Titolo

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 2000. No 4 (66)


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Foto de Andrzej Sochacki


ENHAVO

REDAKCIE

  • Al la legantoj
  • ĂEFARTIKOLO

  • Henri Masson. Nia povo estas nula, nur kiam ni silentas
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • 778 ali°is al Tel-Avivo
  • Renato Corsetti. Agado Espero
  • Internaciaj ekzamenoj en 1999
  • Alberto GarcÝa Fumero. Kubanoj oma°as kaj planas
  • Paul Gubbins. Trajno-trejnado
  • TEJO: por paco en Balkanoj
  • Junulara karavano al Honkongo
  • Maria Majerczak. Interkulturanoj renkonti°os en Krakovo
  • UEA: furora vendojaro 1999
  • Pozitiva debato en Berno
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Nikolao Gudskov. Adiař SEJM, vivu REJM
  • Yurij Karcev. La dek-dua arta festivalo
  • Abdurahman Junusov. Esperanto fakultative
  • Grigori Arosiev. PEN kaj Esperanto en Moskvo
  • Valentin Melnikov. FeliŠa vicprezidanto
  • Gennadij Basov. OrSEJT-32 preparata
  • Irina Galicyna. Ăelaga renkonti°o
  • Andrej Ananjin. Nova╝oj de la projekto EKI
  • TRIBUNO

  • Walter Zelazny. Pri la rilatoj inter inteligencio kaj plebo en la movado, ař intelektulo inter plebanoj kaj nuda inter lupoj (3)
  • Boguslaw Sobol. La Papaj Signaloj en Gliwice
  • Nikolaj Batyrev. Kiu estas reganta?
  • Grigori Arosiev. Ni kontribuu al La Ondo por pliinteresigi °in
  • BELETRO

  • Mark Twain. Malfacilas esti kandidato (Tradukis Ant˘nio de Ruyter kaj Wolfgang Kirschstein)
  • Anja Karkiainen. Poemoj
  • BIBLIOTEKO

  • Liro-2000
  • Viktor Kudrjavcev. Konto de l' vivo
  • Valentin Melnikov. Pensi ne pri, sed per Esperanto
  • Libroj
  • Informilo por Interlingvistoj
  • Gazetoj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Tatjana Kulakova. La japana testudo. Krucvortenigmo "Alfabeto"
  • Ka■ařskultitaj interparoloj (Tradukis Halina Gorecka)
  • DIVERSAČOJ

  • Frazoj
  • Kalendaro
  • Heroldo de Esperanto
  • Internacia Fotokonkurso (Fotoj de Pavla Zemanovß)
  • Perantoj de "La Ondo de Esperanto"
  • Kolofono

  • Aprila vinjeto de Ma■a Ba╝enova

    Redakcie
    En Šiu civilizita lando ekzistas en Šiu grandeta urbo Šiutaga ╝urnalo, en Šiu iom respektinda loko semajna gazeto; eŠ la plej malgranda popolo havas almenař unu grandan ╝urnalon. Sole la popolo esperantista tiun ne havas.


    -- skribis Teo Jung en reklamo dissendita antař 80 jaroj, proponante grandan ╝urnalon esperantistan, kiu devis fari°i "estonte Šiutaga ╝urnalo de Esperantujo".

    Blaga ideo?... Jes, sed la skribinto estis juna ne nur lařnome; tiam li estis 28-jara -- tiua°e Zamenhof eldonis la Unuan Libron. Plia koincido: la unua numero de Esperanto Triumfonta aperis la 14an de aprilo, je la mortodato de Ludoviko. Ekde novembro 1920 komenci°is Šiusemajna aperado, kiu fini°is nur pro la interveno de Gestapo en junio 1936. La 3an de januaro 1925 la ╝urnalo renomi°is Heroldo de Esperanto, kaj dum unu jaro aperis duonsemajne. EŠ okaze de UKoj en Germanio (1923 kaj 1933) °i ja vere estis Šiutaga.

    Apenař estis en Esperantujo gazeto pli populara ol Heroldo. Sed ne pro preskař 2000 aperintaj numeroj kaj ne pro tio, ke Teo Jung -- kombininta siajn fakajn konojn pri eldonado kaj ╝urnalismo kun la entuziasmo pri Esperanto kaj Esperantujo -- i°is unu el la nemultaj sukcesaj profesiaj esperantistoj (per sia privata E-laborado li ja perlaboris pension).

    Plej gravas, ke Heroldo estis la plej konsekvenca protagonisto de la sendependa ╝urnalismo en Esperantujo. Tion °i atingis per honesta sinteno pri la demandoj, en kiuj la logiko eble konsilis akcepti pli sekuran flankon, kaj kvankam tiu sinteno foje provokis konflikton kun la "movadestroj".

    Esti sendependa ne signifas sendependon absurde absolutan. Temas pri sendependo de menso, pri kapablo agi kura°e, cedante nek al promesoj pri privilegioj, nek al tento pri bulvardi°o, nek al natura agaco trempi la plumon en galon. Tiu sendependeco devigas la redaktoron aperigi honestan opinion, malgrař la tento ne komenti, prisilenti, lařdeti trudata jen pro premo de la patrona instanco, jen pro facile komprenebla memcenzuro.

    Kvankam Heroldo neniam indenti°is kun iu el movadaj partioj, Teo Jung kaj Ada Fighiera-Sikorska (■i redaktis Heroldon en 1962--1996) ne evitis diri sian opinion pri la konfliktoj en Esperantujo kaj plurfoje mem deklaris malkonsenton (kun Germana Esperantisto kaj Ellersiek en la jaroj 1920aj, kun UEA en la 1930aj, kun Lapenna en la 1970aj...).

    Ni sentas koran dankemon al Teo kaj Ada, kiuj portis en Esperantujo la tradiciojn de la libera ╝urnalismo, pro kiuj Heroldo pli ol unu fojon en sia historio devis sperti frapojn de l' sorto, sed ja ne rimorsojn pro la kosto de l' trankvila esto. Kaj ni penas sekvi la vojon, kiun iris la jubileanta Heroldo.

    Halina Aleksander

    Sur la kovrilpa°o estas foto de Andrzej Sochacki (Pollando) Verda Asocio (premiita en nia unua fotokonkurso), anoncanta ke la teatra temo estos sentebla Ši-kajere.


    Nia povo estas nula, nur kiam ni silentas

    La pluekzistado de SAT kaj UEA estas nepre necesa. Tion trafe esprimis studentino Nikola Markarian en franclingva tezo kiun ■i prezentis en 1997:
    Cetere, neniu povas nei la eksterordinaran kapablon de la nuntempaj gvidantoj de SAT por propagandismo. Ne nur rezistanta estas SAT al la politika neřtraleco de la universala movado reprezentita de Universala Esperanto-Asocio (UEA), supernacia organizo fondita en 1907, sed en la tempo de °ia fondi°o, °i eble ankař certigis al °i la neřtralecon, sorbante la plej radikalajn tendencojn.
    En piednoto en rilato kun la vorto propagandismo ■i precizigis:
    Mi uzas tiun vorton propagandismo en °ia originala senco. La franclingva sekcio de SAT, SAT-Amikaro, estas aparte aktiva sur tiu tereno.
    Se temas pri ■ia konkludo, la periodo post la hamburga UK montris la dan°eron de entrudi°o de politika doktrino, kaj ni ne kredu ke la malapero de la komunista bloko eliminis tiajn riskojn. Nekompareble pli granda dan°ero ku■as nun en la senkontrola kaj sova°a tutmondi°o de la ekonomio, en freneza kapitalismo kiu for╝etas Šian moralan regulon.

    Kaj tio aldoni°as al pli kaj pli ofta apero de la venenaj fruktoj de naciismo pri kiuj Lanti prave skribis:

    La naciismo estas eŠ la sola religio, kiu ankorař postulas de la homo vivoferon.

    Post jarcentoj da luktado, la homoj en la pli malpli kulturitaj landoj akiris la rajton aparteni ař ne al iu eklezio, la liberon Šeesti ař ne religiajn ceremoniojn. Sed neniu povas senpune rifuzi partopreni en la sangaj ceremonioj, la militoj, kiujn periode okazigas la diversaj naciismoj. La patriotismo estas nuntempe la plej potenca ideologio; °i pasiege superregas la spiritojn kaj kapablas fari el pacemaj, bonkoraj homoj batalemajn kaj sangavidajn bestojn.

    Pro tio la kura°o de Kep Enderby estas salutinda. Kion atendas iuj homoj, tio trovi°as Še UEA, kion volas aliaj Še SAT. Ne malmultaj sentas sin hejme en ambař organizoj. Estus malsa°e esperi profiton por Esperanto per malfortigo ař eŠ malaperigo de unu el ambař.
    SAT
    Tamen konsternas min atako kontrař Kep Enderby pro lia aparteno al la du asocioj, kaj same tiu kontrař la okazigo de UK en Israelo pro ties politika sinteno certe ne aprobinda. Mi mem iam tradukis esperanten franclingvan bro■uron de organizo kiu klopodis restarigi pacon inter Palestinanoj kaj Israelanoj (Paco en Proksima Oriento de Aaron Cohen), kaj pensas ke, surbaze de samaj kriterioj, restus vere malmulte da landoj kie ni povus kongresi. Kaj la nunaj terura╝oj en ĂeŠenio tiras en turmenton du popolojn kies regantoj (mem regataj de ka■aj fortoj) ne estas senriproŠaj. Ău ankař SAT devus ne kongresi en Ruslando?

    Ebla kialo de malapero de la nacioj povas esti en la malapero de la vivo mem sur la Tero pro ilia manko de sa°o. Eble iam estos la mondo sen nacioj pro konscia agado, sed tio certe ne estas atingebla per radikala postulo pri ilia tuja malapero. Por tion atingi ni devas agi tiel, ke la homoj sentu ke ili apartenas al provincoj de la mondo, kaj tio postulas paciencon, pedagogian senton. Tro radikala strebo favore al detruado de la nacioj povas estigi nur same radikalan reagon.

    Male, instigo al pripensado, havigo de faktoj pri la dan°eroj de naciismo, ebligo de rilatoj kaj inter■an°oj inter Šiuj popoloj komprenigos pli bone la vanecon de la nacioj tiel ke la naciisma veneno i°os neřtra, sendan°era. Kontrařvenenon ni havas en la interna ideo de Esperanto mem. Ni havigu °in al Šiam pli multe da homoj, tamen sen kredi ke tio sufiŠos por kuraci la mondon!

    Sendube ni devus ofte pensi pri frazoj kiujn Vaclav Havel prononcis en Parizo antař la Akademio de Moralaj kaj Politikaj Sciencoj 27 okt 1992:

    Mi konstatis kun timego, ke mia senpacienco rilate la restarigon de demokratio, havis ion komunistan ař, pli °enerale, ion naciistan -- la unueco de la Lumoj. Mi volis antařenigi la Historion sammaniere kiel infano tiras planton por °in kreskigi pli rapide. Mi kredas ke necesas lerni atendi same kiel oni lernas krei. Necesas semi pacience la grajnojn, akvumi kun diligenteco la grundon kie ili estas semitaj kaj lasi al la plantoj la tempon kiu estas al ili propra.

    Oni ne povas trompi planton, ne pli ol oni povas trompi la Historion. Sed oni povas °in akvumi. Pacience, Šiutage. Kun komprenemo, kun humileco certe, sed ankař kun amo.

    Se ni fiksus al ni pli modestan celon ol radikala sennaciismo, ni atingus °in pli frue kaj kun malpli da detruoj, Šar radikalismo generas kontrařan kaj foje drastan radikalismon, kaj ili ambař nutras sin reciproke en infera cirklo.

    "Nia vera nacieco estas la homa genro", -- skribis Herbert George Wells en Skizo pri universala historio. Ni zorgu ke pli da homoj konsciu pri tio.

    Sed ni povas trovi valorajn cita╝ojn kaj ekzemplojn ankař en la riŠa historio de nia propra lingvo.

    Dařre validas la memoro de la tago kiam kunvenis en Bulonjo-Še-Maro "ne francoj kun angloj, ne rusoj kun poloj, sed homoj kun homoj". Inter tiuj popoloj okazis same teruraj konfliktoj kiel nun okazas inter serboj kaj albanoj, inter rusoj kaj ŠeŠenoj, sed intertempe la potenco de la armiloj multobli°is.

    Dařre validas la alvoko de Hodler, kiun mi rememorigis kiam falis la unuaj NATO-bomboj sur Jugoslavio, kaj ni eraros kiam ni reliefigos surbaze de tio ke homeco ne havas ligitecon kun iu difinita popolo.

    Ni skribu al amasinformiloj, ni intervenu en debatoj por montri ke ne Šiuj homoj pretas fatalisme akcepti Šion. Kvankam nia individua povo estas ege malgranda, °i ne estas nula. ěi estas nula nur kiam ni silentas. Akvoguto estas kvazař nenio, sed nenio rezistas al inundo, kiu konsistas el akvogutoj!

    Jam en si mem la vorto sennacieca kaj la cita╝o de Lanti kiu fari°is la devizo de SAT ("SAT-anoj kutimi°u al eksternacia sent- pens- kaj agad-kapablo") ebligas al °i havi antař la publiko objektivecon, kiun °i ne havus se °i estus sennaciista. Se oni konsideras la nunan staton de °ia Sennaciista Frakcio, estas tute certe ke la SAT-anaro falus eŠ ne al kelkdeko da membroj, se °i estus sennaciista anstatař sennacieca.

    Pli ol iam ajn validas tiu devizo. Jam en si mem °i estas (pace) revolucia. Se SAT sukcesus nur en tio, ke la homoj kutimi°u al samaj sent-, pens- kaj agadkapablo, tio estus belega atinga╝o pri kiu la tuta homaro estus poreterne ■uldanta al °i.

    Henri Masson
     


    778 ali°is al Tel-AvivoEmblemo de UK-85

    Flag■ipa Evento de la Internacia Jaro por la Kulturo de Paco, la 85a Universala Kongreso en Tel-Avivo (25 jul -- 1 ařg 2000) registris fine de februaro 778 ali°intojn el 49 landoj.

    Pinte de la statistiko staras Germanio kun 95 kongresanoj. Sekvas Japanio (79), Francio (59), Israelo (57), Pollando (55), Nederlando (48), Italio (37), Usono (29), Brazilo (26), Ruslando (21), Korea Respubliko kaj Svedio (po 18).

    GK UEA


    Agado Espero

    Tra densa mallumo

    Dum la lastaj jaroj Unui°intaj Nacioj mem devis agnoski ke ■tataj instancoj ne sufiŠas, kiam temas pri helpo al homoj travivantaj katastrofojn. Tiuj instancoj donas malmulte kaj Šefe donas nur al homoj kaj landoj, pri kiuj ili havas politikan esperon pri posta apogo.

    Tiel, kiel Šiuj povis konstati, dum la lastaj jaroj plimulti°is la alvokoj de UN-agentejoj rekte al la civitanoj, al la simplaj homoj tra la mondo por ke ili donacu kaj helpu.

