[Titolo]

SENDEPENDA ĂIUMONATA REVUO. 1999. No 4 (54)


Ăi tiu dokumento uzas la signaron ISO-8859-3 (Latina-3a)

Kovrila foto: Temo Komputilo


ENHAVO

REDAKCIE

  • Halina Gorecka. [Al la legantoj]
  • ĂEFARTIKOLO

  • Marc van Oostendorp. Esperantologio komputile
  • INFORMOJ: TRA LA MONDO

  • Libroservo de UEA abunde vendis en 1998
  • Hans ten Hagen. Internaciaj ekzamenoj en la Berlina UK
  • Nisio Tutomu Kata. Per Esperanto pri la Vjetnama milito
  • Zhang Danchen. Verda longmar■o
  • Reinhard F÷ssmeier. AIS en Meksikio
  • Oszkßr Princz. Ne nur salutkartoj
  • Pasporto al la tuta mondo. Ekzercoj al la tuta pasporto
  • Lßszlˇ Szilvßsi. Kalendaro en la reto
  • Kurte
  • INFORMOJ: TRA RUSLANDO

  • Konstantin ViÂrov. De ATS al ĂAl
  • Gennadij Basov. Intereso ne falas!
  • Svetlana Miro■niŠenko. Gimnazianoj lernas kaj kantas
  • Grigorij Arosjev. Esperanto inter la hobioj
  • Viktor Kandalinskij. TiÂvina kurso
  • TRIBUNO

  • Detlev Blanke. Fu■e pri Esperanto en GDR
  • Werner Pfennig. Pri niaj eraroj kaj misdecidoj ni jam diskutis
  • Halina Gorecka. Pri pagopetoj
  • Michel ClÚment. Internacia societo pri historio
  • Gennadij Basov. Ău vere malaboni?
  • Bard Hekland. Amika rekomendo
  • Dario Rodriguez. Alte interesa por eksterlandaj legantoj
  • CIVILIZO

  • Sergio Pokrovskij. Slavonaj skriboj (5a parto)
  • BELETRO

  • Klara IlutoviŠ. "Ău la sun' rapidas..."; "Epok' de ma■inoj regas..."
  • Miroslav MitroviŠ. "La suno obstine serŠas..."; "Hodiař kisu vian proksimulon..."; Tri hajkoj
  • Gennadij Turkov. La poezio
  • TIEL NI VIVAS

  • Mike Leon. "Ame al la ruslandanoj" (Aventuroj de ruslandaj maristoj en Nov-Zelando)
  • BIBLIOTEKO

  • Valentin Melnikov. Soneto de profeto kaj por Šiuj ju°isto
  • Du pliaj volumoj en la serio "Stafeto"
  • Studkajero pri la Manifesto de Prago
  • Marc Hiltbrand. Nova vicredaktoro de "Heroldo de Esperanto"
  • Ricevitaj libroj
  • Ricevitaj gazetoj
  • MOZAIKO

  • Tatjana Kulakova. Premio por Belgio
  • Aleksandr Gofen. Interreta folkloro
  • DIVERSAČOJ

  • Frazoj
  • Liro-99
  • Kalendaro
  • Bieno "Njegu■"
  • Perantoj de La Ondo de Esperanto
  • Kolofono

  • Al la legantoj

    Aprilo: Sezona bildo de Ma■a Ba╝enova
    Pro tio, ke post la ařgusta krizo ni eldonis ařtune kaj vintre nur tri volumetojn (Sur tranŠrando de ponard', reeldono de E-rusa vortaro kaj Wiederboren), kelkaj esprimis timon pri nia eldonado.

    Efektive, en la katastrofaj ekonomiaj kondiŠoj ni decidis prioritate subteni La Ondon, kaj ni estis devigitaj rezigni, ekzemple, pri la E-Centro, instruado kaj biblioteko. Ankař la eldonado malaktivi°is.

    Sed kelkaj projektoj devis esti Šesigitaj pro kařzoj eksterekonomiaj. Ni ne eldonos la Malgrandajn tragediojn de Pu■kin, tradukitaj de Nikolai LozgaŠev kaj Aleksander Kor╝enkov kaj planitaj kiel literatura suplemento por 1999, Šar LozgaŠeva traduko de Festeno dum pesto post lia morto aperis alilibre kaj aliloke -- sen permeso de LOdE, kiu publikigis °in en 1992, eŠ sen indiko pri la unua eldono. "Pri■teli mortinton" Šiam estis peko tre grava en Ruslando, kaj ni Šesigis ankař la laboron pri poemaro de Brodskij, kiun plejparte tradukis kompilinto de la hontinda eldono.

    Kiel senpagan suplementon Šiuj abonantoj de LOdE ricevos libreton Esperanto en Ruslando, kiun nun provlegas kelkaj fakuloj pri la historio de Esperanto.

    Tre baldař en Jekaterinburg enmondi°os Lingvaj respondoj de akademiano Sergio Pokrovskij, kaj probable ni eldonos lian vortaron anglan-Esperantan pri komput(il)a fako. Lernolibron por udmurtoj, kiun jam delonge verkis Bronislav Ăupin, ni portos al presejo tuj post ricevo de atendata subvencio.

    La Ăashundon de la Baskerviloj baldař sekvos alia krimromano -- Maigret hezitas de Georges Simenon per la traduko de Daniel Luez. Dařras la redakta laboro pri Resurekto de Lev Tolstoj (tradukis Viktor Sapo╝nikov); kaj Sezonoj jam ricevis komencajn pa°ojn de La hobito de Tolkien, kiun tradukas d-ro Christopher Gledhill.

    En marto ni menciis pri la rendevuo de nia redaktoro kun Bill Auld, kies 75-jari°on Esperantujo festas Ši-jare. Ni oma°os la jubileon de la skota Majstro per eldono de lia biografio kun multaj fotoj. Kvankam la tradukado de Pikviko aktuale stagnas, Sezonoj eble regalos la verdan popolon per alia traduko de la plej fama el la nuntempaj esperantistoj.

    Kelkaj aliaj projektoj estas preparataj, ekzemple, antologio de priesperantaj humura╝oj kaj satiroj Kvinpinta stelo. Ni konsideras reeldoni kelkajn elŠerpitajn verkojn, sed ni ne tro rapidas, Šar "eldoni estas facile, vendi -- malfacile".

    ěis novaj eldonoj!

    Halina Gorecka
    á


    ESPERANTOLOGIO KOMPUTILE

    Komputiloj en la moderna mondo ne plu estas nuraj kalkuliloj. Ofte oni uzas ilin ankař por lingve komuniki, por prilabori tekstojn, por prepari gramatikojn kaj vortarojn, por tajpi, legi, ařdi kaj paroli. Iom dramece oni povus supozi ke la futuro de lingvoj dependas de ilia komputila uzo.

    Tion montras i.a jena ekzemplo. Grandaj entreprenoj produktegas amasojn da leteroj al klientoj kaj aliaj. Nuntempe oni provas ařtomatigi la verkadon de tiaj leteroj. Post kelkaj jaroj en la oficeja korespondado oni eble bezonos nur prononci la nomon de la kliento kaj la kategorion de ties problemoj kaj demandoj por ařtomate produkti adekvatan leteron. Poste la oficisto bezonas nur voŠe klarigi la detalojn al sia komputilo: eŠ tajpado estos nenecesa.

    La entreprenoj ■paros multe da mono uzante tiajn komputilajn programojn. Tial nuntempe programistoj havas grandan intereson pri ili. Ăi tie ku■as grava dan°ero por malgrandaj lingvoj. Tiaj programoj estos ekproduktataj nur en grandaj naciaj lingvoj, precipe la angla. Tio siaflanke eble estos argumento por entreprenoj uzi nur tiu(j)n lingvo(j)n en sia ekstera komunikado. Kostos malpli produkti leteron en la angla ol eŠ en la nacia lingvo de la oficisto. Ankař Esperanto suferas malavanta°on: dum oni nuntempe investas miliardojn da eřroj en la produktado de anglalingvaj iloj, esperantistoj neniam povus trovi malgrandan eron de tiu sumo.

    La komputilado ■an°os ankař la esploradon de lingvoj kaj literaturo. La ekzisto de grandaj tekstaroj, ekz. en Interreto, kaj la ekzisto de komputilaj vortaroj kaj gramatikoj ver■ajne ■an°os la metodon por multaj lingvosciencistoj. Estos multe pli simple pristudi kiel lingvo vere funkcias uzante komputilojn kaj komputilajn retojn.

    Ankař la fakto ke multaj eldonistoj prilaboras elektronikajn dosierojn povos esti granda helpo al la esperantologo, se ni sukcesos iel fari tiujn dosierojn alireblaj por esploristoj. Krom tio, ankař la publikigado de tiel akiritaj rezultoj estos multe pli facila kaj malpli kosta, se oni uzos elektronikajn forumojn.

    La Esperanto-movado kaj la esperantologio tial ambař devas ekuzi la novajn rimedojn. FeliŠe, la nombro da interesatoj pri komputila lingvistiko inter la esperantologoj estas tradicie relative alta, kaj krom tio multaj aliaj projektoj ne tradicie komputilecaj:

    La Esperantologia Konferenco de la Ši-jara Universala Kongreso en Berlino pristudos la demandon kio estas farenda, farinda kaj farebla por plibonigi la elektronikan vojstrukturon de la lingvo. Kiel ni arkivu la ekzistantajn materialojn? Kiel oni povas profiti de ili? Kiel ni povos stimuli Esperantan lingvoteknologion?

    Fakuloj kiuj volas kontribui al la konferenco estas invitataj sendi kelklinian resumon por prelego 30-minuta al d-ro Marc van Oostendorp (Vakgroep Theoretische Taalwetensshap, Universiteit van Amsterdam, Spuistraat 210, NL-1012 VT Amsterdam, Nederlando); ař (prefere) retpo■te al oostendorp@rullet.leidenuniv.nl en askia formo. Oni akceptos proksimume 6 tiajn prelegojn.

    d-ro Marc van Oostendorp
    á


    LIBROSERVO DE UEA ABUNDE VENDIS EN 1998

    Dank' al la granda UK kaj vigla eldona aktiveco de UEA, la libroservo de UEA saldis siajn vendojn en 1998 per la impona sumo de 297 165 gld. Tio estas 14% pli ol en 1997 (260 378 gld.) kaj 10% pli ol antařvidis la bu°eto (270 000 gld.).

    Antaře nur unufoje la vendorezulto estis pli granda. Tio okazis en 1988, kiam ekestis la apenař rompebla rekordo de 365 935 gld., dank' al la escepta koincido de tri favoraj faktoroj. La Šefa vendo-ondo de la eldona rikolto de la Jubilea Jaro reali°is en tiu posta jaro. Tiam aperis ankař nova librokatalogo kaj, krome, UK okazis en Roterdamo. Normale UEA povas porti al UK maksimume kvaronon de la tuta sortimento de sia libroservo, sed en Roterdamo Šio estis aŠetebla. Ju pli riŠas la oferto, des pli multas la vendoj. Tion montras la Malfermaj Tagoj de la CO, dum kiuj cento da klientoj aŠetas tiom kiom oni vendas dum unu tago en UK.

    La lastaj jaroj estis °enerale bonaj por la Šefa libroservo de nia movado. Tio rezultis unuavice el °ia pli efika organizo i.a. per la Malfermaj Tagoj kaj per regulaj ofertoj al membroj en nepagipovaj landoj, al delegitoj k.a. celgrupoj. La vendoj estus eŠ pli grandciferaj, se la Šiama manko de laborforto ne prokrastus la aperigon de aktuala librokatalogo.

    La du akompanaj statistikoj listigas la plej furorajn titolojn. Unu montras la totalajn vendojn (Šefe al aliaj libroservoj) kaj la alia la nombron de unuekzempleraj aŠetoj Še la butiko en la CO (Šefe fare de individuaj klientoj). La nombroj de unuopaj vendoj estas inkluzivitaj en tiuj de la totalaj vendoj. Entute la libroservo de UEA vendis 15878 ekzemplerojn de 1853 diversaj libroj, diskoj ař kasedoj, apud amaso da "diversa╝oj", t.e. insignoj, skribiloj ktp.

    Ambař statistikoj reflektas la viglecon de la propra eldonado de UEA. El la 20 titoloj de la totalaj vendoj, 14 estas eldona╝oj de UEA ař (Pasporta Servo) de TEJO. El la 21 plej furoraj unuope venditaj titoloj 12 estas eldona╝oj de UEA/TEJO. La plej populara ařtoro estis denove William Auld, Ši-foje kun tri titoloj (Pajleroj kaj stoploj kaj la tradukoj de Tolkien kaj Conan Doyle).
    á

    Vendoj entute

    Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA 360
    Pasporta Servo 347
    Al lingva demokratio, red. M.Fettes kaj S.Bolduc 247
    Saluton! lernolibro de A.Childs-Mee 242
    Internacia Kongresa Universitato 1998 199
    Terminologia gvidilo, H.Suonuuti 162
    Monumente pri Esperanto, H.R÷llinger 160
    Pajleroj kaj stoploj, W.Auld 137
    Faktoj kaj fantazioj, M.Boulton 131
    Esperanto post la jaro 2000, A.Kor╝enkov 130
    Kio ni estas kaj kion ni celas (provizora eldono) 121
    Ili vivis sur la tero, M. kaj B.Robineau 114
    Ůlosilo sveda 106
    Tendaraj tagoj I, S.MacGill 95
    Diccionario de bolsillo Esp-espanol, Paluzie-Borrell 92
    Klara vortaro Esperanta-araba, G.Abraham 87
    Homaj rajtoj: demandoj kaj respondoj, L.Levin 86
    Dictionnaire de poche (franca-E-franca) 83
    Asteriks Še la olimpiaj ludoj, Goscinny/Uderzo 81
    Plena analiza gramatiko de Esperanto, K.Kalocsay kaj G.Waringhien 81

    Unuopaj vendoj

    Al lingva demokratio, red. M.Fettes kaj S.Bolduc 61
    Pasporta Servo 51
    Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA 50
    Tien, J.Valano 45
    Esperanto post la jaro 2000, A.Kor╝enkov 42
    Terminologia gvidilo, H.Suonuuti 40
    Homaj rajtoj: demandoj kaj respondoj, L.Levin 35
    Pajleroj kaj stoploj, W.Auld 34
    La manto, P.Mńhrti 33
    Zamenhof kaj judismo, A.Cherpillod 32
    Faktoj kaj fantazioj, M.Boulton 31
    Saluton! lernolibro de A.Childs-Mee 31
    Monumente pri Esperanto, H.R÷llinger 30
    Antologio latina I-II, G.Berveling 27
    La bona lingvo, C.Piron 26
    Kulturo kaj teknologio, A.Urevbu 26
    La reveno de la re°o, J.R.R.Tolkien 26
    Nederlands-Esperanto-Nederlands, A.J.Middelkoop 25
    Saluton! (kasedo al la lernolibro) 24
    La Šashundo de la Baskerviloj, A.C.Doyle 23
    Amparolo, I.Nemere 23
    Gazetara Komuniko de UEA
    á


    INTERNACIAJ EKZAMENOJ EN LA BERLINA UK

    UK-84: EmblemoDum la 84a UK en Berlino okazos la Internaciaj Ekzamenoj de ILEI/UEA je la elementa kaj meza niveloj. Ili konsistos el tri partoj: gramatika antařtesto, skriba parto kaj parola parto. Nur la sukcesintoj en la gramatika antařtesto rajtos partopreni la skriban parton kaj, atinginte en la skriba parto la sukceslimon de 60 poentoj, ankař la parolan parton.

