ofte reali°as en formo de participo. Imitante "la grandajn kulturlingvojn", la unuaj esperantistoj (kaj inter ili Zamenhof mem) uzis la participon `komplikita', kiam sufiŠus diri `malsimpla'. La pasivo `komplikita' neprigas ke `komplik' estu radiko transitive verba; tia °i restas en la vortaro. Tamen la tendenco asimila kaj simpliga igis la esperantistojn preferi la rektan adjektivigon: `komplika afero', kaj nun mi (kaj tre multaj esperantistoj) perceptas `komplik' kiel radikon adjektivan. Sekve en neredaktita parolo mi pli ofte ol `kompliki' vidas kaj ařdas la formon `komplikigi' en la senco `malsimpligi' ař `malfaciligi'. Resume, ni nun havas du homonimajn radikojn `komplik': unu, arkaiki°anta, estas la malnova verba; kaj la alia, speciale Esperanta, pure adjektiva.

    Ău necesas diri ke ambař estas malutila balasto, ke la vortoj `malsimpla' kaj `malfacila' estas pli precizaj kaj klaraj, ke ili neniam erarigas?

    La ╝usa ekzemplo montras kiom dezirinda estas zorga kribrado de la baza vortaro. La internacia╝o `simpla' estas tre bonkvalita: °i estas tre klara kaj tařga por senproblema derivado. La internacia╝o `komplik' estas malbona (°i konfuzas la sencojn `malfacil', `malsimpl' kaj krome `malfacilig', `malsimplig'). Krome, °i estas superflua. Tio malfaciligas Esperanton por la lernantoj en kies lingvo la radiko `komplik' malestas (ekz-e por la rusoj).

    Simile `olda' estas miskvalita kompare kun `nova' kaj `juna', Šar °i estas konfuza.


    Konkludo

    Kiom permesis la limigita amplekso de gazeta artikolo, mi provis respondi al la tezoj de la neologismuloj. La plej absurda ■ajnas al mi
    ž3. la planlingvo entenu Šiujn internaciajn vortojn.
    Kial oni ■veligu la lingvon per vortoj sen atenti, Šu ili estas bezonataj? Tio evidente °in malfaciligos por nelatinidlingvanoj; kaj la "lar°anima akceptemo" (ž6) de la "Eřropaj internacia╝oj" (ž16) pensigas min pri Šiovora rubujo imperiisma, kiu sen sistemo ař asimilado englutas Šion ajn. Fojfoje en la rubujo trovi°as perloj, sed pli multas objektoj tute senvaloraj, senutilaj ař malutilaj. Cetere, la postulo nenion diras pri tio, kiun sencon oni atribuu al la internacia╝oj.

    Kaj tamen, tiu absurda╝o ja tre similas la faman 15-an regulon! Ion similan al tiu regulo entenis Šiuj lingvoprojektoj de antař cent jaroj. Oni ne povis tuj havigi sufiŠe plenan vortaron; per tia deklaro oni iel-tiel ■topis la truon. Tamen Esperanto jam delonge ne plu estas lingvoprojekto; la "vortojn fremdajn" °i bezonas proksimume samtiom, kiom la etnaj lingvoj, kaj tiuj ne akceptas Šion ajn: oni elektas ion konvenan por la koncerna lingvo.

    Iuj opinias, ke kiu scias pli multe da vortoj, tiu estas pli klera, pli erudicia, pli inteligenta. Ili konfuzas vortojn kaj nociojn. Mi pli respektas homon kiu parolas simple kaj klare ol Šarlatanon kiu nepre bezonas ion tre terminecan (ekz-e `odontalgio' anstatař simpla `dentodoloro') ař speciale poezian (`primavero' ktp). Mi opinias pli inteligenta kaj klera homon kiu kapablas komputi logaritmon de ajna nombro ol tiun kiu parkerigis la tutan logaritmotabelon el matematika manlibro. Tamen ekzistas homoj kiuj pli alte taksas la parkerulojn.

    Aliflanke, kiam por iu afero mankas nomo, oni ne hezitu °in enkonduki, sendepende tion, Ši °i estas greka-Latina ař ne. Esperanto superas la etnajn lingvojn per siaj vortoj `Usono', `usona╝o' ktp, por kiuj "la naturaj lingvoj" havas nur Širkařfrazojn.

    Fine, mi citu kaj komentu el La evoluo de nia poezia lingvo de K.Kalocsay [LSF, p.50]:

    La esperantistojn oni povas dividi en du grupojn, la propagandistojn kaj literaturistojn.
    Tuj rimarkindas, ke siajn kontrařulojn Kalocsay nomas, iom desupre, "propagandistoj", rezervante por sia partio pli honoran titolon "literaturistoj".
    La propagandisto volas facilan Esperanton, kiun li povus ver■i rapide, per tute eta funelo, en la kapon de Šiu homo. Li estus feliŠa, se la lingvo konsistus el ducent vortoj, se oni povus skribi sur po■tkarton la tutan gramatikon ...
    Ial Kalocsay ne atentas ke simpla kaj logika lingvo estas bona ankař por la "propagandisto" mem. La "tute eta funelo" estas iom tro facila karikaturo, kiu tuj pensigas pri granda martelo por enkapigi la literaturistan balaston. Probable intenca estas la malhonesta konfuzo inter radikoj kaj vortoj: ni jam vidis, ke per derivado Esperanto ebligas produkti pli precize nuancitajn vortojn ol la Parnasaj. Cetere, la simpleco certe estas granda valoro praktika kaj estetika: Small is beautiful.
    La literaturisto volas riŠan lingvon, volas havi apartan vorton por Šiu vorto de sia nacia lingvo, apartan vorton por Šiu nuanco, lařeble radikvorton ...
    Jen la esenco de Parnasismo: ne temas pri asimilo de Esperanta lingvosistemo, per kies propraj rimedoj ařtenta artisto kreu verkojn siajn ař rekreu verkon tradukatan; ne, la "literaturisto" restas en la sistemo de nacia lingvo, kopiante ties Šiujn kapricojn kaj difektojn (`olda', `povra'), kiujn, por pli imponi, li nomas "nuancoj".