    Efektive se temas pri helpo al subnutrataj infanoj en Timoro ař al malsanaj homoj en Angolo, kiu havas esperon pri posta helpo fare de ili? Certe neniu ■tato, kaj tiel la agentejoj kiel UNICEF ař MSO vidas sin devigataj apelacii al la civitanoj.

    La Esperanto-movado, kiu havas malnovajn tradiciojn, Ši-rilate ankař provas fari sian parton por helpi homojn envolvitajn en la densa mallumo de militaj ař naturaj katastrofoj.

    Komence estis, kaj ankorař estas, la "konto Espero", kiu celis helpi esperantistajn viktimojn de tiuj katastrofoj, kaj tion °i faris kaj plufaras.

    Poste, tamen, oni vastigis la agadon sub la nomo "Agado Espero" ankař al neesperantistaj viktimoj.

    La projektoj de 1 °is 5 esence pivotis Širkař la helpo al lo°antoj en balkanaj landoj. Rapide, temis pri stipendio por kosova orfo, familiaj paka╝oj por bosnianoj, gastigado de familioj en Francujo, kontaktado inter Esperanto-kluboj de Germanujo kaj esperantistoj en la eksa Jugoslavio cele al sendado de helpo, agadoj por interpacigi la malsamajn etnojn en tiu regiono (projekto Sunfloro).

    Ăiuj tiuj agadoj ankorař dařras, krom tiu pri la familiaj paka╝oj (kiu estas konkludita per pli da paka╝oj ol oni komence celis). En la kadro de la projekto Sunfloro juna esperantisto vizitas regule Kosovon, Albanujon kaj Makedonujon kaj provas, interalie envolvi lokajn esperantistojn en la interkomprenigaj agadoj. La lasta ideo, pri kiu oni nun traktas, estas starigado de Esperanto-kursoj en Pri■tino dum la venonta somero en la kadro de instruado pri etna toleremo.

    Informojn pri Šiuj projektoj oni trovas rete Še "www.uea.org", sub la indiko "Agado Espero".

    Per la 6a projekto, Ši-sekve priskribata, la agado movi°as al Afriko, danke al la iniciato de kongaj esperantistoj, kiuj pensis helpi angolajn rifu°intojn en Kongo. Temas pri tre bela ekzemplo pri tio, ke la helpemo de esperantistoj estas sama Šie trans ekonomiaj kondiŠoj kaj hařtkoloroj.

    Kongolandaj esperantistoj instruas angolajn rifu°intojn

    La Esperanto-klubo Stelaro (vic-prez. s-ro Kikondola Ngoma Jeremie (Camp CILU II No.71 A Lukala, Bas-Congo) malgrař Šiuj propraj malfacila╝oj en Kongolando decidis helpi homojn kiuj estas en ankorař pli malbona situacio. Temas pri rifu°intoj el Angolo, kiuj vivas en tendaro en Kilueka, apud Lukala.

    La projekto estas: instrui Esperanton al la angolanoj kaj samtempe instrui al ili skribadon kaj legadon.

    Por tio Stelaro bezonas precipe portugallingvajn vortaretojn kaj bazajn lernilojn, kelkajn kasedojn kaj aliajn esperanta╝ojn. Esperantistoj povas ankař esprimi sian interesi°on kaj kura°igon per leteroj. Gravas la amika kontakto, pli ol la materia subtenado.

    Ne sendu monon rekte al la klubo, sed (se vi volas mone helpi) prefere al la fonda╝o Afriko de UEA kun indiko: Por la projekto "Kongolandanoj helpas angolanojn". Tiu mono iros al la landa asocio DKEA kiu °in disponigos lařeble efike.

    La adreson de UEA kaj la manierojn de pagado vi trovos en la Jarlibro de UEA.

    Por pliaj informoj bonvolu kontakti Hans Bakker (Katelenstraat, 231-II NL-1082 EG Amsterdam, Nederlando) ař Gebglo Koffi esp.togo@cafe.tg.

    Renato Corsetti


    Internaciaj ekzamenoj en 1999

    La Internaciaj Ekzamenoj de ILEI kaj UEA havis 7 sesiojn en 5 landoj en 1999. Ili okazis en San-Francisko, Usono (dum la 30a Somera Esperanto-Kursaro); Castellon, Hispanio (dum la 58a Hispana Kongreso); dufoje en Berlino, Germanio (dum la 65a Internacia Kongreso de Blindaj Esperantistoj kaj la 84a Universala Kongreso); en Antananarivo, Malagasio; kaj dufoje en Lomeo, Togolando.

    En la sesio en Hispanio okazis nur la meznivela ekzameno kaj en la septembra sesio en Togolando nur la elementa. En Šiuj aliaj sesioj eblis ekzameni°i sur ambař niveloj.

    Al la gramatika antařtesto de la elementa nivelo ali°is 34 kandidatoj. Por la efektiva ekzameno estis akceptitaj 20 kandidatoj, el kiuj 16 sukcesis. Al la antařtesto de la meza nivelo ali°is 19 kandidatoj. El ili 16 estis akceptitaj por la ekzameno, kiun 15 sukcese trapasis.

    La Internaciaj Ekzamenoj okazas sub la gvido de la Internacia Ekzamena Komisiono (IEK) de ILEI kaj UEA. Por surloka realigo de la sesioj IEK havas Š. 60 rajtigitajn ekzamenantojn tra la mondo, sed IEK esperas ankorař plimultigi ilian nombron.

    Pli da informoj pri la ekzamenoj oni povas ricevi de la sekretario de IEK: s-ro Hans ten Hagen (Middenweg 587, NL-1704 BH Heerhugowaard, Nederlando; ten.hagen.esperanto@wxs.nl).

    Detala regularo trovi°as en Gvidilo al la Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA, kiu haveblas Še la libroservo de UEA kaj aliaj bonaj libroservoj.

    GK UEA


    Kubanoj oma°as kaj planas

    (Interredaktore) 27-29 jan 2000 en Santiago de Kubo okazis la 17a Nacia Komitatkunsido de Kuba E-Asocio. La Nacia Komitatkunsido estas la supera decidoprena organo de KEA; °in do partoprenas Šiuj estraranoj kaj naciaj komisiitoj, plus komitatanoj el Šiuj provincoj.

    Post la ╝ařda Interkona Vespero, la laborsesioj komenci°is per ofera florkrono deponita Še la mařzoleo de la Nacia Heroo JosÚ MartÝ en la tombejo Santa Ifigenia je lia naski°tago, kaj en Kubo oni kutime kaj solene oma°as al MartÝ tiutage. Skipo de la nacia televido estis en la tombejo por filmi la oma°on de diversaj instancoj, inter ili la Ăefsekretario de la Partio en la provinco, kiu tuj rekonis nin, kaj rememoris la tempon, kiam li, tiama sekretario de la Partio en Havana Municipo, inařguris ekspozicion pri Esperanto. Nia oma°o al MartÝ do aperis ankař per la loka kaj la nacia televidoj.

    Tri laborsesioj analizis °isfunde la estraran raporton de la jaro 1999 kaj fiksis la Šefajn taskojn de KEA por 2000. Denove la unua Šeftasko rilatas al informado; gravaj decidoj estis okazigi naciajn renkonti°ojn en Havano (oktobre) kaj Guantßnamo (decembre), nacian seminarion pri informado en Sancti SpÝritus fine de septembro, la 9an nacian seminarion por instruistoj en Havano (julie), infanan renkonti°on en Guantßnamo (julie) kaj SAEST (Seminario pri Apliko de Esperanto en Scienco kaj Tekniko) en Havano (maje).

    Do, la jaro 2000 montri°as plenplena je taskoj. Antařvideblas novaj prezentoj Še radiostacioj kaj televido. La venonta nacia komitatkunsido okazos en la provinco Villa Clara venontjare.

    Alberto GarcÝa Fumero
    Sekretario pri informado en KEA


    Trajno-trejnadoVinjeto teatra

    Malmultas eblecoj en Esperantujo sin dediŠi al verda teatro: tamen januara semajnfino en Barlaston, Britio -- nun en sia sepa jaro -- kunigis Šefe britajn teatro-amantojn por profundi°i en Ši-neglektata flanko de Esperanta kulturo.

    La programo konsistis el precipe du eroj: la unuan vesperon, post komuna voŠlegado, estis esplorata kaj diskutata la teatra╝o La ru°aj formikoj de Georges Lagrange; dum la sekvaj tagoj estis provludata angla teatra╝o (tradukita Esperanten de Stephen Thompson) La fantoma trajno, de Arnold Ridley prezentota fine de aprilo dum la brita E-kongreso.

    Samtempe en Barlaston organizis la brita ILEI-sekcio seminariojn pri pedagogiaj temoj kaj praktikaj kaj teoriaj. Entute partoprenis la t.n. "festivalan" semajnfinon pli ol 20 homoj, kiuj °uis kutime agrablan Esperanto-etoson en Barlaston.

    Okazas pluraj Esperanto-kursoj, semajnfinoj kaj aliaj eventoj en Barlaston. En la jaro 2000 oni aparte festos -- per kultura semajnfino, al kiu kontribuos eminentuloj kiaj Marjorie Boulton, Renato Corsetti, Anna L÷wenstein kaj John Wells -- 40 jarojn da sinsekvaj Esperanto-somerlernejoj en Barlaston.

    Detaloj pri Šiuj Barlaston-eventoj haveblas rete de d-ro Derek Tatton Še wedgwood.college@staffordshire.government.uk.

    Paul Gubbins


    TEJO: por paco en Balkanoj

    1--8 sep 2000 okazos TEJO-trejnseminario en Varna (Bulgario) pri la temo: "Balkana junulara kunlaboro por kulturo de paco", aparte aktuala sur Balkanoj.

    La seminarion subtenas Eřropa Junulara Fonda╝o (EJF) Še Konsilio de Eřropo. ěi celas junajn aktivulojn el Eřropo, precipe el balkanaj landoj, interesi°antaj pri internacia kunlaboro kaj komunaj regionaj projektoj. EJF ankař ebligas partoprenon de kelkaj ekstereřropanoj. TEJO intencas tial speciale inviti esperantistojn el iuj aziaj landoj proksimaj al Bulgario.

    Kadre de la seminario okazos trejnadoj en diversaj formoj: prelegoj, vizitoj, laborgrupoj kaj diskutrondoj. Samtempe 10--15 komencantoj partoprenos E-kurson. Ili ankař partoprenos en la °enerala tema programo de la seminario. Kiel ekspertoj kaj prelegantoj rolos Šefaj TEJO-funkciuloj kaj speciale invititaj fakuloj pri la balkana temo.

    Lokaj organizantoj: Sabira Stahlberg kaj Aleksandar Ůivarov: p.k. 405, BG-9000 Varna, Bulgario; kontakto@esperanto.org.

    GK UEA


    Junulara karavano al Honkongo

    TEJO preparas neforgeseblan traviva╝on lige kun la Ši-jara Internacia Junulara Kongreso en Honkongo. Temas pri trajna karavano el Moskvo al Honkongo, kiu startos 17 jul, kiam la partoprenantoj renkonti°os en Moskvo. De tie ili voja°os tra Siberio, Mongolio kaj Pekino al la sudŠinia metropolo. Okazos restado en Tomsk (kun partopreno en la junulara tendaro OrSEJT-32) kaj, lař la elekto de la partoprenantoj, ař en Mongolio ař en Pekino.

    Eblas legi en la reto pli detalajn informojn kaj printi paperan ali°ilon. Du GIF-datumaroj estas printeblaj sub la adreso: http://tpp24.net/Holger.Boos.

    Bonvolu atenti, ke pro organizaj kialoj oni akceptas ali°ojn nur °is 1 maj!

    GK UEA


    Interkulturanoj renkonti°os en Krakovo

    La Esperantologian-Didaktikan Konferencon de Pola Sekcio de ILEI (29--30 apr 2000) akompanos Internacia Renkonti°o de Gelernantoj el Interkulturo-klasoj. Ambař aran°oj okazos samtempe kun la Pola E-Kongreso (28 apr -- 3 maj) en Krakovo, Eřropa kultururbo en 2000. Dum la konferenco okazos prelegoj pri E-instruado, renkonti°oj kaj debatoj de instruistoj partoprenantaj la internacian edukprogramon Interkulturo.

    La gejunuloj el Interkulturo-klasoj interkonati°os la unuan tagon, dum dancvespero. La inařguro de la Pola E-Kongreso okazos sabate (29 apr) matene, programo de la Konferenco de ILEI komenci°os la saman tagon, je la 11a horo. La duan kaj trian tagon, la gelernantoj kune vizitados la urbon, pasigos gajan posttagmezon kun ludoj kaj konkursoj, vespere vidos artprogramojn. La du lastajn tagojn ili partoprenos nur la Kongreson. Tiuj aktiva╝oj estos por multaj el ili la unua kontakto kun vivanta Esperanto. Ni esperas, ke la etoso estos bonega kiel kutime dum la polaj ILEI-Konferencoj.

    La konferencanoj samtempe partoprenos la Polan E-Kongreson.

    La kongresan ali°ilon eblas ricevi de s-ro Stanislaw Mandrak, prezidanto de Pola E-Asocio: ul. Kormoranˇw 39/16, 44 114 Gliwice, Pollando; staman@ka.onet.pl.

    Maria Majerczak
    pola ILEI-sekciestrino


    UEA: furora vendojaro 1999

    La libroservo de UEA atingis en 1999 sian plej bonan rezulton dum la 1990aj jaroj. ěiaj vendoj sumi°is je 316 230 guldenoj (EUR 143 499), kio estis 6% pli ol en 1998, kiam temis pri 298 448 guldenoj (EUR 135 430). Kompare kun la antařa jaro la vendoj kreskis kaj en la vendejo en Roterdamo kaj en la libroservo dum la UK en Berlino.

    La bona rezulto parte sekvis el la vigleco de la propra eldona agado de UEA, kiu lař la esploroj de Aleksander Kor╝enkov (LOdE 2000: 2) estis la plej produktema Esperanta eldonisto en 1999. Tio montri°as ankař en la multeco de UEA-eldona╝oj inter la plej furoraj titoloj.

    Unuafoje post 1990 lernolibro estis la plej multe vendita libro. Kiel en 1990, ankař en 1999 temis pri Saluton! la ařtodidakta lernilo de Audrey Childs-Mee, atinginta jam la sesan eldonon. La unua loko de Hejma vortaro inter la unuopaj vendoj estas rimarkinda, Šar la libro aperis nur en oktobro.

    Entute la libroservo de UEA vendis 18416 ekz. de 2057 diversaj titoloj de libroj, diskoj ař kasedoj (en 1998 -- respektive 15878 kaj 1853).

    En la du listoj la eldona╝oj de UEA kaj TEJO estas markitaj per asterisko. La liston de entutaj vendoj Šefe influas la kvantaj aŠetoj de aliaj libroservoj. Parto de tiuj aŠetoj kompreneble ne atingis individuajn klientojn ankorař pasintjare. Tial estas interesa ankař la alia listo, kompilita surbaze de unuekzempleraj aŠetoj, surlokaj ař perpo■taj, en la butiko en Roterdamo.