    Pro praktikaj kialoj maksimume 24 kandidatoj povos ekzameni°i. Pro tio anticipa sinanonco estas konsilenda. Oni anoncu sin, prefere antař 1 jul., Še la sekretario de la Internacia Ekzamena Komisiono (IEK), Middenweg 587, NL-1704 BH Heerhugowaard, Nederlando; retpo■to hagen.esperanto@wxs.nl.

    Samtempe oni pagu la speciale favoran ekzamenkotizon de 40 NLG al la UEA-kontoilek-a ař rekte al la kasisto de IEK: B. Andreasson, S÷dra R÷rum pl 455,SE-242 94 H÷rby, Svedio; po■ta °irkonto 682117-7 (Stockholm). Kaze de nereprezenti°oař nesukceso en la antařtesto oni rericevos 25 NLG.

    Se la maksimuma nombro de ekzamenotoj ne jam estos atingita, eblos sinanonci surloke en la kongresejo Še la ILEI-budo je dimanŠo. Tiam la ekzamenkotizo estos 60% de la MA-kotizo por la lo°lando de la kandidato.

    IEK aparte atentigas la delegitojn de UEA pri la rekomendo de la Estraro de UEA, ke" delegitoj atingu almenař la nivelon de la Meza Ekzameno".

    Hans ten Hagen


    PER ESPERANTO PRI LA VJETNAMA MILITO

    Ni organizos fakan kunsidon pri "Vjetnama Milito", kiel la 4an simpozion pri rilathistorio, kadre de la 2a Azia Kongreso en Hanojo (22-25 ařg. 1999). Ni petas aktivan partoprenon kun raporto, precipe el la koncernaj landoj, Usono, Japanio, Koreio, Ăinio kaj kompreneble el Vjetnamio.

    La kunsido temos pri la "Vjetnama Milito", kiu fini°is per venko de vjetnamoj kaj donis bazon por la nuna Vjetnamio, kaj °i estas tre grava ne nur por °i sed ankař por aliaj koncernaj landoj. Sed 25 jarojn post la milito (1961-1975), oni nun ne multe parolas pri °i kaj emas forgesi.

    Tamen la venonta Azia Kongreso estas la unua internacia E-kongreso en Vjetnamio, kie kolekti°os aziaj esperantistoj kaj espereble ankař el Usono por gratuli tiun evoluon de Vjetnamio, kiu ebligas al °i havi tian Ši kongreson. Sed aliflanke, kiel esperantista kongreso, havanta pli objektivan historian rigardon, °i estas la plej tařga okazo retrorigardi tiun historian okaza╝on por nia pli bona posta rilati°ado.

    Bedařrinde, ni ne estas fakuloj pri historio, nek politikaj gravuloj, sed multaj el ni mem travivis tiun tempon kaj spertis la militon en sia propra vivo. Do ni povas pensi la aferon el tia nivelo kaj plue havas lingvan avanta°on -- Esperanton.

    Gravas ke ni ne forgesu, foje kaj foje atenti pri la pasinteco. Kaj ankař gravas kompari la de-registaro-preparitan historion pri unu sama afero. Tiel ni povas atingi pli objektivan kernon de la afero.

    Konsciaj esperantistoj inter■an°u en Esperanto opiniojn kaj informojn pri la milito, kaj retrorigardu la militon por pli bona futura kunlaboro inter koncernaj esperantistoj, konvene al la °enerala temo de la kongreso, "Kunlaboro por Paco, Stabileco kaj Disvolvo".

    Kion ni faros en la faka kunsido:

    1. Retrorigardos la militon koncize lař preparita dokumento. Interalie aparte studos, kion esperantistoj faris rilate al la milito.

    2. Komparos priskribon pri la milito en nacia lernolibro por 15-18-jaruloj, ekzemple lernolibro pri historio k.a.

    3. Inter■an°os proprajn spertojn pri la milito. En tiu rilato, raportoj el Vjetnamio gravas. Kaj rilate al tio, mi petas al vi prepari koncernajn raportojn.

    Por detaloj kontaktu nin:

    Takadono 4-13-3, Asahi-ku, Oosaka-si, 535-0031 Japanio.

    Rete: tomtom@ann.hi-ho.ne.jp

    Nisio Tutomu Kata
    á


    VERDA LONGMARŮO

    La inařgura ceremonio de la mar■ado okazis matene de la Novjara Tago de 1999 en Lianyungang -- la komenco de la Azia-Eřropa Fervojo. Ăeestis reprezentantoj de la urbestroj de Huangshi kaj Lianyungang kaj reprezentantoj de E-organizoj de la du urboj, eŠ geknaba orkestro!

    Post unu monato, 31 jan. la mar■anta grupo atingis urbon Zhengzhou, unu el la plej Šefaj fervojnodoj en Ăinio kaj la unua provinca Šefurbo sur la vojo. La triopa reprezentantaro de E-asocioj tie renkontis la grupon kaj kune kun la mar■antoj pasigis renkonti°ojn kun lokaj esperantistoj kaj akcepton de la urbaj instancoj.

    8 feb. la karavano atingis la urbon Luoyang, tre mondfama pro sia antikveco kaj abundaj historiaj vizitindejoj. ěis tiu urbo, la karavano jam iris deknařonon (1/19) de la tuta vojo. Lař la plejlasta informo, la karavano jam atingis urbon Lingbao en prov. Shaanxi kaj antař °i estos mondfama antikva urbego Xi'an.

    La karavano pli kaj pli alkutimi°is al sia piedirado kaj severa kaj malkomforta, eŠ suferata voja°a vivo. Komence la karavano iras Šiutage Širkař 20 km. La karavano ordinare estas akceptita en malgrandaj fervojstacidomoj kaj tranoktas en simpla gastigejo de la stacidomoj. Pro tio oni ■uldas multon al s-ro Li Shen, prezidanto de Ăina Sekcio de IFEF, emerita °enerala in°eniero, eksa altranga estro de unu el la plej gravaj fervojretoj en Ăinio. Tamen kelkfoje la karavano devas tranokti sur benko en pasa°era atendejo de stacidomo, dormante en dormsako je frida temperaturo de 3-10 gradusoj sub la nulo.

    La planita mar■linio estas: Ăinio (Lianyungang, Xuzhou, Shangqiu, Kaifeng, Zhengzhou, Xi'an, Baoji, Lanzhou, Jiuquan, Ulumuqi) -- KazaÂstano -- Ruslando (Jekaterinburg) -- Belorusio (Minsk) -- Pollando (Varsovio) -- Germanio (Berlino) -- Nederlando (Roterdamo).

    Zhang Danchen
    á


    AIS EN MEKSIKIO

    La Akademio Internacia de la Sciencoj (AIS) San-Marino iras ekster-Eřropen: en Meksikio fondi°is landa asocio, kiu promesas iam fari°i plenrajta filio de AIS. Danke al la iniciato de prof. Feldmann-Gonzales jam okazis multe atentata preleg-serio en pluraj Meksikiaj universitatoj, interalie en Mexicali, Celaya, Meksikurbo kaj Monterrey.

    Ankař en Eřropo Ši-jare okazos AIS-aran°oj. Du plenaj SUS-konferencoj komence de majo en Bydgoszcz (PL) kaj ařguste-septembre en San-Marino/Rimini ampleksos ne nur kursan, prelegan kaj kadran programojn, sed ankař publikajn studfinajn ekzamenojn. Dum la paska IJF de Itala E-Junularo kaj dum la Berlina UK okazos studad-sesioj, kiuj ofertas al la festivalanoj kaj kongresanoj aktualajn sciencajn informojn kaj iom da akademia etoso, sen iu kromkosto.

    Kun la disvasti°o de la AIS-aktiva╝oj pliofti°as la demandoj, kial AIS laboras lař sufiŠe striktaj regularoj. Ekzemple °i aran°as studfinajn ekzamenojn nur dum SUS-konferencoj anoncendaj monatojn antaře, Še kiuj nur efektivaj membroj de AIS rajtas gvidi kursojn. Tio povas kařzi la impreson, ke AIS senbezone komplikas la vivon ař ne fidas al eksteruloj.

    La vera kařzo estas, ke striktaj reguloj necesas por protekti la reputacion de AIS. Se iu grupo da homoj spontane ie kunvenus, disdonus diplomojn kaj senspure malaperus, neniu konsiderus tiujn diplomojn seriozaj. Tial AIS antařanoncas siajn ekzamenojn kaj faras multon por ebligi postan kontroladon de Šiuj detaloj. Tiel agas Šiuj seriozaj universitatoj, kaj AIS, kiu agas plurlande kaj sen konstanta instruejo, devas eŠ pli atenti tiajn procedurojn.

    AIS esperas, ke °iaj anoj kaj kunlaborantoj komprenas la regularojn kiel helpilojn al utila laboro kaj ne kiel malhelpan balaston. Por la homoj, kiuj volas partopreni en AIS-kurso, reguloj ja kvazař ne ekzistas, kaj seriozaj studentoj Šie devas sekvi reglamenton.

    Reinhard F÷ssmeier
    inform-ofico de AIS
    á


    NE NUR SALUTKARTOJ

    Multajn fruktojn donis lastatempe la agadoj de Hungaria E-Asocio direktitaj al diversaj tavoloj de influhavaj personoj. En decembro estis dissendita la hungarlingva perioda╝o de HEA Eřropa Unio kaj la lingva demando al Šiuj parlamentanoj de Hungario kun la salutletero de la prezidanto de HEA Georgo Nanovfszky. Plurdek parlamentanoj eŠ ne nur salutkartojn sendis, sed esprimis sian simpation kaj ofertis sian subtenon al la celoj de HEA.

    En januaro unuhora viva intervjuo kun Oszkßr Princz, °enerala sekretario de HEA, estis dissendita en la radiostacio "Melodio" ■atata Šefe de junuloj.

    Tridekpa°a studo de Lßszlˇ Gados, kunredaktoro de Eřropa Unio kaj la lingva demando, aperis en la presti°a revuo Gazdasßg Ús Tßrsadalom (Ekonomio kaj socio), en kiu publikigas artikolojn la plej konataj fakuloj de tiuj temoj en Hungario.

    Oszkßr Princz
    á


    PASPORTO AL LA TUTA MONDO. EKZERCOJ AL LA TUTA PASPORTO

    Aperis vidbenda kurso Pasporto al la Tuta Mondo, verkita de Pařlo Gubbins (Britio) surbaze de teksto de Edwin Grobe (Usono) kaj registrita en Kalifornio kun internacia aktoraro. Kvar lecionoj okupas du horojn.

    La kurso estas por lernantoj de ajna a°o; en la bendo oni parolas nur Esperanton. ěi ekiras de la nula punkto; la materialon oni prezentas iom pli dense ol en Mazi en Gondolando kun la akuzativo enkondukita en la kvara leciono. La bendo prezentas situaci-komediajn scenojn, kun aldonitaj instrutemoj.

    La kurso uzas vivajn aktorojn, kiuj prezentas la familion Bonvolo (greka filozofo kaj dancistino la gepatroj, atleto, skulptistino kaj ju°istino la gefiloj -- Šiuj en kostumoj konformaj al la metioj). Ekster la familio, venas ■afista gasto el Nov-Zelando, vendejestrino kun problemoj, kaj iom surda detektivo -- do, krimo, ař supozo de krimo, nu... multaj miskomprenoj.

    La bendoj aperis kun presita scenara teksto, kun gramatikaj resumoj. ELNA petis al ILEI verki ekzercojn, per kiuj lernantoj sisteme testu kaj provu siajn sciojn. Vidbendo malfacile prezentas la kompletan lingvon, profundigon kaj kompletigon oni provizu per ekzercoj. La bendon uzos soluloj kaj grupanoj kun gvidanto; la ekzercoj provas kontentigi la bezonojn de ambař kategorioj.

    Grand-formatan 72-pa°an apogan ekzerco-kajeron sub la titolo Ekzercoj al la Tuta Pasporto pretigis Stefan MacGill, la komisiito de ILEI pri eldonado, kun bildoj de Gejl Lucas. Fine de la ekzercoj aperas konsiloj al gvidantoj, respondoj al la ekzercoj, lařlecionaj kaj alfabetaj vort-listoj, lařleciona tabelo de gramatiko, bazaj strukturoj, komunikaj taskoj kaj benda resumo.

    La kompleto (bendoj PAL ař NTSC, scenara teksto, ekzercoj) aŠeteblas Še ELNA (90 USD) ař UEA (174 NLG). La ekzercaro aparte mendeblas ankař Še ILEI (pf. 193, HU-1368 Budapest, Hungario).

    ILEI
    á


    KALENDARO EN LA RETO

    Mi al■utis la aktualigatan version de la Plena Kalendaro al nia retpa°ejo:

    Http://www.hungary.net/esperanto/eventoj1.htm

    La kalendaro estas havebla ankař per retpo■to. Por ricevi °in sendu mesa°on al kalendaro@esperanto.org, enhavo kaj temlinio ne gravas.

    Estas bonvenaj rimarkoj, kompletigoj, korektoj.

    Lařintence °i devas servi 4 celojn:

    -- por voja°emuloj servi per fidindaj informoj (aran°oj, organizaj adresoj, retpa°oj)

    -- por organizantoj certigi reklam-eblon por informi pri sia aran°o

    -- por organizantoj doni la eblecon anticipe kontroli la planitan daton de onta aran°o por eviti eventualajn koliziojn

    -- funkciigi fidindan servon pri "impona" listo, utiligebla en ekstera propaganda laboro.