    La Parnasa "literaturisto" povas multe verki en Esperanto, kaj tamen resti surda kaj fremda al °ia spirito: plu analizi mal- kiel la komencantoj, konfuzi `morta' kaj `malviva' (Šar li perceptas ilin kiel la francajn `mal' kaj `mort') -- kaj Še tio kun aplombo de duonklerulo postuli pli da nuancoj. Se tamen oni sukcesas komprenigi al la "literaturisto" la diferencon, li certe malakceptas la simplan Zamenhofan `malviva', sed preferas enkonduki ian `mortala' por la franca `mortel', kaj resti kun kontrařsistema (sed latinida) `morta' por `mort' (t.e. `malviva').

    Tiun vortan fetiŠismon la parnasistoj nomas "klero". Ne temas pri krea verkado, temas pri transskribo: `constellation' i°as `konstelacio', `appendix I' i°as `apendico I', `awake' i°as `veka'.

    Iuj nomas tion "lar°anima internacieco"; mi dirus, "Eřropa paroÂismo".


    Notoj

    1. La anatomia apendico kreskas el tio kion PIV nomas `cekumo'. Malgrař la aserto de ž7, tiu lasta nenion diras al ruslingvano. Aliflanke, en tre multaj lingvoj -- angla, turka, rusa, germana, pola, Latino -- la koncernan anatomia╝on priskribas samsenca esprimo: blinda intesto (blind gut, k÷rbarsak...). Ekstere malsimilaj, ili estas identaj lař sia formo interna, blinda intesto estas pli internacia lařsence ol lařlitere. Sed ... la franca lingvo transprenis tiun terminon el Latino sentraduke kaj tial PIV rekomendas al la esperantistoj la barbaran cekumon. Aliflanke, la franca havas tradukitajn terminojn `intestin grŕle, intestin gros' kaj tial PIV permesas al la esperantistoj diri `maldika, dika intesto'. Kontrola demando: kiel elrusigi la terminon `rekta intesto', konsidere ke la francoj °in nomas per netradukita adjektivo de la latina╝o `rectum intestinum'?

    2. Verdire, en la frua periodo, Zamenhof uzis `adresi' ankař en la senco proksima al tiu de `alparoli', kaj tiusence `adresato' estas pravigebla kiel participo de alisenca verbo. Tamen eŠ tiam `adresato de letero' restas formo misgramatika. EŠ se oni povas `adresi iun per letero' simile al `alparoli iun per salutvortoj', eŠ tiam `la adresato de la letero' estus same stranga kiel `la alparolato de la salutvortoj'.

    3. Tute arbitre kaj senbaze PIV kaj PAG asertas ke `maldormi' signifas `sin deteni de dormo dum la kutima tempo'. Tio estas malutila devio de la senco de mal-, kiu indikas simple la malon; `maldormi' signifas simple la malon de `dormi', tial `maldormi' oni povas mistempe ař je konvena tempo, samkiel `dormi'. Zamenhofa uzo [AZ] klare refutas tiun PIV-PAG-an misinformon.


    Referencoj

    AZ Andersen. Fabeloj. Lasta son°o de maljuna kverko. Trad. L.L.Zamenhof.

    KWB Kalocsay K., Waringhien G., Bernard R. Parnasa gvidlibro. Pisa/Madrido, 1984 (3a eldono, reviziita kaj kompletigita de G.Waringhien).

    LSF Kalocsay K. Lingvo Stilo Formo. Budapest, 1931.

    W57 Waringhien G. Grand dictionnaire espÚranto-franšais. Parizo, 1957.


    Julio Baghy

    Lingva Evoluo

    Komedia ař tragedia sceno lař gusto de la leganto

    Tiu Ši sceno estas aperigata akompane al la respondo de Sergio Pokrovskij Internaciismo kaj purismo, kiu aperis en la du lastaj kajeroj de La Ondo.

    Rolas: La Malnova, La Moderna kaj La Juna adeptoj de lingvo Esperanto.

    Loko: Biblioteka Šambro de B.E.S. (Bangonlanda Esperantista Societo).

    La Malnova sidas Še la tablo kaj legas la Originalan Verkaron de Zamenhof.

    La Juna foliumadas modernan revuon. Ăiumomente li elpo■igas sian 600-pa°an vortaron por serŠi la nekonatajn vortojn. Ofte li notas la netroveblajn neologismojn sur paperon.

    La Moderna (pa■as en la Šambron): Bonan seron! (Li eksidas).

    La Malnova (iom miriginte): Ău seron?!

    La Juna ekatentas kaj subite serŠas la vorton en la vortaro.

    La Moderna: Jes, senioro. Unu silabon pli kurte... Hah, ni havantas superban primaveran seron.

    La Malnova (iom malice): Pri-ma-ve-ro... Unu silabon pli longe.

    La Moderna: Sed °i estas pli poetika.

    La Malnova: Kial ne poezia?