    GK UEA
    Simo M. en LS UEA
    La foto montras la libroservon de UEA en Roterdamo. Antař la komputilo sidas la libroservisto Simo MilojeviŠ. (Fotis Halina Gorecka)


    Vendoj entute

    Saluton! Esperanto ařtodidakte. A.Childs-Mee* 441
    Pasporta Servo. Listo de gastigantoj de TEJO* 387
    Hejma vortaro. Red. J.Lindstedt* 348
    Homaj rajtoj: demandoj kaj respondoj. L.Levin* 309
    Kio ni estas kaj kion ni celas? Pri la Praga Manifesto* 250
    Lingva arto. Festlibro al Auld kaj Boulton. Red. V.Benczik* 207
    Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA* 205
    Internacia Kongresa Universitato 1999. Red. M.Lipari* 188
    Ăiuj kune. Aktoj de la 1a Strategia Forumo de la E-Komunumo* 131
    Spirito de Eo kaj la "samideanaj" malamika╝oj. I.Bociort* 128
    Berlino por turistoj. U.Becker 123
    Grosses W÷rterbuch Esperanto-Deutsch. E.-D.Krause 116
    Faktoj kaj fantazioj. Progresiga legolibro. M.Boulton* 115
    Saluton! (Kasedo por la lernolibro)* 112
    Slango kaj ╝argono en Esperanto. W.Pilger 112
    Asteriks Še la olimpiaj ludoj. Goscinny/Uderzo 109
    Por aktiva lingvopolitiko. Aktoj de la seminario en Praga UK* 106
    Esperanto Sleutel. Nederlanda ■losilo 104
    Esperanto for beginners. M.C.Butler 102
    Esperanto sen mitoj. Z.M.Sikosek 100
    Monumente pri Esperanto. H.R÷llinger* 100


    Unuopaj vendoj

    Hejma vortaro. Red. J.Lindstedt* 92
    Slango kaj ╝argono en Esperanto. W.Pilger 82
    Esperanto sen mitoj. Z.M.Sikosek 69
    Homaj rajtoj: demandoj kaj respondoj. L.Levin* 64
    Kio ni estas kaj kion ni celas?* 63
    Pasporta Servo. Listo de gastigantoj de TEJO* 57
    La liturgio de l'foiro. J.Camacho 55
    Berlino por turistoj. U.Becker 52
    Lingva arto. Red. V.Benczik* 50
    La ■tona urbo. A.L÷wenstein 48
    Spirito de Eo kaj la "samideanaj" malamika╝oj. I.Bociort* 46
    Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA* 42
    Fařsto. J.W. von Goethe, trad. K.Schulze 39
    Kulturo kaj evoluo. M.Claxton* 39
    Saluton! Esperanto ařtodidakte. A.Childs-Mee* 37
    Por aktiva lingvopolitiko* 35
    Terminologia gvidilo. H.Suonuuti* 33
    Klara vortaro Esperanta-araba. G.Abraham* 33
    ... sed estas ne. Persone. (Kompakta disko) 32
    Nova Esperanta krestomatio. Red. W.Auld* 31
    Al lingva demokratio. Nitobe-simpozio. Red. Fettes/Bolduc* 31


    Pozitiva debato en Berno

    Dudeko da personoj, el Šiuj E-kluboj funkciantaj en Svislando, Šeestis en Berno 12 feb en vigla debato kiun enkondukis la Šefaj gastoj, Bruno Masala kaj Giorgio Silfer. Lař la demandoj kaj konkludoj evidenti°is, ke la projekto de Esperanta Civito (malgrař kelkaj opinioj pri ties frueco) respondas al tio, ke Esperanto estas ankař identigilo, ke homoj sentas per °i komunan identecon. La projekto proponas strukturi°on kiu plenumas le°odonan kaj presti°odonan rolon, kaj jam de longe sentatan bezonon pri komuna kondutkodo kaj arbitracia instanco.

    Lař d-ro Silfer, ali°i al la Pakto por la Esperanta Civito estas granda ■anco por UEA: unue, per siaj pli ol 7000 membroj °i povus facile kontroli la evoluon de la Civito; due, pro la originala federalisma formulo de la Civito, la propono de prezidanto Enderby (kiu povus esti tre tařga Konsulo) povus reali°i sen dan°ero de malintegri°o en UEA -- per °eneralaj balotoj la unuopaj civitanoj decidus pri la politika linio de Esperantio, dum la unuopaj establoj (kiel UEA) povus gardi sian statutan neřtralecon.

    La Evolukomisiono konklude rimarkas, ke tiaj debatoj estas tre utilaj, ankař por karakterizi la naski°ontan Civiton. Ni dankas al la organizinto, la Estraro de Svisa Esperanto-Societo, al la gastoj kaj al la Šeestintoj.

    HeKo


    KURTE

    Portugala E-Asocio, post longa traktado k korespondo, per decido de la Šefministro Antˇnio Guterres ricevis la statuson de "Kolektiva institucio de publika utileco". Lař tiu Ši statuso PEA estas morale egaligita al la publikjuraj establoj apartenantaj al la malcentralizita ■tata administra aparato; °i ricevis limigitan antenrajton, sen■ar°on pri tribunalaj kostoj, pri stampa takso k aro da impostoj. (Nia Bulteno)

    Unui°o Franca por E-to partoprenis Še "Salon de l'Education" (Porte de Versaillers) per propra budo k entute 16 de╝orantoj. (Franca Esperantisto)

    Unuafoje funkciis E-kurso en la programo de Eřropa Vegetarana Kongreso en svislanda Widnau; la kurson gvidis italino Carla de Lorenzi. (La Letero de "Esperantista Vegetarano")

    La Šefgasto de la 12a Malferma Tago en la Centra Oficejo de UEA (13 maj 2000) estos la konata movada aganto, eseisto k oratoro Gian Carlo Fighiera el Italio. (GK UEA)

    La plej fama servo de TEJO, Pasporta Servo, spertis 14-procentan kreskon en unu jaro. La ╝us aperinta listo de gastigantoj enhavas 1075 adresojn en 76 landoj; en 1999 la libreto nombris 945 adresojn. (GK UEA)

    25 nov 1999 Alicja Sakaguchi akiris Še universitato Adam Mickiewicz en Poznan la plej altan gradon en akademia kariero, tiun de habiliti°inta doktoro, pro la 492-pa°a germanlingva tezo "Interlingvistiko. Objekto, celoj, taskoj, metodoj". (Esperanto)

    21 okt 1999 en Baku dudeko da e-istoj k subtenantoj fondis Azerbaj°anan E-Asocion. (Esperanto)

    La seminario por instruistoj de E-to en Modena (Italio) 4--5 dec 1999 allogis preskař 60 personojn, kiuj akceptis Apelon de Modena kun rekomendo pri fondo de Eřropa Instituto de E-to. (l'esperanto)

    La tradicia novjarfesta 16a Internacia Festivalo en MŘnster (Germanio) kolektis la rekordan nombron de 202 diverslandaj ali°intoj. (Esperantolehti)


    Adiař SEJM, vivu REJM

    Kadre de REK en Ăeboksary (3--6 feb 2000) okazis konferencoj de REU (pri °i Yurij Karcev raportis en la marta kajero) kaj de SEJM. La konferenco de SEJM (24 delegitoj) elektis novan sepkapan komitaton. La prezidanto i°is Vitalij Malenko el apudmoskva urbo Čukovskij; la aliaj estraranoj -- Jekaterina Burmisova, Jekaterina Ignatjeva, Natalia Grigorjevskaja, Konstantin ViÂrov (Šiuj el Ăeboksary), Onjo Ăerny■ova kaj OŠjo Dadaev (ambař el Moskvo). SEJM -- la historia nomo de la asocio, de pluraj jaroj ne deŠifrenda -- estis ■an°ita al REJM -- Rusia Esperantista Junulara Movado.

    Nikolao Gudskov


    La dek-dua arta festivalo

    4--9 mar 2000 en urbo Nabere╝nyje Ăelny (Tatarstano) okazis festivalo EoLA-12 (EsperantO -- Lingvo Arta). En °i partoprenis pli ol 60 personoj.

    En la programo estis: artaj konkursoj lař kelkaj branŠoj, koncertoj de eminentuloj, dancmaratono, aran°oj okaze de la Virina festo (8 mar), konkurso pri la titolo "Animo de EoLA".

    E-klubo Gaja krokodilo el Nabere╝nye Ăelny denove prezentis spektaklon Ůtona gasto lař la tragedio de Aleksandr Pu■kin. Unuafoje tiu spektaklo en N. Ăelny estis prezentita pasintjare dum Volgia E-Renkonti°o.

    Por la festivalo venis el Francio kaj koncertis JoMo (Jean Mark Leclerq). Post EoLA li koncertis ankař por neesperantistoj en Nabere╝nyje Ăelny kaj en aliaj urboj.

    Okazis komuna kunsido de REJM-komitato kaj REU-estraranoj. Estis decidite, ke ambař organizoj kunorganizos sekvontajn OkSEJT, REK kaj EoLA.

    Yurij Karcev
    EoLA-12
    JoMo en Tatarstano (Fotis Yurij Karcev)


    Esperanto fakultative

    26 feb en MahaŠkala (Dagestano) okazis prelego de Abdurahman Junusov en la mezlernejo "Sahab". La ařskultantoj -- Š. 50 gelernantoj kaj kelkaj instruistoj -- reagis tre vigle kaj faris multege da demandoj... Rezulte la lernejo proponis al Junusov instrui Esperanton oficiale kiel fakultativan studobjekton. La necesajn oficiala╝ojn oni jam komencis aran°i.

    Abdurahman Junusov


    PEN kaj Esperanto en Moskvo

    Fine de majo en Moskvo okazos kongreso de internacia PEN-klubo. Ankař Esperanta PEN-Centro estos reprezentita tie per sia delegito, redaktoro de Literatura Foiro Ljubomir TrifonŠovski (Bulgario).

    Li partoprenos la kongreson, okazontan en moskva hotelo Redisson-Slavjanskaja (dum kiu la kongresanoj estos akceptitaj de i.a. urbestro de Moskvo Jurij Lu╝kov kaj elektota ■tatprezidanto), kaj renkonti°os kun moskvaj esperantistoj. Bon■ance liaj planoj koincidos kun kunveno de Moskva Literatura E-klubo, do TrifonŠovski kaj moskvaj esperantistoj havos eblecon konati°i ne nur persone, sed ankař literature, konforme al la celo de la vizito de la honora gasto.

    Grigori Arosiev


    FeliŠa vicprezidanto

    19 feb la spektantoj de kanalo NTV en nova, rapide populari°anta divenludo Ho, feliŠulo! povis vidi la nunan vicprezidanton de REU Georgij (Garik) Kokolija.

    Grandega E-insigno sur lia brusto certe tuj allogis atenton, kaj lař peto de la ludgvidanto Garik volonte kelkfraze rakontis pri Esperanto kaj tradukis la proponitan dira╝on en nian lingvon. Kompare kun aliaj ludantoj li aspektis tre vigle kaj impone, sed en la sekva (26 feb) ludo bedařrinde eraris en ne tro komplika demando, tamen gajnis konsiderindan monsumon. Garik estas arda ■atanto de pli-malpli intelektaj TV-distra╝oj kaj oni jam vidis lin en Propra ludo kaj Komprenu min -- Šiam kun la sama insigno kaj kun entuziasmaj vortoj pri Esperanto. Mi jam atentigis onin, ke tio estas bona maniero de propagando...

    Uzante la okazon, mi aldonas, ke 8 apr oni povos/is vican fojon vidi min en Propra ludo (TV6), kvankam kun malpli sukcesa rezulto ol kutime...

    Valentin Melnikov


    OrSEJT-32 preparata

    FeliŠe, Tomska E-klubo sukcesas dufoje jare organizi kurson por komencantoj. Gvidas °in Katajeva jeLena.

    Komence de marto startis nova kurso. Venis pli ol 20 homoj, kiuj apenař trovis lokon en malgranda Šambro, disponigita al esperantistoj. Tiuj kursanoj estas tre bon■ancaj, Šar somere ili povos apliki siajn sciojn de esperanto kaj ekhavi multajn amikojn dum OrSEJT-32 apud Tomsk.

    Bedařrinde, ekonomiaj kialoj tre malhelpas al novuloj eksenti Šiujn plusojn kaj agrablojn de esperanta medio Šar "kuirado en propra kaldrono" (t.e. en sia urbo) ne lar°igas la "horizonton". Antaře en Siberio estis regulaj renkonti°oj lařvice en multaj urboj. Nun du-tri taga voja°o al alia urbo koste egalas al duonmonata meza salajro. Do, almenař someraj tendaroj povas revivigi iaman E-aktivadon.

    La tomskaj esperantistoj nun aktive preparas someran tendaron OrSEJT-32. Jam estas elektita loko, °i situas Še rivero Obj, Š. 60 km de Tomsk. Ni planas unutagan ekskurson al Tomsk, dum kiu niaj gastoj konati°u kun "Siberia Ateno" (tiel oni alinomas la urbon).

    Tre baldař loka organiza komitato eldonos oficialan invitilon kun detaligo de la prezoj kaj kondiŠoj.

    Estas kompilata kultura programo kaj °in kunordigas Katajeva jeLena. Se iu volas kontribui al la programo, sendu viajn kontribua╝ojn al ■i.

    Ăiun matenon ni dediŠos al diversnivelaj lingvaj kursoj kaj metiejoj, tial ni alvokas aktivulojn anonci°i kiel gvidantoj de lingvaj kursoj kaj informi nin pri programo de kurso. Posttagmeze plejparte estos aktivaj aran°oj kaj la vesperoj estos dediŠitaj al artaj kaj tradiciaj vesperaj aran°oj.

    Kaj la noktoj kiel Šiam estos dediŠitaj ne al dormo, sed al kantoj Še lignofajro kaj ludoj. Ja veturi 3000 mejlojn por dormi -- ne, eble po unu-du horo por okulo, ne pli, kaj matene vin vekos tradicia -- "Al la matena kunveno!"

    Kontaktu la organizantojn po■te ař rete:

    Adreso: 634055 Tomsk-55 ab. ja. 2289, Ruslando.
    Rete: gbasov@hcei.tsc.ru

    Gennadij Basov


    Ăelaga renkonti°o

    Ivanova Esperanta Renkonti°o (IvERo) okazos 2--9 jul 2000 Še lago Rubskoje. IvERo estas dediŠita al la 110-jari°o de la E-klubo en Ivanovo, fondita en la pasinta jarcento lař iniciato de Antoni Grabowski.

    En la historio de la E-movado en nia urbo, samkiel en nia lando, klare distingeblas periodoj de progreso kaj stagno, disfloro kaj plentrankvili°o. La lastaj koincidas kun la mondmilitoj, la ekonomiaj kaj politikaj krizoj. Ăi tio estas komprenebla Šar esperanto, kiel la rimedo de internacia komunikado, pli sukcesas en senmilita kaj senkriza tempoj.