    Lßszlˇ Szilvßsi
    á


    KURTE

    230 litoviaj kaj kelkaj alilandaj e-istoj partoprenis la 34an kongreson de LitEA en Vilnius. LitEA havas individuajn 980 membrojn; °i ricevis 17 mil lidojn de la Ministerio de Kulturo, 10 mil lidojn de la distrikta municipo de Lazdijai k 3 mil lidojn de la Akcia banko de Ůiauliai. 240 personoj finis la ařtunan kurson en Vilnius. Litova Stelo (1000 ekz.) havas 360 pagintajn abonantojn. LitEA funkciigis sian filion en la centro de Vilnius. Povilas Jegorovas estas reelektita kiel prezidanto de LitEA. (Litova Stelo)

    En publika seminario pri "Lingvo kaj homaj rajtoj" (12 dec., Seulo) de Korea E-Asocio k Korea Lingvistika Asocio partoprenis Š. 60 personoj. (Esperanto)

    La urbestro de Torcy (Francio) kaj la prezidanto de la loka E-kulturcentro Jean-Michel Girbes 22 nov. plantis "arbon de amikeco" k subskribis plurlingvan konvencion pri "universala rajto -- universala lingvo". (Esperanto)

    Februare 125 gejunuloj eklernis E-ton en la Scienca Universitato "Lajos Kossuth" en Debrecen (Hungario); la kurso fini°os en junio per studfina ekzameno. (Interredakore)

    Unu el stratoj de Sarajevo ricevis nomon de Kasim Hadzic, siatempe gvida islama intelektulo kaj fervora e-isto. (Kataluna Esperantisto)

    Liberecana revuo La Lletra A en Reus (Katalunio) aperigas lecionojn de E-to. (Kataluna Esperantisto)

    Lař la lasta Adresaro, SAT havas 1250 membrojn en 779 urboj de la mondo; plej multaj lo°as en Peterburgo (27), Parizo (23), ZajeŠaro (16), Moskvo kaj Roterdamo (po 14) k Bruselo (12). (Sennaciulo)

    5-9 mar. en Kyiv (la Šefurbo de Ukrainio) sukcese okazis la 11a EoLA, organizita de Mikaelo Lineckij, Natalia Ivanova k.a. kun Š. 110 partoprenantoj. Ăeestis pluraj gastoj el Eřropo, interalie konataj kantistoj JoMo k Georgo Handzlik. (Grigorij Arosjev)

    Pro sanproblemoj de la redaktoro Stano MarŠek kun sekva paneo de la aperritmo kaj malkresko de la abonantoj estas finita la eldonado de Esperantisto Slovaka. (Starto)

    21 dec. kvincento da gastoj °uis teatra╝on k solenan bankedon en la presti°a Zagreba teatro Kerempuh okaze de la 25-jara jubileo de la E-ta aktorado de Vida Jerman. (Esperanto)
    á


    DE A.T.S. AL Ă.A.L.

    6-7 feb. en Ăeboksaro (Šefurbo de Ăuva■io) okazis Aktivul-Trejna Seminario (ATS) pri la temo "De klubo al organizo". La seminarion organizis SEJM, JEAĂR (Junulara E-Asocio de Ăuva■io) kaj Respublika domo de instruistoj. Krom Šeboksaranoj partoprenis reprezentantoj el Moskvo kaj Uljanovsk, entute -- pli ol 20 personoj.

    Estis pristuditaj bazaj informoj pri kluboj kaj organizoj, interrilatoj en kolektivo, laboro kun amaskomunikiloj, k.a. Granda parto de la seminario pasis kiel trejnadoj kaj diskutoj pri diversaj temoj (amaskomunikiloj, gvidoreco, disvastigo de E-to, k.a.).

    Ăiuj rimarkis nekutiman seriozecon de la aran°o, kiu tamen plaŠis al Šiuj, kaj la organizantoj decidis dařrigi programon kaj organizi serion de similaj seminarioj sub la nomo de "Ăeboksara Aktivul-Lernejo" unufoje en monato, dum unu el dimanŠoj.

    14 mar. okazis la unua seminario el la serio, kun la temo "Specifo de radio, kiel amaskomunikilo". ěi celis lertigi esperantistojn en eksteraj rilatoj. La programo konsistis el duhora prelego de Jekaterina Jevlampijeva, kiun sekvis trihora trejnado. La partoprenantoj ricevis la taskon memstare prepari iun el la proponitaj specoj de radioelsendoj (intervjuon, rakonton, enketadon, raporta╝on, ktp). La trejnado fini°is per analizo de faritaj programeroj kun komuna korektado de eraroj.

    La aran°on partoprenis esperantistoj el Ăeboksaro kaj Uljanovsk. La sekva seminario okazos komence de aprilo.

    Konstantin ViÂrov
    á


    INTERESO NE FALAS!

    Kvankam la vetero en Tomsk ne similas al printempa, la homoj "veki°as" kun la unuaj printempaj sunradioj, kaj 29 personoj are venis al kurso de Esperanto. Tiom neatendita amaso eŠ kařzis problemeton, Šar la Tomska E-klubo ne havas propran ejon kaj °uas bonvolemon de la Palaco de kreado por lernejanoj. Por unuaj lecionoj venadis po 20 homoj, pene en■ovantaj sin en malgrandan klasŠambron, kiun oni disponigis al ni.

    La kurson gvidas brava instruistino Lena Katajeva, kiu nur antař unu jaro mem venis al elementa printempa E-kurso de Ljuba PrudŠenko. Lena havas universitatan kleron kaj laboras en lernejo.

    Post la forveturo de Ljuba PrudŠenko al Norvegio, tomskaj esperantistoj aflikti°is, Šar Ljuba dum pli ol 5 jaroj animis la kluban vivon en Tomsk, jen gvidante kursojn, jen zorgante pri ejoj. FeliŠe, la providenco favoris nin, kaj Lena dařrigas tre malfacilan, tamen noblan laboron -- instruado de Esperanto en Tomsk.

    19 MAJ 1999 Tomska E-klubo festos sian dudekjari°on. Nur manpleno de sociaj organizoj en Tomsk havas similan a°on, Šefe turistaj kluboj.

    Ăio komenci°is tre modeste. Kelkaj amikoj -- Aleksej Birjulin, Anatolo Gulidov, fratoj Ůljafer k.a. -- ╝us studinte la lingvon, dum eksterurba pikniko Še sen°ena lingvopraktikado, konstatis ke E-kluboj funkcias en Novosibirsk, Krasnojarsk, Barnaul, Omsk, Me╝dureŠensk kaj en multaj siberiaj urboj, nur en Tomsk ne estas. Do ili fondis la klubon. La klubo tiel aktive komencis agi, ke la etoso senti°as eŠ post 20 jaroj.

    La nuna estraro preparas vastan programon por celebri la datrevenon. Sendu gratulojn al ni!

    RU-634055 Tomsk-55 a/k 2289.
    Rete: gbasov@hcei.tsc.ru

    Gennadij Basov
    vicprezidanto de TEK
    á


    GIMNAZIANOJ LERNAS KAJ KANTAS

    20 feb. en la peterburga gimnazio 271 okazis unu-kaj-duona-hora E-koncerto kadre de aran°o, dediŠita al fremdaj lingvoj, studataj en la gimnazio. Antař la gimnazianoj, iliaj gepatroj kaj aliaj interesitoj koncertis blindaj esperantistoj el EK Amikaro. Fama peterburga ensemblo Blua Ponto plenumis novajn kantojn; kelkajn kantojn prezentis E-lernantoj de la gimnazio. Kiel Šiam, tre plaŠa estis la kantado de Ludmila Titova. Ekspozicio Esperanto per la okuloj de infanoj konatigis la publikon kun la voja°oj, korespondo, pentra╝oj, fotoj de la junaj esperantistoj.

    Esperanto estas instruata en la gimnazio jam dum 8 jaroj.

    Svetlana Miro■niŠenko
    á


    ESPERANTO INTER LA HOBIOJ

    28 feb. E-Klubo de Ivanovo (regiona centro 300 km nord-oriente de Moskvo) organizis 3-horan festivalon "Hobioj", kiun partoprenis Š. 150 homoj. Dum la unua parto de la festivalo estis prezentitaj diversaj hobioj: biciklado, voja°ado, petveturado kaj multaj aliaj, sed unuavice -- Esperanto, inkluzive de duonhora E-kurso.

    Estis kvar 30-minutaj "blokoj" da prezentoj. Gvidantoj de la prezentoj rakontis pri siaj temoj, respondis demandojn kaj lařeble ilustris siajn rakontojn. Esperantistoj ilustris per ╝urnaloj, gazetoj, libroj k.a. La prezentojn sekvis koncerto, kiun Šeforganizis E-ensemblo Ekvinokso. La koncerton partoprenis kelkaj konataj urbaj kantistoj.

    La festivalo okazis oma°e al Lena Lebedeva, forpasinta fine de februaro antař 2 jaroj. La festivalo i°os Šiufebruara, kaj oni atendas sekvafoje pli interesajn (kvante kaj kvalite) prezentojn.

    Grigorij Arosjev
    á


    TIŽVINA KURSO

    Per solena ekzameno fini°is la elementa kurso de la TiÂvina EK (pri °ia komenco legu en LOdE. 1998: 12). Post la ekzameno la kursfinintoj ricevis atestojn kaj ali°is al la klubanoj Še granda tablo. Ăiuj frandis bongustajn tortojn kaj belajn kantojn, kiujn la kursanoj lernis dank' al la instruisto -- Mikaelo Bron■tejn.

    Viktor Kandalinskij

    Foto el TiÂvin
    Sur la supra foto: Pri la sukceso de la kurso diras ne nur la atestoj, kantoj kaj tortoj, sed ankař la feliŠaj postekzamenaj ridetoj.
    á


    FUŮE PRI ESPERANTO EN GDR

    En LOdE. 1999: 2 la okcidentgermana studento Ziko Marcus Sikosek (ZMS) artikolis pri la situacio de Esperanto en GDR.

    Menciante la libron de Lins, ZMS pravas, ke dum la 50-aj jaroj la esperantistoj en GDR ne rajtis organizi°i kaj multaj havis malfacila╝ojn.

    Ăar mi mem travivis (kaj eble iom influis) la historion de Esperanto en GDR, mi faru kelkajn rimarkojn, ne por prilumi miajn "valorajn laborojn" (kiel flatumas ZMS), sed por °ustigi la prezentitan bildon. Jam en 1957 mi ekokupi°is pri Esperanto, kunlaboris por reorganizi la movadon en GDR kaj kunklopodis doni al °i evolueblojn lař la konkretaj kondiŠoj en la lando. Ekde 1968 mi estis unu el la "oficialaj GDR-esperantistoj" kaj "re°im-samideanaj oficialuloj", estis estrarano "de la komunisma asocio" (1968-1990 kiel sekretario de GDREA, post tio kiel sekrete elektita vicprezidanto de GDREA °is la unui°o kun GEA, tiu okcidentgermana organiza╝o, kiu ja "flatis" al tiaj uloj kiel mi).

    1. En la artikolo tre °enas min la aludo al la naziismo lige (Šu kompare?) al GDR ("same kiel la naziaj kaj nazidependaj re°imoj...", "samdirektigo").

    2. Al la sama direkto apartenas la ofta atributo "komunisma" (sen difini, pri kio temas). ěi estas por ZMS sloganisma klabo, kiu anstatařu argumenton kaj i.a. havas la funkcion supozigi certan identecon de la "■ar°ita historio de la komunismaj diktaturoj" ař "komunismaj re°imoj". Tamen, objektiva kaj honesta rigardanto scias, ke la diferencoj inter la "komunismaj" landoj kaj iliaj Esperanto-movadoj estis tre grandaj.

    3. ZMS mencias, ke "sen■ancela subteno de la komunisma politiko" estis kondiŠo por la lařle°a organizi°o de la esperantistoj en GDR. Tamen, ekzistis diversaj eblaj gradoj de ligiteco al GDR kaj °ia re°imo. Ăiukaze en GDREA bone kunlaboris diversopiniaj, diversreligiaj, diverspartiaj kaj senpartiaj membroj.

    4. Tio funkciis °uste en Kulturligo (KL), kiu estis tiom liberala, ke la nuntempaj Šasantoj de veraj kaj inventitaj komunistoj en la unuigita Germanio kategoriigis la organiza╝on "ne-re°im-proksima" (nicht staatsnah, [!]). En KL ekzistis nek kantistoj nek kolombo-bredistoj, sed ja du asocioj (filatelistoj kaj esperantistoj), kvin societoj (pri naturprotektado, fotografia arto, protekto de kulturaj monumentoj, regiona historio kaj bibliofiloj) kaj Š. 20 aliaj fakaj strukturoj (i.a. grupoj por literaturo kaj arto, kluboj de intelektuloj, universitataj grupoj k.s.)

    5. Ridindas la atakoj kontrař UEA kaj TEJO. ZMS foje legu la Finan Akton de Helsinki (1974) ař informi°u pri la nova politiko rilate al orientaj landoj ("Neue Ostpolitik") iniciatita de Willi Brand.

    6. Por distordi la bildon pri tiuj GDR-esperantistoj, kiuj "vivis malpli feliŠe ol la re°im-samideanoj", ZMS eŠ ligas aferojn neligeblajn. Kiujn rilatojn al GDREA havas liaj konatoj, Še kiuj oni trovis sekretajn ařskultilojn ař kiuj ne rajtis studi pro rifuzo de militservo?

    7. La nedomina influo de verdaj sektemuloj en la diversnivelaj gvidantaroj de GDREA ne estis rezulto de "subpremo", por kiu -- lař ZMS -- ni gajnis la "konsiderindan agnoski°on de la ■tato", sed de serioza agado kaj kreo de atmosfero, kie superverdismo ne bone floris. Kio, cetere, estas la jam sufiŠe terura "Tradicia Esperanto-Ideologio", kiun ni anstatařis en GDR per tiu "multe pli terura malbona╝o, nome marksismo-leninismo"?

    8. Pri la rilato de GDREA al SAT ZMS pravas. Tiu rilato (do ankař mia persona) estis simile dogma kaj unuflanka kiel la oficiala teorio pri la laborista movado en GDR.

    9. La membrojn ni taksis Š. 2000 lař la statistikoj de KL kaj la ekzempleroj de der esperantist, abonitaj per la ■tata po■to (la revueto entute aperis kun eldonkvanto de 5000 ekzempleroj, de kio multo iris ankař eksterlanden, aparte en Sovetunion). Ăiu membro de GDREA estis kiel tia indikita en la °enerala kulturliga membrokarto. Nemalmultaj esperantistaj aktivuloj, eŠ membroj de estraroj de GDREA, indikis alian fakon, sed nur unu (ekz. filatelio, foto-arto ktp.) en la KL-karto. La kařzoj, ke nur malmultaj membri°is en GEA estas multaj, i.a. °enerala nebonfarto de multaj orientgermanoj en la novaj okcidentaj strukturoj kaj medioj, forfalo de iuj specifaj motivoj okupi°i pri Esperanto (multaj nun pli intensive ol siatempe en GDR lernadas la anglan ař aliajn lingvojn), aliaj laborprincipoj de GEA, manko de tempo pro profesia novorienti°o, manko de mono pro senlaboreco kaj senkompare pli altaj membrokotizoj, partoprenkostoj por aran°oj, abonpagoj ktp. Ankař de aliaj iamaj GDR-organiza╝oj ali°is al la okcidenta simila organiza╝o °enerale nur inter 10-20 %.

    10. La lingva nivelo ne estis pli bona ař malpli bona ol en Šiu alia esperanta organiza╝o.

    11. En GDREA fakte ne estis malmulto farita por subteni kaj evoluigi junularan agadon. Tio ne kontentigis la gejunulojn. Sed pro la °enerale rigida ■tata junulara politiko ne estis multe ■an°ebla, ankař ne en KL.

    12. Pri la memstarema Esperanto-Ligo en Saksio-Anhaltio (ELSA) ju°u tiuj, kiuj ankorař agadas en la organiza╝o.

    Konklude: Bazo por ju°o estu bona scio pri faktoj kaj konkretaj historiaj kondiŠoj, klopodo pri objektiveco kaj honesteco. Ne mirinde, ke multegaj (jes multegaj) orientgermanoj estas frustritaj pro la "unui°o". Unu el la kialoj estas, ke tro da Šionsciaj kaj memfidaj okcidentgermanoj klarigas al la iamaj GDR-anoj, kiel ili vivis kaj laboris.