    La Moderna: Pro la eskvizita nuanco.

    La Malnova: Mi ne komprenas la vorton "eskvizita".

    La Juna denove serŠas en la vortaro.

    La Moderna: Supozeble vi estas movades oldulo ne beletre erudita. (Li prenas al si la libron, legatan de La Malnova): Ău lice? Bah, arÂaika╝o! Zamenhof! Mi povintus pensi. (Li redonas la libron.) Ne faltigu la frunton kaj ne pařtu! Estu darfe diri, ke oldulo ne povantas apreci la progreses etoson, kiun forcas la moderna evoluo. Vi tro egardas la paseon por delekti avanta°ojn. Senioro, vi krablas; ni baŠeloroj, hastas.

    La Malnova (kun plii°anta miro): Mi ne komprenas... Je Dio, mi ne komprenas vin! Kiun lingvon vi parolas, sinjoro?

    La Moderna (fiere): La modernan beletran lingvon de Esperanto. La in°eniaj °eniules dokta degno savantos nian idiomon de ■toni°es dan°eroj.

    La Juna dum la konversacio ■vite notas, serŠas, ařskultas, fulmrapide foliumadas sian vortaron.

    La Malnova (konsternite): Sed tio estas ja atenco kontrař la lingvo mem.

    La Moderna (digne): Aliu opinias aliel... Kelkuj ob╝etas argumentojn, kiuj balde konvinkintos la konservatismes konestablojn. La enemoj venkitos kaj restantos infre de la montes piedo, dum la modernuloj kun resoluta orgojlo konstruantos sian novan fortreson.

    La Malnova (ekflami°ante): Sinjoro, Šesu tiun parolon. Via lingvouzo detruas. Kiu komprenas tion? Pli ol 25 jarojn mi konas kaj parolas la lingvon, sed mi ne kapablas vin kompreni. Kio, je Dio mi petas vin, kio estas °i?

    La Moderna (kvazař donante la indulgan lastan mortpikon): Lingva evoluo kaj poetika etoso.

    La Juna mire rigardas al ili.

    La Malnova (malespere): Sed, sinjoro, ankař mi lernis la lingvon el literaturaj verkoj, sed...

    La Moderna (interrompe): ...sed ante du dekadoj. Ante tri jaroj mi uvris mian koron por Esperanto, kaj jen mi devancintas vin. Ho, povra konestablo, Šiudiurne vi devus devori novajn vortojn por atinginti min! (Subite li turnas sin al La Juna.) Ău ne, senioro? Nu?..
    Bildo de Aneta Bedkowska
    La Juna embarasite silentas.

    La Moderna: Kial vi silentas?

    La Malnova (senkulpigante lin): Antař tri monatoj li lernis. Li estas nia plej talenta kaj fervora juna samideano.

    La Moderna (kun patosa entuziasmo): Pum! BaŠeloro, salutatu vi! Vi futures espero, kiu estos la moderna beletres aprecanto! Hola! Hop! Hip, hip, hura!

    La Juna (ru°a pro la retenata kolero, pulme krias): Am pam kuli kuli mas injara pinjara puuu de le fingestek moli vidi nakk am para pam para paŠ!

    La Moderna kaj La Malnova (surprizite kaj samtempe): Kio estas tio?!

    La Juna (kontentigite): Lingva evoluo kaj poetika etoso, sinjoroj! (Li ╝etas la vortaron en angulon kaj estas forironta.)

    La Malnova (retene): Kien, kien, kara samideano!

    La Juna (decide): Al "Basic English"! (Li forkuras.)

    Lař Ar°enta duopo. 2a volumo. Budapest: Literatura Mondo, 1937.


    R.KiplingRudyard Kipling

    Se

    Se vi konservas kapon en lucido,
    dum la popolon regas jam panik',
    se vi ne donas kařzon por malfido,
    eŠ kiam ne plu kredas vin amik';
    Se, malgrař laco, povas vi atendi,
    rezisti al mensogo kaj malam',
    ne cedi al despero, ne pretendi
    je plaŠaspekto kaj sa°ula fam';

    Se vin obeas revoj - sed ne male,
    se regas vi la pensojn en konsci',
    se al Triumfo kaj Fiask' egale
    rilatas vi sen troa emoci';
    Se vian vorton oni hipokrite
    transformas je kaptilo por stultul',
    sed post frakas' de viaj faroj, spite,
    obstine rekomencas vi de nul';

    Se povas meti vi sur unu karton
    la tutan havon, riske je bankrot',
    kaj Šion perdi, kaj reprovi starton,
    sen diri vorton pri perdita lot';
    Se via kor' kaj nervoj, malgrař trivo,
    plu servas eŠ en stato de ruin',
    kiam nenio restas por la vivo,
    krom Volo, kiu diras: "Tenu vin!";

    Se, parolante, vi kondutas inde,
    kun Re°oj ne forgesas pri popol',
    kaj se vin oni fidas, sed ne blinde,
    kaj Šiuj sekvas vin - lař propra vol';
    Se Šiu hor' de via vivo plenas
    per la impeta kuro sen humil',
    al vi la tuta Tero apartenas,
    kaj pli - vi estas Homo, mia fil'!