    Al pluraj problemoj de nia Šiutageco ni volus kontrařstarigi nian esperanto-spiriton, nian amikecon, nian deziron revigligi la plej bonajn tradiciojn de nia klubo kaj de la ruslanda E-movado.

    La renkonti°o okazos Še bordo de la lago "Rubskoje", en studenta ripozejo de Ivanova Ůtata Universitato. Tiu loko estas fama pro la pura lago kaj pitoreska naturo.

    La programo enhavos: festan koncerton okaze de la 110-a jari°o de Esperanto en la urbo, prelegojn kaj lekciojn pri historio kaj literaturo, instruadon de Esperanto, kursojn por tradukistoj kaj interpretistoj kaj plurajn kulturajn kaj sportajn aran°ojn.

    Kotiztabelon, ali°ilojn kaj aliajn utilajn informojn bonvolu peti Še Irina Galicyna:

    Adreso: ul. Kudrja■ova, 82-A-37, RU-153009, Ivanovo, Ruslando
    Rete: irga@interline.ivanovo.ru

    Irina Galicyna


    Nova╝oj de la projekto EKI

    18--19 mar en Kostroma okazis ankorař unu gast-kurso, kiun Ši-foje gvidis Onjo Ăerni■ova de Moskvo kaj Natalja Grigorjevskaja de Ivanovo. Partoprenis sep klubanoj, kiuj pliperfekti°is pri la lingvo -- instruis ilin Šefe Onjo, kaj ankař trejni°is pri grupa laboro -- tiun parton gvidis Natalja.

    La kostromanoj bone prepari°is por la kurso. Donaco por la instruistinoj estis la kluba E-gazeto, kiun oni komencis eldoni en Kostroma (prizorgas Aleksej Kuznecov).

    Andrej Ananjin


    LOdE en Petrourbo
    La 13an de marto la eldonanto kaj redaktanto de La Ondo de Esperanto renkonti°is kun Peterburgaj esperantistoj en la hejmo de Meri Aboljskaja. (Fotis Nina GonŠarova)


    La Papaj Signaloj en GliwiceJohano Paulo II

    Malgrař, ke pasis jam kelkaj monatoj post la 14a Ekumena Kongreso en Gliwice (LOdE. 1999: 10), Šiam la pensoj revenas al tiuj belaj, neforgeseblaj momentoj, kiujn ni travivis dum la kristana aran°o.

    Gesamideanoj el diversaj landoj, kristanoj de diversaj konfesioj kune pre°is en la sama lingvo al la sama Dio, partoprenis diservojn, kantis kaj havis la eblecon admiri la dramon Signaloj de Karol Wojtyla -- la nuna Papo Johano Pařlo la IIa, kiun prezentis dum la arta programo pola aktorino Jadwiga Gibczynska. La aktorino bonege sukcesis transdoni al la spektantoj la enhavon de la teatra╝o, la pensojn de la ařtoro -- nia Sankta Patro.

    Estas interese, ke la aktorino kaj Papo ambař estas poloj el la sama urbo Krakovo. Jadwiga Gibczynska jam multfoje kaj sukcese prezentis verkojn de la nuna Papo. Ăiuj spektintoj estas dankaj al la aktorino.

    Necesas aldoni, ke la tekston de Signaloj esperantigis dum la milita stato en Pollando meritplenaj verkistoj kaj esperantistoj, jam forpasintaj, pastro Jan Kos kaj d-ro Tyburcjusz Tyblewski.

    Boguslaw Sobol


    Kiu estas reganta?

    Min mirigis la 2a numero de La Ondo. Mi pensis, ke la revuo estas (Šefe) por la ruslandanoj. Sed esti°is impreso, ke en °i fremdlandanoj skribas por fremdlandanoj.

    Kaj tiu Ši Civito? Ău parodio ař malbona intenco? Kaj kion proponas la ideoj pri la elito kaj plebo? Ridinda demando: kiom da plebanoj necesas por "nutri" unu elitanon?

    Rememori°as la malnova sentenco "dividu kaj regu". Oni nin dividas, sed kiu estas reganta?

    Nikolaj Batyrev


    Ni kontribuu al La Ondo por pliinteresigi °in

    En La Ondo 2000: 3 Tamara Durnickaja faras etan riproŠon al la nuntempaj ařtoroj de La Ondo, interalie al mi.

    Mi ne volas iel ajn repravigi min (kvankam mi dankos al tiu kiu indikos mian artikolon en La Ondo en kiu mi admiris min mem -- Šu Durnickaja povas tion fari?), sed diri jenan aferon. Kia situacio de Esperanto en la lando ekzistas -- tian gazetaron ni havas. La Ondo de Esperanto (kvankam mi sufiŠe ofte kritikas °in) estas la sola regula bona revuo en Rusio, kaj °i preskař Šiam donas la indan atenton al Šiuj E-eventoj en Rusio.

    Krome menciendas ke multo dependas de la ařtoroj: se iu ne sendas artikolon pri iu granda E-renkonti°o en Rusio, do Šu la redaktoro povas mem verki °in?!

    Divido je slavofiloj kaj okcidentuloj estas, lař mi, tute malprava nun. Ău por esti opiniata patrioto de Rusio, mi devas ne voja°i eksterlanden, nenion skribi pri eksterrusiaj E-aferoj kaj simile? Mi vidas neniun realan kialon por fari tian disdividon.

    Mi konsentas kun Durnickaja ke Slavonaj Skriboj de Sergio Pokrovskij ne estas la plej interesa, tamen mi dubas ke ankař la artikolo pri lernado de Esperanto kiel lingvo de la Tutmonda Revolucio vokus amasan intereson.

    Do ni estu kontentaj pri tio kion ni havas, kaj -- kontribuu al La Ondo por pliinteresigi °in.

    Grigori Arosiev


    Walter ZelaznyPri la rilatoj inter inteligencio kaj plebo en la movado ař intelektulo inter plebanoj kaj nuda inter lupoj

    Tria parto de la eseo de Walter Zelazny

    Legu en nia retpa°aro la unuan kaj duan partojn
     

    Ău helpo ař terura turmento?

    Esperanto estas eřropa fenomeno; universala tiom, kiom Eřropo estas universala, sed de tago al tago malpli. Eble la mondo bezonas Esperanton, sed certe ni eřropanoj, kun la lingvopolitiko de la Eřropa Unio. La plej terura idearo ligita kun la Fina Venko estas agado por la Tria Mondo. Oni pensas, dum Esperanto ne venkis en Eřropo kaj Norda Ameriko, provi Afrikon ař la islaman mondon. Por realigi tiun mar■on oni bezonas monon.

    Unue Šiu esperantisto bezonas iun vivnivelon. Se la vivnivelo en la koncerna lando ne superas pokape 1000 usonajn dolarojn jare, propagandi tie Esperanton estas hipokriteco. En la Tria Mondo la lokaj elitoj estas edukitaj en Eřropo kaj Šefoj de la politika vivo scias, kio estas Esperanto. Ăiukaze, Esperanto ne fari°u ankorař unu armilo de la eřropa imperiismo, kaj certe tiel °i povas esti opiniata en certaj islamaj landoj. Prefere ne helpi ol malbone helpi.

    Nia tasko estas helpi al Šiu esperantisto, Šu Vjetnama ař Sudana, Šu Malagasa ař Nikaragva. UEA pretas eŠ pagi por kelkaj la kotizojn. Absurde, ja la kotizo valoras en certaj landoj unumonatan salajron. Kiu okcidentano pagus kotizon en la valoro de sia unumonata salajro? Prefere oni tuj metu la monon de la Fonda╝o Canuto al elspezoj de UEA (dekalkulante --SA), finfine estus la samo. Oni diras, ke pro tio certaj esperantistoj el malriŠaj landoj °uas la membrecon en la oficiala Movado. Mi komprenas, ke oni povas °ui legi, voja°i, sed Šu °ui membri°i? La koncepto de la °uo estas relativa. Kaj ankorař pli relativa, se oni ne °uas, sed se iu °uigas onin ... pri membreco. Vera paradizo! Estas ankař alia ebleco, Šu la kotizsistemo ne estas erara?

    Se oni bezonas monon, oni reformu la strukturojn

    Mi esperanti°is antař 25 jaroj -- sufiŠa tempo por rimarki ■an°ojn en la mondo kaj en Esperantio. Unu sola afero kiu ne ■an°i°is estas la strukturoj de la oficiala Movado. Ăiam la sama politike versala eksmoda koncepto neniel respondanta al la movada realeco, kopianta blinde la modelojn de la politika mondo lař la landlimoj ofte aran°itaj per la rilato de fortoj, neglektanta tutajn popolojn, ekzemple, Katalunojn.

    La mondo ■an°i°as, ekonomio serŠas novajn eblecojn. Okazas tutmondi°o de la merkatoj, laborfortoj kaj mono. Dum unu jaro oni povus grave pligrandigi la kapitalon de UEA per vendo de la sidejo en Roterdamo, aŠeto de nova sidejo en Prago ař Budape■to, per malcentrigo de la laboro kaj per malaltigo de salajroj de oficistoj. Kial oni gajnu la nederlandan salajron, se eblas per duono de la sama mono fari same Šion kaj digne vivi en Krakovo, Zagrebo ař Karolovaro. Kial oni kolektas monon por la sidejo en Nov-Jorko? Se tiel gajnita mono devas esti elspezita por la esperantigo de la islamaj landoj, prefere oni disdonu tiun monon al malriŠaj esperantistoj, ekzemple, en islamaj landoj. Mi supozas, ke se UEA havus dekoble pli grandan kapitalon, la mono donus neniun alian rezulton ol dungon de dekoble pli da oficistoj. Nenio pli. Pro tio Šiutaga alvoko pri varbado... Oni devas fini tiun konstantan senhontan almozpetadon sub la preteksto de la varbado de novaj membroj. Ja ni scias, ke ■an°inte la kotizsistemon oni povus havi 50 mil membrojn. Sed tiam ne eltenus la Centra Oficejo (CO) de UEA en Roterdamo.

    Ăi tie mi trovas paradokson: malkreskas nombro da Esperantistoj en riŠaj landoj kaj kreskas en la malriŠaj. UEA sciu, ke tio estas konstanta procezo, almenař dum la jaroj de la konstruado de la Eřropa Unio. RiŠaj i°as iomete pli povraj, kaj povraj i°as iomete pli riŠaj. Iam ili teorie devos egali°i. Tio okazas ne pro tio, ke la riŠaj disdonas monon al la povraj. La falo de la komunismo liberigis certajn ekonomiajn procezojn; la protekta socia sistemo de la riŠaj eřropaj ■tatoj bremsas la ekonomian evoluon. Pro tio al la kaso de UEA venas malpli da mono. Ău vere oni ne trovos homojn pretajn labori en Orienta Eřropo kontrař duono de la nederlanda (eŠ modesta) salajro? Mi pretas doni liston de kompetentaj kandidatoj (kiu ne entenas min).

    Do, Šu bone ař malbone? Bone Šar la nombro kreskas, malbone Šar la mono malkreskas! Do pri kio temas? Se oni ne scias pri kio temas, temas pri mono.

    Propono n-ro 245

    Se mi jam havus kaj devus perdi iom da mono por Esperanto mi konstruus Esperantion. Tiel kiel judoj konstruis kibucojn. Mi elektus Hungarion, Kroation ař Litovion. Mi restu en Hungario, kiun mi proponas, sen eniri detalojn, ne forgesante ke Šio estas relativa, Šar:

    -- °i situas en la centro de Eřropo, posedas faman metropolon;

    -- °i posedas relative multajn esperantistojn, nombre kaj Šefe kvalite;

    -- Esperanto estas ligita korpe kun tiu lando (la hungara periodo), eble la plej grava por Esperanto, ne forgesante pri interlingvistiko;

    -- °ia lingva situacio en Eřropo (de la esperanta vidpunkto) estas la plej interesa;

    -- °i estas nek tro granda (kiel Rusujo), nek tro eta (kiel San Marino);

    -- °i havas stabilan re°imon, dignan vivnivelon;

    -- Hungaroj °uas Esperanton pli ol, ekzemple, francoj ař poloj;

    -- Hungario baldař fari°os membro de Eřropa Unio.

    Mi metus tien la Šefajn E-Instituciojn, kune kun SAT kaj CO. Sed tio estus tro por Esperantistaro, Šar tiuj kiuj lo°as en Bruselo volas tion fari en Eřropa Komunumo, kaj tiuj kiuj lo°as en Nov-Jorko volas tion fari por la tuta mondo! RiŠaj ambicioj, sed nenio pli! Kaj tiuj kiuj lo°as en Litomi■lo nur apogu tiujn, kiuj lo°as en Bruselo kaj Nov-Jorko.

    Kompreneble konstruo de Esperantio ne devus esti konstruo de iu ■tato. ěi estus simple demando pri iu Esperanta Spaco. Anstatař paroli kun Šiuj politikistoj de la mondo, oni parolu kun la hungaraj politikistoj, sciencistoj, artistoj. Se Esperanto venkus nur en unu lando, ekzemple per la oficialigo en la lerneja sistemo, tio estus preskař duono de la Fina Venko. La dua duono venkos poste per si mem! Kiu kura°us diri, ke Propono n-ro 245 estas pli ař malpli serioza ol tiu pri la konkero per Esperanto de la islama mondo ař Kampanjo 2000?

    Fine, oni ne forgesu, ke baldař eniros la Eřropan Union ĂeÂio, Hungario kaj Pollando, eble ankorař aliaj landoj, kaj tiam okazos la vera Babelturo en la pintoj de la eřropaj organizoj. Kial strategia buroo de UEA restu en Nov-Jorko, sed ne preparu terenon en Varsovio, Prago ař Budape■to?

    Lupo inter plebanoj

    Ni ne havas intelektulojn. Se oni kura°us diri, ke tiaj estas, temas pri tiuj, kiuj jam ricevis la bacilon de Esperanto kaj faris karieron ekster la oficiala Movado. Esperantio povas pagi kelkajn oficistojn, sed neniun seriozan intelektan laboron! De tempo al tempo intelektuloj faras ion senpage por Esperanto: tia estis tuta serio de la interlingvistikaj studoj, sed plej ofte lige kun la universitata okupo de koncernulo(j), pagita per institucioj neesperantaj, kiuj en la kazo de konkreta esplorado servis ankař por Esperanto. FeliŠe, tion en la lastaj jaroj oni rekonis en la oficiala Movado kiel pozitiva╝on. Mi memoras, ke iam pri la PSEK-aj seminarioj ař pri la Manifesto de Rařmo estis malpermesite mencii ion ajn en la organo.

    Tiun esperantologian kaj interlingvistikan intelektan laboron la oficiala Movado ricevis senpage. Simile estas pri la esperantologiaj studoj en la Universitato ELTE en Budape■to, en CDELI kaj aliaj lokoj.