    Detlev Blanke


    El "Gvidprincipoj de GDREA"

    GDREA-konferenco'81: Emblemo
    La Asocio estas parto de Kulturligo; la membreco en la asocio reali°as per la membreco en Kulturligo. La Bazaj Taskoj de Kulturligo kaj tiuj Gvidprincipoj determinas la enhavon de la laboro de la Asocio.

    Surbaze de la humanismaj celoj de la laborista klaso, konfirmitaj denove per la decidoj de la X-a Partia Kongreso de SUPG, la membroj de la Asocio aktive kunagadas Še la elformado de la disvolvi°inta socialisma socio en GDR...

    La esperantistoj organizitaj en la Asocio ... sentas sin solidare aliancitaj kun Šiuj kontrařimperiismaj kaj progresemaj fortoj en la mondo kaj decide kontrařas Šiujn formojn de imperiisma subpremado, kontrařkomunismo, novfa■ismo kaj rasismo.

    Akceptita de la IIIa Centra Konferenco de Esperantistoj en Kulturligo de GDR, la 24an de majo 1981 en Karl-Marx-Stadt.

    Der esperantist. 1981: 4
    á


    PRI NIAJ ERAROJ KAJ MISDECIDOJ NI JAM DISKUTIS

    Kun granda intereso mi legis la artikolon "GDR kaj Esperanto" de Ziko Marcus Sikosek (LOdE. 1999: 2). Mi mem esperanti°is en 1956 kaj ekde tiam kontinue kaj aktive partoprenis la movadon de Esperanto en GDR. Ekde 1990 °is nun mi prezidas la landan estraron de Meklenburgio-Pomerio. Mi konas kaj travivis Šiujn belajn kaj malagrablajn aferojn antař kaj post la oficiali°o de Esperanto en GDR.

    Kulturligo kaj GDREA ne ■vebis en politika vakuo, kaj la registaro kaj reganta partio ja postulis lojalecon de Šiuj, do ankař de Esperantistoj kaj iliaj estraroj. Tio estis kontinua konflikta punkto, ankař inter la individuaj movadanoj, Šar la kontaktoj ja estis tutmondaj, la voja°oj al nesocialismaj landoj preskař ne eblaj.

    Tutcerte estis multaj kritikindaj problemoj rilate al GDREA, sed tamen ni trovis sub la ■irmo de Kulturligo relative sen°enan, fekundan kaj memstaran laborkampon, kio ekster °i tute ne eblus. Esperanto, pa■on post pa■o atingis altan socian presti°on kaj ni en tre diversaj grupoj (de lernejo °is universitato) povis instrui Esperanton ktp. GDREA havis sian propran estraran strukturon, °is la centra estraro de °i estas personoj el la baza, lingvopraktikanta movado, la elektoj Šiam estis lař statuto sekretaj, kaj Šiuj estraranoj de Šiuj niveloj devis submeti sin je tiu proceduro.

    Pri niaj eraroj kaj misdecidoj ni jam siatempe multege diskutis, sed ni samtempe devis zorgeme atenti la diferencojn inter niaj voloj kaj realismaj ebloj. Ăiu politika mispa■o povus kařzi °enon ař eŠ malpermeson de Esperanto kun katastrofaj konsekvencoj por nia movado. Kiu volis transpreni tiun respondecon?

    Por kunlabori kaj en la centra estraro kaj en la aliaj, ne gravis la membreco en iu partio, sed la intereso pri honorofica laboro por Esperanto. Mi memoras en niaj estraroj membrojn de Šiuj GDR-partioj kaj anojn de diversaj religiaj konfesioj. Indas tamen rememorigi, ke post la unua mondmilito la politike organizitaj komunistoj kaj socialdemokratoj tre aktive partoprenis kaj formis la Esperanto-movadon. FeliŠe, kelkaj el ili povis peri la valoran sperton al GDREA.

    Tute prave s-ro Sikosek metas fingron sur vundon, kiu °is nun ne sani°is. Ău vere membroj de GDREA estis Širkař 2 mil? Ău ili kapablis paroli Esperanton? Ău ili praktike ekzistis? La neali°o de nia membraro al GEA estis por ni granda hontiga surprizo kaj ■oko.

    Niajn centrajn kunvenojn partoprenis °is 200 personoj, nia asocia revuo aperis en 6 mil ekzempleroj. La eldonkvanto de niaj multaj E-libroj nombris en miloj ktp. En Meklenburgio-Pomerio aktivis Širkař 250 lingvoamikoj, en nia SEFT (Somera E-Familia Tendaro) entute partoprenis 300 amikoj el GDR. La lingvo de niaj aran°oj estis Esperanto. Kie ili estas nun?

    En Meklenburgio-Pomerio ni dissendis leterojn kaj petis, ke oni informu nin pri la kařzoj de la pasivi°o. Unu el la argumentoj estis:

    "Nun ni havas la °ustan monon, liberecon kaj povas sen Esperanto bonege voja°i. Dum GDR-tempo Esperanto estis fenestro al la granda mondo. La Esperanto-rondoj krome estis bona niŠo por aran°i nian vivon inter amikoj."

    Paske 1991 okazis en Munkeno la unuiga kongreso de ambař E-Asocioj. Mi partoprenis Šiujn kunvenojn je GDR-flanko. Dank' al la amika helpo de GEA ni bone pa■is sur la novan le°an terenon. Same harmonie kaj korekte okazis la unui°o en Munkeno, kaj mi °ojas, ke ankař poste sukcesis la integri°o de orient-germana amikaro en Šiuj strukturoj de nia komuna GEA. S-ro Sikosek proponu: kun kiu devis kontrakti en 1991 okcident-germana GEA, se ne kun la legitimita GDREA? Tio estas vere absurda ideo! Ja tiel oni unuigis ambař Germaniojn; Šu iu lando de GDR unuope almembri°is?

    La afero de ELSA (E-Ligo de Saksa Anhaltio) estis nur mar°ena epizodo kun senrimarkinda rezulto, Šar nur unu persono el ELSA bezonis kaj °uis tiun unikan unutagan debuton, kaj kiu poste tute malaperis el nia movado.

    S-ro Sikosek menciis, ke oni bezonas certan tempan kaj personan distancon por objektive priju°i historian fenomenon. Li pravas. Sed la homoj, kiuj travivis konkretan historian epokon, devas fiksi kaj sisteme dokumenti Šiujn faktojn, ke la posta generacio povu prilabori la historion. Mi invitas lin kaj aliajn homojn partopreni seriozan prilaboron de niaj historioj; oni nepre bezonas diversajn alir-metodojn kaj vidpunktojn por pli klare kompreni kaj komprenigi niajn agojn.

    Werner Pfennig
    á


    PRI PAGOPETOJ

    Fine de februaro en la Reto estis diskutita jena frazo de MiÂail Ăertilov, vicprezidanto de REU -- la landa asocio, ali°inta al UEA.
    Kion Vi opinias pri sorto de REU? Oni jam diras pri sola traktinda demando dum TiÂvina REU-konferenco -- likvido de la asocio.
    La diskuto ne estis vigla, kaj inter dekoj da legintoj estis malmultaj kiujn la temo interesis. Lař informoj, REU ricevis nur kelkajn kotizojn por 1999, kaj °i distanci°is de la organizado de la landa kongreso planita por Tomsk, decidinte konferenci eksterkongrese apud Peterburgo Ši-somere.

    Perdinte la subtenon de la antařaj membroj, REU serŠas novajn membrojn aliloke. Vicprezidanto Ăertilov dissendis cirkuleron kun la surkoverta adres-stampo de Jelena ŮevŠenko.

    La cirkulero difinas la rolon de REU:

    por ekstermovadaj rusianoj, por rusia registaro kaj parlamento REU reprezentas la tutan Esperanto-movadon en Rusio. Lař REU oni ju°as pri Šiuj esperantistoj en Rusio, do ankař pri vi.
    Kaj la rilaton al REU en la lando:
    Ăijare kelkcentoj da rusianoj membri°is individue al UEA ař ali°is al UK. Sed samtempe nur kelkdekoj da rusianoj decidis helpi al la landa Esperanto-movado, membri°i ař dařrigi la membrecon en Rusia Esperantista Unio...
    Ăertilov demandas:
    Kion mi petas de Vi?
    kaj mem respondas; kompreneble, li petas pagi:
    ... Se Vi jam estis REUano sufiŠas pagi jarkotizon ... Se Vi unuafoje membri°as al REU, do necesas aldone pagi ali°kotizon.
    Ja lař la cirkulero:
    supozante ke helpinte al la internacia asocio, kiel UEA, evidente, Vi povas finance helpi ankař al Via samlanda asocio sen multaj problemoj.
    Nu, la peto pagi al tiu, kiu reprezentas vin antař la registaro kaj parlamento, estas normala. Sed estas interese, ke tiun cirkuleron en Jekaterinburg ricevis ne konataj aktivuloj, sed neesperantistoj -- samfamilianoj kaj amikoj de esperantistoj, kiuj pasint-jare partoprenis la dusemajnan bus-voja°on tra ok Eřropaj landoj, organizitan de la E-Centro Jekaterinburg je la Montpeliera Kongreso. Kiel ofte okazas, ankař Ši-foje por ricevi la vizon kaj por mendi lo°adon Šiuj grupanoj devis kotizi al UK kaj al UEA. Tion ili sciis, sed ili ne estis tre feliŠaj pri pagopeto, veninta el Moskvo. Nu, mi ja povas konsili al la kongresanoj malkonsenti pri la aperigo de siaj adresoj en la Kongresa Libro, sed la Šefdeligo de UEA por Ruslando ja ricevos la adresaron de la ruslandaj UEAanoj, kaj la estraro de REU denove rekomendis al tiu ofico s-ron Ăertilov.

    Halina Gorecka
    á


    INTERNACIA SOCIETO PRI HISTORIO

    Mi estas historiisto kaj serŠisto. Mi verkis kelkajn artikolojn pri la esperantista movado de Kebekio kaj pri homaranismo. Mi konstatis ke estis malfacile serŠi dokumentojn kaj informojn pri nia movado, Šefe en Nordameriko Šar ni havas nek centralizitajn arkivojn nek reton de serŠistoj. Mi estas konvinkita ke multaj esperantistaj historiistoj alfrontis tutmonde tiun Ši problemon.

    Do, mi proponas al Šiuj esperantistaj historiistoj (amatoraj kaj profesiaj) fondi fakan societon ař reton, kiun ni povus eble nomi Internacia Societo de Historio ař doni iun ajn tařgan nomon. Krome, utilas tiu reto por publikigi, eble en elektronika revuo ař per aliaj rimedoj, la serŠadojn sub formo de artikoloj, notoj ař libroj.

    6348, rue Chambord, MontrÚal, QuÚbec, H2G 3B7, Kanado
    Rete: clement.michel@uqam.ca

    Michel ClÚment (Kanado)
    á


    ĂU VERE MALABONI?

    Tre Šagrenis min la letero de Tamara Durnickaja en la marta LOdE. Vere, dum unu momento ni, ruslandanoj, estis prirabitaj kaj malriŠi°is 3-4-oble.

    Ekzemple, la Tomska EK por kunveni kaj gvidi kurson pagas Šiumonate po 300 rub. Plejparte en la klubo estas studentoj. Multaj ne havas eŠ stipendion, nun °i nomi°as monhelpo -- 45 rub.! (pano kostas nun 2.0-2.6 rub., sukero 12-14 rub./kg). La nuna monata "man°korbo" kostas en Tomsk Š. 450-500 rub.

    Sed ni pene kolektis monon kaj abonis por la klubo ekzempleron de LOdE, Šar sen "spirita man°o" restas nur "sapumi la ■nuron". Tamara, Vi mem skribis, ke estis du E-rondetoj en Rybinsk, sed esperantistoj ja ne formortis abrupte! Certe, ilia humoro ne estas alta, tamen esperantistoj ofte estas pozitivuloj kaj agemaj homoj. Kunvenu, subtenu unu la alian, kreu amikan etoson. Kaj malfacilaj tagoj pasos, ja ne Šiam ni vivos tiel despere!

    Eblas disputi pri la kosto de LOdE, sed mi scias, ke pli malmultekoste eblas nur ■teli.

    La redakcio fiksis kiel plej eble malmultan prezon por Ruslando. Lař mia opinio, malpli granda prezo povos kařzi simple malaperon de nun tre bezonata ligilo inter ni. Boris Tokarev iam diris -- "se mi vidas al mi bezonatan libron, mi aŠetas, malgrař, ke °i kostas terure. Mi simple bezonas..."

    Gennadij Basov (Tomsk, Ruslando)
    á


    AMIKA REKOMENDO

    Mi rekomendas al la redaktantoj lasi al aliaj lařdi la revuon. Al mi °i plaŠas, sed miaimprese estas troigo aserti ke LOdE "jam akiris la konfidon kaj estimon de la tuta esperantistaro, alte aprecanta la objektivecon, toleremon kaj lar°sencan sendependecon..." (LOdE. 1999: 2). Oni ankař lasu al la legantoj ju°i la objektivecon de la revuo.

    Kun ioma surprizo mi konstatas la ali°on de LOdE al la Forumo por la Esperanta Civito. Jouko Lindstedt en n-ro 1998/11 bone argumentis kontrař tiaj provoj organizi la esperantan komunumon lař "esperanto-naciismaj" ideoj, kaj ne necesas tion ripeti. Malgrař la fanfarono, la Civito ■ajne havas malmultan subtenon ekster la plej intimaj rařmistaj cirkloj, kio estas komprenebla pro °ia °is nun montrita ideologia direkto.

    Lař la pakt-propono (LOdE. 1998: 12) ne eblas retiri°i de la pakto. Mi tial ■atus demandi la redaktanton, kion oni intencas fari se, malgrař la "kontrolo kaj rezisto de LOdE", la Forumo evoluos al kontrař-UEA-a "dua movado"?

    Bard Hekland (Norvegio/Ruslando)
    á


    ALTE INTERESA POR EKSTERLANDAJ LEGANTOJ

    Kun enorma °ojo mi rimarkis ke la du novaj numeroj de 1999 aperis finfine Še via retpa°o.

    Krom mia gratulo plej sincera, mi devas esprimi al vi mian bedařron pro la letero de Ivars Bar■evskij pri la artikoloj de Sergio Pokrovskij.

    ěuste la artikoloj de Sergio Pokrovskij plaŠegas al mi. Mi konservas en mia komputilo same la belegan serion "Leteroj el Kalifornio", kiel ankař la unuan parton de la "Slavonaj skriboj", plej majstra priskribo de la naski°o de la cirila alfabeto, de la vivo de Sanktuloj Cirilo kaj Metodio kaj de la historiaj cirkonstancoj tiurilataj. Pokrovskij, krom grava komputila sciencisto, ankař estas eminenta esperanta verkisto, kaj ties artikoloj, kontraře al la opinio de Ivars Bar■evskij, estas alte interesaj por eksterlandaj legantoj.