    (1910)

    Tradukis el la angla
    Valentin Melnikov


    Sistemo de kompromisoj

    Beetham, David; Boyle, Kevin. Kio estas demokratio: 80 demandoj kaj respondoj / Trad. el la angla Geoffrey Sutton; Il. Plantu. -- Rotterdam: UEA, 2000. -- 143 p°., il.
    La libro de Beetham kaj Boyle estas lařforme tipa informilo pri donita temo kaj lařteme -- anatomia studo de socia organismo en krizo. Ja oni ne povas kontesti, ke nia civilizo travivas malfacilan tempon. La transformoj en Orienta Eřropo ne multe ■an°as la situacion: la novaj demokratioj reproduktas la oldajn, ofte en la formo de parodio. Evidentas ke enorme kreskinta materia neegalo inter la homoj paralizas la meÂanismojn de la popola rego kaj la modernaj teÂnikaj rimedoj de la ■tato renversas la ekvilibron inter la regantoj kaj regatoj. La ařtoroj de la libro ne ignoras la simptomojn de la malsanoj nek la kařzojn de l' infekto de la hodiařaj demokratiaj organismoj, sole -- mi havas impreson -- ili ne trovas tion tro serioza patologio, sed io simila al nazkataro.

    Beetham kaj Boyle logike komencas la verkon per difino de la demokratio, kiun mi aprezas perfekta. En multaj belaj epizodoj ili aldonas tre signifajn nuancojn kiuj malkovras fundamentajn valorojn de la demokratio. Tiel ni certi°as ke la popolrego lařdifine ne estas la rego de plimulto, ke la plimulto devas respekti individuan ař grupan rajton, ke ekzistas sufiŠa motivo por rompi le°on defendante "gravan principon ař esencan intereson", ke, °enerale, la unuagradaj garantioj por la unuopo ne kontrařas sed apogas la kolektivan intereson kaj solidarecon. Krome ni trovos Ši tie amason da utilaj detaloj kaj klarigoj, ekzemple -- koncizan prezenton de diversaj elektosistemoj. Fine ni komprenos, kial demokratio estas sistemo de kompromisoj.

    Evidente, tro kritika studo de la meÂanismoj de la moderna demokratio ne povas esti celo de tia verko, sed ni prave atendus ke la ařtoroj atente ekzamenu la pontojn, kiuj kondukas de teorio al praktika realigo de l' ideo. Bedařrinde, leganto povas konstati miopon de la rigardo de Beetham kaj Boyle. Svago de la rigardo estas proksimumo en detaloj, tipo de optika kompromiso. Rezulte oni riskas mispa■i.

    Efektive ili estas nekonsekvencaj, menciinte la minacon de kresko de la kolektivo al la normala faro de grupaj decidoj kaj parolante -- iom poste -- pri la avanta°o de la "senpera elektiteco" de la prezidanto. Ni ne blindu por vidi, kio estas en la praktiko tiu "senpera elektiteco" de persono, kiu estas konata al la absoluta plejmulto el la bildo sur la ekrano.

    Oni estas naiva zorgante pri ■irmilo Še la balotejo sen rimarki, ke la proceduro de la elekto perdas sencon, kiam konkurencas ne personoj sed reklamagentejoj, kies natura celo estas trudi varon.

    Oni estas nekompetenta proponante referendumon sen averti, ke la formuligo de la balotota alternativo estas por la regantoj bonega rimedo por manipuli la voŠojn de la elektantaro.

    Oni estas ver■ajne hipokrita parolante pri la internacia rajto sen indiki praktikan anarÂiismon de landoj, kiuj unuope decidas pri la kulpo de la aliaj kaj opinias justa sin mal■ar°i de la puno.

    La ařtoroj tre trafe tu■as la problemon de la ligo inter la demokratio kaj proprieto. Ve, ili tro modestas en la konkludoj. Ke la ■tato kiel granda proprietulo mutilas la civilan vivon -- pri tio oni sen dubo konsentas. Oni konsentu do ke simile mutilas la demokration Šiu granda proprieto. La granda proprieto financas partiojn kaj politikistojn, tiel °i povas i°i unika subjekto de politiko. La granda proprieto avide akumulas la komunikilojn, tiel °i i°as unika subjekto de informado. La granda proprieto materiigas perversojn kaj ekscesojn (vidu la terorismon) -- tiel °i deformas la Širkařon kaj potence influas la psiÂologion de la socio. ěi deformas la demokration mem, kaj en la °enerala degrado de la kulturo, en la eksplodo de kruelo kaj barbareco, en la politika apatio de la popolo ni vidas la konturojn de tiu deformado.

    Malgrař Šio, logiko kaj evidento helpas la ařtorojn nomi la rimedon de sanigo. Tre delikate kaj diplomate ili parolas fine pri la ekonomia demokratio. Ja la laborkolektivo estas tre grava kaj influa inter la aliaj homaj komunumoj; kial do "la esenco de la demokratio" (la principo Unu homo -- unu voŠo) ne estu respektata en la ekonomio?

    Mi ne postulu multon de la verko, kiu estas intence ido de kompromiso. David Beetham kaj Kevin Boyle meritas lařdon kaj ilia libro meritas legon.

    Ve, la lingva╝o de la traduko estas mallerta kaj ne senerara. "La rajto movi°i", "politike ligitaj", "enpersonigado" -- iu leganto stumblos antař penetri la sencon de tiuj improvizoj. UEA eldonis libron-klarigon, °i devus zorgi pri pli klara elangligo.

    Alen Kris
     


    Libroj
    Vinjeto
    Aleksandra Kowalczyk. Multisensoraj landpejza°oj. -- Bydgoszcz: Monda Turismo, 1999. -- 19 p°.