    Sed estas diverstipaj intelektuloj, unu el ili ekzemple skribis:

    "Malfacili°anta situacio ekonomia Šie tra la mondo ne povas pasi senspure en nia movado, kie same senti°as pli febla libro-merkato. Truditaj ■paroj trafas Šiam unue la superfluon kaj la lukson. Kiel nobla hobio Esperanto apartenas al Ši superflua lukso".
    Se mi ne eraras, la unuan fojon pri la nobla hobio parolis Kalocsay, certe ne en la subteksto de la superflua lukso, tian Kalocsay ne posedis... Mi danku al s-ro Haupenthal, kiu prilumis nin pri la nuna monda krizo kaj Esperanto. Esperanto naski°is ne nur en krizo, sed en mizero. Kelkaj Šefverkoj, ekzemple, Metropoliteno de Varankin ař poezio de De■kin naski°is ne en la superflua lukso, sed:
    Min ne ornamas lařra krono,
    Kaj ofte trafis min malbono,
    EŠ malliberejo kaj ekzil'.
    Nun mi ekscias, ke la monda ekonomio povas influi Esperanton. Kiusence? La krizo trafas Šiujn egale, sed pli egale la malriŠajn. Kaj kie, en Germanio ař Usono? Ne nur en Esperantujo oni vendas malpli da libroj. Oni produktas pli kaj pli, Šiam kun pli kaj pli malgranda eldonkvanto kaj vendas malpli. Tia estas la monda tendenco.

    Estas malfacile paroli pri la influo de la ekonomia krizo al Esperanto. S-ro Haupenthal rimarku, ke la kresko de la vivnivelo en Hungario, Pollando, ĂeÂio kaj Slovakio ne pligrandigis tie aŠetadon de E-libroj! Male, oni rimarkis la regreson de la oficiala kaj ne oficiala Movadoj tie, kvankam la vivnivelo kreskis. En eksa Soveta Unio la demokratigo de la politika vivo, sed ne kresko de la vivnivelo, liberigis E-fortojn.

    Pro kio Kabe kabeis?

    Kabe kabeis ne pro la monda ekonomia krizo, nek pro manko de la superflua lukso. Simple li faris Šion, kion li povis fari en Esperantio, kaj la ceteron lasis al la plebo. Esperantajn amik(in)ojn li ne trovis, nek intelektulojn; li kabeis, kiel kabeis miloj da esperantistoj. Kaj ne ekzistas pli terura kaj tragika afero por Esperantio, ol kabeado de Kabe'oj. FeliŠe ne Šiam, ař Šefe ne pro ekonomiaj kařzoj. Tamen se iu traktas Esperanton superflua lukso, estas normale ke tri ař kvar mil usonaj dolaroj pomonate ne sufiŠas por la nobla hobio.

    Projekto de analizo n-ro 1

    Se mi jam havus kaj devus perdi iom da mono por la Fina Venko mi pagus unue kelkajn specialistojn pri sociologio kaj politikologio kaj starigus jenajn demandojn:

    -- Ău ekzistas tipa esperantisto ař tipo esperanta?

    -- Kiom longe restas esperantisto en la oficiala Movado, kiam li/■i restas °ismorte en la oficiala Movado, kiam li/■i kabeas, pro kio?

    -- Kiel li/■i eksciis pri Esperanto?

    -- Kia estas la esperantistaro profesie, okupe, vivnivele?

    -- Pro kio oni restas en Esperantujo (kredas la Finan Venkon, estas rařmisto, °uas Esperanton pro turismo, UK-oj ktp)?

    -- Kia mondkoncepto ligas lin/■in kun Esperanto (pacbatalo, anarkiismo, kristanismo, mondcivitaneco)?

    -- Ău la financa politiko de UEA estas °usta?

    -- Kiel informi pri Esperanto en la epoko de komputila kaj interreta periodo?

    -- Kia estas la reala nombro de Esperantistoj, kiom da ili restas ekster la oficiala Movado?

    -- Pro kio la nombro de Esperantistoj stagnas de 80 jaroj. (Se °i ne stagnas, UEA devus havi ne 20 mil, sed 200 mil membrojn.)

    -- Kiel aspektas la financa malegaleco en Esperantio?

    -- Ău esperantistoj nur verkas, Šu ili ankař ion legas?

    -- En kiuj landoj Esperanto estas la plej populara, pro kio? Ău en Hungario, Litovio pro lingvaj baroj, Šu en Germanio pro alternativa vivo, Šu en Kubo pro la fenestro al la mondo, Šu en Bulgario pro Dimitrov?

    -- Ăar ne eblas subvencii la tutan mondon, Šu ne valorus trovi unu ■taton kiu donus juran valorigon por Esperanto? (Ne forgesu ke prof. Frank komencis de San Marino).

    -- Kio ■an°i°os en la mondo post la Fina Venko? Ău tiam via vivo estos pli feliŠa? Ău la Fina Venko permesos al vi realigi ion alian, kion?

    -- Ău UK ne estas por vi unu semajno en la jaro, kiam vi sentas vin kiel en la esperanta patrujo?

    -- Ău varbado havas sencon?

    -- Kiuj estas dumvivaj esperantistoj? Per kiuj metodoj ilin selekti de la goja socio?

    -- Kiel malcentrigi la oficialan Movadon, kiujn strukturajn ■an°ojn necesas fari por ■pari monon?

    -- Kial en la lastaj 30 jaroj la plej brilaj atinga╝oj por Esperanto sukcesis ekster la oficiala Movado: PIV, interlingvistiko, sociolingvistiko (ligitaj kun CDELI, ELTE, PSEK, KCE, OSIEK), Heroldo de Esperanto, Literatura Foiro, La Gazeto, laste La Ondo de Esperanto, eldona kaj informa politiko de HEA, la orientig-kleriga pedagogio, AIS, la politiko de Iltis-eldonejo, la sukceso de Esperanto en PEN?

    Kompreneble, tiu listo estas unu el eblaj nekompletaj ekzemploj de la demandaro. Oni devus komenci de teoriaj premisoj, bone fiksi celojn de la esploro, metodojn ktp kaj komenci scii, kio estas la oficiala Movado. Sciante tion mi pli bone komprenus nian rolon post la jaro 2000! Jen la plej necesa projekto, realigebla, sen kiu ajna plua planado estas vana.

    Sen la esploroj oni povas starigi ankař esperantajn planojn surbaze de astrologio, kaj mi vetas, ke tuj pretos kunlabori deko da specialistoj!

    (dařrigota)


    TwainMalfacilas esti kandidato

    de Mark Twain


    Senprecedenca kaj neimagebla oni titolis la decembran parlamentan balotkampanjon en Ruslando. Efektive, la pli multaj kandidatoj elektis ne proponi ion pozitivan sed nigrigi kaj enkotigi la konkurenculojn. Sed tiu taktiko ja havis plurajn precedencojn Šie en la mondo, kaj °in bone povis imagi Mark Twain antař 130 jaroj en Usono.

    Nenio novas sub la sun'...


    Antař kelkaj monatoj mi estis proponita, kiel sendependa kandidato, por la gubernatora posteno de la glora ■tato Nov-Jorko en baloto kontrař Stewart L. Woodford kaj John T. Hoffman. Iel mi sentis, ke mi havas grandan avanta°on kompare kun tiuj Ši °entlemanoj, nome -- bonan reputacion. EŠ se ili iam sciis, kio estas havi bonan renomon, oni povus facile konstati lař la ╝urnaloj, ke tiu tempo jam pasis. Estis evidente, ke dum la lastaj jaroj ili bone alproprigis Šiajn hontindajn krimojn. Sed °uste kiam mi jubilis pro mia avanta°o kaj sekrete °ojis pro °i, malpura subfluo de °eno "agacis" la profunda╝on de mia feliŠo -- ja mi ařdos mian nomon menciata en proksima konekso kun la nomoj de tiuj personoj. Tio Šiam pli °enis min. Fine mi skribis pri tio al mia avino. Ůia respondo estis rapida kaj akra. Ůi skribis:

    "Dum via tuta vivo vi neniam faris hontindan agon, tute neniun. Rigardu la ╝urnalojn... Rigardu ilin kaj komprenu, kiaj individuoj estas Woodford kaj Hoffman, kaj poste pensu Šu vi devas propravole malaltigi vin al ilia nivelo kaj komenci publikan debaton kun ili".

    ěuste pri tio mi pensis! Mi ne dormis eŠ unu sekundon dum tiu nokto. Sed finfine, mi ne povis retiri°i. Mi fordonis min komplete kaj devis dařrigi la batalon. Indiferente foliumante ╝urnalojn Še la matenman°o, mi subite trafis jenan alineon, kaj mi povas sincere diri, ke neniam antaře mi estis tiel embarasita:

    Falsa ╝uro. Eble nun, kiam sinjoro Twain aperas antař la popolo kiel kandidato por la gubernatoreco, li degnos klarigi, kio kařzis lian akuzon pro falsa ╝uro fare de tridek kvar atestantoj en Wakawak, KoŠinŠinio, en 1863? Per tiu falsa ╝uro li intencis forrabi de povra indi°ena vidvino kaj ties senhelpa familio ilian magran bananbedon, la solan helpon kaj subtenon en ilia aflikto kaj mizero. Sinjoro Twain devas klarigi tiun aferon al si mem kaj al la bona popolo kiun li petas voŠdoni. Ău li faros tion?
    Mi pensis, ke mi krevos pro mirego! Tia kruela, senkora kulpigo -- ja mi neniam estis en KoŠinŠinio! Mi neniam ařdis pri Wakawak! Mi ne povus distingi bananujon de kanguruo! Mi ne sciis kion fari. Mi estis furiozigita kaj senhelpa. Dum la tuta tago mi povis fari tute nenion. La sekvan matenon en la ╝urnalo aperis ne malpli ol jenaj vortoj:
    Grave. Sinjoro Twain, kiel oni rimarkas, signifoplene silentas pri la falsa ╝uro en KoŠinŠinio.
    [Rim. Dum la cetero de la kampanjo, tiu ╝urnalo referencis al mi nur kiel al la "Hontinda Čurrompinto Twain".]

    Poste "La Gazeto" aperigis jenon:

    Ni deziras scii. Ău la nova kandidato por la gubernatoreco degnos klarigi al tiuj el siaj samcivitanoj, kiuj intencas voŠdoni por li, kiamaniere liaj samkabananoj en Montano de tempo al tempo perdis siajn etajn valora╝ojn, kiuj poste Šiam estis retrovataj en la po■oj de sinjoro Twain ař en lia "kofro" (╝urnalo en kiun li volvis siajn kapta╝ojn), kaj pro kio ili fine sentis sia devo amike lin admoni por lia propra bono: ili gudrumis kaj plumumis lin, rajdigis lin tia sur paliso, kaj konsilis al li senprokraste liberigi la lokon, kiun li kutime plenigis en la kampadejo? Ău li faros tion?
    Ău oni povus elpensi ion pli intence malican? Ja mi neniam dum mia vivo estis en Montano.

    [Poste, tiu Ši ╝urnalo kutime parolis pri mi kiel pri "Twain, la Ůtelisto el Montano".]

    Mi kutimi°is preni ╝urnalojn tiel atenteme, kiel levas sian litkovrilon enliti°onto supozanta ke sub °i eble trovi°as krotalo. Iutage miajn okulojn frapis jena teksto:

    Senmaskigita mensogulo! Pere de ╝ure konfirmitaj deklaroj de eskviro Michael O'Flanagan de Kvinpunkto kaj sinjoroj Kit Burns kaj John Allen de Akvostrato pruveblas nun, ke la abomena aserto de sinjoro Mark Twain ke la priplorata avo de nia standardisto John T. Hoffman estis pendumita pro stratrabo estas brutala kaj senbaza mensogo sen ombrotu■o kun la realeco. Senkura°igite konstatas virtaj homoj, ke por akiri politikan sukceson estas uzita plej hontinda rimedo: atako de mortintoj en ties tomboj kaj makulado de iliaj honoraj nomoj per kalumnioj. Kiam ni pensas pri la angoro, kiun tiu mizera mensogo sendube kařzas Še la senkulpaj familianoj kaj amikoj de la forpasinto, ni preskař sentas emon inciti la ofenditan kaj insultitan publikon al senprokrasta kaj senju°a ven°o kontrař tiu kalumnianto. Sed ne -- ni lasu lin en la agonio de lia dis■irita konscienco... (Sed se la pasio konkeros la publikon kaj se oni en blinda furiozo dama°us la korpon de la kalumnianto, estus nur tro evidente, ke neniu ╝urio povus kondamni kaj neniu tribunalo povus puni la kulpintojn pri tiu ago.)
    La in°enia fina frazo tiunokte translokigis min rapide el la lito kaj plu movis min tra la malantařa pordo, kiam la "ofendita kaj insultita publiko" ensvarmis tra la antařa pordo, rompante meblojn kaj fenestrojn en justa indigno dum la alveno kaj forportante Šiun porteblan proprieta╝on dum la foriro. Kaj tamen mi povas ╝uri kun la mano sur la Biblio, ke mi neniam kalumniis la avon de gubernatoro Hoffman. EŠ pli, mi neniam ařdis pri li, nek menciis lin °is tiu tago kaj dato.

    [Preterpase mi menciu, ke la supre citita ╝urnalo ekde tiam referencis al mi kiel al "Twain, la Rabisto de Kadavroj".]

    La sekva ╝urnalartikolo, kiu altiris mian atenton, estis jena:

    Ăarma kandidato. Mark Twain, kiu hierař vespere devintus fari sian neniigan paroladon dum la mitingo de la Sendependuloj, ne alvenis °ustatempe. Telegramo de lia kuracisto asertis, ke li estis atake batita de fu°inta jungitaro kaj ke lia kruro estis rompita en du lokoj -- kaj la suferinto ku■as kun grandaj doloregoj ktp, ktp, kaj multaj pliaj samspecaj absurda╝oj. Kaj la Sendependuloj klopodis pene gluti tiun mizeran artifikon kaj pretendis ne scii la veran kialon de la malŠeesto de la senhontulo, kiun ili deklaris sia standardisto. Sed hierař vespere oni rimarkis viron, kiu ■anceli°e venis en la hotelon de sinjoro Twain en la stato de besta ebrio. Estas nepra devo de la Sendependuloj pruvi, ke tiu bestigita brutulo ne estas Mark Twain mem. Finfine ni kaptis ilin. Tiu kazo ne toleras eviton. La voŠo de la popolo demandas tondre: "Kiu estis tiu homo?"
    Estis nekredeble, tute nekredeble, almenař tiumomente, ke mia nomo vere estis ligita kun tiu skandala suspekto. Jam dum tri longaj jaroj mi eŠ ne gustumis ajnspecan elon, bieron, vinon ař likvoron.

    [Evidenti°is, ke la tempo efikis je mi, kaj mi preskař sen angoro vidis, ke en la sekva numero de la ╝urnalo mi estis titolita "Sinjoro Delirium Tremens Twain", kvankam mi sciis, ke tiu ╝urnalo kun monotona fideleco dařre tiel epitetos min °is la fino mem.]