    Dario Rodriguez (Hispanio)
    á


    POEMOJá PREMIITAJá ENá LIRO-98

    á

    Klara IlutoviŠ

    * * *

    Ău la sun' rapidas
    estingi°i nun?
    Se infanoj ridas --
    Lumos plu la sun'.

    Ău la tero hantas
    nigra sen esper'?
    Se infanoj kantas --
    Verdos plu la ter'.

    Ău la viv' pereas
    lař la efektiv'?
    Se infanoj kreas --
    dařros plu la viv'.
    á

    * * *

    Epok' de ma■inoj regas,
    la tempo Šiam pli mankas,
    je mono oni deliras,
    kaj frenezigas reklam'.
    Ne multaj vivantoj flegas
    sian lo°lokon kaj dankas.
    Kaj kien ni fakte iras --
    Šu al nenieno jam?

    Arbaroj verdaj kaj bestoj,
    riveroj bluaj kaj fi■oj,
    Šielo fora kaj steloj,
    protektu nin sub la Sun'!
    Ůařmeroj de ondokrestoj,
    de herbo densa tapi■oj,
    de nuboj en alto veloj,
    Šu vi nin forlasas nun?

    Ne hastu mensoj flamvortaj,
    semante multan suferon,
    al nunaj gajnoj mira°aj
    kaj postvenonta ruin'!
    Ni estas sufiŠe fortaj
    por pereigi la Teron
    kaj tamen sufiŠe sa°aj
    por ne pereigi °in.
    á


    Miroslav MitroviŠ

    * * *

    La suno obstine serŠas,
    serŠas lian ombron.
    Vane.
    La suno ne scias:
    el multaj homoj unuj
    estas ofte diafanaj.
    á

    * * *

    Hodiař kisu vian proksimulon,
    Morgař okulon por okulo,
    denton pro dento.
    Ve al la speco homa
    ■velanta de stulta╝oj!
    Mi volas la pacon.
    Donu al mi pacon!
    á

    TRI HAJKOJ

    Vento forportis
    amarecon de mia vivo.
    Kia malplena╝o.

    Hakilo tintas.
    Homo kaj arbo °emas.
    Herbon Šagrenas.

    La birdoj kantas.
    La floroj bonodoras.
    La homoj .......?
    á


    Gennadij Turkov

    LA POEZIO

    En la korpo ■vebante, l' animo
    ektu■etas subite la cerbon.
    Tuje vortoj fajrere eli°as,
    ordinaraj, de Šiuj konataj,
    sed en tia magia ordvico,
    kiel plumoj en birda flugilo.
    Kaj la homoj, fidantaj Ši vortojn,
    ekposedas la alton Šielan!
    á


    "AME AL LA RUSLANDANOJ..."

    Aventuroj de ruslandaj maristoj en Nov-Zelando

    La maroj Širkař Nov-Zelando abundas je komercaj fi■specioj. Fi■kaptadon regas kvota sistemo lař kiu novzelandaj kompanioj povas akiri la rajton kapti precizajn kvantojn da fi■oj de precizaj specioj. Ăi tiu sistemo estas strikte kontrolata de la Ministrejo de Agrikulturo kaj Fi■kapto (MAF). Punoj pro fi■kvota frařdo inkluzivas enkarcerigon kaj konfiskon de ■ipoj.

    Pro tio, ke novzelandaj trol■ipoj ne sufiŠas, posedantoj de kvotoj povas kontrakti kun fremdaj fi■kaptaj kompanioj, ofte ruslandaj Šar Ruslando havas unu el la plej grandaj fi■kaptaj ■iparoj en la mondo.

    Je la kulmino de la fi■kapta sezono 1200 ruslandaj maristoj el■ipi°as Še la malgranda novzelanda havenurbo Lyttelton, la haveno por urbego Christchurch. Tra la tuta komerca kvartalo de Lyttelton estas avizoj kaj voŠoj ruslingvaj. Ruslandajn man°a╝ojn kuiras ■atata drinkejo de ruslandaj maristoj la Hotelo Lyttelton, ■ercnomita "The Balalaika Bar".

    La maristoj alportas konsiderindan enspezon al Lyttelton, kaj Lyttelton prizorgas la maristojn. La Marista Centro, malferma al Šiuj ■ipanoj, estas preferata loko por malstreŠi°i, telefoni hejmen kaj drinki modere kaj pace. Pastroj de tieaj pre°ejoj estas oficialaj animzorgantoj de la haveno kaj servas je la bonfarto de la vizitantoj lařbezone.

    En 1996 kvin trol■ipoj de Murmanska kompanio Karelrybflot komencis fi■kapti en novzelandaj maroj, lař kontrakto kun novzelanda kompanio Abel Fisheries. En ařgusto kaj oktobro de tiu jaro fi■kaptaj inspektistoj alproprigis la kvin ■ipojn post enketo kiu indikis, ke la kaptita╝o superis la kvoton de Abel Fisheries je almenař 10 procentoj. La ■ipoj estis redonitaj al la kompanio kařcie kaj ili dařrigis fi■kapti.

    Unu jaron poste, MAF procesis kontrař Abel Fisheries pro rompoj de la fi■kapta kvoto kaj alproprigis la ■ipojn denove. Abel Fisheries estis peze monpunita kaj bankrotis. Kvankam Karelrybflot estis senkulpa partoprenanto, °iaj kvin trol■ipoj estis konfiskitaj. Sur la ■ipoj estis 102 maristoj, el kiuj neniu estis pagita por la farita laboro. Sekve, ili havis nek dunganton en Nov-Zelando nek monon por reveni al Ruslando. MAF komencis provizi ilin per varmiga keroseno, elektro kaj 6.00 NZD da man°a╝oj tage (Širkař 3.00 USD).

    La Registaro decidis pagi la revenobiletojn sed ne deziris kompensi la perditajn salajrojn. MAF "estas kortu■ita sed salajroj ne estas la afero de la Registaro". Ili povas nenion atendi en Nov-Zelando, ili hejmeniru.

    Karelrybflot ankař deziris ke ili foriru por ke la ■ipoj povu akcepti novajn ■ipanarojn kaj rekomenci fi■kaptadon. Reveninte al Ruslando la maristoj ricevos Šion kion ili rajtas, nepre.

    Sed la ■ipanaroj konvinki°is, ke se ili foriros de Nov-Zelando nepagite, ili havos preskař neniun ■ancon ricevi siajn salajrojn. Tiel komenci°is "milito Še du frontoj". Ilia proparolanto, Unua Oficiro Artur Udovenko, instrukciis advokaton argumenti Še novzelanda kortumo sian pledon por pago. Dume la maristoj firme intencis restadi en Nov-Zelando sur la ■ipoj, °is ilia pledo estos ju°ita.

    Malpacience MAF Šesis pagi iliajn man°a╝ojn, varmigan kerosenon kaj elektron. La Ministrejo de Migrantoj postulis ke ili forlasu Nov-Zelandon post 42 tagoj.

    La maristoj akiris kortuman ordonon malhelpantan sian forigon el Nov-Zelando antař sia proceso prisalajra. Blatoj infestis la ■ipojn, man°a╝oj malmulti°is, varmiga keroseno elŠerpi°is.

    La maristoj precipe timi°is pro la Šeso de siaj man°oliveroj kaj komencis fi■kapti en la haveno por io man°ebla. Sed ili ne perdis sian humuron. Lař Artur Udovenko: "Ruslandanoj estas speciala popolo. Ni povas vivteni nin unu monaton sole per vodko."

    La nova╝istaro de Christchurch diskonigis la malfeliŠan staton de la maristoj, kaj donacoj de mono kaj man°a╝oj en■uti°is: legomoj, pano, fruktoj, viando, lakto, ok anseroj kaj bovino!

    Ekde aprilo 1998 la disdonadon de la provizoj kunordigis la kristana Savarmeo, sperta pri komunuma helpo okaze de katastrofoj. En ruldomo sur la kajo volontuloj kuiris man°a╝etojn por la maristoj kaj aran°is kuracajn kaj aliajn helpojn. Kutime la savarmeo donas Ši tian servon dum tri semajnoj maksimume. Sed ili de╝oris tie ses monatojn.

    La opozicia Laborista Partio atakis la registarajn atencojn elpeli la maristojn kiel agojn hontindajn kaj maljustajn. Vendinte la ■ipojn, la Registaro estu prudenta kaj pagu la ■uldatajn salajrojn el la ricevita sumo.

    La pre°ejoj de Lyttelton kolektis sufiŠe da mono por doni malgrandan sumon al Šiu maristo kiu decidis hejmeniri. Ili pledis por justeco por la maristoj en siaj eldona╝oj kaj en leteroj al la kortumo kaj MAF.

    100 mezlernejanoj venis al la kajo kaj donis koncerton por la maristoj sub rubando tekstanta "Ame al la ruslandanoj".

    Ame al la ruslandanoj: Foto
    La savarmeanoj ankař donis spiritan subtenon al la maristoj kiuj spertadis grandegan streŠitecon pro sia dilemo. Unuflanke, ili konvinki°is ke ili neniam ricevos siajn salajrojn por la pasintjara laboro, se ili tuj revenos Ruslandon. Aliflanke, povas esti ke ili ja ion ricevos ař trovos laboron sur aliaj ■ipoj, sed egale ke ili nek estos pagita nek trovos laboron dum siaj restintaj kolegoj ricevos pagon per la kortuma procedo novzelanda. Dume iliaj familianoj spertadis krizojn emociajn, financajn kaj sanajn.

    La ruslandanoj provis Šiel kompensi la donacemon de siaj helpantoj. Ili volontule portis provizojn kaj faris aliajn taskojn por la Savarmeo kaj dankeme hisis °ian flagon sur unu el la ■ipoj. Kiam savarmeanino June Preddy malsani°is, ili aŠetis por ■i florojn kaj Šokoladojn. Kiam ili havis nenion alian por doni, ili donis sangon. La sangodona servo en Nov-Zelando dependas je volontuloj kaj provizoj estas ofte malaltaj. Multaj el la maristoj volontulis sed oni akceptis nur ok. Oni trovis, ke la aliaj estas anemiaj ver■ajne pro tio, ke ili ne man°is viandon dum kelka tempo.

    Kiam la ruslandanoj ne foriris, reprezentanto de MAF avertis ke oni povus peti la policon forpreni ilin. Artur Udovenko ne ■anceli°is. "Se ni foriros, ni ricevos nenion. Ni restados kaj barikados la pordojn. Nia trinkakvo sufiŠos por unu monato. Dum la Dua Mondmilito la enlo°antoj de Leningrad eltenis sie°on de tri jaroj, sekve unu monato ne °enos nin."

    Onidiroj svarmis pri tuja alveno de policanoj por forpreni la maristojn. Ili komencis porti gasmaskojn. La 23an de aprilo frumatene aro da lo°antoj de Lyttelton gardstaris Še la kajo klarigante: "Ni nek rajtas nek povas haltigi la policanojn sed ili devos treti sur nin."

    Sed ne okazis provo perforte forigi la ruslandanojn. La Ministrejo de Migrantoj konsentis ne agi °is la ■ipoj estos venditaj en junio. Ăiuj mal°eni°is.

    Komence de junio dek maristoj piediris al la Šefurbo Wellington, 640 kilometrojn de Lyttelton, por atentigi pri sia afero al la koncernaj ministroj kaj la ruslanda ambasadoro. La pre°ejaj retoj aran°is man°a╝ojn kaj ■irmon por la viroj Šiun nokton de la voja°o.

    La saman monaton Karelrybflot reaŠetis siajn ■ipojn de MAF per 500 mil NZD. MAF kaj la Ministrejo de Migrantoj nun rigardis Šiujn aferojn kiel deciditajn kaj des pli firme intencis forigi la maristojn el la ■ipoj kaj el Nov-Zelando.

    Policanoj Šeestis dum reprezentanoj de Karelrybflot prezentis kortumajn ordonojn postulantajn ke la ruslandanoj el■ipi°u dum 14 tagoj kaj ne revenu. La maristoj defie lasis la paperojn fali al la tero.

    En oktobro 1998 la marista pledo por plena salajropago estis ekju°ita Še la kortumo. Estis baldař evidente, ke Karelrybflot nur volis pagi Širkař kvaronon de la sumo, kiun postulis la maristoj.

    Ăi tiu malkonsento atentigis pri la fakto, ke fremdlandaj maristoj laborantaj en novzelandaj maroj lařle°e rajtas la minimuman salajron novzelandan. Sed iliaj dungantoj ne deziras pagi tiom kaj evitas la le°on, limigante la pagotajn laborhorojn kaj deprenante pagojn por vestoj, man°a╝oj kaj hejmenreveno.

    Okaze de nesufiŠa salajropago, oni havas rajton de apelacio. Sed oni devas eltenadi la kontrařpremadon de sia dunganto, pagi advokaton kaj flue paroli la anglan. Apelacioj malmultas.

    Ăe la kortumo oni anoncis, ke interkonsentiga kunsido okazos. Iuj maristoj Šeestis kvin sinsekvajn interparolojn °is du horojn. Atinginte la finon de sia eltenemo, la plejmulto de la maristoj nevole akceptis la oferton de Karelrybflot kaj revenis Ruslandon.

    Ses rifuzis, firme intencante pledi Še la kortumo por la plena sumo. Ăi tiuj ses eklo°is Še amikoj en Christchurch. Ili estas ankorař en Nov-Zelando atendante decidon pri sia pledo kiu estis ekju°ita en februaro Ši-jare...

    Mike Leon
    (Nov-Zelando)


    SLAVONAJ SKRIBOJ (5a parto)

    Eseo de Sergio Pokrovskij, dařrigo. La 1an, 2an, 3an kaj 4an partojn legu en la pli fruaj kajeroj de La Ondo

    LA PARENCORILATOJ

    Supozeble oni rimarkis ke iuj literoj rusaj kaj grekaj tre similas literojn Latinajn, ke iuj similas kaj grafike kaj sone (A, E, K, M, O, T), dum aliaj similas nur ekstere (C, H, P).

    Kial?Iam okazas ke nevo estas ege pli a°a ol onklo. ěuste tia estas la rilato inter Kirilico kaj la Latina alfabeto: Kirilico devenas rekte el la greka kaj hebrea, dum inter la Latina kaj la greka ni trovas la etruskan, kiu iom konfuzis la literojn. Hodiař mi konsideros tiujn rilatojn, precipe la literojn grafike similajn.

    Oni scias ke la grekan skribon elpensis fenica re°ido Kadmo, sendite por serŠi sian fratinon Eřropo, forrabitan de Zeřso. Tial antaře necesas ekzameni la skribon fenican.
    á

    LA SKRIBO FENICA

    La fenica skribo estas fokuso en kiu konver°as la tradicioj pli fruaj (ekde la egipta) kaj el kiu fontas la postaj skriboj Mediteraneaj, de la hebrea °is la Latina kaj Slavona.