    Jen helpilo por studentoj de la Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo en Bydgoszcz. Landpejza°o konsistas el geosfero, biosfero kaj noosfero, kiun la homa menso perceptas per siaj sensoj kiel bildon, lumon, ombron, temperaturon, humidecon, venton, sonon. "Landpejza°on akceptatan per multaj sensoj oni nomas landpejza°o multisensora". Legu la bro■uron, kaj vi povos diri ke vi hierař "perceptis landpejza°on kun dis╝etitaj konstrua╝oj, kun profunda horizonto tute ař nur parte fermita" anstatař "gastis Še bokuzo en vila°o".


    Geraldo Mattos. Apartaj mondoj: verboj kaj participoj. -- 2a eldono. -- Chapecˇ: Fonto, 1999. -- 88 p°.
    Por pli granda klarigo, estas oportune prezenti alian ekzemplon per supozata deklaro de prezidanto de la Akademio de Esperanto:

    Mi ne estas la unua prezidanto, kiu ali°as al Šiuj sekcioj.

    La signifo estas unu sola, sed estas du sencoj, Šar la interpreto de la deklaro dependas de eksterlingva kono, nome la kono de la historio de la Akademio:

    1. Se unu el la antařaj prezidantoj ali°is al Šiu el la sekcioj, la unua senco de la propozicio estas pozitiva: la parolanto ali°os, Šar li ne estos la unua, sed la dua.

    2. Se neniu el la antařaj prezidantoj ali°is al Šiu el la sekcioj, la dua senco de la propozicio estos negativa: la parolanto ne ali°os, Šar li estus la unua.

    -- Tiel la aganta prezidanto de la Akademio, brazilano Geraldo Mattos ekzemplas jam en la enkonduka Šapitro.

    Ankař en la aliaj Šapitroj la legantojn atendas interesa╝oj. Eble la ařtoro pravas, ja:

    "La verba sistemo de Esperanto estas tiel originala, ke °i profunde diferencas de tiuj de Šiuj etnolingvoj kun la malagrabla rezulto, ke °i estas senescepte malfacila por Šiuj esperantistoj".

    Edgard Jamart. Amoj kaj amantoj. -- Debrecen: Debrecena E-Societo, 2000. -- 60 p°.

    La enhavo: 1. Ami, amori; 2. Ami, geedzi°i, plezuri; 3. Fantazii; 4. Ludi kaj ╝aluzi; 5. Absolute seksumi; 6. Diverse distri°i; 7. Ami alie.

    La modest-aspekta libro enhavas multegajn cita╝ojn pri la enhav-listaj temoj, kaj proprajn konstatojn de la 70-jara belgo. Jen lia frazo hazarde plukita el la lasta pa°o:

    La inaj gejoj estas tre romantikaj; ili fidas siajn amikinojn kaj same sentas sin sekuraj. Iliaj ╝uroj estas emfazaj kaj iliaj ╝aluzaj kvereloj bruemaj. Sed kiam ili amoras, iliaj plezur°emadoj ne estas tute ■ajnaj.


    Aperis kalendaro 2001 de "Monato"

    Čus aperis La Jaro 2001, la praktika po■kalendaro kaj enciklopedieto de Monato.

    La kalendara parto enhavas lokon por skribi notojn kaj mencias la festotagojn en Šiuj landoj de la mondo. La mencio de tiuj festotagoj montri°is aparte utila por voja°antoj ař kiam oni intencas telefoni eksterlande.

    La enciklopedieta parto mencias Šiujn landojn de la mondo, kun ties Šefurbo, Šefaj lingvoj parolataj, monunuo, ařtosimbolo, IS-kodo, areo, ■tatformo, ktp.

    Tre utila estas la Šapitro "telefoni internacie": kiel mi telefonu al mia hejmlando kiam mi estas eksterlande? Kiel telefoni ař faksi eksterlanden de la hejmo? Por kiuj landoj forigi la nulon, por kiuj ne?

    Krome la enciklopedieto mencias la aktualan staton de la esperantlingvaj radioprogramoj, kun horaro, ondolongoj, ktp.

    La Jaro 2001 estas ekde nun akirebla Še Retbutiko@fel.esperanto.be kontrař 5 eřroj.

    FEL


    Gazetoj

    Literatura Foiro. 2000: 186

    "Mi gardas belan po■tkarton de Anna L÷wenstein (tiam ankorař Brennan, sed jam edzino de Renato Corsetti) kiu esprimas sian bedařron ke ■i ne sukcesis °ustatempe subskribi la Manifeston de Rařmo". Tion respondas Giorgio Silfer en intervjuo sub la titolo "Pli gravas vivi rařmisme ol subskribi la Manifeston" okaze de la 20-jari°o de la Rařma manifesto. La po■tkarto mem, historia foto prezentanta la kreadon de la Rařma manifesto kaj karto de Jouko Lindstedt pri Andrzej Pettyn (el la jaro 1986) akompanas la intervjuon. Alia teksto pri la Rařma manifesto, "Kien esperanto?" de Claude Piron, same trovas lokon en Ši tiu numero.

    La kulturpolitikan akcenton de LF-186 kompletigas recenzo de Walter Zelazny pri la libro Esperanto sen mitoj de Ziko M. Sikosek. Lař Zelazny, "unu el la plej grandaj fi-mitoj de la Movado, mensogo kaj memtrompo ne sufiŠe analizita... estas la mito pri la unueco de la Movado".