    Ekde tiu tempo anonimaj leteroj fari°is grava parto de miaj po■ta╝oj. Tiu formo estis °enerala.

    Kaj kio pri la oldvirino kiun vi piedfor╝etis de via konstrua╝aro, kiu estis almozpetanta. Pařlo Spion'.
    Kaj jeno:
    Kaj estas a╝ojn, kiu estas nekonadata al Šiu krom mi. Vi prefere eksendu iom da mono al subskriptanto ař vi legos en la gazeto ion de Lerta Berta.
    Tio donas °eneralan impreson. Mi povus dařrigi ilin °is la supersatigo, se oni dezirus.

    Baldař la Šefa ╝urnalo de la Respublikuloj "kondamnis" min pro amasa subaŠetado kaj la gvidorgano de la Demokratoj "senmaskigis" min pro grandskala Šanta°ado.

    [Tiel mi alproprigis du pliajn nomojn: "Twain, la Nařza Koruptulo" kaj "Twain, la Abomena Ăanta°isto".)

    Tiutempe jam estis tiom brua postulo pri "respondo" al Šiuj teruraj akuzoj kontrař mi, ke la redaktantoj kaj gvidantoj de mia partio diris, ke plua silento signifus por mi politikan ruini°on. Kaj por fari ilian alvokon eŠ pli akra, sekvatage en unu el la ╝urnaloj estis presita jeno:

    Vidu, kia homo! La Sendependa kandidato ankorař gardas la silenton. Ăar li ne kura°as paroli. Ăiu akuzo kontrař li estis abunde pruvita kaj apogita, kaj estas reapogata pere de lia propra elokventa silentado °is la hodiařa tago, kaj li estas kondamnita por Šiam. Vidu vian kandidaton, Sendependuloj! Rigardu tiun Hontindan Čurrompinton, la Ůteliston el Montano, la Rabiston de Kadavroj! Pripensu la personigitan Delirium Tremens, vian Nařzan Koruptulon, la Abomenan Ăanta°iston! Fikse rigardu lin, profunde pristudu lin kaj tiam diru, Šu vi povas doni viajn honestajn voŠojn al tiu ulo, kiu ricevis per siaj hidaj krimoj tiom konsternan kolekton de epitetoj kaj kiu ne kura°as malfermi sian bu■on por refuti almenař iun el ili!
    Ne estis alia rimedo por elturni°o, kaj mi en profunda humileco ekverkis "respondon" al la senbazaj akuzoj kaj malnoblaj kaj malicaj mensogoj. Sed mi neniam finfaris la laboron, Šar sekvamatene venis gazeto kun nova horora╝o -- la fre■a kalumnio serioze akuzis min, ke mi bruligis frenezulejon kun Šiuj enlo°antoj, Šar °i °enis la vidon el mia domo. Tio certagrade panikis min. Sekvis la akuzo, ke mi venenis mian onklon por havigi al mi lian hava╝on, kaj oni postulis nepre malfermi lian tombon. Tio pu■is min al la rando de frenezeco. Aldone oni akuzis min pro postenigo de miaj sendentaj kaj malkompetentaj oldaj parencoj por prepari man°a╝on en la hospitalo por trovitaj infanoj, kiam mi estis ties direktoro. Mi ■anceli°is... ■anceli°is. Kaj fine venis la atendita kaj tařga kulmino de la senhonta persekuto, kiun la partia malico estis trudinta al mi: dum publika mitingo nař etaj anaspa■antaj infanoj de Šiuj hařtkoloroj kaj Šifongradoj, lař instruo, sturmis la podion, brakumante miajn krurojn kaj nomante min "paŠjo".
    Bildo de Ma■a Ba╝enova
    Mi rezignis. Mi malhisis la flagon kaj kapitulaciis. Mi ne kapablis plenumi la postulojn por la Gubernatora Kampanjo en ■tato Nov-Jorko, kaj tial mi sendis mian deklaron pri retiri°o de la kandidateco kaj subskribis °in amarspirite:
    "Sincere via,
    Iam deca homo, sed nun
    MARK TWAIN, H.Č., Ů.M., R.K., D.T., N.K kaj A.Ă."

    (1870)

    Tradukis el la angla Ant˘nio de Ruyter kaj Wolfgang Kirschstein
     


    Anja KarkiainenPoemoj de Anja Karkiainen


    Anja Karkiainen, lařreato de Liro-99, lo°as en kamparo proksime al Tampereo (Finnlando). Ůi lernis la profesion de teknika tradukisto sed laboras kiel kontoristino en firmao, kiu instalas kaj ekipas malgrandajn ařtobusojn. Lerninte Esperanton en 1996 ■i jam sekvajare komencis verki versa╝ojn kaj gajnis pro ili premiojn en Belartaj Konkursoj de UEA (1998, 1999) kaj EKRA-99. Anja hobias pri literaturo, koruskantado kaj esperantigo de poemoj kaj kantotekstoj; ■i estas ano en la organiza komitato de la Kultura Esperanto-Festivalo, kiu okazos Ši-julie en Helsinko.
     

    * * *

    Patrino, patrinet'!
    Nun vin pro datreveno
    memoras mi kun spleno
    kaj ploras en sekret'.

    Patrino, patrinet'!
    Jam pasis plua jaro
    sopira en amaro,
    soleca en kviet'.

    Patrino, patrinet'!
    Pro paraliz' vi feblas
    rulse°e, kaj ne eblas
    sur plankon firma tret'.

    Patrino, patrinet'!
    Kun manoj en la sino
    vi spektis, nov-vidvino
    la edzon en portret'.

    Patrino, patrinet'!
    La amikinoj same
    forpasis, iras lame.
    Maldensas tre la ret'.

    Patrino, patrinet'!
    Vi laci°inta sidas,
    nenion plu avidas,
    maloftas ajna pet'.

    Patrino, patrinet'!
    Pro sort' de vi mi foras.
    Des pli al ni valoras
    eŠ kuna momentet'.

    Patrino, patrinet'!
    Vizitoj miaj raras,
    sed ege al mi karas
    vi, mia patrinet'.


    ***

    en arbo
    senpretenda
    fruktoj orgojlaj
    branŠbalancile
    petolas en vento
    °is
    maturaj
    falas

    misien ? mise ien ?

    Skuu arbon venteg'!
    -- ař trankvili°u
    lasu en paco
    la fruktojn
    la arbon

    ***

    Libroj
    nelegitaj
    neglektitaj
    sub polvo
    atendas
    atentajn momentojn

    Ařdu!

    la folioj
    flustretas

    pri °u'


    Vinjeto LiroLiro-2000

    Post la sukcesaj konkursoj Liro-97, Liro-98 kaj Liro-99 Urala Esperantista Societo (UES) kaj la redakcio de La Ondo de Esperanto invitas Šiujn dezirantojn partopreni en Liro-2000.

    Kadre de Liro-2000 okazos kvar konkursoj.

    1. Originala prozo: ajnatema novelo kun amplekso ne pli ol 20 mil literoj (tajperoj)

    2. Originala poezio: la temo kaj amplekso ne estas limigitaj

    3. Traduka prozo el la rusa lingvo: novelo de Anton ĂeÂov "Sapogi"

    4. Traduka poezio el la rusa lingvo: poemo de Sergej Jesenin "Ustal ja ╝itj v rodnom kraju..."

    En Šiu el la originalaj konkursoj oni rajtas partopreni per ne pli ol tri verkoj.

    Bonvolu sendi tri tajpitajn, komputile kompostitajn ař tre klare skribitajn ekz-ojn de la konkursa╝o °is la 1a de oktobro 2000 je la adreso RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando.

    Subskribu vian konkursa╝on per pseřdonimo kaj aldonu slipon kun indiko de la pseřdonimo, ařtenta nomo kaj po■ta adreso.

    Oni ne rajtas sendi verkojn, kiuj jam estis publikigitaj ař premiitaj en aliaj konkursoj.

    La lařreatoj de Liro-2000 ricevos diplomojn kaj libropremiojn. La rezulto estos anoncita je la Zamenhofa Tago. La organizantoj rezervas al si la rajton °is la 31a de decembro 2002 publikigi la ricevitajn konkursa╝ojn en La Ondo de Esperanto, libroforme kaj elektronike, kondiŠe ke ili avertos pri tio la ařtoron °is la 1a de februaro 2001.

    Bon■ancon!


    Konto de l' vivo

    Gubbins, Paul. Konto de l' vivo: Originalaj teatra╝oj / Antařpar. Zofia Banet-Fornalowa. -- Antverpeno: FEL, 1998. -- 139 pa°oj. -- (Serio "Stafeto"; N-ro 22).
    Paul Gubbins estas moderna kaj vaste konata publicisto. Li ne estas novulo en verkado de porteatraj tekstoj. Kvar el liaj teatra╝oj ricevis premion en Belartaj konkursoj de UEA. Li estas lingvisto-instruisto, doktoro, docento. Li trejni°is kiel ╝urnalisto kaj laboris en redakcio de regiona gazeto. Paul Gubbins estas kunredaktoro de Monato kaj onidire tre gaja homo.

    En 1996 Esperanto-teatro festis sian 100-jari°on. Oni povas konstati, ke dank'al sindediŠa laboro de entuziasmuloj -- aktoroj, re°isoroj, verkintoj kaj Šiuj teatro■atantoj, la E-teatro vivas, funkcias kaj montras al la mondo, ke Esperanto estas fenomeno ne nur socia, sed ankař kultura.

    Samokaze oni tamen devas konstati, ke E-teatro ne atingis dume tian signifon, kian, dezirinde, °i devas roli en esperanto-kulturo. Des pli, ke la originalaj teatra╝oj en la internacia lingvo ne oftas kaj plejparte estas ne tiom altnivelaj, kiel tiuj en la naciaj lingvoj. Krom tio, la originalaj E-dramverkoj plejparte ne atingas la nivelon de originalaj proza╝oj kaj poezia╝oj.

    La kialo sendube estas tio, ke la dramo estas la plej malfacile verkebla °enro de literaturo kaj la verkisto-dramisto krom literaturaj talentoj devas same bone koni la le°ojn de la sceneja arto. EŠ en la naciaj literaturoj bonaj dramistoj estas nemultaj, des pli maloftas ili en Esperanto.

    Sed tamen, kiel el Šiu regulo ekzistas escepto, tiel same trovi°as bonaj dramverkantoj en la internacia lingvo, inter ili Paul Gubbins, kies originalajn dramverkojn kura°is eldoni Flandra Esperanto-Ligo por popularigi °enron de teatra╝oj per tre bona ekzemplo.

    En la kolekto trovi°as verkoj: Konto de l'vivo, Hotelo de l'teatro, LunŠo de LuŠinda kaj Bela la mateno. La tuta libro estas skribita per lerta kaj tre agrabla lingva╝o kaj la dram-kapablojn de la ařtoro ni prezentu °uste lař Konto de l'vivo.

    Do, bonvolu imagi provincan urbon ie en la evoluinta lando. Sur la scenejo dum la tuta spektaklo estas modesta sed agrabla apartamento de homo, "kiu lo°as por vivi, sed ne vivas por lo°i". La lo°ejo apartenas al Justus Fridlander, 70-jara magistratano, kiu la tutan sian vivon dediŠis al la laboro por sia ■atata urbo, kies problemoj, sukcesoj kaj mal°ojoj estis la senco de tuta lia vivo.

    Rolas ankař lia 30-jara filino Anabel, ■ia fianŠo, 35-jara sed jam sukcesa kaj riŠa "kapitalista ■arko" Bertven Dator, juna sindikatisto Jose Felan, hejma kuracisto maljuna Rolf Nilsen kaj la dommastrino Lisbeta Trařr.

    Fabrikisto Dator planas konstrui en la urbo cigaredan fabrikon. ěi devas doni novajn laborlokojn al la urbanoj, suferantaj pro senlaboreco, precipe por juna generacio. Anabel ege amas s-ron Dator kaj ambař aspektas kiel feliŠaj gefianŠoj, nur unu pa■o apartigas ilin for de la feliŠa geedzi°o kaj "miela monato".

    Tiutage la urba magistrato en sia kunsido planas konfirmi la decidon pri la konstruado de la tabak-fabriko. Multaj magistratanoj, urbanoj... ■ajnas esti por, eŠ la juna sindikatisto-socialisto Jose Felan, kiu ne ■atas kapitaliston Dator. Multaj, sed ne Šiuj. La patro de Anabel, s-ro Justas Fridlander.

    Tiu eminenta magistratano estas ege estimata en la urbo kaj fakte de lia opinio plene dependas decido de la urbmagistrato. S-ro Fridlander kontrařas la cigaredfabrikon pro la tre simpla kialo -- "por la sano fumado estas venenado".

    Tamen la intrigo estas tio, ke °uste Ši-vespere, kiam devas okazi la decid-kunsido, s-ro Fridlander sentas sin tre malbone, li ege malsanas, lia doktoro malpermesis al li aktivi. Sen lia Šeesto la magistrato tute ver■ajne povas klini°i al la argumentoj "por la fabriko".

    Tial klare por s-ro Dator gravas restigi Fridlandero'n hejme. Tiucele li uzas sian fianŠinon Anabel, la filinon de Fridlander. La enigman rolon ludas la dommastrino Lisbeta... Kio fine rezulti°is, vi ekscios leginte la teatra╝on mem.

    "Preterpasis al mi la tuta vivo. Kaj mi konkludis: iam oni devas ekvilibrigi la konton ... Mi devas nun ekvilibrigi mian vivo-konton" -- diras s-ro Fridlander. En tiu cita╝o estas la filozofia kerno de la verko.

    La enhavon de la restintaj tri teatra╝oj ni ne rakontu, nur menciu, ke Hotelo de l'teatro estas farso, en kiu prezenti°as, kiel kutime en la "hotelaj verkoj", diversaj personoj. Ăiuj ili, estinte anonimaj, deziras ludi rolojn, kiujn ili, evidente, neniam ludos en la reala vivo. La hotelo trovi°as apud teatro...

    LunŠo de LuŠinda estas vere amuza, facila kaj agrable legebla farso kun tre bona intrigo. La eterna temo pri amorado, aludo kaj Šio, kun tio ligita...

    Tute alias Bela la mateno. ěi estas avangarda kaj... iel ligi°as kun "teatro de absurdo". Temas pri la mondo de ideoj... de tiuj, kiuj ne povas trovi en la vivo sian lokon.

    La tuto legi°as interese, facile kaj pensige. Ăiu verko havas sian "filozofian kernon". Sed krom la enhavo tre bona estas la formo de la teksto, la lingva╝o, komparoj, proverb-eldira╝oj, komparoj kaj bonaj frazoj, brilantaj tie kaj tie... Jen ekzemple:

    Šeno de estonto, estanto kaj pasinto;

    -- vinoj kolekti°as en la kelo, kiel volumoj en la libroservo de UEA... netu■itaj;

    -- nařze estas, kiam homo naski°as kun ora kulero en la bu■o;

    -- tage rumon englutu -- neniam kuraciston salutu;

    -- ni parolu malka■e, vir'-viren, amik'-amiken;

    -- kion vi volapukas?