    La fenicoj parolis ■emidan lingvon kaj en sia skribo havis nur konsonantajn signojn. La nomojn kaj la ordon de tiuj signoj konservis la alfabeto greka.
    Alfabetoj fenica kaj greka: Tabelo
    Vokalojn la fenicoj ankorař ne povis izoli; fojfoje ili signis vokalon per "simila" konsonanto: la sonon [i] per J, la sonojn [o] kaj [u] per W, ktp. Tian sistemon °is nun uzas la hebrea.

    Por kelkaj literoj oni povas konjekti pri ilia piktograma deveno. Ekz-eá efektive similas kapon sur la kolo;á (mem), same kiel la egipta nut (rivero) similas akvajn ondojn ař meandrojn de rivero (kaj tion konservas nia M).

    Alia interesa trajto estas uzo de "diakritiloj" jam en la plej malnova alfabeto. La literoá [Â] estas farita el la literoá [h] per aldono de vertikala streko Še la literfino (t.e. maldekstre). La alspiraá [th] estas farita per encirkligo de [X] [t]. Kaj N estas duonigita similsona M.
    á

    LA ALFABETOJ GREKAJ

    La egiptoj malkovris la silabojn; la fenicoj malkovris la konsonantojn; kaj la grekoj malkovris la lastan Šefelementon de evoluinta alfabeto: la vokalojn. De tiam la alfabetoj variis nur forme, ne principe.

    Krome, la grekoj ■an°is la skribodirekton: anstatař skribi de dekstre maldekstren, kiel la egiptoj kaj ■emidoj, ili ial, post iom da hezito, decidis skribi de maldekstre dekstren, kaj heredigis tion al Šiuj skriboj Eřropaj.

    Ůan°inte la skribodirekton, la grekoj laře turnis la literojn:á i°isá i°is E,á i°is K,á i°isá i°is P ktp.

    La sonon [w], kiun ankorař havis iuj Homeraj versoj, la klasika greka perdis. Tamen la koncerna litero (F, "digamo") restis en la Okcident-grekaj alfabetoj en la rolo de cifero 6. Kaj poste la grekoj repruntis la literon vař, en la formoá, por signi [u], kaj lokis °in post la lastan fenican literon T (pli malfrue la greka [u] ■an°i°is al [Ř]).

    Siajn vokalojn la grekoj faris el la fenicaj konsonantoj superfluaj por la greka lingvo: alef, ajin. La delikata lingvosento de la Ioniaj grekoj scipovis distingi la longajn vokalojn disde la mallongaj, kaj ili enkondukis specialajn literojn por la longaj: omegon por la longa o, kaj eton por la longa e. Tiel la litero heta i°is eto (H). En la jaro 403a a.K. la atenanoj akceptis tiun Miletan sistemon, kiu poste disvasti°is tra la tuta Grekujo. Sed kelkaj periferiaj triboj Okcidentaj konservis por tiu litero la malnovan sonvaloron [h].

    Kaj fine, la grekoj ekuzis specialajn markojn por la akcentoj kaj tonoj.

    Cipo greka
    Cipo kun Hermesa kapo el la unua jarcento antař Kristo
    á

    LA ETRUSKA ALFABETO

    Neniu scias, de kie Italion venis la enigma gento etruska; tamen ie ili pruntis la arkaikan alfabeton pragrekan. La etruskoj skribis de dekstre:
    Alfabeto etruska
    t.e. respektive
    K3FXUTS2RQŮPOS1NMLK2IQHZVEDK1BA

    La etruskoj perdis la ■emidajn liternomojn (alfo, beto...), kaj unuecigis ilin per aldono de -e al konsonantoj (a, be...). Supozeble [l, m, n] povis formi silabon, do havis solsonan nomon, kiel la vokaloj. La gentoj por kiuj [l, m, n] estis nur konsonantoj perceptis tiujn nomojn kiel el, em, en.

    La etruskoj ne distingis vokalojn voŠajn disde senvoŠaj, ili havis kvar specojn de [k] kaj almenař tri siblantojn.

    Evidente, la fonetika sistemo esprimata de tiu alfabeto estis fremda al la hindeřropaj lingvoj Italiaj. Tamen °uste tiu alfabeto i°is bazo por la Latina.

    Tombo■tono etruska
    Tombo■tono kun skribo en la lingvo etruska
    á

    LA ALFABETO LATINA

    La romanoj tamen ■an°is la skribodirekton, lař la greka modo, kaj forigis iujn el la literoj kiujn ili ne bezonis. Tiel esti°is 20-litera alfabeto Latina:
    ABCDEFHIKLMNOPQRSTVX

    En °i la litero C estas misformita gamoá, ař turnita etruskaá); la literon peá, kies krurojn la grekoj egaligis (), la romanoj turnis kaj fermis: P; kaj por distingi °in de la turnitaá, ili aldonis al Ši-lasta streketon: R.

    Tamen tiu alfabeto restis tre malkonvena al la bezonoj de la lingvo Latina. Ekz-e C en Latino signis kaj [g], kaj [k], tial la nomoj Gajus, Gnaeus estis skribataj CAIVS, CNAEVS. T.e. la alfabeto retenis 3 signojn por [k] (C, K, Q), kaj neniom por [g]. Nur en la jaro 312 a.K. la censisto Apio Klařdo enkondukis diakrita╝on: C kun trastreko = G, kaj metis °in en la lokon de la etruska Z (), kiun Latino ne uzis (poste Z reaperis fine de la alfabeto por transskribi prunta╝ojn el la greka). Tial Cicerono (De natura deorum 2, 37, 93) nombras 21 literojn.

    La litero F komence signis [w], same kiel la greka digamo. Nu, la klasika Latino uzis V por la sonoj [u, ř, w] (la Cezara raporto veni vidi vici fakte sonis kiel [weni widi wiki]), sed °i bezonis ankař literon por la para sono senvoŠa. Tian sonon havis la angla (kaj °i konservi°is en dialektoj); ortografie °i estis esprimata per wh (ekz-e en what, which, why). Nu, Latino uzis tian saman kombinon: FH. Do, F Šiam aperis akompanate de H, kaj Šar tia H estis klare redunda, oni reduktis la kombinon FH °is nura F. Tiel iama vař i°is signo por [f].

    Post Cicerono la Latina alfabeto ricevis la grekajn Y kaj Z, kaj tiel °i eniris Mezepokon 23-litera. Evidente, °i restis malpli adaptita al sia lingvo ol la greka.

    Dum Mezepoko la ejraj skribistoj komencis distingi inter I kaj J (kiuj antaře estis samsignifaj grafikaj varia╝oj de I); kaj simile aperis la distingado inter U kaj V. Antaře la Šefformo estis V, kiun oni legis [v] en la pozicioj intervokalaj, kaj [u] inter konsonantoj. Ekz-e AVE = ave; AVGVSTVS = augustus. Fojfoje tio estis ne tuj evidenta (VVVLA = uvula), fojfoje tio estigis erarojn (EVANGELIUM / evangelium, fakte devus esti eu-angelio). Postresta╝ojn de tiu difekto zorge flegas la angla tradicio, en kiu la fina e de la vortoj love, leave ktp servas por averti la leganton ke temas pri v (t.e. lov, leav), ne pri u (ke oni ne legu lou, leau).

    Fine, post la enkonduko de W (kiun la angla, flegante la malnovan konfuzon, nomas "duobla U") formi°is la 26-litera novlatina alfabeto:

    ABCDEFHIJKLMNOPQRSTUVXYZ

    Kurioze, en tiu alfabeto kvin literoj devenas el vař (F, U, V, W, Y).
    á

    KIRILICO

    La plej malnovaj skriba╝oj slavlingvaj estis faritaj per literoj Latinaj kaj grekaj. Kiel diras monaÂo Žrabro,
    Post kiam la slavoj bapti°is, ili provis skribi la slavan parolon per la grekaj kaj Latinaj literoj, sen adapto. Sed kiel eblas klare skribi per la grekaj literojá, ařá, ařá ař aliajn similajn vortojn?
    Efektive, en la Bizancia epoko la mezgreka perdis la sonon [b], kiun anstatařis [v]; tial Kirilico reenkondukis por [b] la literoná, konservante por [v] la (mez)grekan Šefformoná. La Latina alfabeto Ši tie ne havis problemon, sed ankař °i malhavis literojn porá (mallongega o),á [╝],á (naza e) ktp. Entute Žrabro nombras 14 tiajn kromliterojn.

    Tiel Kirilico disponigis sufiŠe plenan literaron por esprimi preskař Šiujn sonojn de tiama Slavono. Mankis nur aparta litero por distingi inter [i] kaj [j], kvankam estis du literoj, I kajá, sendistinge uzataj por ajna el tiuj du sonoj.

    I estis samdevena kiel la Latina I; kajá estas la greka etaá, samdevena kiel la Latina H (h). En la mezgreka lingvo la "longa e" i°is [i], kaj en Slavonoá i°is la preferata litero por [i]; simila ■an°o okazis pri la angla ee, kiun nun oni volonte uzas por prezenti la sonon [i] en la Šinaj nomoj Lee, Mee ktp.

    En sia fonetika rolo tiuj du i-literoj estis redundaj, kaj por la slavaj lingvoj same senbezonaj estisá; tamen ili estis uzataj por signi ciferojn en maniero konforma kun la kultura mondolingvo (la greka). Krome, Šar la intervorta spaceto ne estis praktiko °enerale akceptita, oni uzis, ekz-e, la omegoná vortkomence kaj O mezvorte, por tiel marki vortolimon; pro la sama motivo, ■parante multekostan pergamenon, la angla °is nun markas la vortofinon per y (kp fly -- flies).

    Tri literojn, mankantajn en la alfabetoj greka kaj Latina, Kirilico Šerpis el la hebrea:á [c] kajá [Š] devenas el cade [■] devenas el ■in.

    Evangelio Ostromira (kirilice)
    La Evangelio Ostromira dati°as je 1056-1057 p. K. Tiam monaÂo Gregoro kopiis °in de pli antikva manuskripto por Novgoroda administranto Ostromiro.

    En la posta evoluo Slavono kaj aliaj slavaj lingvoj ■an°is sian fonetikan sistemon, kio kařzis alfabetajn reformojn. Sed tio estas aparta temo.

    FINO


    SONETO DE PROFETO KAJ POR ĂIUJ JUěISTO

    Arosjev, Grigorij. Sonet. Sonet'. -- Moskvo: Impeto, 1998, 64 p., il.
    Grigorij Arosjev (al iuj pli konata kiel Parolema Gri■o) aperis kaj formi°is kiel esperantisto kaj poeto antař miaj okuloj -- tial por mi estas speciale interese recenzi lian unuan presitan poemkolekton. Iama diboŠema bubo maturi°is kaj seriozi°is; nun la publiko ricevis lukse eldonitan libreton en du lingvoj -- Esperanto kaj la rusa.
    Grigorij Arosjev koncertas
    En Šiu el la prefacoj la ařtoro petas ne ju°i lin tro severe kaj bedařras pri legantoj kiuj komprenas nur unu lingvon el la du. Vere, la plej brila ero, kerno de la libro doninta al °i la titolon, estas Sonet/Sonet', en kiu alternas linioj en du lingvoj, interplektitaj virtuoze kaj brile. Nur unu versa╝o trovi°as en ambař lingvoj, finante la partojn -- Un grand terminÚ; la cetera enhavo de la partoj tute diversas. Diversas ankař la temoj (fakte, tamen, Šeestas kutima lirika sortimento) kaj la nivelo...

    Kelkaj versa╝oj estas vere majstraj. En Foriro de l' januaro ■torma vetero interplekti°as kun morna humoro de la ařtoro:

    Samkiel plejparto de nuntempa junularo, Grigorij ne preteris la fikcian mondon de Tolkien -- do jen la Orodruin, probable °uigonta la ■atantojn de la epopeo. Kaj certe admirindas la Cigno -- precipe por tiu, kiu scias °ian dediŠon al tragika forpaso de la bona homo...

    La ařtoro asertas preface, ke por la libro li "severe" elektis tion, kion eblas prezenti al la publiko sen troa honto. Tamen eble la elekto estis ne sufiŠe severa...

    Longa kaj pompa Vivo kaj Homo estas kaosa miksa╝o de neinteragorditaj frazeroj, kaj ia baza ideo de la tuta poemo neniel videblas; la samon eblas diri ankař pri Amo ezoko. Okpa°a Sinjorino fumadisto kařzus nur senkomprenan ■ultrolevon. Al Liberstila ironia lirika╝o, tre tipa por la poezio de Arosjev, ne eblas rilati serioze, oni nepre ridetos: iu -- kune kun la ařtoro, pri la temo; iu -- pro nekonveno de la lingva╝o ks, pri la ařtoro.

    La ruslingvaj versa╝oj kaj unu proza noveleto plejparte similas tiujn de aliaj modernaj ařtoroj, do ne estas senco detale analizi ilin en esperantlingva recenzo. La ařtoro egale posedas poezian teknikon en ambař lingvoj kaj iom tro ■atas sian personon -- tio pleje videblas lař Mi:

    Tipa trajto de la ařtoro (interalie, ankař en bu■a parolo) estas uzado de ekzotikaj vortoj, pli-malpli hazarde trovitaj en vortaro. Temas ne pri "tradiciaj" neologismoj ("hida", "mava" ks), sed pri tute malnecesaj rara╝oj, kiujn serŠos (kaj ne nepre trovos) envortare eŠ tre sperta leganto: "molestas", "innuendo", "kalvario", "morbido", "darka", "dunkla"... Ankař la sisteman uzon de "as" kiel aparta vorto ne multaj lařdos. Tiaspeca lingva╝o estas konsiderebla kiel "infana malsano" de homo kun tre fortaj lingvaj kapabloj -- iam eŠ la tuta urala skolo pekis je tio, poste °i maturi°is kaj "resani°is", do ni supozu, ke pri Grigorij Arosjev estos same.

    Bedařrinde, nematureco de la ařtoro videblas krom tio lař kelkaj eraroj gramatikaj (ofta misuzo de la artikolo, °is eŠ "L' ama fabela la horto") kaj poetikaj (svarmo de "abortaj" rimoj).

    Ofte li tro atentas la formon, neglektante la enhavon, ╝onglas per aliteracioj: apud la brila "Ău inklino al sinklino / povas dařri sen la fino?" oni trovas "Tro torturas trista truo / brilan bordan brodan bruon." Sonas bele, sed dezirindus ankař Šeesto de iom pli profunda senco: °uste ties manko dume ne permesas al Grigorij atingi la nivelon de tiaj poetoj kiel Ivan' Naumov (kiun Arosjev preface dankas kiel sian instruanton kaj kies influo senteblas plurloke) ař Nikolai LozgaŠev.

    Tamen signoj de talento videblas, kaj kun sia grandega laboremo kaj volforto la ařtoro nepre devas iam fari°i rimarkinda figuro en Esperanto-poezio.