    Kiel Šiam, la literaturo signife kontribuas al la enhavo: poemo de Grigorij Arosjev, rakonto de Berta Lenard, profilo de la konata tradukistino Margarethe-Greta Stoll, recenzoj pri La Liberpoeto de Dan Tirinaro, Pa°oj bizaraj de Urmuz, Mokrokalvo de Gunnar Gallmo kaj Son°odramo de August Strindberg. En la kulturaj rubrikoj trovas lokon recenzo de Cornelia Rau pri la filmo Incubus kaj recenzo pri la filozofia libro Libere de la konoj de J. Krishnamuri.

    Per la artikolo "Di°ita presado: Šu inventita por la esperantistoj?" de Marco Picasso LF komencas aperigi la prelegojn prezentitajn kadre de la Ši-jara 19a Internacia Literatura Forumo okazinta en Vraco. Pri ekologia temo (kaj ne nur) estas eseo de Leen C. Deij.

    "Mi ■atas la Foiron, Šar °i ne estas esperantista revuo sed kultura revuo en esperanto", skribas Aleksander Kor╝enkov en La Ondo de Esperanto (2000:6), kiun artikolon LF-186 represas.

    Literatura Foiro aperas dumonate, internacia jara abono estas 42 svisaj frankoj, por ekssocialismaj landoj, Ăinio kaj Vjetnamio -- 21 CHF; por latinamerikaj landoj -- 28 CHF.

    Por ricevi provekzempleron skribu al la administrejo (CP 928, CH-2301 La Chař-de-Fonds, Svislando) ař al la redakcio (PK 26, BG-3000 Vraca, Bulgario); rete al heroldo@tin.it, kce.esperanto@bluewin.ch kaj lofo@usa.net.

    La ruslanda peranto estas Halina Gorecka.

    HeKo


    Ricevitaj gazetoj

    Apudvistula Bulteno. 2000/6,7,8;
    Dia Regno. 2000/1,2,3;
    Debrecena Bulteno. 2000/119;
    Esperantolehti. 2000/4;
    Esperanto-nyt. 2000/2;
    Esperanto USA. 2000/4;
    Franca esperantisto. 2000/520,521;
    Heroldo de Esperanto. 2000/10;
    Internaciisto. 2000/5;
    KAE-Informilo. 2000/31;
    Kontakto. 2000/4;
    La Ondo de Esperanto. 2000/8-9;
    La Revuo Orienta. 2000/8;
    Monato. 2000/8;
    Najbara Folio. 2000/2,3;
    Oomoto. 2000/444;
    Scienco kaj Kulturo. 2000/2,3;
    Sennaciulo. 2000/7;
    Service de Presse. 2000/553;
    Stel-Avivo. 2000/2,3,4,5,6,7.


    M O Z A I K O

    Ni ricevis 10 solvojn de la linia krucvortenigmo el la junia Ondo. Preskař Šiuj estis tute korektaj, nur unu havis erarojn. Ni lotumis libropremion kaj °in gajnis MiÂail MaÂnaŠ el Smolensk (Ruslando). Ni gratulas!

    La °usta solvo:
    1. sen; 2. sencele; 3. celebri; 4. Briti'; 5. Titan'; 6. tandem'; 7. demon'; 8. onkl'; 9. klas'; 10. aster'; 11. terpom'; 12. pomad'; 13. adres'; 14. resum'; 15. umbel'; 16. beladon'; 17. adonid'; 18. id'.
     


    Plektita krucvortenigmo

    Krucvortenigmo

    Horizontale
    1. Fizika instrumento; 9. Bonfarto (R); 10. EŠ por pomo putranta trovi°as ...(R); 13. Membro; 16. Angla kuko (R); 17. Kvaroble kvar; 21. Pa■i, mar■i; 23. Kutime °i estas sur la kapo, °i povas esti el floroj kaj folioj ař el oro; 24. Saltanta besto kun nuda hařto (R); 28. Manskriba╝o.

    Vertikale
    2. Numeralo; 3. Kaj Atlantika, kaj Hinda; 4. Longa cilindroforma ilo (R); 5. Mondcivitano, homarano; 8. Kristano; 14. Avara; 15. ěin donas bovino; 19. Lo°anto de orienta Eřropo (R); 26. Alkohola trinka╝o (R); 27. Najbaro de bu■o kaj lango.

    Ronde
    6. TranŠranda, pinta; 7. Lando en Ameriko (R); 10. Membro de iu organiza╝o (R); 11. Vegeta╝o kun rozviolaj floroj (R); 12. Malvestita; 14. Malagrable subita, senprepara; 15. Rampulo kun longa maldika vosto; 18. Tempo, dum kiu io okazas (R); 20. Se°o de re°o (R); 22. FortranŠi harojn Še la hařto per speciala ilo; 23. Malnobla fripono; 25. Percepti per la oreloj.

    Kompilis Tatjana Kulakova

    La respondoj devos atingi la redakcion antař 10 nov 2000. Unu el la respondintoj ricevos librodonacon. La respondon sendu po■te al la redakcio ař rete al la rubrikestro kulakova@akb.mplik.ru. Fine de la jaro ni premios la plej aktivan respondemulon.


    Vinjeto Zamenhofa

    El la Fundamento de Esperanto

    ž39. Mia onklo ne mortis per natura morto, sed li tamen ne mortigis sin mem kaj ankař estis mortigita de neniu; unu tagon, promenante apud la reloj de fervojo, li falis sub la radojn de veturanta vagonaro kaj morti°is.

    L.L.Zamenhof
     


    Matematika ludo

    Kalkulu lařvice, kaj ne legu la finon anticipe.