    -- °is neniam revido!

    -- anekdoktoro;

    kaj multaj aliaj.

    Mi, kune kun la eldonintoj esperas, ke la legantoj trovos la teatra╝etojn de tiu kolekto interesaj kaj ke profesia ař amatora trupo enscenigos ilin.

    Agrablan legadon!

    Viktor Kudrjavcev


    Pensi ne pri sed en Esperanto

    Hejma vortaro: Vortareto de hejma╝oj en Esperanto / Red., antařpar. Jouko Lindstedt. -- Rotterdam: UEA, 1999. -- 62 pa°oj.
    Ne tre ofte, sed regule ni legas pri internaciaj familioj, uzantaj Esperanton por Šiutaga vivo.

    Ekzistas eŠ stranguloj -- unu el tiuj estas mi mem -- parolantaj en Esperanto hejme, kie Šiuj denaske posedas saman nacian lingvon. Mia filino diris sian unuan vorton en Esperanto kaj °is la dujara a°o faris eraretojn en la rusa lař esperanta modelo; trijara libere tradukis tien kaj reen. (Espereble, iam mi revidos ■in!..)

    Kaj neniu dubas ke Esperanto kiel plenvalora lingvo devas enhavi Šiujn leksikajn tavolojn. Do Hejma vortaro estas vere bezonata kaj la iniciato de Jouko Lindstedt, kolektinta tiucele grandan internacian teamon, nepre lařdindas.

    La 62-pa°a vortaro enhavas Esperanto-vortojn kun difinoj kaj tradukoj al 13 lingvoj: la Šefaj "grandaj", kaj el la "malpli grandaj" -- tiuj de la landoj kun tradicie forta Esperanto-movado (hungara, japana, nederlanda), ankař de la Ši-jara kongreslando (hebrea).

    Tia formo estas, ver■ajne, optimuma -- Šar el PIVaj difinoj (precipe pri nomoj de bestoj kaj plantoj) ofte ne klaras, pri kiu konkreta nocio temas. La vortstoko koncernas nutra╝ojn, man°ilaron, vestojn, higienon, hejmajn teknika╝ojn ktp. Forestas simplaj vortoj kiel tablosapo, kies uzado prezentas nenian problemon -- la bro■uro traktas spritajn kunmeta╝ojn kaj la vortojn, kies kompreno dependas de landaj kutimoj, do povas varii.

    La Šefredaktoro skribas preface, ke aperon de la vortaro anticipis granda retforuma diskuto, kio ebligis akumuli sperton de pluraj E-familioj kaj denaskuloj. Al mi tre plaŠas, ekzemple, la vortoj krevmaizo/pufmaizo kaj lapfermilo. Suplemente estas listigitaj kelkdek son-imitaj verboj -- sen tradukoj, sed kun necesaj ekzemploj. Ankař tiu listo estas utila kaj interesa.

    Certe, ajna pionira laboro ne povas esti senmanka. Almenař, la rusa parto enhavas kelkdek mal°usta╝ojn kaj du krudajn erarojn: lavtuketoestas tradukita kiel polotence, kio reale signifas vi■tukon; kaj sonaparato, lařpriskribe konforma al muzika centro, tradukita kiel sluÂovoj apparat -- portata helpilo por ařd-handikapuloj!

    Krome, mankas unueco en transskribo de rusaj vortoj, alternas kun sh, moliga j kun apostrofo ktp. La erarojn povis kařzi teknika miso, ař la fakto, ke la rusan parton redaktis Aleksandro Shlyafer, delonge lo°anta en Usono kaj perdinta ligojn kun ruslingva medio. Probable eraroj Šeestas ankař en aliaj lingvoj, kaj sufiŠe oftas demandsignoj, indikantaj mankon ař necertecon de iu traduko -- precipe en la hebrea, japana kaj sveda partoj.

    Tute kontrařlogika (kaj kontrařa la realan lingvouzon!) estas difino de sojo kiel sařco, sed ne planto -- Ši tie estas blinde ripetita la eraro de PIV, kvankam PVS enhavas la °ustan difinon. Certe, planto devas esti baza vorto, kaj sařco -- derivita. La kontrařaj ekzemploj pri kafo kaj teo nenion pruvus: ja el tiuj plantoj oni fabrikas nur respektivajn trinka╝ojn kaj nenion alian, do miskompreno ne eblas; sed el sojfaboj -- dekojn da tute diversaj nutroproduktoj, neniel rilatantaj sařcon. Atentindas, ke absolute Šiuj naciaj lingvoj, prezentitaj en HV, uzas la esprimon soja sařco, do ankař ni uzu tiun racian modelon!

    Espereble por reeldono redaktoro Lindstedt sukcesos korekti erar(et)ojn, eventuale pliampleksigi la vortstokon kaj eble eŠ aldoni plia(j)n lingvo(j)n, kvankam ankař en la nuna formo la Hejma vortaro vere utilas. Kaj mi ali°as al la espero de la redaktoro, ke °i "...helpos novajn Esperant-lingvajn parojn kaj familiojn pensi malpli pri la lingvo mem, kaj pli pri la tuthomaraj valoroj, kiujn °i peras kaj portas".

    Valentin Melnikov
     


    Vinjeto Libroj (Ma■a Ba╝enova)

    Libroj

    Jaan Ojalo. Esperantaj sinonimoj. 3a eld. -- Rotterdam: UEA, 1999 -- 96 p°.
    Okaze de sia 85-jari°o Jaan Ojalo faris bonan donacon per aperigo de du vortaroj. La unua estas estona-Esperanta vortaro, kaj la alia Esperantaj sinonimoj.

    Ofte oni sentas la bezonon vigligi kaj variigi sian stilon per uzo de sinonimoj ař de preskařsinonimoj. Por helpi en tio, Jaan Ojalo kompilis la vortaron Esperantaj sinonimoj, kies unua eldono aperis samizdate en 1985 kaj la dua Še UEA en 1993. Čus aperis la tria, korektita eldono. La sinonima vortaro estas bazita sur PIV; °i enhavas 1925 kapvortojn. La serŠadon simpligas 5500-vorta indekso.


    MiÂail Lermontov. Mcyri / Trad. el la rusa B.Tornado. -- Moskvo: Eřropa Jura Universitato "Justo", 1999. -- 24 p°.
    Kvankam la bro■ureto tion ne indikas, ankař tiu Ši verko aperis unue samizdate, antař pli ol tridek jaroj en almanako Fajrero (fragmente en Por la Paco). Oni devas havi grandan paciencon ař esti fanatika ■atanto de Lermontov por °ui en Esperanto pli ol dudekpa°an poemon, kun nur viraj rimoj, kiujn Tornado transdonas per apostrofigo kaj abunda rimado de ke/tre, vi/Ši, li/pli, min/vin, mi/li k.t.p. Kompreneble, la traduko estus pli senstumble legata, se (la) tradukanto alternigus rimojn virajn kaj inajn, sed tiel malaperus la ritma adekvateco. Iu diris, ke tradukoj similas al virinoj: la fidelaj ne estas belaj, kaj la belaj ne estas fidelaj.

    Arnau Torras, Kavlan, Lařrenco Septier, Serge Sire. Desegnoj. Desegnitaj bendoj. Komiksoj. -- Thaumiers: La KancerKliniko, 1999. -- 24 p°.
    Ăiujare suplemente al la ajnista La KancerKliniko aperas La KromKancerKliniko. Ăi-foje aperis kajero kun po unu "komikso" de la kutimaj kunlaborantoj de LKK. La etoso kaj stilo estas konata: vi vidos surbildajn stupidulojn, spritulojn, seksilojn kaj (mis)spitajn tekstojn. Nu, frazo de Valentin la Senkompata bone tařgas por karakterizi Ši tiun LKKK: "Plene evoluinta, matura literaturo enhavas Šiujn °enrojn" (LOdE. 2000: 2).


    Informilo por interlingvistoj

    IpI estas bulteno, eldonata de CED (Centro de Esploro kaj Dokumentado pri la Monda Lingvo-Problemo) kiu informas pri interlingvistika kaj esperantologia aktivado kaj pri aperintaj Ši-rilataj artikoloj kaj libroj. Tio i.a. koncernas lingvopolitikon, problemojn de internacia lingva komunikado, la fenomenon de planlingvo (universala lingvo, monda helplingvo). La bulteno estas bibliografie orientita, tamen °i ankař publikigas recenzojn, raportojn kaj aliajn materialojn.

    Se vi serioze okupi°as pri la sciencaj aspektoj de Esperanto ař °enerale pri planlingvoj, vi ne rajtas maltrafi Ši tiun informfonton. ěi povas ■pari al vi temporaban bibliografian serŠadon. Apero: po kvar kajeroj jare, kun sume almenař 60 pa°oj. ěis la fino de 1999 jam aperis 31 kajeroj. Ăiuj ankorař haveblas por informi°i pri okazinta╝oj. Abonu kontrař 15 nederlandaj guldenoj por unu jaro. Ruslandanoj pagu nur la rublan ekvivalenton de 5 usonaj dolaroj (plus 2%) al Halina Goreckaje la adreso de LOdE.
     


    Gazetoj

    Ruslanda Esperantisto. 2000: 1

    Komenci°is nova eldonjaro de la ruslingva informilo pri Esperanto Ruslanda Esperantisto, eldonata en Jekaterinburg.

    La Šefartikolo de la numero estas Esperanto en 1999 de Aleksander Kor╝enkov, kiu reverkis °in ruslingve. Ăeestas kelkaj primovadaj artikoloj, E-di°esto, informoj pri la okazontaj E-aran°oj kaj la bibliografio Esperanto en Ruslanda gazetaro.

    La abonantoj de La Ondo povas aboni RE kontrař nur 15 rubloj (per po■tmarkoj al la redakcia adreso).

    HG


    Kulturaj Kajeroj (la lasta kovrilo)Ăesis ankorař unu kultura revuo

    La fini°anta jardeko vidis estingi°on de kelkaj kulture gravaj gazetoj esperantistaj. Unue estis fermita Hungara Vivo -- luksa revuo, kiun HEA dum tri jardekoj eldonadis en Budape■to. Nur sep jarkolektojn sukcesis havi Iltis-Forumo -- eliteca revuo redaktita de Reinhardt Haupenthal. En la februara Ondo aperis informo pri eldonfino de la japana interkultura revuo Riveroj.

    La funebra stafeto estis reprenita de Kulturaj Kajeroj -- informada kaj kultura revuo de la Kulturdomo de Franclingvaj Esperantistoj en GrÚsillon. KK, malkiel HV kaj IF, estis finance ekvilibrita, senprofita kaj sendeficita revuo komplete farata per propra kopiilo. La kialon de estingi°o de KK klarigas la Redakcia Komitato en la lasta kajero 1999: 3--4:

    Venis nun la tempo por la redaktantoj rezigni pro la a°o. Neniu sin proponis por pluvivigi "Kulturaj Kajeroj"-n. Tio estas granda bedařro de tiuj, kiuj °is nun prizorgis °in... Sed ni tamen esperu! La titolo ankorař ekzistas kaj, eble, nova skipo decidos preni sur siajn ■ultrojn tiun laboron kelkfoje pezan sed plej ofte agrablan, riŠigan, fonton de grandaj plezuroj.

    AK
     


    Ricevitaj gazetoj

    Antařen. 1999/23;
    Apudvistula Bulteno. 1999/7, 2000/1;
    Argentina E-Vento. 1999/3;
    Bulteno de REU. 2000/1;
    Debrecena Bulteno. 2000/116;
    Esperanto. 2000/2;
    Esperanto aktuell. 2000/1;
    Esperanto en Azio. 1999/3;
    Esperantolehti. 2000/1;
    Esperanto USA. 2000/1;
    Franca Esperantisto. 2000/515;
    Heroldo de Esperanto. 2000/1;
    Informilo por Interlingvistoj. 1999/3,4;
    Internaciisto. 2000/1;
    Juna Amiko. 1999/4;
    Kataluna Esperantisto. 1999/309;
    Kontakto. 2000/1;
    Kulturaj Kajeroj. 1999/3-4;
    La Letero de Esperantista Vegetarano. 1999/16;
    La Ondo de Esperanto. 2000/3;
    l'esperanto. 2000/1;
    Le Travailleur EspÚrantiste. 1999/217,218;
    Monato. 2000/2;
    Nia Bulteno. 2000/76;
    Ruslanda Esperantisto. 2000/1;
    Sennaciulo. 2000/1;
    Vekilo. 2000/1;
    Vestnik Esperanto. 2000/1;
    Konkordo. 1999/42.


    MOZAIKO

    La japana testudo

    Ni ricevis 8 respondojn por la japana krucenigmo en la januara LOdE. Ăiuj venintaj respondoj estas tute °ustaj. Ni lotumis libropremion kaj °in gajnis MiÂail MaÂnaŠ el Smolensk. Ni gratulas lin!

    La °usta solvo estas:

    Testudo


    Krucvortenigmo "Alfabeto"

    En la kvadratoj de la krucvortenigmo estas la unuaj literoj de Šiuj vortoj-respondoj, sube estas la demandoj. Via tasko estas nur difini horizontalecon kaj vertikalecon de la respondoj kaj nigrigi malplenajn kvadratojn.
    Krucvortenigmo Alfabeto
    A. Pentra╝', farita per akvosolveblaj farboj. Prepozicio. Sova°a porko.

    C. Regnestro en Ruslando. Nekontrařstaro. Ůtat'-insul'.

    D. Floro. Difinita kvant' de io. La unua, ... , tria.

    E. Spirita atmosfero.

    F. Establo destinita por monaj donacoj (R). Fotografi.

    G. Perioda presa╝'. Rabobird'.

    I. Prepozicio.

    K. La truo en vulkano.

    L. Ăina mezurunuo.

    M. Tag' de la semajno. Esperanto-... .

    N. Malblanka. Mallonga skriba rimark'.

    O. Oni elpafas °in per kanono (R). Pacifiko.

    P. Prepozicio. La urb' de la 81a Universala Kongreso de Esperanto.

    R. Kvarangulo. Floro. Žemia element'.

    S. Tutmonda Esperanto-Asocio. Ujo el ligno, kartono ař ledo (R). Sezono.

    U. Fabriko por metalproduktado.

    Kompilis Tatjana Kulakova

    La respondoj devos veni al la redakcia adreso antař 10 jun. Unu el la respondintoj ricevos librodonacon. La respondon sendu al la redakcia po■ta adreso ař rete al la rubrikestro: kulakova@akb.mplik.ru. Interalie, jarfine ni premios la plej aktivan respondemulon.


    Ka■ařskultitaj interparoloj

    Teatra re°isoro admiras la roladon de juna aktorino:

    -- Via suferado en la lasta akto estis absolute malfalsa!

    -- Jes, pro la malbenita najleto en mia pantoflo.

    -- Je Dio, ne forigu °in °is la fino de l' teatra sezono.

    * * *

    Amikoj interparolas:

    -- Hierař mi forgesis kunpreni pafilon al la Šasado.