    Valentin Melnikov
    á


    DU PLIAJ VOLUMOJ EN LA SERIO "STAFETO"

    Paul Gubbins. Konto de l' vivo. -- Antverpeno: FEL, 1999. -- 140 pa°oj. -- Serio Stafeto Vol. 22. Prezo: 13.50 EUR.
    Kvar teatra╝etoj de la scenaristo de la vidbenda kurso Pasporto al la tuta mondo. La pli longaj akiris resp. la unuan kaj duan premion en la Belartaj Konkursoj de UEA. La Šefa tono de Kanto de l' vivo certe estas distra, sed °uste la titola teatra╝o traktas socian temon.
    Anna L÷wenstein. La ■tona urbo. -- Antverpeno: FEL, 1999. -- 356 pa°oj. -- Serio Stafeto Vol. 23. Prezo: 24.00 EUR.
    Ampleksa historia romano. Juna keltino en la unua jarcento de nia epoko estas portita al Romo kiel sklavo. La ■tona urbo esploras ■ian penan lukton por adapti°i al la vivo en pli "progresinta" socio -- kvankam, kiel oni malkovros, la kelta civilizacio ne estis tiel primitiva, kiel oni nuntempe emas supozi. En Romo ■i ekkonas la fruajn kristanojn, kiuj estas ne sanktuloj sed aktivuloj en nova movado ofte dividita pro kvereloj kaj polemikoj. La rigore kontrolita lingvoprovizo de la romano konsistas nur el fundamentaj kaj oficialaj radikoj.

    FEL
    á


    STUDKAJERO PRI LA MANIFESTO DE PRAGO

    Kio ni estas kaj kion ni celas: Komentoj pri la Manifesto de la movado por la internacia lingvo Esperanto / Red. Osmo Buller, Renato Corsetti. -- Rotterdam: UEA, 1999. -- 24 pa°oj. Prezo 5.50 eřroj.
    Tiuj kiuj deziras pliprofundigi siajn konojn pri la sep tezoj de la Manifesto de Prago povas profiti de la nova studkajero Kio ni estas kaj kion ni celas, eldonita de UEA. ěia provizora versio estis aŠetebla en la Montpeliera UK. La nova grandformata eldono aperas en alloga grafika aran°o de Francisco L. Veuthey.

    Sep konataj fakuloj kontribuis al la studkajero artikolon pri Šiu tezo de la Manifesto: Frank Stocker (demokratio), prof. Duncan Charters (transnacia edukado), lingvopedagogo Katalin SmidÚliusz (pedagogia efikeco), psiÂolingvisto Renato Corsetti (plurlingveco), vicprezidanto de IKEL Uwe Joachim Moritz (lingvaj rajtoj), lingvosociologo Mark Fettes (lingva diverseco) kaj verkisto Spomenka Ůtimec (homa emancipi°o). La kajero estas ilustrita ne nur per bildoj kaj aliaj grafika╝oj sed ankař per poemoj de William Auld, Marjorie Boulton kaj Ignazio Buttitta. ěi enhavas ankař liston de rekomendataj verkoj por plua studado de la traktitaj temoj.

    Bildo el Kio ni estas...
    La kajero Kio ni estas kaj kion ni celas tařgas same por memstudado kiel por kluboj kaj konversaciaj rondoj, en kiuj °iaj artikoloj povas esti uzataj kiel enkonduka materialo por komuna diskuto.

    Gazetara Komuniko de UEA
    á


    NOVA VICREDAKTORO DE "HEROLDO DE ESPERANTO"

    Tri elstaraj esperanto-╝urnalistoj, kiuj mem estas Šiuj membroj de Esperanta PEN-Centro, estos la Šefaj produktantoj de Heroldo de Esperanto ekde la nuna jaro.

    Temas pri la nuna redaktoro, Perla Martinelli, kiu gvidos la redakcion °is 2002, kun la rajto kiam ajn senpere transdoni sian oficon al la nova vicredaktoro, Aleksander Kor╝enkov. Aldone, Sabira Stahlberg dařre respondecos pri la specifaj numeroj.

    La nomumoj estis deciditaj fine de januaro fare de la Administra Komitato de LF-koop, kiu estas la posedanto, eldonanto kaj administranto de Heroldo de Esperanto. La Komitato samtempe gratulis pro la nivelo de la gazeto, atingita per la redakta stabo gvidata de Perla Martinelli, kie aktivas kaj aktivos ankař Marco Picasso kaj Giorgio Silfer.

    Marc Hiltbrand
    prezidanto de LF-koop
    á


    RICEVITAJ LIBROJ

    1777. Melnikov V., IlutoviŠ K., Vysokovskij S., Dadaev O. Moskvaro: Orig. poemoj / Komp., postpar. N.Gudskov. -- M.: Impeto, 1998. -- 96 p., il. -- (Donaco de N.Gudskov).

    1778. Claxton M. Kulturo kaj evoluo / Trad. el la angla J.Rapley. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 60 p. -- (Donaco de UEA).

    1779. Abraham G. Klara vortaro Esperanto-araba. -- Rotterdam: UEA, 1998. -- 301 p. -- (Donaco de UEA).

    1780. Turisma Esperanto-kalendaro. 1999 / Komp. A.Grzebowski, T.J.Kudriewicz. -- Bydgoszcz: Monda Turismo, 1998. -- 24 p., il. -- (Donaco de Monda Turismo).

    1781. Grzybowski P. Materialoj pri Esperanto-kulturo: Helpilo por studentoj. -- Bydgoszcz: Monda Turismo, 1998. -- 20 p. -- (Donaco de Monda Turismo).

    1782. Mirska Z., Mirska E. Ăarma mondo: Poemoj por infanoj. -- [Kielce]: Familio Mirski, s.d. -- 16 p. -- (Donaco de Zofia Mirska).

    1783. Mirska Z. ěoja mondo: Poemoj por infanoj. -- [Kielce]: Familio Mirski, 1988. -- 16 p. -- (Donaco de Zofia Mirska).

    1784. Mirska Z. SorŠa mondo: Poemoj por infanoj. -- [Kielce]: Familio Mirski, s.d. -- 16 p. -- (Donaco de Zofia Mirska).

    1785. Jankova-Boja°ieva M.T. La bulgara revolucia Esperanto-gazetaro dum la periodo 1929-1934 / Tr. el la bul. L.Raeva. -- Sofio: BEA, 1983. -- 79 p. -- (Donaco de Ibrahim Brysgaloff).
    á


    RICEVITAJ GAZETOJ

    Bulteno de REU. 1998/6; 1999/1;
    El Popola Ăinio. 1999/3;
    Esperanto. 1999/2;
    Esperanto aktuell. 1999/1;
    Helianto. 1999/1;
    Informilo por Interlingvistoj. 1998/4;. 1999/1;
    Internaciisto. 1999/1;
    Kataluna Esperantisto. 1998/3,4;
    Koktelo. 1999/1;
    Komencanto. 1999/2;
    La Gazeto. 1999/80;
    La Ondo de Esperanto.1999/3;
    Litova Stelo. 1999/1;
    Norvega Esperantisto. 1999/1;
    Riveroj. 1999/23;
    Sennaciulo. 1999/2;
    Starto. 1999/1.

    á
    M O Z A I K O

    PREMIO POR BELGIO

    Ni ricevis 4 korektajn kaj 1 nekorektan solvojn de la januara krucvortenigmo, kiun kompilis Vladimir VyŠeg╝anin. Per la redakcia lotumado la premion (La Ăashundo de la Baskerviloj) gajnis Ludoviko De Doncker el Belgio. Ni gratulas lin kaj aliajn solvintojn!

    La korektaj respondoj:
    Horizontale: 1. Reduto; 4. Straso; 9. Kaporal'; 10. Drasta; 12. Likeno; 13. Ro; 14. Kopi'; 15. Kom'; 18. Atena; 20. Or'; 21. Karavan'; 23. Okulo; 27. Katalepsi'; 30. Ok; 31. Rotoro; 32. Tremo; 33. Kolapso; 34. Monako.
    Vertikale: 1. Radiko; 2. Urso; 3. Okaz'; 4. Solo; 5. Tripanosomo; 6. Rakit'; 7. Ale'; 8. Otomano; 11. Arm'; 14. Kuv'; 16. Ord'; 17. Mast'; 19. Enu'; 22. Atleto; 24. Kiton'; 25. Lirik'; 26. Fork'; 28. Alta; 29. Prem'.
    á


    Senpaga FREŮO

    La organizantoj de FREŮO'99 garantias senpagan partoprenon en tiu populara aran°o al unu el la abonantoj de La Ondo, kiu korekte finos la 13 privirinajn proverbojn. Kvanto de la x-oj indikas kvanton de la literoj en la divinenda vorto. La respondoj devas atingi la redakcion antan la 20a de majo.
    Bon■ancon!

    Tatjana Kulakova
    á


    Interreta folkloro

    Tio Ši estas reala historio okazinta Še telefon-helpo por Ăapelilo. Apenař necesas mencii ke oni tuj maldungis la koncernan laboriston. Tamen li/■i nun ekprocesis kontrař la Ăapelil-kompanio pro "La senkařza Šesigo". Jen la dialogo, okazinta kun la eks-dungito de uzulo-helpa fako por Ăapelilo.

    -- Komputil-asistanto ěentlo ařskultas; kiel mi povas helpi vin?

    -- Jes, mi havas problemon pri Ăapelilo.

    -- Kiatipan problemon?

    -- Nu, mi tajpis, kaj subite Šiuj vortoj foriris.

    -- Ău foriris?

    -- Jes, ili malaperis.

    -- Hmm, do kiel via ekrano aspektas nun?

    -- Estas nenio.

    -- Ău nenio?

    -- ěi estas malplena; °i akceptas nenion kion mi tajpas.

    -- Ău vi plu restas en Ăapelilo ař vi eliris °in?

    -- Kiel mi povas scii tion?

    -- Ău vi povas vidi C:-inviton sur la ekrano?

    -- Kio estas colo-vito?

    -- Ne gravas. Ău povas vi movi kursoron surekrane?

    -- Tie estas neniu kursoro. Mi diris al vi: °i akceptas nenion kion mi tajpas

    -- Ău via monitoro havas elektro-indikilon?

    -- Kio estas monitoro?

    -- Tio Ši estas umo kun ekrano, kiu aspektas kiel TV. Ău °i havas malgrandan lampeton kiu montras ke la monitoro estas en■altita?

    -- Mi ne scias.

    -- Bone, tiam rigardu la dorson de la monitoro kaj trovu kie la nutranta kablo venas. Ău vi povas vidi tion?

    -- Mi supozas, jes.

    -- Bonege. Sekvu la kablon °is la forko kaj diru al mi Šu °i estas enigita en la muron?

    -- ... Jes.

    -- Tiam kiam vi estis malantař la monitoro, Šu vi ne rimarkis ke tie estis du kabloj enirantaj °in, ne nur unu?

    -- Ne.

    -- Tamen tie estas du. Mi bezonas ke vi rigardu tien denove kaj trovu la alian kablon.

    -- ... Bone, jen °i.

    -- Bonvolu sekvi °in, mi petas, kaj kontroli Šu °i estas bone konektita al la dorso de via komputilo.

    -- Mi ne povas atingi.

    -- Ău? Nu Šu vi povas almenař vidi tion?

    -- Ne.

    -- Ău ne, eŠ se vi metus vian genuon al io kaj klini°us trans io?

    -- Ho, °i estas ne pro tio ke mi rigardas de nekorekta angulo, sed Šar estas mallume.

    -- Ău mallume?

    -- Jes, lumigo en la oficejo forestas, kaj la nura lumo, kiu estas, venas el fenestro.

    -- Nu, tiam en■altu lumon en la oficejo.

    -- Mi ne povas.

    -- Ău ne? Kial do?

    -- Ăar okazis elektro-averio.

    -- Ău elektro... Elektro-averio? Ah ha, bone, nun ni trovis, kie °i likas. Ău vi °is nun havas korbojn, librojn kaj paka╝ojn, kun kiuj via komputilo venis?

    -- Nu jes, mi tenas ilin ie en la ■ranko.

    -- Bone. Tiam iru preni ilin, malkonektu la komputilon kaj enpaku °in °uste kiel °i estis dum la aŠetado. Post tio redonu °in al la vendejo kie vi akiris °in.

    -- Ău? Ău estas tiel malbone?

    -- Jes, mi pensas, Ši tiel.

    -- Nu bone, do. Kion mi diru al ili?

    -- Diru al ili ke vi estas tro stulta por posedi komputilon.

    Trovis kaj adaptis Aleksandro Gofen (Usono)
    á


    FRAZOJ

    Por Zamenhof esperanto neniam estis ludilo, nek pure teknologia ilo, nek komunikilo sen artaj celoj (li mem tuj aplikis sian lingvon tra poezia kreado!). Por Zamenhof esperanto estis identigilo por diaspora minoritato, kiun li nomis la homaranoj....

    Esperanto estas kaj estos sen■tata lingvo. Esperantio estas la homa kolektivo karakterizata de tiu sen■tata lingvo. Mi vidas nur naturan progreson en tio, ke la kolektivo fari°as pli konscia pri sia komuna identeco, pri siaj komunaj bezonoj, pri siaj komunaj aspiroj. Tio fakte estas konscii°o pri la ekzisto de komuna kulturo.

    Giorgio Silfer
    Heroldo de Esperanto. 1998: 15-16


    Faustino Casta˝o Vallina, nova prezidanto de IKEK (Internacia Kolektivo E-ista Komunista), menciis program-artikole:

    La triumfanta presti°o de la venkintaj kapitalistoj efikis ankař sur la kamaradaro de nia E-rondo. Multaj el ni restis tro influitaj de la fiasko de la socialista eksperimento en la ekonomia kaj politika tereno. Oni povas atribui al tiu fiasko-sento multajn el la priorganizaj malfacila╝oj de nia asocio. Plejparto el la membroj de nia Kolektivo estas (ge)olduloj, kaj ne venas al niaj vicoj sufiŠe da gejunuloj por anstataři tiujn kiuj forpasas. Cetere, multaj IKEK-anoj ne kontribuas iu- ař ali-maniere al la vivo de la Kolektivo, kelkaj el ili eŠ ne pagas ian ajn (abon)kotizon dum la jaro. Foje eŠ la IKEK-perantoj en multaj landoj ne plenumas sian rolon rilate al la aktualigo de la membrolisto...

    Kiam reveki°os la fido en nia batalado kaj la espero pri la venko de nia duobla afero (kaj esperantista, kaj komunista), revigli°os niaj fortoj, reveki°os la laboremo kaj venos junaj homoj al la frontoj kie ni batalas.

    Internaciisto. 1999: 1


    Nur malmultaj infanoj kaj gejunuloj atingas tian lingvonivelon, ke oni kapablus krom leterado veni inter nin kaj bu■e praktiki lingvon, konversacii... Ili komprenas Šeeston en la grupo nur kiel amikaran amuzon... Ili bedařrinde dama°e pruvas al sia Širkařa╝o, ke Esperanto estas el Šiuj lingvoj la plej malfacila. Ili estas Šasistoj sen pafilo, fi■kaptistoj sen fi■vergo, filatelistoj sen albumo...

    Ni ne zorgu nur pri senkape fanatika varbado de kursanoj, el kiuj baldař post nia demagogia parolado la plejmulto fu°os. Ni ne prelegu nur al eventualaj kursanoj. Ăiu nia civitano sciu pri Esperanto kaj °ia utileco. Tio apartenas al °enerala klereco de la junularo.