    1. Unue, elektu kiom da tagoj vi ■atus promeni dum la semajno.

    2. Tiun ciferon multipliku je 2.

    3. Aldonu 5.

    4. Multipliku je 50.

    5. Se vi jam havis naski°tagon Ši-jare, aldonu 1750; se ankorař ne -- aldonu 1749.

    6. Fine, deprenu la jaron, en kiu vi naski°is.

    Ău vi jam finis?

    Rezulto:

    Nun vi havas tri ciferojn: la unua, estas la cifero kiun vi elektis por kiom da fojoj vi ■atus promeni semajne. Kaj la aliaj du ciferoj estas via a°o!

    Se vi bone faris la kalkulojn, tiam la rezultoj estos perfektaj; kontraře, vi eraris. Do, uzu kalkulilon.

    Sandra Burgues Roca (Urugvajo)
     


    Rido en la aero

    Aviadilo katastrofis kaj falas. Du pilotoj sidas kaj suspirante rigardas tra la fenestro. Unu diras:

    -- Mi ne komprenas, kial maristoj tre °ojas vidante teron?

    * * *

    Aviadilo fu■i°is en la aero, la pilotoj provas Šion por savi °in, sed senefike: la ma■ino rapide proksimi°as al la tero. La Šefpiloto prenas la mikrofonon, kaj diras:

    -- Karaj geflugantoj. Kun bedařro mi informas vin, ke ni post kelkaj minutoj renkontos la teron kaj ni Šiuj mortos.

    La voja°antojn trafas paniko. Ili krias, bruas, iu virino saltas sur se°on, dis■iras kaj dis╝etas rapide siajn vesta╝ojn, kaj ekkrias:

    -- Lastan fojon en la vivo mi ■atus senti min virino!

    Ůia kunvoja°anto (viro) responde al ■i demetas sian jakon, ╝etas °in al la virino, kaj diras:

    -- Kaptu °in, damne, kaj gladu!

    * * *

    Aviadilo proksimi°as al Zuriko, kaj la piloto demandas la flughavenan administranton, kioma horo estas. La administranto redemandas:

    -- El kiu flugkompanio vi estas?

    -- Ău tio gravas?

    -- Jes, tre gravas.

    -- Kial?

    -- Ăar se vi estas piloto de SwissAir -- nun estas 14h20m30s, se vi estas de Air France -- nun estas 14h20 m, sed se vi estas de la Ruslanda kompanio Aeroflot -- hodiař estas mardo...

    Plukis kaj tradukis Grigori Arosev


    FOTOKONKURSO

    Post la sukcesaj konkursoj en 1998 kaj 1999 la redakcio de La Ondo de Esperanto kaj Urala Esperantista Societo denove invitas al partopreno en la Internacia Fotokonkurso. La konkurso ne estas ligita al deviga temo.

    En la konkurso rajtas partopreni Šiu deziranta fotemulo amatora ař profesia, sendepende de la lo°lando kaj lingvokono. Unu persono rajtas partopreni per maksimume kvin fotoj. La minimuma formato estas 10 x 15 cm. Fotoj povas esti koloraj ař nigra-blankaj, vertikalaj, horizontalaj kaj aliformataj.

    La konkursaj fotoj devas esti senditaj unuekzemplere al la redakcia adreso de La Ondo de Esperanto RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando. La fotoj devas atingi la indikitan adreson antař la 15a de decembro 2000.

    La konkursa╝oj devas esti subskribitaj per pseřdonimo. En aparta koverto kunsendata devas esti enmetita slipo kun la pseřdonimo, ařtenta nomo kaj po■ta adreso de la ařtoro. Oni povas aldoni titolon ař klarigan noton al la fotoj, sed tio ne estas deviga.

    En la konkurso ne rajtas partopreni fotoj, kiuj jam estis premiitaj ař publikigitaj.

    Tripersona ju°komisiono (la redaktoro de La Ondo de Esperanto, komitatano de UES kaj fakulo pri fotoarto) alju°os maksimume tri premiojn al la lařreatoj:

    1a premio: du minimumaj ruslandaj monataj salajroj kaj abono al La Ondo de Esperanto

    2a premio: unu minimuma ruslanda monata salajro kaj abono al La Ondo de Esperanto

    3a premio: abono al La Ondo de Esperanto

    Specialan premion (libroj en la Urala libro-servo kontrař ekvivalento de unu minimuma ruslanda salajro) ricevos la plej bona foto teme ligita kun esperanto.

    Ăiu premiito ricevos diplomon. Ruslandaj lařreatoj ricevos premiojn en ruslandaj rubloj. Alilandaj lařreatoj ricevos premiojn per la kontosistemo de UEA en eřroj.

    La organizantoj rezervas al si la rajton °is la 31a de decembro 2002 uzi la ricevitajn fotojn en papera kaj elektronika formo kaj en ekspozicioj.

    Sukcesojn!


    A N O N C E T O J

    Ăiu vorto en la anonceto kostas 1 rublon por ruslandanoj. Por alilandanoj 5 vortoj kostas unu respond-kuponon. La pagon sendu al Galina Romanovna Goreckaja je la redakcia adreso.


    Voja°-agentejo "Dornagasht" en Teherano, ali°inta al Monda Turismo, pretas inter■an°i nformon kaj planojn pri grupa kaj individua turismo.