    -- Kaj kiam vi rimarkis tion?

    -- Bedařrinde, nur kiam mi alportis leporon al la edzino.

    * * *

    Alia Šasisto en °angalo demandas indi°enan akompananton:

    -- Ău estas vero, ke se mi nokte portos flamantan torŠon, sova°aj bestoj ne dama°os min?

    -- Tio dependas de la rapideco, kun kiu vi portados °in, sinjoro.

    * * *

    Psikiatro demandas pacienton:

    -- Diru, Šu okazas al vi ařdi voŠojn sen scii, kiu kaj de kie parolas?

    -- Jes, certe okazas.

    -- Kaj kiam tio okazas?

    -- Kiam mi demetas la telefonařskultilon.

    * * *

    -- Sinjoro direktoro, mi oficas Ši tie jam dudek jarojn, kaj ankorař neniam petis vin altigi mian salajron.

    -- ěuste tial, karulo, vi oficas Še ni dum tiel multaj jaroj.

    * * *

    Edzino plendas al la edzo:

    -- Karulo, en via vivo vi havas unualoke futbalon, sed ne min!

    -- Vi ne pravas, karulino! Estas ankař hokeo.

    * * *

    Frařlo konsultas komizon en oficejo pri geedzigoj:

    -- Mia estonta edzino devos esti nealta, simpatia, ■i devos ■ati fi■kaptadon kaj ne malhelpi min per babilado.

    -- Do vi devos edzinigi pingveninon.

    * * *

    -- Ău vi jam havas planon pri la feriado?

    -- Kiucele? Pri la kieno decidos la edzino, pri la kiamo -- la Šefo, kaj pri la kiomo -- la monujo.

    Plukis kaj tradukis Halina Gorecka


    Frazoj

    Ankař la pasinta jaro donas la okazon por mediti pri zenitoj kaj nadiroj, atutoj kaj misatutoj, en la E-historio. Apud la kvar beletra╝oj kiuj gajnis la premion La verko de la jaro mi mencius la libron de Ziko Marcus Sikosek Esperanto sen mitoj, kiu fari°is eŠ merkata sukceso.

    Sikosek esprimas la senton de vasta interna malkontento en la tradicia Esperantio. Li ne faras tion en maniero konstrua; tial lař stilo li tute ne estas rařmisto, kvankam enhave parte jes. Jam la kajero Esperanto post la jaro 2000 de Aleksander Kor╝enkov (1998) heroldis ondon de malkvieto. Kion alportos la jaro 2000? ...

    Tra la gazetaro mi lařde mencius ankorař La Ondon de Esperanto, se mi ne estus jam lařdinta en 1997. Tial mi asignas la lařron al alia perioda╝o, ankař el eksa Sovetunio: Litova Stelo, Šefredaktata de Petras Ăeliauskas. Male, la nigran stampon de kverelisto de la jaro sendiskute meritas Lßszlˇ Szilvßsi, eldonisto de Eventoj.

    Perla Martinelli.
    Heroldo de Esperanto. 2000: 1


    Tri estraranoj kaj la kasisto de ELNA ■an°i°os Ši-jare plus duono de la de╝orantaro en la CO. Tamen se la estraro konsideros ke unu sola persono povas plenumi Šiujn taskojn en la oficejo ankař la alia duono ■an°i°os.

    Ionel Onet. Esperanto USA. 2000: 1


    EŠ se la nova kontinento de Interreto estas same senlima kiel Esperantujo, gravas memori ke ankorař ne la tuta mondo transmigris tien. Ne Šiuj havas monon por la bileto. Ankař en Svedio, kiu estas unu el la pintaj landoj de la nova elektronika revolucio, duono de la lo°antaro ankorař ne havas aliron al la reto. En multaj aliaj landoj la majoritato eŠ ne havas propran telefonon. La reto estas ne nur grandioza internacia ligilo, °i estas samtempe ankař nova barilo, kiu dividas la mondon.

    Kalle Kniivilń. Esperanto. 2000: 2


    ěenerale, oni povas diri ke multaj E-istoj simple venas klaŠ-al-klaŠe: oni konas jam E-iston kiu klarigas siamaniere pri kio temas, oni entuziasmi°as pro la entuziasmo de l' aliulo, kaj alproksimi°as. En multaj homoj miarimarke ludas gravan rolon la ekzoteco de la lingvo, la fascino, la Šarmo de la sekreto: malmultaj konas °in, do mi povas uzi °in por elitigi min.

    Federico Gobbo. l'esperanto. 2000: 1


    Mi plej kore dankas al Osmo Buller kaj al Šiuj laborantoj en la Centra Oficejo de UEA kiuj senproblemigis mian semajnan restadon en Roterdamo!
    Halina Gorecka


    16 apr. Jekaterinburg (Ruslando). Konferenco de Urala Esperantista Societo. Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando Rete: sezonoj@mail.ru.


    19--25 apr. Cavallino (Venezia, Italio). 24a Internacia Junulara Festivalo. Adreso: Manuel Giorgini, S.Polo 606, IT-30125 Venezia, Italio Rete: ijf.admin@esperanto.it.


    21--23 apr. Celaya (Meksikio). Inařgura Kongreso de Meksikia AIS-Filio Rete: 103163.3356@compuserve.com.


    27 apr--1 maj. Oostende (Belgio). 4a Eřrop-Unia E-Kongreso: "Ekologio, ■losilo por la tria jarmilo". Adreso: Frankrijklei 140, BE-2000, Antwerpen, Belgio.

    Pola E-Kongreso (Krakovo)
    28 apr--3 maj. Krakovo (Pollando). 30a Tutpollanda E-kongreso. Adreso: ul. Armii Krajowej 2/14, PL 30-150 Krakˇw, Pollando.


    1--9 maj. Jalto (Ukrainio). Aroma Jalto 2000. Adreso: UA-252133, Kijiv 133, p.k. 35, Ukrainio.


    19--21 maj. Atlanta (Usono). 48a Kongreso de ELNA. Adreso: P.O.Box 1129, El Cerrito, CA 94530, USA. Rete: elna@esperanto-usa.org.


    25--28 maj. Staszˇw (Pollando). XIIaj Esperantaj Tagoj. Adreso: Andrzej Sochacki, PL 28-200 Staszˇw, Mickiewicza 24/20, Pollando Rete: asochacki@poczta.fm.


    27 maj.--4 jun. Vraco, Razgrado (Bulgario). 19a Internacia Literatura Forumo. Temo "Nia gazetaro fronte al la telematika defio: kiuj ■ancoj, kiuj riskoj por la esperanto-kulturo?" Adreso: p.k. 26, BG-3000 Vraca, Bulgario Rete: lofo@usa.net.

    Mielo
    30 maj--11 jun. Mielno (Pollando). 22a Ăebalta E-ista printempo Adreso: PEA, Box 30, PL 75-016 Koszalin, Pollando.


    30 jun--5 jul. Saint-Chamond (Francio). Festivalo Solidaraj Tagoj. Adreso: ClÚment Picard, 8 quai de Bondy, FR-69005 Lyon, Francio.


    1--9 jul. Kislovodsk (Ruslando). Renkonti°o de nevidantaj esperantistoj. Adreso: Anatolij IvanoviŠ Masenko, Gerojev-Medikov 15-1, RU-357739 Kislovodsk, Ruslando. Rete: rean@narzan.com.


    2--9 jul. Ivanovo (Ruslando). IvERo. Adreso: ul. Kudrja■ova, 82-A-37, RU-153009, Ivanovo, Ruslando Rete: irga@interline.ivanovo.ru.


    2--8 jul. Tallinn (Estonio). 36aj Baltaj E-Tagoj Adreso: Helju Lainjńrv, str. Kńo 21-2, EE-11311 Tallinn, Estonio.


    5--9 jul. Toulouse (Francio). 2a Kultura Arta Festivalo de Esperanto. Adreso: Esperanto Kultur-Centro, 1 rue Jean Aillet, FR-31000 Toulouse, Francio.


    10--16 jul. Bulgario kaj Turkio. 10a Internacia E-Kongreso. Adreso: ul. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.


    10--15 jul. Valencia (Hispanio). 2a Mediteranea Kultura E-Semajno. Adreso: Augusto Casquero de la Cruz. Avenida Burjasot, 29, A-31, ES-46009 Valencia, Hispanio Rete: a-casquero@redestb.es.


    15--21 jul. Motovun (Kroatio). Internacia E-Konferenco. Temo: "Multkultureco, multlingveco kaj kunvivado". Adreso: Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste, Italio.

    SAT-73
    15--23 jul. Moskvo (Ruslando). 73a Kongreso de SAT. Adreso: RU-105318 Moskva, ab. ja. 57, Ruslando.

    Antařkongreso Koro de malnova Ruslando okazos 10--14 jul en Vladimir. Postkongreso Moskvo -- urbo de artoj okazos 24--27 jul en Moskvo.


    17--23 jul. Helsinki (Finnlando). Kultura Esperanto-Festivalo. Adreso: Siltasaarenkatu 15 C 65 FI-00530 Helsinki, Finnlando Rete: kef2000@esperanto.fi.


    21--31 jul. Tomsk (Ruslando). OrSEJT-32. Adreso: RU-634055 Tomsk-55, ab. ja. 2289, Ruslando Rete: gbasov@hcei.tsc.ru.

    UK-85
    25 jul--1 ařg. Tel-Avivo (Israelo). 85a Universala Kongreso de Esperanto. Adreso: Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando Rete: uea@inter.nl.net.

    Halina Gorecka estas Kongresa Peranto por Ruslando, kiu akceptas pagojn por ali°o, lo°ado kaj ekskursoj. Bonvolu kontakti je nia redakcia adreso.


    31 jul -- 6 ařg. Volgograd (Ruslando). Intermondo-3. Adreso: Mironova Irina, RU-400078 Volgograd, ul. Mamajevskaja, 25a Rete: intermondo@esperanto.nu.


    4--17 ařg. Poprad (Slovakio). Somera E-Lernejo. Adreso: SobotskÚ nam. 36, SK- 058 01, Poprad, Slovakio.


    5--12 ařg. Honkongo (Ăinio). 56a Internacia Junulara Kongreso. Temo: "La transiro al tutmondi°o. Tutglobismo en la 21a jarcento" Adreso: ĂJEA, P.O.Kesto 77, Beijing, CN-100037, Ăinio Rete: epc@china-report.com.


    15--20 ařg. Samarkando (Uzbekistano). Azia E-Renkonti°o. Adreso: P.O.Box 76, UZ-703000 Samarkand, Uzbekistano Rete: peacetur@samuni.silk.org.


    17--22 ařg. Budape■to (Hungario). 3a Eřropa E-Festivalo. Adreso: HU-1061 Budapest, Andrßssy ut 27, Hungario.


    19--25 ařg. Budape■to-SŘmeg-Budape■to (Hungario). 16a Simpozio pri E-Turismo. Adreso: HU-1095, Budapest, Soroksßri ut 117/D.


    19--20 ařg. Pusan (Koreio). 32a Korea Kongreso de Esperanto Adreso: Jisan Nurse Institute, 390-20, Yangjong 3-dong, Pusan, Koreio 614-053.


    1--8 sep. Varna (Bulgario). TEJO-trejnseminario: "Balkana junulara kunlaboro por kulturo de paco" Adreso: p.k. 405, BG-9000 Varna, Bulgario Rete: kontakto@esperanto.org.


    30 sep.--7 okt. Blanes (Katalunio, Hispanio). 8a Internacia E-Semajno de la Kulturo kaj Turismo. Adreso: H.E.F., Apartado 15037, ES-08080 Barcelona, Hispanio.
     


    Anoncisto de HeroldoHeroldo de Esperanto


    Nia plej populara gazeto
    kun 75-jara tradicio,
    fidele informanta pri Šio
    aktuala en la E-mondo

    Grandformata (A3),
    belaspekta gazeto
    sur kvalita brila papero

    Almenař 16 numeroj jare, inkluzive de detala printempa kalendaro, ampleksa kongresa numero, specifaj numeroj pri diversaj temoj (°is nun teatro, futbalo kaj malkovroj...), utiligeblaj ankař kiel interesvekaj didaktikaj helpiloj en la kursoj

    Moderna gazeto, kiu ne manku en via hejmo ař klubo!

    Perantoj en 33, legantoj en pli ol 60 landoj

    Internacia jara abono: 45 svisaj frankoj (CHF)
    50-procenta rabato por ekssocialismaj landoj! (22,5 CHF)

    Administrejo: CP 928, CH-2301 La Chaux-de-Fonds, Svislando

    POR VERDAN MONDON EKKONI
    NECESAS HEROLDON ABONI!


    Internacia Fotokonkurso

    Por la subaj tri fotoj Pavla Zemanovß el ĂeÂio ricevis specialan premion de Urala Esperantista Societo en nia dua Internacia Fotokonkurso.

    Ni gratulas la fotinton kaj la fotiton!


    Pavla Zemanova. Foto 1

    Pavla Zemanova. Foto 2

    Pavla Zemanova. Foto 3


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg
    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, P.O.Box 230 Matraville N.S.W. 2036
    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970
    BRITIO: Esperanto-Asocio de Britio, 140 Holland Park Avenue, London, W11 4UF
    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    DANLANDO: Frederik Eriksen, Finsensgade 10, DK-4800 Nykobing F.
    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-11215 Tallinn
    FINNLANDO: Heta Kesńlń, Kalamiehenkuja 3 D 32, FI-04300
    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris
    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
            Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn
    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
    HUNGARIO: Attila Kovacs, Pf. 374, HU-7601, PÚcs
    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W
    ISLANDO: HallgrÝmur Saemundsson, Godatun 10, 210, Gardabaer
    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str., IL-77484 A■hod
    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
            Vi■nja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    JAPANIO: Japana Esperanto-Instituto, Sinzyuku-ku Waseda-mati 12-3, T˘ky˘-to 162-0042
    KANADO: Kanada Esperanto-Asocio, P.O.Box 2159, Sidney, BC, Canada V8L 3S6
    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio
    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C
    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo.
    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa
    RUSLANDO: Nade╝da MiÂajlovna Ůeludjko, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad
    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby
    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen
    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    2000. N-ro 4 (66)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij, Wolfgang Kirschstein
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 281711
    Telefakso: (3432) 775252 Esperanto 281711
    Elektronika adreso: sezonoj@mail.ru
    Hejmpa°o: http:/www.sezonoj.itgo.com
    Abontarifo por 2000:
        -- Internacia tarifo: 22 eřroj 24 usonaj dolaroj
        -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
        -- Ruslanda tarifo: 135 ruslandaj rubloj
        -- Aerpo■ta aldono: 4 eřroj ař usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 500 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
        -- Plena pa°o: 100 EUR (1000 rub.)
        -- Duona pa°o: 60 EUR (600 rub.)
        -- Kvarona pa°o: 35 EUR (350 rub.)
        -- Okona pa°o: 20 EUR (200 rub.)
        -- Malpligrandaj: 0.50 EUR ař 5 rubloj por 1 cm▓
        -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 2000.
    Subtitolo