    Jaroslav Zßk
    Starto. 1999: 1


    DENOVE LIRO

    Post la sukcesaj internaciaj konkursoj Liro-97 kaj Liro-98, Urala Esperantista Societo (UES) kaj la redakcio de La Ondo de Esperanto denove invitas Šiujn dezirantojn partopreni Ši-jare en Liro-99.

    Kadre de Liro-99 okazos kvin konkursoj.

    La kvanto de la konkursa╝oj kaj ilia amplekso ne estas limigitaj.

    Bonvolu sendi tri tajpitajn, komputile kompostitajn ař tre klare skribitajn ekz-ojn de la originalo (por la 4a branŠo ankař de la traduko) °is la 1a de oktobro 1999 lař la adreso RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando. La karikaturoj devas esti senditaj unuekzemplere kaj uzi nur nigran koloron sur blanka papero.

    Subskribu vian konkursa╝on per pseřdonimo kaj aldonu slipon kun indiko de la pseřdonimo, ařtenta nomo kaj po■ta adreso.

    Oni ne rajtas sendi verkojn, kiuj jam estis publikigitaj ař premiitaj en aliaj konkursoj.

    La lařreatoj de Liro-99 ricevos valorajn libropremiojn. La rezulto estos anoncita je la Zamenhofa Tago. La organizantoj rezervas al si la rajton °is la 31a de decembro 2001 publikigi la ricevitajn konkursa╝ojn en La Ondo de Esperanto ař en aparta eldona╝o, kondiŠe ke ili avertos pri tio la ařtoron °is 1 feb. 2000.

    Sukcesojn!


    KALENDARO

    3-10 apr. 1999
    St.Andreasber (Germanio).
    15a Printempa Semajno Internacia.
    Org.: Germana E-Asocio.
    Adreso: Wolfgang Bohr, Johannes-Kirschweng-Str. 11, DE-53474 Bad Neuenahr -- Ahrweiler, Germanio.

    18 apr. 1999.
    Jekaterinburg (Ruslando).
    Konferenco de UES.
    Org.: UES.
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando.

    21-25 apr. 1999.
    Nabere╝nyje Ăelny (Tatarstano/Ruslando).
    Volgia Esperanto-Renkonti°o.
    Org.: "Ařtozavodstroj", EK Gaja Krokodilo.
    Adreso: RU-423819, Tatarstan, Nabere╝nyje Ăelny, ab. ja. 133, Ruslando.

    1-9 maj. 1999.
    Bydgoszcz (Pollando).
    20a Sanmarineca Universitata Sesio de AIS.
    Org.: Monda Turismo.
    Adreso: str. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.

    28 maj.-1 jun. 1999.
    Kirkwall (Skotlando/Britio).
    94a Skota E-Kongreso.
    Org.: EAS.
    Adreso: 9 Flora Gardens, Bishopbriggs, Glasgow, Skotlando, G64 IDS.

    4-6 jun. 1999.
    Razgrad (Bulgario).
    5a Danuba E-Rendevuo.
    Org.: E-ista domo de Kulturo.
    Adreso: str. Sv. Kliment EK-3, 7200 Razgrad, Bulgario.

    6-12 jun. 1999.
    Koszalin (Pollando).
    21a Ăebalta E-ista Printempo.
    Org.: Filio de PEA.
    Adreso: pk 30, PL-75-016, Koszalin, Pollando.

    30 jun.-4 jul. 1999
    Olsztyn (Pollando).
    FREŮO-99.
    Org.: Ol■tina EK.
    Adreso: PL-10 950 Olsztyn, skr. poczt. 420, Pollando.

    4 jul.-14 ařg. 1999
    LanŠov (ĂeÂio).
    Somera E-Tendaro.
    Org.: EK TrebÝŠ.
    Adreso: CZ-674 01, TrebÝŠ, ĂeÂio.

    4-14 jul 1999.
    TiÂvin (Ruslando).
    39a Okcidenta Sovetia E-ista Junulara Tendaro. (OkSEJT-39).
    Org.: La Organiza Teamo.
    Adreso: Vitalij Malenko, RU-140160, Moskvoskaja obl., Čukovskij, ul. Dugina, 17-62, Ruslando.

    4-18 jul. 1999.
    Poprad (Slovakio).
    Somera E-Lernejo.
    Org.: E-Regiona Societo.
    Adreso: SobotskÚ nßm. 36, SK-05 801 Poprad, Slovakio.
    IEK-99: Emblemo
    17-23 jul. 1999.
    Metz (Francio).
    Internacia Esperanto-Konferenco 1999.
    Temo: Mono kaj Civilizo.
    Org.: OSIEK.
    Adreso: ╔ric Laubacher, 1 rue Louis-Antoine de Bougainville, FR-78180, Montigny le Bretonneř, Francio.

    17-24 jul. 1999.
    Liepaja (Latvio).
    35aj Baltiaj E-tagoj (BET-35).
    Org.: Latvia E-Asocio
    Adreso: p.k. 150, Riga, LV-1050, Latvio.

    17-25 jul. 1999.
    Castellˇn & Valencio (Hispanio).
    58a Hispana Kongreso de E-to. 9a Eřropa E-Forumo.
    Org.: LKK
    Adreso: Av. Burjasot 29, A-31. ES-46009 Valencia. Hispanio.

    24-31 jul. 1999.
    Karlovy Vary (ĂeÂio).
    72a Kongreso de SAT.
    Org.: SAT, KAVA-PECH.
    Adreso: Anglickß 878, CZ-25229, Dobrichovice, ĂeÂio.
    UK-84: Emblemo
    31 jul.-7 ařg. 1999.
    Berlino (Germanio).
    84a Universala Kongreso de Esperanto.
    Org.: UEA, LKK.
    Adreso: Nieuwe Binnenweg 176, 3015 BJ Rotterdam, Nederlando (konstanta adreso).

    7-14 ařg. 1999.
    Torun & Bydgoszcz (Pollando).
    9a Internacia E-Kongreso. 11a ěenerala Kunveno de "Monda Turismo". Universitato de la "Tria A°o".
    Org.: Monda Turismo
    Adreso: str. M.Sklodowskiej-Curie 10, PL 85-094, Bydgoszcz, Pollando.

    9-16 ařg. 1999.
    Zßnka (Hungario).
    55a Internacia Junulara Kongreso de TEJO.
    Org.: TEJO, LKK.
    Adreso: Pf. 87, HU-1675 Budapest, Hungario (LKK).
    La Chaux-de-Fonds
    13-15 ařg. 1999.
    La Chař-de-Fonds (Svislando).
    18a Internacia Literatura Forumo.
    Org.: LF-koop.
    Adreso: CP 928, CH-2301 La Ăař-de-Fonds, Svislando.

    22-25 ařg. 1999.
    Žanojo (Vjetnamio).
    2a Azia Kongreso de Esperanto.
    Org.: LKK
    Adreso: 105a str. Quan Thßnh, HÓ NÓi, Vietnam.

    3-5 sep. 1999.
    Vraca (Bulgario).
    50a Kongreso de Bulgara E-Asocio.
    Org.: BEA.
    Adreso: P.k. 26, BG-3000, Vraca, Bulgario.

    3-5 sep. 1999.
    Dunblane (Skotlando/Britio).
    Skota Studrondo.
    Org.: EAS.
    Adreso: Jean Bisset, 47 Airbles Cres, Motherwell, Skotlando, ML1 3AP.

    2-9 okt. 1999.
    Cambrils (Katalunio/Hispanio).
    7a Internacia E-Semajno de la Kulturo kaj Turismo.
    Org.: HEFA.
    Adreso: Apartado 15027, ES-08080, Barcelona, Hispanio.
    á


    BIENO "NJEGUŮ"

    en vila°o Hra■Šina-Trgovi■Še, Kroatio

    PROGRAMOJ EN 1999

    16-18.04. J.J.Strossmayer kun Franjo GruiŠ
    21-23.05. Problemoj de komunikado en turismo kun Oszkßr Princz
    11-13.06. Naturamika Semajnfino kun M.Godec
    02-09.07. Kurso de la kroata lingvo kun G.Jurina
    11-18.07. Kursa Semajno kun S.Ůtimec kaj aliaj
    17-18.07. Interregiona kaj najbarlanda renkonteto
    23-30.07. Ne tre konataj aspektoj de Esperanto kaj Zamenhof... kun d-ro H.Eichner
    03-09.08. Zagorje la verda ař Survoje al 55-a IJK
    10-15.08. Literatura kurso kun Spomenka Ůtimec
    16-22.08. La plej aktualaj temoj de astronomio kun d-ro H.M.Maitzen kaj Maja Ti■ljar
    17-19.09. Surpriza Semajnfino

    Bonvenon!

    Senpagaj informiloj riceveblas de la organizanto:

    Orbis Pictus
    de Vi■nja BrankoviŠ

    Adreso: Via Leghissa 6 - 34 131 Trieste - Italio
    Telefono: +39 / 040 767 875
    Rete: mailto:orbispictus@iol.it


    PERANTOJ DE LA ONDO DE ESPERANTO

    AŢSTRIO: Leopold Patek, Martinstr. 104/38, AT-3400 Klosterneuburg
    AŢSTRALIO: Libroservo de AEA, P.O.Box 230 Matraville N.S.W. 2036
    BELGIO: Flandra Esperanto-Ligo, Frankrijklei 140, BE-2000 Antwerpen
    BRAZILO: Brazila Esperanto-Ligo, Caixa Postal 03625, Brasilia, DF 70084-970
    BRITIO: Esperanto-Asocio de Britio, 140 Holland Park Avenue, London, W11 4UF
    BULGARIO: Ljubomir TrifonŠovski, pk 26, BG-3000 Vraca
    ĂEŽIO: Vladislav Hasala, A.Dvorßka 1, CZ-696 62 Strßznice
    DANLANDO: Wolfgang Kirschstein, Hvedebjergvej 30, DK-8220 Brabrand
    ESTONIO: Virve Ernits, Mahla 65-1, EE-0012 Tallinn
    FINNLANDO: Oy Mendoservo Ak., Kivist÷ntie, FI-05510 Hyvinkńń
    FRANCIO: Unui°o Franca por Esperanto, 4 bis rue de la Cerisaie, FR-75004 Paris
    GERMANIO: Esperanto-Centro, Rheinstr. 9, DE-12159 Berlin
    ááááááá Manfred FŘhrer, Am Stadtpfad 11, DE-65760 Eschborn
    HISPANIO: Juan AzcuÚnaga Vierna, Gen. Dßvila, 127, por 7, 2 iz., ES-39007 Santander
    HUNGARIO: Attila Kovacs, Pf. 374, HU-7601, PÚcs
    IRLANDO: Joy Davies, 9 Templeogue Wood, Dublin 6W
    ISRAELO: Aleksandr Miki■ev, 20/1 Hameleh-Amacja-str., IL-77484 A■hod
    ITALIO: Itala Esperanto-Federacio, Via Viloresi 38, IT-20143 Milano
    ááááááá ViÜnja BrankoviŠ, Via Leghissa 6, IT-34131 Trieste
    KANADO: Kanada Esperanto-Asocio, P.O.Box 2159, Sidney, BC, Canada V8L 3S6
    KATALUNIO: Kataluna Esperanto-Asocio, Apartat 290, ES-08200 Sabadell, Katalunio
    KOREIO: KEA. Kang Byeon Han Shin Core B/D No 1601 Mapo-Dong 350 Mapo-ku, Seoul
    LITOVIO: Litova Esperanto-Asocio, p.k 167, LT-3000 Kaunas-C
    NEDERLANDO: UEA, Nieuwe Binnenweg 176, NL-3015 BJ Rotterdam
    NORVEGIO: Esperantoforlaget A.S., Olaf Schous vei 18, NO-0572 Oslo.
    POLLANDO: Maciej Wnuk, Skrytka 105, ul. Broniewskego 77-137, PL-01-865 Warszawa
    PORTUGALIO: Portugala Esperanto-Asocio, Rua JoŃo Couto, 6, R/C-A, PT-1500 Lisboa
    RUSLANDO: Nade╝da MiÂajlovna Ůeludjko, RU-620077 Jekaterinburg-77, p.k. 67
    SLOVAKIO: Milan Zvara, PopradskÚ Nab. 33, SK-058 01 Poprad
    SVEDIO: SEF, Lisbet AndrÚasson, S÷dra R÷rum pl 455, SE-24294 H÷rby
    SVISLANDO: Christoph Scheidegger, Im Schleedorn 6, CH-4224 Nenzlingen
    UKRAINIO: Dmitrij Cibulevskij, ab. skr. 9307, UA-310003, Žarkiv
    USONO: Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, P.O.Box 1129, El Cerrito CA 94530


    LA ONDO DE ESPERANTO

    SENDEPENDA INTERNACIA REVUO.
    1999. N-ro 4 (54)
    Aperas Šiumonate
    Fondita en 1909 de Aleksandr SaÂarov
    Refondita en 1991
    Eldonas kaj administras: Halina Gorecka
    Redaktas: Aleksander Kor╝enkov
    Konstantaj kunlaborantoj: Maria Ba╝enova, Boris Kondratjev, Viktor Kulakov, Tatjana Kulakova, Valentin Melnikov, Sergio Pokrovskij
    Adreso: RU-620077 Jekaterinburg-77, ab. ja. 67, Ruslando
    Telefono: (3432) 104503
    Telefakso: (3432) 518647 Esperanto 104503
    Elektronika adreso: hrgo@sbank.e-burg.su
    Hejmpa°o: http:/www.geocities.com/Athens/Acropolis/3438/
    Abontarifo por 1998:
    ááá -- Internacia tarifo: 24 usonaj dolaroj ař 48 nederlandaj guldenoj
    ááá -- Orienteřropa tarifo: 15 usonaj dolaroj
    ááá -- Ruslanda tarifo: 115 ruslandaj rubloj
    ááá -- Aerpo■ta aldono: 4 usonaj dolaroj
    Konto Še UEA: avko-u
    Recenzoj. Bonvolu sendi du ekzemplerojn de la recenzota libro, kasedo, disko k. a. al la redakcia adreso.
    Eldonkvanto: 600 ekzempleroj
    Elektronika eldono: Abonebla Še nia elektronika adreso kontrař 10 usonaj dolaroj
    Anonctarifo:
    ááá -- Plena pa°o: 200 NLG (800 rub.)
    ááá -- Duona pa°o: 120 NLG (480 rub.)
    ááá -- Kvarona pa°o: 70 NLG (280 rub.)
    ááá -- Okona pa°o: 40 NLG (160 rub.)
    ááá -- Malpligrandaj: 1 NLG ař 4 rubloj por 1 cm▓
    ááá -- Kovrilpa°a anonco, kun aldono de plia koloro, kostas duoble.
    Triona rabato por ripeto en la sekva numero.
    Donacoj. La donacoj estas danke akceptataj Še la redakcia adreso (ruslandaj rubloj) ař Še nia konto avko-u Še UEA (devizoj).
    Oni povas represi kaj traduki materialojn el La Ondo de Esperanto nur kun indiko de la fonto.
    (c) La Ondo de Esperanto, 1999.
    [Subtitolo]