    Adreso: Suite # 6, No. 121 East Sarv, Saadat Abad, IR-1998653788 Tehran, Irano. Rete: ralijani@accir.com


    Mi, Oleg VasiljeviŠ Vasiljev, instruisto de matematiko de Uljanovska teknika universitato, esperantisto de 1987, SATano de 1991, petas helpon de esperantistoj kaj neesperantistoj. Mia amiko kaj kolego matematikisto Aleksandr VasiljeviŠ Skrynnikov antař unu jaro havis ařtoakcidenton, kaj antař unu monato li i°is viktimo de banditoj. Li bezonas ur°an multekostan operacion.

    Bonvolu sendi lařeblan monhelpon lař la adreso: Swift-code: SABRRUMUC 1 Sawings Bank of the Russian Federation Ulyanovsk Office, Ulyanovsk, Russia to account No 42301840669020001420/01 for Skrypnikov Aleksandr VasiljeviŠ (dolara konto).


    Korajn gratulojn kaj bondezirojn al

    Irina Mironova muzika pedagogo el Siberio
    kaj
    Valentin Melnikov nia redakciano el Moskvo

    kiuj geedzi°is en Moskvo la 15an de septembro


    KOMENCANTO

    Post 2 jaroj de nia aktiva laboro oni abonas kaj legas Komencanton en pli ol 30 landoj de la mondo.

    Abonu Komencanton kaj vin atendos:
    skiza historio de E-literaturo; multaj desegna╝oj kaj grafika╝oj, faritaj nur de niaj abonantoj;
    rakontoj, noveletoj tradukitaj kaj originalaj, malgrandaj sed tre bonaj poemetoj,
    parodioj, aforismoj, enigmoj, anekdotoj, desegna╝oj
    + bona humoro kaj pozitivaj emocioj!

    En 1998-2000 en Komencanto debutis 74 novaj ařtoroj el Britio, Francio, Ăinio, Svedio, Nederlando, KazaÂstano, Italio, Pollando, Brazilo, Hispanio, ĂeÂio, Usono, Kubo kaj Ruslando.

    20 aktualaj korespondadresoj el la tuta mondo en Šiu numero. Formato A4, 12 pa°oj. Abontarifo internacie: 13 eřroj. Orienta Eřropo kaj Latinameriko: 11 eřroj. Abonu Še via landa peranto ař rekte Še UEA-konto vkud-a.

    Ruslanda abonkotizo estas 78 rubloj per po■tmandato al Viktor VasiljeviŠ Kudrjavcev: 620041, Jekaterinburg, ab. ja. 132.

    Specimeno kontrař 2 IRK Še la redakcio RU-620041 Jekaterinburg, p.k. 132, Ruslando.


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg

    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, Esperanto-domo, 143 Lawson St., Redfern N.S.W. 2016

    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    Rete: fel@mail.agoranet.be

    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970

    BRITIO: Peul Hewitt, 26 Highfield Road, North Thoresby, Grimsby, DN36 5RT
    Rete: paul@esperanto.freeserve.co.uk

    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    Rete: ljubcho@bitex.com

    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    Rete: vlada_hasala@iol.cz

    DANLANDO: Frederik Eriksen, Finsensgade 10, DK-4800, Nykoping F.
    Rete: frederikeriksen@post.cybercity.dk

    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-11215, Tallinn

    FINNLANDO: Heta Kesńlń, Kalamiehenkuja 3 D 32, FI-04300

    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris

    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
                          Wolfgang Schwanzer, Pfarrer-Seeger-Strasse 9, DE-55129 Mainz
                          Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn

    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
                        Luis Serrano PÚrez, Font Nova 32, ES-08202
    Rete: luis_serrano@mixmail.com

    HUNGARIO: Hungaria Esperanto-Asocio, pf 193, HU-1368 Budapest

    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W

    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str. IL-77484 A■dod
    Rete: mikisal@math.tau.ac.il

    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
                  Vi■nja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    Rete: orbispictus@iol.it

    JAPANIO: Japana Esperanto-Instituto, Sinzyuku-ku Waseda-mati 12-3, T˘ky˘-to 162-0042
    Rete: jei@mre.biglobe.ne.jp

    KANADO: Kanada Esperanto-Asocio, P.O.Box 2159, Sidney, BC, Canada V8L 3S6

    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio

    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    Rete: keast@soback.kornet21.net

    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C

    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    Rete: uea@inter.nl.net

    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo
    Rete: esp.oslo@sn.no

    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    Rete: nepo@eletkron.pl
                          Pola Esperanto-Asocio, p.k. 21, PL-44-101 Gliwice
    Reto: staman@ka.onet.pl

    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa

    RUSLANDO: Galina Romanovna Goreckaja, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    Rete: sezonoj@mail.ru

    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad

    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby

    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen

    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530
    Rete: elna@esperanto-usa.org


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    2000. N-ro 10 (72)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij, Wolfgang Kirschstein
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 281711
    Telefakso: (3432) 775252 Esperanto 281711
    Elektronika adreso: sezonoj@mail.ru
    Hejmpa°o: http:/www.sezonoj.itgo.com
    Abontarifo por 2001:
        -- Internacia tarifo: 24 eřroj ař 24 usonaj dolaroj
        -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
        -- Ruslanda tarifo: 145 ruslandaj rubloj
        -- Aerpo■ta aldono: 4 eřroj ař usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 990 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
        -- Plena pa°o: 100 EUR (1000 rub.)
        -- Duona pa°o: 60 EUR (600 rub.)
        -- Kvarona pa°o: 35 EUR (350 rub.)
        -- Okona pa°o: 20 EUR (200 rub.)
        -- Malpligrandaj: 0.50 EUR ař 5 rubloj por 1 cm▓
        -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 2000.
    Subtitolo